Η ευθυμία.

Tί είναι η ευθυμία ; Eάν προσπαθήσουμε να αναλύσουμε την λέξη δια των »λεξικών της νέας Ελληνικής » , θα βρεθούμε προ αδιεξόδου .Διότι εάν ευθυμία = ευ + θυμός  ,τότε  ευ = καλός και θυμός =η οργή, το  συναίσθημα έντονης δυσαρέσκειας που εκφράζεται με εξίσου έντονο τρόπο. Καλή ‘δυσαρέσκεια ‘ όμως είναι αντίφαση .Κάτι άλλο μάλλον  συμβαίνει . Τα παλαιότερα λεξικά έχουν και άλλες  παρεμφερείς σημασίες όπως :  ευδιαθεσία ,χαρωπή ψυχική διάθεση,  κέφι , μπρίο, ενθουσιασμός,  ιλαρότητα ,  φαιδρότητα,  αγαθοθυμία,  γηθοσύνη , αθλιψία , αλυπία κ.α. Όμως, ποια  κατάσταση ειδικώς  μπορεί να χαρακτηριστεί ως ευθυμία ;

 

AKAΔ. ΑΘΗΝΩΝ – » Xρηστικό λεξικό της Νεοελληνικής γλώσσας ».

 

A.Π.Θ{ Ιδρ. Μαν.Τριανταφυλλίδη }- » Λεξικό της Κοινής Νεοελληνικής » .

Βέβαια το κέφι και το μπρίο δεν είναι ελληνικές λέξεις .

ΕΥ.ΠΑΠΑΚΥΡΙΑΚΟΥΑΠΕΡΓΗ  / Χ.ΠΑΠΑΚΥΡΙΑΚΟΥ  – » Βασικό λεξικό  ξένων λέξεων».

 

Ο ΓΛΕΝΤΖΕΣ { ή εύθυμος ή  οινόφλυξ }- ΜΟΥΣΕΙΟ ΚΥΚΛΑΔΙΚΗΣ  ΤΕΧΝΗΣ .

bandicam 2019-10-30 16-35-12-433

 

H. STERHANUS  – » Θησαυρός  της Ελληνικής γλώσσης ».

Ευθυμία Bonus animus =αγαθή ψυχή ,ψυχή ιλαρή και εύθυμη, ψυχική ιλαρότητα [ αταραξία ],ασφάλεια ,η γαλήνη της ψυχής . Εύθυμος =/= δύσθυμος.

 

ΣΤΕΦ. ΚΟΥΜΑΝΟΥΔΗ » Λατινο-Ελληνικόν  λεξικόν ».

Tranquillitas -atis  = γαλήνη,ηρεμία.

 

Μ.Τ. ΚΙΚΕΡΩΝΟΣ  – » De officiis », { I.69  &  72 }.

Τα δύο πρώτα βιβλία του Κικέρωνος βασίστηκαν στο χαμένο  σήμερα έργο  »Περὶ του καθήκοντος » του στωικού φιλοσοφου Παναιτίου. Ο Κικέρων όμως δεν διαχωρίζει την ευθυμία {Δημόκριτος} από την αταραξία{Επίκουρος} ,διότι »animus terrore liber » και »securitas »συμφωνούν με την ελληνική λέξη »αταραξία ». { tranquillitas animi atque securitas = ψυχική γαλήνη και  αφοβία, αταραξία }.

 

M.T. CICERONIS  -» De finibus bonorum et malorum» ,{ V .23 & 87 }.

Η ηρεμία της ψυχής  ,που είναι το υπέρτατον αγαθόν  για τον Δημόκριτο,        ευθυμία ,όπως την αποκαλεί ,διότι αυτή η διανοητική ηρεμία είναι η ζητούμενη ευτυχία. Και η αντίληψη του για το υπέρτατο αγαθό ,που ονομάζει ευθυμία ή συχνά  αθαμβία ,είναι η ελευθερία της ψυχής από τον τρόμο [ αταραξία της ψυχής ].

 

Λ. ΣΕΝΕΚΑ – » De tranquillitate animi » , { II .3 }.

Το συγκεκριμένο σταθερό ενδιαίτημα του νου οι Έλληνες ονόμασαν  ευθυμίαν .Εγώ το ονομάζω tranquillitatem [ =γαλήνη ]. ‘Ενδιαίτημα του νου η ευθυμία ‘=  ο νους  είναι  το μέρος που κατοικεί η ευθυμία.

Βεβαίως ο Πλάτων στους ‘Νόμους ‘του γράφει  και για την γαλήνη και για  την ηρεμία της ψυχής [ από την γαλήνη και την ηρεμία της θάλασσας .Η  θάλασσα  δε και το υγρόν στοιχείον εν γένει δηλώνει την δεξαμενή των συναισθημάτων ].

ΠΛΑΤΩΝΟΣ – » Νόμοι », { Ζ’ ,791 a }.

Όταν κάποιος ,λοιπόν ,θέλει να αποκαταστήσει την ηρεμία με ζωηρές κινήσεις ,αυτή η εξωτερική κίνηση διώχνει την εσωτερική ανησυχία ,που προκαλεί τον φόβο ,και φέρνει την γαλήνη και την ηρεμία στην ψυχή ,η οποία ταρασσόταν από τους δυνατούς χτύπους της καρδιάς.

bandicam 2019-12-09 18-55-01-107

 

Ι. ΠΑΝΤΑΖΙΔΟΥ – » Λεξικόν Ομηρικόν »

Εύθυμος { < θυμός } = ο καλής διαθέσεως ,εύνους , αγαθός .

 

Ι.ΣΤΑΜΑΤΑΚΟΥ  – »  Λεξικόν της Αρχαίας Ελληνικής γλώσσης «.

Ευθυμία { <  ευθυμέω :  ευ  +  θυμός  } = φαιδρότητα ,ευφροσύνη , καλή διάθεση , χαρά. Ευ = καλόν ,ορθόν, δίκαιον.

 

ΗΣΥΧΙΟΥ του ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΩΣ » Λεξικόν ».

Ευθυμία : εὐθημοσύνη { ευ + τίθημι } = η έξις προς την ευταξία, την φιλοκαλία. Αμεριμνία { α +μεριμνώ } = αμεριμνησία ,χωρίς φροντίδα . Εύθυμον : το εύπνουν { ευ + πνοή } = το αναπνέον ευκόλως ή καλώς.

 

ΙΩ.ΖΩΝΑΡΑ  – » Λεξικόν ».

Εύθυμος = αγαθόψυχος [ εύψυχος ]  ,περιχαρής [ πλήρης χαράς ].

 

ΑΝΘ.ΓΑΖΗ» Λεξικόν της Ελληνικής γλώσσης ».

Ευθυμία = η θεά της χαράς και της ευφροσύνης //  ευθυμία = το να είναι κάποιος εύθυμος. Εύθυμος  = όποιος είναι εύνους [ ευμενής]  ,αγαθόψυχος, χαρούμενος.

 

ΣΚΑΡΛ. ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ  » Λεξικόν της Ελληνικής γλώσσης ».

Ευθυμέω-ώ =  κάνω κάποιον εύθυμον ,καλοκαρδίζω // είμαι χαρούμενος ,έχω ή κάνω καλή καρδιά ,[Τουρκ. ] κέ’ι’φι  { < keyif  }.Ευθυμία = το να ευθυμείς ,το  να έχεις καλή καρδιά .Εύθυμος = χαρούμενος ,καλόκαρδος .

 

Δ. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΥ – » Μέγα Λεξικόν της Ελληνικής γλώσσης ».

Ευθυμία = .ψυχική γαλήνη ,ευχαρίστηση ,φαιδρότητα [ = λαμπρότητα ] ,ιλαρότητα [ =γεμάτη χαρά ]  , καλοκαρδία  // [ νεωτ.] η κατόπιν οινοποσίας ιλαρή  διάθεση και στωμυλία { < στόμα : ευστομία , φλυαρία }, η φαιδρή κατάσταση αυτού που βρίσκεται σε  ελαφρά μέθη [ που ενίοτε προκαλεί θυμηδία ] ,το κέφι.

 

ΠΑΠΥΡΟΥ – » Λεξικό της Ελληνικής γλώσσας ».

Εύθυμος -η-ον { < ευ + θυμός / ψυχή }  2.[ μσνγενναίος.

 

Γ.ΜΠΑΜΠΙΝΙΩΤΗ – » Ετυμολογικό  λεξικό ».

Εύθυμος { < Ομηρ.  εύθυμος  :  ευ  + θυμός = ψυχή ,καρδιά  ,το βαθύτερο είναι },

πβ. πρό-θυμος ,δύσ-θυμος ,ά-θυμος .ΠΑΡΑΓ. : ευθυμογράφημα ,ευθυμολόγημα.

 

ΠΑΝ.ΚΟΛΛΙΑ – » Λεξικόν των βασικών ρημάτων της Αρχαίας Ελληνικής πεζογραφίας».

Ευθυμέομαι -ούμαι { = είμαι εύθυμος }. Το [ Ενεργ.] ευθυμέω-ώ  είναι μεταγενέστερον .


 

                                                          Ευθυμία = ευ + θυμός.

THOMAS  GAISFORD  S.T.P  – » Etymologicon Magnum Lexicon ».

Έω {=υπάρχω } > ε’ύ’ς  = αγαθός  , διότι το αγαθόν ως  βέβαιον και εδραίον [ σταθερόν ] υπάρχει. { < ε’ύ’ς , ε’ύ’ } =το ισχυρώς και καλώς.

 

Ι. ΠΑΝΤΑΖΙΔΟΥ – » Λεξικόν Ομηρικόν ». 

Θυμός { < θύω [A] = πνέω ,φυσώ δυνατά ,μανιωδώς } = αυτό που είναι δραστικόν και ζωοποιόν στον άνθρωπο, που κατοικεί μέσα  » στις φρένες  και στα στήθια »,όθεν ψυχή ,καρδία , ως έδρα της αισθήσεως [ συναισθημάτων ] , της βουλήσεως [ επιθυμίας ] και σπανίως της διανοίας [ λογικής  ].Νοουμένη πάντοτε εν κινήσει είναι μάλιστα έδρα των σφοδρών συν-αισθημάτων και επιθυμιών.  Θύω [Α] = 1.[ επί ανέμου] φυσώ δυνατά  ,μανιωδώς πνέω ,συρίζω. 2.[επί ανθρώπων] μαίνομαι ,λυσσώ   Θύω [Β] = καίω ,καπνίζω,θυμιατίζω { μόνον για αναίμακτες θυσίες }.

 

Ι.ΣΤΑΜΑΤΑΚΟΥ  – »  Λεξικόν της Αρχαίας Ελληνικής γλώσσης «.

Θυμός { < θύω } : 1. ψυχή ,πνεύμα ,καρδία   // η ζωή ,το αναπνέειν { λατ.anima } . ΕΤΥΜ. θυμός < θύω =καπνός ,ατμός .Η φυσική έννοια του καπνού έχει εξαφανιστεί από την ελληνική λέξη θυμός ,έχει όμως διατηρηθεί στην λέξη θυμίαμα, θυμιάω .

 



Τους οφθαλμούς ανοίξατε , τας θύρας κλείσατε .Εκάς οι αμύητοι.



xxx



 

ΔΙΟΓΕΝΟΥΣ  ΛΑΕΡΤΙΟΥ  -» Βίοι Φιλοσόφων », { Η’ }.

ΠΥΘΑΓΟΡΑΣ { 28 }.

Ζωή έχουν όλα όσα μετέχουν του θερμού. Ψυχή όμως δεν έχουν όλα. Η ψυχή είναι κομμάτι από αιθέρα [ θερμού και ψυχρού ].Διαφέρει η ζωή από την ψυχή. Η ψυχή είναι αθάνατη.

     ΨΥΧΗ ΨΥΧΡΟΣ  ΑΙΘΗΡ ΘΕΡΜΟΣ  ΑΙΘΗΡ.Σάρωση_20191202

 

ΙΠΠΟΚΡΑΤΟΥΣ  – » Περί διαίτης », { 25 }.

Η δε ανθρώπινη ψυχή  είναι συγκέρασμα [ σύγκρασις : συν + κεράννυμι = ανακατεύω ] από φωτιά [ πυρός ] και νερού [ ύδατος ].

 

ΔΙΟΓΕΝΟΥΣ  ΛΑΕΡΤΙΟΥ  -» Βίοι Φιλοσόφων », { Η’ }

ΠΥΘΑΓΟΡΑΣ { 30 , 32 }.

Την ψυχή ο Πυθαγόρας χωρίζει σε τρία μέρη : νούν – φρένας -θυμόν. Φρένες έχει μόνον ο άνθρωπος. Νούς και φρένες  βρίσκονται στον εγκέφαλο, ο θυμός στην καρδία.

Ο  μεν θυμός  εξαρτάται από το σώμα και δεν μπορεί να χωριστεί από αυτό ,ο δε νους  [ ή  πνεύμα ] ,που χωρίζεται από το σώμα είναι αθάνατος και αγέραστος.

Σάρωση_20191203 (2)

      ΨΥΧΗ  [ Νους + φρένες +θυμός ]  –  Θεός  ΠΑΝ.

Νούς [ < νέω = το πορεύεσθαι  }. Φρένες { φρην= διά-φρ-αγμα }  <  ρ. [ΦΡΕΝ– ] : φρενόω =  συγκρατώ ,βάζω φρένες σε κάποιον ,τον ‘φρενάρω’ ,τον κάνω φρόνιμο ,τον σωφρονίζω. Θυμός { < θύω  =  ορμώ , πνέω μανιωδώς } = η έδρα των παθών [ το κέντρο των συναισθημάτων ] της ψυχής.

» ΤΡΙΤΟ  ΜΑΤΙ  » { το της ψυχής όμμα } – » ΚΥΣΤΙΣ  ΙΧΘΥΟΣ »  {vesica  piscis}.Σάρωση_20191201 - Αντιγραφή

Σάρωση_20191206

ΠΛΑΤΩΝΟΣ – » Πολιτεία »,{ Δ’ }, {441 e ,442 b }.

Το τριμερές της ψυχής : { Λογιστικόν – Θυμοειδές – Επιθυμητικόν }.

Σάρωση_20191216 (2)

ΠΛΑΤΩΝΟΣ – » Φαίδρος », { 246 a-b }.

Το άρμα της ψυχής : ηνίοχος [ λογιστικόν ] και ζεύγος πτερωτών ίππων. Ο πρώτος ίππος [ θυμοειδές ] είναι καλός και αγαθός ,ο δεύτερος ίππος [ επιθυμητικόν ]  είναι αισχρός και κακός.

      ΤΟ   »ΑΡΜΑ  ΤΗΣ ΨΥΧΗΣ»  {συνωρίς }.

bandicam 2019-10-26 20-49-51-600

 

ΠΛΑΤΩΝΟΣ – » Πολιτεία », { Θ’, 580 e }.

Το τριμερές της ψυχής : { Λογιστικόν – Θυμοειδές – Επιθυμητικόν }.

Σάρωση_20191217

AΡΙΣΤΟΤΕΛΟΥΣ – » Περί Αρετών και Κακιών », { 1249 b – 1250 a }.

Το τριμερές της ψυχής : { Λογιστικόν – Θυμοειδές – Επιθυμητικόν }. Αρετές και κακίες των τριών μερών της ψυχής.

           ΑΡΕΤΕΣ ΚΑΙ ΚΑΚΙΕΣ  ΤΗΣ ΨΥΧΗΣ.

Σάρωση_20191120 (3)

 

ΣΤΟΒΑΙΟΥ  – » Ανθολόγιον », { Α’ }.

Αριστοτέλους  – » περί Αρετής », [ 18 ].

Τα καλά πρέπει να επαινούνται , τα δε αισχρά πρέπει να ψέγονται. Από τα μεν καλά προηγούνται οι αρετές ,από τα δε αισχρά οι κακίες. Η τριμέρεια της ψυχής  { λογιστικόν – θυμοειδές – επιθυμητικόν },κατά Πλάτωνα , με τις αντίστοιχες αρετές και κακίες .

Προσοχή στα αντίθετα !! { το αντίθετο του καλός ΔΕΝ είναι το κακός ].bandicam 2019-11-19 22-33-46-322

    ΑΡΕΤΕΣ  ΚΑΙ  ΚΑΚΙΕΣ  ΤΟΥ  ΘΥΜΟΕΙΔΟΥΣ [ συναισθηματικού ].

bandicam 2019-11-18 21-22-30-077

Αρετή είναι η έξις του δέοντος . Το να πράττει δηλαδή κάποιος αυτό που πρέπει , το πρέπον ,το δέον. Κάθε παρέκκλισις  από το δέον  είναι  είτε έλλειψις είτε υπερβολή ,συνεπώς κακία. Η ηθική αρετή είναι επιθυμητή διότι είναι μεσότητα. Μεσότητα έχουν ΜΟΝΟΝ οι Ηθικές αρετές [ποσότητα ], οι οποίες έχουν σχέση με την πρακτική ,τις πράξεις του ανθρώπου. Ενώ στις Διανοητικές αρετές [ σοφία, φρόνησις ,σύνεσις ] ΔΕΝ υπάρχει μεσότητα ,διότι αναφέρονται στην ενέργεια του νου, την διάνοια ,την λογική [ποιότητα ]. Σάρωση_20191217 (2)

Το Θυμοειδές μέρος της ψυχής σχετίζεται με την διαχείριση της οργής και την διαχείριση των φόβων και ειδικά με τον φόβο του θανάτου. Άλλωστε  όλοι οι φόβοι ανάγονται στον φόβο του θανάτου. Έτσι η μεσότητα  της πραότητας [αρετή]  βρίσκεται ανάμεσα σε δύο άκρα της οργιλότητας [ υπερβολή] και της αοργησίας [έλλειψη] .Ενώ η μεσότητα της ανδρείας [αρετή] βρίσκεται μεταξύ της δειλίας [ έλλειψη ] και της θρασύτητας [ υπερβολή ].

Σάρωση_20191217 (3)

ΘΕΑΓΟΥΣ  Πυθαγορείου – ‘‘ Περί αρετής », { 69 }.

Γενικὰ λοιπόν αρετὴ είναι η αρμονικὴ συνένωση των αλόγων μερών της ψυχής με το λογικόν.Δεν πρέπει λοιπόν ν’ αφαιρέσουμε τα πάθη της ψυχής και δεν είναι καθόλου ωφέλιμο, αλλὰ πρέπει να τα εναρμονίσουμε προς το λογικόν σύμφωνα με τις απαιτήσεις του δέοντος {= αυτού που πρέπει }  και του μετρίου { χωρίς έλλειψη και υπερβολή }.

bandicam 2019-11-19 14-05-36-643

 

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΟΥΣ   – » Ηθικά  Ευδήμεια », { 1221 a }.

Οργίλος μεν είναι εκείνος που οργίζεται περισσότερο από όσο πρέπει ,ή γρηγορώτερα από όσο πρέπει  ή σε περισσότερες περιπτώσεις  από όσο πρέπει .Αόργητος δε είναι εκείνος που δεν  ξέρει εναντίον τίνος ,και πότε ,και πως πρέπει να οργισθεί.

1.Η ΕΞΙΣ.

Έξις { < έχω } : .το κατέχειν  η,κατοχή  // η  κατάσταση ή η διάθεση του σώματος ,που είναι αποτέλεσμα συνήθειας  ή άσκησης ή κάποιων πράξεων.

LIDDELL & SCOTT – » Μέγα λεξικόν της Ελληνικής γλώσσης ».

Έξις { < έξω [ μέλλ.} < έχω }.Η έξις  είναι διαρκής και αμετάβλητη  ,ενώ η σχέσις { < σχήσω [ μέλλ.] < έχω } είναι μεταβλητή.

 

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΟΥΣ – » Πολιτικά », { Η’,1334 b }.

Ψυχήάλογον  + λόγον έχον .

InkedΣάρωση_20191203 (2)_LI

2. Η ΑΡΕΤΗ .

Αρετήαρ [< αραρίσκω ] + ετεή  =  αληθινή σύνδεση ,προσαρμογή.

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΟΥΣ – » Ηθικά Νικομάχεια », { 1107 a }.

Άρα η  αρετή είναι έξις προαιρετική { που επιλέγεται ελεύθερα από το άτομο } που βρίσκεται στο μέσον, το οποίον έχει σχέση προς εμάς και το οποίον καθορίζεται από τη λογική και καθ’ ον τρόπον θα  ήθελε να την ορίσει ένας φρόνιμος άνθρωπος .Είναι μεσότητα μεταξύ δύο κακιών, εκ των οποίων η μία είναι η  υπερβολή και η άλλη η έλλειψη .Κι ακόμη η αρετή  είναι μεσότης επειδή  ορισμένες κακίες αποτελούν έλλειψη και άλλες πάλι υπερβολή σε σχέση με το δέον [ το  πρέπον ], είτε στα πάθη είτε στις πράξεις , η αρετή  όμως καταφέρνει να βρίσκει και να επιλέγει το μέσον.

 

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΟΥΣ  – » Ηθικά Μεγάλα », { 1191 b }.

Κάθε αρετή είναι  βελτίστη έξις {= συνήθεια η οποία σε βελτιώνει πάρα πολύ } και η βελτίστη έξις είναι η έξις προς το βέλτιστον. Βέλτιστον είναι το μέσον μεταξύ  μίας ελλείψεως  και μίας υπερβολή , τα οποία είναι άκρα .

                                                            »Μέτρον άριστον».Σάρωση_20191114 (3)

3. Η  ΟΡΓΗ .

Οργή = επιθυμία τιμωρίας του αδικημένου.Εμπεριέχει την ορμή .Είναι  μεταγενέστερη λέξη .Ο Όμηρος χρησιμοποιεί  αντιστοίχως την λέξη θυμός.

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΟΥΣ – » Ρητορική τέχνη », { 1378 a , 1380 a  }.

Oργή : επιθυμία, συνοδευμένη από λύπη, για τιμωρία. Πράϋνση [ πραότητα ] : καθησυχασμός και κατάπαυση της οργής.

 

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΟΥΣ  – » Περί ψυχής », { 403 a }.

Οργή : επιθυμία ανταποδόσεως της λύπης { όρεξις αντιλυπήσεως } ή  βρασμός του αίματος .

 

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΟΥΣ  – » Ηθικά Μεγάλα », { 1191 b }.

Tόσο αυτοί που βρίσκονται σε υπερβολή [ έχουν υπερβολική οργή ] ,όσο κι αυτοί που βρίσκονται σε έλλειψη [ έχουν έλλειψη οργής ] είναι αξιοκατάκριτοι, ενώ αυτοί που βρίσκονται στην μέση -σε σχέση με κάποιο πράγμα – είναι πράοι και αξιέπαινοι .Διότι η πραότητα είναι μεσότητα σε σχέση με τούτα τα πάθη.

                                                        Η ΑΡΕΤΗ ΩΣ ΜΕΣΟΤΗΣ.

bandicam 2019-11-14 13-52-56-061

 

ΗΡΩΝΟΣ  ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΩΣ – »  Όροι των Γεωμετρίας ονομάτων  », { 49 }.

Η ορθή γωνία συμβολίζει την αρετή ,ενώ η αμβλεία και η οξεία συμβολίζουν  την κακία, την αοριστία ,την ένδεια [ έλλειψη ] και την υπερβολή , την αμετρία.

                         ΟΡΘΗ  ΓΩΝΙΑ , ΟΡΘΟΣ  ΛΟΓΟΣ  & Η ΑΡΕΤΗ  ΩΣ  ΟΡΘΟΤΗΣ.

Σάρωση_20191116 (3)

ΠΛΟΥΤΑΡΧΟΥ -» Πλατωνικά ζητήματα », {Θ’  -1008 b }.

Από τα μέρη της ψυχής ,το Θυμοειδές βρίσκεται στην μέση ,μεταξύ Λογιστικού και Επιθυμητικού. Σύμφωνα δε με την φύσιν τους πρέπει  :το Λογιστικόν  να  άρχει, το Θυμοειδές να  άρχει και να άρχεται , το Επιθυμητικόν μόνον να  άρχεται.

Σάρωση_20191027 (3)

 

ΠΛΟΥΤΑΡΧΟΥ  – » Περί του ΕΙ του εν Δελφοίς » , { 390 f }.

Το πενταμερές της ψυχής :

Θρεπτικόν – Αισθητικόν – Επιθυμητικόν – θυμοειδές -Λογιστικόν.

                                            ΤΟ »ΑΡΜΑ ΤΗΣ ΨΥΧΗΣ » { Τέθριππον }.

bandicam 2019-12-14 15-36-21-623

 

ΓΑΛΗΝΟΥ – »Περί διαγνώσεως  και θεραπείας των ..παθών »,{ 1.3 , 3.1 }.

Αμάρτημα = αποτυχία του σκοπού, αστοχία ,σφάλμα. Αμάρτημα είναι η αστοχία της λογικής δύναμης της ψυχής [ λογιστικόν ], όταν σχηματίζει  γνώμη [ δόξα ] ψευδή , όταν κρίνει εσφαλμένα. Πάθος { < πάσχω } =πάθημα. Πάθος είναι η αστοχία των δύο αλόγων δυνάμεων της ψυχής [ θυμικόν ,επιθυμητικόν ] όταν δεν υπακούουν στην λογική [ λογιστικόν ].

αμαρτήματα [ σφάλματα ] συμβαίνουν εξ αιτίας κάποιας ψευδούς δόξης [ ~κρίσεως ] ,και τα πάθη εξ αιτίας κάποιας αλόγου παρορμήσεως. Πάθη της ψυχής,τα οποία όλοι γνωρίζουν ,είναι ο θυμός ,η οργή ,ο φόβος , η λύπη ,ο φθόνος και η έντονη επιθυμία. Πάθος  είναι και το να αγαπάς ή το να μισείς  πολύ έντονα οποιοδήποτε πράγμα. Διότι φαίνεται ότι έχει ειπωθεί ορθά το ρητό  »μέτρον άριστον »,επειδή τίποτα που γίνεται χωρίς μέτρο δεν είναι καλό.

 

ΓΑΛΗΝΟΥ  – » Περί των Ιπποκράτους και Πλάτωνος  δογμάτων  », { Ε’ .5. 8 }

ΠΟΣΕΙΔΩΝΙΟΣ Ο  ΑΠΑΜΕΥΣ   ή   ΡΟΔΙΟΣ, { σελ.452-453 }.

Υπάρχουν σε μας τούτες οι τρεις οικειώσεις [ οικεία ανθρώπινα χαρακτηριστικά ] εκ φύσεως ,που αντιστοιχούν προς το κάθε ένα είδος  της ψυχής : η [ τάσις ] προς την ηδονή λόγω του επιθυμητικού η [ τάσις ] προς τη νίκην [ επικράτησις ] λόγω του θυμοειδούς ,και η [ τάσις ] προς το [ ηθικώς ] καλόν λόγω του λογιστικού.


bandicam 2019-12-11 17-39-51-345Σάρωση_20191211 (3)

 

11745710_1666693596897276_3967825652740581042_n



 

Ι.ΠΑΣΣΑ – » Νεώτερον εγκυκλοπαιδικόν λεξικόν  ‘ΗΛΙΟΥ ‘ », { σελ.531 }

Ευθυμία : η ευχάριστη ψυχική διάθεση ,η διασκεδαστική προδιάθεση ,η φαιδρότητα. Κατ’ επέκταση : η μετά οινοποσίας επερχόμενη διάθεση .

Στον Δημόκριτο η λέξη υπονοεί την ψυχική γαλήνη και ευστάθεια την προερχομένη από την έλλειψη στενοχώριας ,φόβου ,πάθους και δεισιδαιμονίας και η οποία πρέπει να αποτελεί τον ηθικό σκοπό του ανθρώπου.

bandicam 2019-10-23 12-11-40-696

 

Γ.ΛΑΜΨΑ – »Λεξικόν του Αρχαίου κόσμου ».

Μαινάδες { Βάκχαι } : Οι Μαινάδες ήσαν γυναίκες ακόλουθοι του θεού Διονύσου .Τα ονόματά τους ήσαν Ευδαιμονία ,Ευθυμία ,Μακαρία κλπ. και δήλωναν τις καταστάσεις που αυτές δημιουργούν.Ο Φερεκύδης γράφει επίσης ότι από τις  τρείς Μαινάδες ,η μεσαία παίζει αυλό ,ενώ οι άλλες δύο χόρευαν  κρατώντας  η μία θύρσο και κρατήρα και η άλλη ένα κάτοπτρο .

 

ΟΜΗΡΟΥ – » Οδύσσεια », { ξ’  ,στ. 62-63 }.

εύθυμος άναξ ‘ = καλόθυμος   βασιλιάς.

 

Ι.ΠΑΣΣΑ / Κ.ΧΑΣΑΠΗ – » Τα Ορφικά »,

ΧΧΙΧ .Κεραυνίου Διός θυμίαμα .

Λοιβή { < λείβω } = υγρά θυσία ,»σπονδαί και χοαί» . Αίσιμα { < αίσα  } = τα ορθά , τα πρέποντα. Ολβιόθυμος { < όλβιος  [=εὐτυχής, μακάριος] + θυμός }.Κουροτρόφος  {< κούρος / κόρος  [ =παιδί ]+ τρέφω }.

 

ΠΙΝΔΑΡΟΥ – » Επίνικοι »,

{ Ολυμπιόνικος 2»,αντ.β’  & » Ισθμιόνικος 1», αντ.δ’}.

» Πολλές φορές το αποσιωπημένο αποφέρει μεγαλύτερη ευθυμία» .

»Οι ροές  με ευθυμία και με πόνους μαζί  στους ανθρώπους  μεταβαίνουν ».

 

ΕΠΙΚΤΗΤΟΥ  – » Εγχειρίδιον »,  { 89}.

Σκίμπους  { > σκαμπό } = κράββατος ,ανάκλιντρον .Ευθυμώ  =/= δυσθυμώ.

» Είναι καλλίτερο το να περιορίζεσαι σε μικρή περιουσία και να ευθυμείς , από το να έχεις μεγάλη και να δυσθυμείς ».

 

ΠΛΑΤΩΝΟΣ  – » Νόμοι », { Ζ’ ,792 b }.

Ο Αθήναιος θέτει το ερώτημα, εάν είναι ορθό στην αγωγή των παίδων  να προσπαθούμε να γλυτώσουμε – όσο το δυνατόν- τα τρίχρονα παιδιά  μας από τις λύπες, τους φόβους κι όλα αυτά τα αρνητικά συναισθήματα ,ώστε να κάνουμε πιο εύθυμη και  ευμενή  την ψυχή τους. Στην συνέχεια ,δίνεται η απάντηση. Σωστή συμπεριφορά δεν είναι η επιδίωξη των απολαύσεων [ της ηδονής ] με κάθε μέσον ,ούτε  η αποφυγή του πόνου  [της λύπης ] με κάθε μέσον ,αλλά η μέση οδός μεταξύ των δύο αυτών άκρων [ευθυμία].Δεν πρέπει  λοιπόν να αναζητάει κανείς μόνο τις ηδονές ,αφού δεν θα μπορέσει ποτέ να αποφύγει τις λύπες.

 

ΑΘΗΝΑΙΟΥ  – » Δειπνοσοφιστών » , { Ε’ ,191 f }.

Τί  να κάνω για να γίνω και αγαπητός σε σένα, δυνατόβροντε  Κρονίδη [ Ζευς ]  και φίλος των Μουσών και  να έχω καλή διάθεση [ ευθυμία ] ,αυτό ζητάω από σένα .

 



 

ΙΠΠΑΡΧΟΥ Πυθαγορείου ]- » Περί ευθυμίας », [ 81 ].

Και την ευθυμία θα αποκτήσουν κυρίως όσοι γνωρίσουν καλά και έχουν επίγνωση του εαυτού τους ,[ δηλαδή ] ότι είναι θνητοί και σάρκινοι ,διότι έχουν σώμα που εύκολα βλάπτεται και φθείρεται  και τους απειλούν μέχρι την τελευταία τους πνοή όλες οι σκληρότατες δοκιμασίες.., ότι τα παρόντα και δεδομένα ελάχιστο χρόνο μπορούν να διαρκέσουν, εάν περνάνε την ζωή με ευθυμία ,εάν με γενναιότητα  αντιμετωπίζουν ό,τι κακό εκάστοτε τους συμβαίνει…, ότι όσα τους συμβαίνουν είναι ανθρώπινα και δεν συμβαίνουν μόνον σε αυτούς ,θα περάσουν την ζωή τους με μεγαλύτερη ευθυμία. Και αυτό θα το κάνουν [πράξη],εάν καλλιεργούν την φρόνηση με την σωφροσύνη και επιδιώκουν τα παρόντα και δεν ορέγονται  [επιθυμούν] πολλά.

bandicam 2019-11-27 15-47-30-693

 

ΣΤΟΒΑΙΟΥ – » Ανθολόγιον », ΔΗΜΟΚΡΙΤΟΥ  – » Περί ευθυμίης »,[ 40 ].

Διότι στους ανθρώπους η ευθυμία [ ψυχική αρμονία ] επιτυγχάνεται με τον  μετριασμό των τέρψεων [ ηδονών ]  και την συμμετρία του βίου .Τα πράγματα δε που εμφανίζουν έλλειψη και υπερβολή συνήθως υφίστανται  μεταπτώσεις  και προξενούν  μεγάλες συγκινήσεις στην ψυχή .Πρέπει λοιπόν κανείς να σκέπτεται όσα είναι δυνατόν να γίνουν και να  αρκείται στα παρόντα. Για τούτο επιβάλλεται [κάποιος ] να επιζητεί την ευθυμία σε εκείνα που έχει ,συγκρίνοντας τον βίον του προς τον βίον εκείνων που είναι κατώτεροί του και να μακαρίζει τον εαυτό του .Αν λοιπόν έτσι σκέπτεσαι και με μεγαλύτερη ευθυμία θα διάγεις τον βίον σου και και πολλά κακά θα αποφύγεις ,όπως  τον φθόνο ,την ζηλοφθονία και την εχθρότητα .

bandicam 2019-11-27 17-21-01-457

 

ΔΙΟΓΕΝΟΥΣ ΛΑΕΡΤΙΟΥ – » Δημόκριτος »,[ 45 ].

Όλα συμβαίνουν κατ’ ανάγκην, την δε  δίνη, η οποία είναι η  αιτία της γενέσεως πάντων ,αυτήν ονομάζει ανάγκην .Σκοπός δε της ζωής είναι η ευθυμία ,όχι όμως αυτή που ταυτίζεται με την ηδονή ,όπως μερικοί που παράκουσαν το ερμηνεύουν ,αλλά η κατάσταση της ευθυμίας  κατά την οποίαν γενικώς η ψυχή διάγει γαληνώς [ με γαλήνη  ] και ευσταθώς [με σταθερότητα , σωματική υγίεια ] χωρίς  να ταράσσεται από φόβο ή  δεισιδαιμονία  ή  από κάποιο άλλο πάθος . Ονομάζει δε την ευθυμία και ευεστώ  και με άλλα ονόματα.

 

ΔΗΜΟΚΡΙΤΟΥ – θεγργ

4. ΚΛΗΜΕΝΤΟΣ  ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΩΣ  – »  Στρωματείς » , { ΙΙ .130 }.

Αλλά και οι Αβδηρίτες  διδάσκουν ότι υπάρχει τέλος [ σκοπός ]  στον βίον  .Ο Δημόκριτος στο έργο του »Περί τέλους » είπε ότι τέλος [ σκοπός ] του βίου είναι η ευθυμία [ ψυχική γαλήνη ] την οποία ονόμασε και ευεστώ [  < ευ + ίσταμαι ] .Και πολλές φορές λέγει στα έργα του : » η τέρψις { ευχαρίστηση } και η ατερπία { μη ευχαρίστηση } προσδιορίζουν  το συμφέρον και το ασύμφορο » ,κι αυτό έχει εξ αρχής τεθεί ως τέλος [ σκοπός ] του βίου των ανθρώπων , και των νέων και όσων είναι σε ώριμη ηλικία.

 

ΘΑΝ.ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ – » Δημόκριτος », { σελ.299 }.

Ευθυμία  [= καλή καρδιά, καλή διάθεση ] ,ευδαιμονία , ευεστώ [= καλή κατάσταση ], ευστάθεια , αρμονίη , συμμετρίη ,αταραξίη , αθαυμαστία [= αφοβία ], αθαμβίη [ =το να μην θαμπώνεται ,να μην τρομάζει κάποιος ].Στα συναισθήματα  της δυσαρέσκειας ,του πόνου  και ,της λύπης  οι κινήσεις των ατόμων της ψυχής είναι δυσαρμονικές ,ακανόνιστες , ασύμμετρες και προκαλούν την δυστυχία ,την κακοδαιμονία ή την κακεστώ [ =κακή κατάσταση ].

 

ΝΙΚ.ΒΑΡΔΙΑΜΠΑΣΗ – » Ιστορία μιας λέξης ‘ »,[τομ. Β’] .Θάμβος ,{σελ.25 }.

Η λέξη θάμβος είναι ομόρριζη του ρήματος θάπτω { ρ. ΘΑΠ- , ΤΑΦ- }. Αθαμβία   { < α[στερ.] + θαμβος } = η αθαμπωσιά ,η ικανότητα να μην θαμπώνεται ,να μην τρομάζει από τα διάφορα εκθαμβωτικά και παράξενα.Ευθυμία = η ισόρροπη και ευάρεστη κατάσταση του θυμού ,η αρμονία, η αταραξία ,η  αθαυμαστία [=αφοβία] .Ευεστώ [ < ευ + ίσταμαι } = η καλή κατάσταση ,ευστάθεια ψυχική ισορροπία .

 

ΔΗΜΟΚΡΙΤΟΥ  – » Γνώμαι »,{ 216 }. 

Ευτυχής είναι εκείνος ,που βρίσκεται σε ευθυμία { όταν γαληνώς και ευσταθώς η ψυχή διάγει  υπό μηδενός ταραττομένου  φόβου ή άλλου πάθους } με μέτρια χρήματα και δυστυχής  είναι εκείνος που συναισθάνεται δυσθυμία με πολλά χρήματα.

 

ΣΤΟΒΑΙΟΥ – » Ανθολόγιον »,{Θ’ }.

[14 ].Πλουτάρχου -» περί ησυχίας ».

Η χρησιμότητα της  ησυχίας  φαίνεται να είναι σοφόν πράγμα ,όπου εκτός των άλλων, χρησιμεύει και στην μελέτη της  επιστήμης και της φρονήσεως. Εννοώ δε όχι την καπηλικήν  [αμεριμνησία των καπηλειών ]  και την αγοραία  [ των ανθρώπων της αγοράς ] αλλά την μεγάλη ,εκείνη που αν την κατακτήσεις  σε εξομοιώνει με τον θεό. Διότι οι μελέτες [ ασχολίες  ] που έχουν σχέση με την ζωή στις πόλεις και  με τους όχλους των ανθρώπων εκγυμνάζουν την λεγόμενη οξύνοια [ δριμύτητα ] η οποία όμως  είναι πανουργία { σ.σ. διότι η εξυπνάδα  χρησιμεύει για κακά έργα }. Ενώ η απομόνωση [ο μονήρης βίος],η οποία αποτελεί γυμναστήριον της σοφίας , διαμορφώνει ανδρείον ήθος και πλάθει και διευθετεί τις ψυχές των ανθρώπων.  Ζώντας λοιπόν  στον καθαρόν αέρα , ως επί το πλείστον στο ύπαιθρο μακριά από τους ανθρώπους ,σηκώνονται όρθιες και βγάζουν φτερά ,καθώς αρδεύονται από το διαυγέστατο και  πάρα πολύ λείο ρεύμα της ησυχίας μέσα στο οποίο τα μαθήματα του νου είναι θεοπρεπέστερα και η δράση πιο καθαρή.

bandicam 2019-12-02 21-23-22-207

 

ΠΛΟΥΤΑΡΧΟΥ – » Περί ευθυμίας »,’{ De Tranqullitate Animi }.

Επομένως ,έτσι και στα  πράγματα  που έχουν τα αντίθετά τους ,επειδή κατά τον  Ευριπίδη : »Δεν μπορεί να μείνει  χωριστά το κακό  απ’ το  τα καλό , αλλά υπάρχει κάποια σύγκραση [ συγκερασμός ] , ώστε να στέκουν όμορφα [ να ισορροπούν  ] ..δεν πρέπει  κανείς να πέφτει σε αθυμία [έλλειψις θυμού ,διαθέσεως  ] από τις εναντιότητες [ αντιθέσεις ] ούτε και να τις θεωρεί απαγορευτικές , αλλά όπως ακριβώς οι μουσικοσυνθέτες  { σ.σ. που εναρμονίζουν τους χαμηλούς τόνους με τους υψηλούς και αντίθετα } ελαττώνοντας πάντοτε με τα καλλίτερα τα χειρότερα και συμπεριλαμβάνοντας εντός μας τα φαύλα [ αισχρά  ]  μαζί με τα χρηστά [ καλά ] να φτιάξουμε το μείγμα του βίου μας  αρμονικόν [ εμμελές ]  και οικείον [ φιλικόν ].

bandicam 2019-12-03 01-59-44-315

 

ΔΙΟΓΕΝΟΥΣ ΛΑΕΡΤΙΟΥ  – » Βίοι φιλοσόφων », { Ζ΄}.

ΖΗΝΩΝ Ο  ΚΙΤΙΕΥΣ { 116 }.

Ευ ποιώ = ευεργετώ =/= ευ πάσχω = ευεργετούμαι υπό τινός  . Ευπάθεια  { < ευ πάσχω }=  καλά πάθη  ,συγκινήσεις της ψυχής  με λογική .

Η ευπάθεια έχει [3] καταστάσεις : χαρά { αντίθετη της ηδονής ,διότι  χαρά είναι η έλλογος έπαρσις [ έξαρσις ]  – ευλάβεια [ προσοχή ,προφύλαξη ] ,αντίθετη  του φόβου  ,διότι ευλάβεια είναι η εύλογος έκκλισις [  παρέκκλιση ,λοξοδρομία από τον τακτικό δρόμο ]  –  βούλησις [ αντίθετη της επιθυμίας ,διότι βούλησις είναι η εύλογος όρεξις ].

Σάρωση_20191205 (2)

 

ΨΕΥΔΟ-ΑΝΔΡΟΝΙΚΟΥ του ΡΟΔΙΟΥ  – » Περί παθών »,{ Είδη χαράς γ’ }.

Ευθυμία =  χαρά που πηγάζει από τον τρόπο του βίου ή από την ανεπιζητησία {αν-επι- ζητέω } παντός πράγματος .

Σάρωση_20191206 (2)

 

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΟΥΣ – » Τοπικά », { Β’ ,112 b } .

Ο  Πρόδικος  διέκρινε τις ηδονές σε χαρά ,τέρψις και ευφροσύνη ,όλα αυτά όμως είναι ονόματα του ιδίου πράγματος ,δηλαδή της ηδονής.

 

ΑΜΜΩΝΙΟΥ» Λεξικόν ομοίων και διαφόρων λέξεων ».

Χαρά = πρόσφατος  έπαρση { ανύψωση  } και διάχυση  { άπλωμα ,πλημμύρισμα }της  ροής της  ψυχής. Ευφροσύνη =  πάθος  διαρκείας που  γεννιέται  μαζί με σωφροσύνη . Tέρψις  { < τέρπω} = κατά κάποιον τρόπον . Τρέψις  [ < τρέπω }  και αγωγή της ψυχής  από  το αηδές { ανούσιο  } προς το καλλίτερο  .Ευθυμία = χαρά σύντομη [ δεν έχει διάρκεια ]της ψυχής . Ηδονή = ευαρέσκεια ,τέρψις  της ψυχής. Απόλαυσις = έξις  κοινώς για κάθε συμμετοχή είτε αγαθή είτε φαύλη [ ευτελούς αξίας ].

 

ΑΝΝΗΣ  ΤΖΙΡΟΠΟΥΛΟΥ  ΕΥΣΤΑΘΙΟΥ – » Ο  εν τη λέξει Λόγος ».

Χαρά { < χα..χα.. ρέει } : » χαίρειν είρηται παρά το διαχείσθαι υπό της ηδονής ». Χαρά είναι η διάχυσις [ άπλωμα ] της ροής της ψυχής εξ αιτίας της ηδονής . Συνεκδοχικώς  ,διάχυσις σημαίνει χαρά .Ευθυμία = ευδιαθεσία .Η ευθυμία δεν είναι μόνιμη κατάσταση. Θυμηδία [ θυμός +ηδύς ]= γλυκειά χαρά.Ευφροσύνη { < εύφρων < ευ + φρην } =ψυχική ευχαρίστησις ,ευθυμία. .Χαρακτηρίζεται από » διάρκεια μετά σωφροσύνης ». Τέρψις = αποβολή  »αηδούς τινός  επί το κρείττον ».» Τέρψις οιωνεί τρέψις ‘‘. Τέρψις  ,ειδικότερα, η ευφορία την οποία αισθάνεται κάποιος ,όταν ικανοποιήσει  την ανάγκη ,την επιθυμία τροφής .Γηθοσύνη { < γηθέω  = χαίρω } =η χαρά να είσαι ζων και υγιής .Απόλαυσις  { < λω = θέλω } = το να πάρεις ,.ο,τι σφοδρώς επιθυμείς , ασχέτως εάν αυτό που ‘απολαύεις’ είναι αγαθόν  ή κακόν [ φαύλον]. Ησυχία {  < ηδυχία < ηδύς }. – ήσις = τέρψις. Η ησυχία είναι πράγματι θυμηδία . Ηδονή  { < ανδάνω = προκαλώ ευχαρίστησις } = αρέσκεια. Εκ του ηδονή και ο ηδύς [= γλυκός ].Αηδία  = έλλειψη γλυκύτητας.



 

Συνοπτικά , η ευθυμία είναι συναίσθημα χαράς βραχείας και όχι μόνιμης .Όχι όμως οποιασδήποτε χαράς ,αλλά αυτής που εκδηλώνεται όταν το μεσαίον μέρος  της ψυχής , το θυμοειδές { το κέντρο των συναισθημάτων ,που κινείται μεταξύ δύο άκρων : ηδονής [ χαράς ] και οδύνης [ λύπης ], υπακούει μεν στο λογιστικόν ,  εξουσιάζει δε  το επιθυμητικόν. Αυτό επιτυγχάνεται όταν το θυμοειδές μέρος της ψυχής αναπτύξει  την αρετή της πραότητας  και της  ανδρείας ,αποφεύγοντας τον δρόμο της οργιλότητας και της δειλίας καθώς και των αντιθέτων τους  [ αοργοσία – θράσος ] . Άρα αυτή η πρόσκαιρη χαρά και ευδιαθεσία προκύπτει από την συνεχή προσπάθεια  εξισορροπήσεως  δύο αντιρρόπων  ψυχικών δυνάμεων [ άλογοι ίπποι : θυμοειδές – επιθυμητικόν ], οι οποίες δεν πρέπει να αλληλοεξοντωθούν ή να καταπιεστούν, αλλά να συνταιριαχτούν δια της λογικής [ ηνίοχος ] , ώστε να επέλθει η  ψυχική γαλήνη και  η ευστάθεια ,η οποία ονομάζεται και ευεστώ, κατά τον Δημόκριτον. Όσο ο ηνίοχος  μεγαλώνει [ πορεία από το άλογον  στο λογικόν] τόσο αυξάνονται  οι φρένες κι ο άνθρωπος μαθαίνει να φρενάρει , αρχίζει ν’ αποκτά φρόνηση , να πράττει με σωφροσύνη  οδηγώντας φρόνιμα το άρμα της ψυχής του.


Φίλες και φίλοι , Καλά Χριστούγεννα με υγίεια στο σώμα  και ευθυμία στην καρδιά σας.!

bandicam 2019-11-11 19-55-52-049

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ :

Το σλάιντ απαιτεί την χρήση JavaScript.

AΓΟΡΑΖΕΤΕ  ΒΙΒΛΙΑ , ΕΛΕΓΧΕΤΕ  ΤΙΣ  ΠΗΓΕΣ.

Η απόδοσις του αρχαίου κειμένου δεν είναι φωτογραφική ,συνεπώς δεν ταυτίζεται απόλυτα με αυτή των συγγραφέων .

Τα περισσότερα  αρχαία κείμενα ,από όσα χρησιμοποιήθηκαν ,μπορείτε να τα αναζητήσετε  στα πολύ χρήσιμα »google books ».

Εστιατόριον ‘ Άριστον ‘ .

Ένα καλαίσθητο  ελληνικό εστιατόριο  { Restaurant υπάρχει κοντά στην Φραγκφούρτη  με το επίσης εύηχο όνομα ‘Άριστον’ { Ariston } . Τί είναι το ‘restaurant’  και ποία η σχέση του με το ‘εστιατόριο’ ; Η αρχαία λέξη ‘εστιατόριον’ έχει την ίδια έννοια με την  σημερινή λέξη  ‘εστιατόριο’ ; Το ‘άριστον ‘ είναι το πάρα πολύ καλό ή κάτι άλλο ;

1. RESTAURANT  – ΕΣΤΙΑΤΟΡΙΟΝ :

AKAΔ. ΑΘΗΝΩΝ – » Xρηστικό λεξικό της Νεοελληνικής γλώσσας ».

Εστιατόριο = restaurant .

 

ΣΤΕΦ. ΚΟΥΜΑΝΟΥΔΗ » Λατινο-Ελληνικόν  λεξικόν ».

Restaurant < restauro  . Restauro { εκ του  re  + stauro sto ,stare } .

 

ΕΥΣΤΡ.ΤΣΑΚΑΛΩΤΟΥ – » Λατινο-Ελληνικόν λεξικόν ».

re[d]  : ανά, κατά, από, επί ,αντί, πάλι ,πίσω .

sto -steti -statum -stare  : έστηκα ,έστην  { < ίστημι =στήνω, ορθώνω }.

 

ΑΝΤ.ΗΠΙΤΗ» Γαλλο-Ελληνικόν λεξικόν ».    ;;

Εστιατόριον  : το δωμάτιον που γευματίζουν ,λαμβάνουν  το δείπνον , Salle à manger : η τραπεζαρία ,το τραπεζαρείον  // [ επί σχολείων ,μοναστηριών και γενικά καταστημάτων ] réfectoire   // εστιατόριον = restaurant ,ξενοδοχείον φαγητού .Στους σιδηροδρομικούς σταθμούς το εστιατόριον λέγεται  buffet {=κυλικείον }.

Συνεπώς restaurant είναι το μέρος ,που στηλώνεται ,δυναμώνει τρώγωντας ,στανιάρει κάποιος κατόπιν πληρωμής .Έχει σχέση μάλλον  με το ‘εσθιατόριο’ της Νέας ελληνικής κοινωνίας  ,παρά  με το εστιατόριον  της Αρχαίας και δη της Αθηνα’ι’κής  ,όπου ο εστιάτωρ  φίλευε συν τοις άλλοις  με  γεύματα τους καλεσμένους  { συμφυλέτες  } του ,τα οποία βεβαίως  ήταν δωρεάν.

 

ΑΡΠΟΚΡΑΤΙΩΝΟΣ » Λεξικό των Δέκα ρητόρων ή περί λέξεων  ».

Εστιάτωρ = αυτός που παραθέτει τράπεζα σε κάποιους ,που τους  τραπεζώνει.

 

ΗΣΥΧΙΟΥ του ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΩΣ » Λεξικόν ».

Εστία = βωμός  // η οικία .Εστιάν = το τρέφειν  //  το αριστοποιείν .Εστίασις = ευωχία ,τροφή. Εστιάτωρ = ο δειπνίζων  // αυτός που καλεί  σε ευφροσύνη και ευωχία [ δηλ. ο τροφεύς ].

 

ΣΟΥΔΑ / ΣΟΥ’Ι’ΔΑ » Λεξικόν ».

Εστιάν = το τρέφειν .Εστιάσθαι = το τρέφεσθαι , ευωχήσθαι Εστιατόριον = το τραπέζιον Εστιάτωρ = ο καλών σε ευωχία και ευφροσύνη .Δαιτυμόνες = οι αριστητές .

 

ΦΩΤΙΟΥ » Λέξεων συναγωγή ».

Εστία = 1.δίαιτα {= τρόπος του ζην , τόπος διαμονής } 2.οίκησις { = η πράξις του κατοικείν ή ενοικείν , τόπος }  3. βωμός { = βάθρο ,υπερυψωμένο σημείο κατάλληλο για προσφορές θυσιών 4. χυτρόπους { = χύτρα,λέβητας με πόδια }  5.εσχάρα { =η εστία, πυροεστία }.

 

ΙΩ.ΖΩΝΑΡΑ  – » Λεξικόν ».

Eστία = η οικία, η δίαιτα, η οίκησις. Εστιάτωρ = δειπνοκλήτωρ . Εστιατορία = η εστίασις.

 

H. STERHANUS  – » Θησαυρός  της Ελληνικής γλώσσης ».

Εστιάτωρ { convivator } =  όποιος παρέχει συμπόσιον, ευωχία  στους άλλους.

 

ΣΤΕΦ. ΚΟΥΜΑΝΟΥΔΗ –    » Λατινο-Ελληνικόν  λεξικόν ».

Convivator  { < convivium  <  con-vivo } :  εστιάτωρ.

 

ΑΔ.ΚΟΡΑΗ – » Άτακτα », { IV ,139 }.

Réfectoire  { <  Refectorium- ii  = εστιατόριον [κοινοβίου ], μεταγενέστερη λέξη } :  Έτσι στα  μοναστήρια ονόμαζαν τον τόπον ή τον οίκον { =réfectoire } ,όπου συνέτρωγαν οι Μοναχοί ή οι Μοναχές . Eστιατόριον  ονομάζει ο  Πλούταρχος  τον οίκον {=  salle a  manger } ,όπου φίλευσε ο Περίανδρος [ τύραννος της Κορίνθου ] όχι βεβαίως  καλογήρους , αλλά τους επτά σοφούς της Ελλάδος .

 

ΠΛΟΥΤΑΡΧΟΥ  – »  Των επτά σοφών συμπόσιον  », { 146 d }.

Εστιατόριον : τόπος  υποδοχής και  παραθέσεως γεύματος ,ευωχία.

 

ΑΝΘ.ΓΑΖΗ» Λεξικόν της Ελληνικής γλώσσης ».

Εστίαμα { < εστιάω } = συμπόσιο ,τράπεζα ,φαγητό ,το  να φιλεύει , να τραπεζώνει κάποιος κάποιον . Εστίαρχος { εστία+άρχω } = 1.ο αρχηγός ,ο πρώτος της εστίας , ο κύριος του οίκου [ νοικοκύρης ] ,ο οικοδεσπότης  2.  εστιούχος . Εστιάδες = ιέρεις της θεάς Εστίας { Vestalis }. Εστίασις { < εστιάω } = το να δίδει [ παραθέτει ] κάποιος  τραπέζι , να κάνει συμπόσιο , η ευωχία { ευ+έχω } 2.[στην Αθήνα ] τα συμπόσια των φυλών ή φυλετικά δείπνα  ήσαν μία από τις λειτουργίες της Αθηνα’ι’κής δημοκρατίας. Εστιατόριον ή εστιατήριον = 1.ο οίκος στον οποίον γίνονται τα συμπόσια 2. το δωμάτιο του οίκου που γευματίζουν οι άνθρωποι [ τραπεζαρία ]. Εστιάτωρ  { < εστιάω } = αυτός που καλεί προς ευωχία, όποιος δίδει τράπεζα [ τραπεζώνει] ,ήτοι καλεί τους φίλους του και τους φιλεύει. Εστιάω { εστία } =[υπο]δέχομαι κάποιον στον οίκο μου και τον ,εξαιρέτως δε ,[προσ]καλώ προς ευωχία  και ευφροσύνη [ ξεφάντωμα ].

 

ΚΩΝ.ΚΟΥΜΑ  – » Λεξικόν    ».

Εστίασις { < εστιάω } = το να δίνεις συμπόσιον, ευωχία. Εστιάω { < εστία } = δέχομαι στον οίκον μου ,φιλοξενώ μάλιστα με συμπόσιον, με φιλική τράπεζα . Εστιάτωρ = αυτός που έχει κι άλλους στην τράπεζά του.

 

ΣΚΑΡΛ. ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ  » Λεξικόν της Ελληνικής γλώσσης ».

Εστίαμα = το κάθε τι που χρησιμεύει προς εστίαση, το φαγητό με το οποίο φιλεύει κάποιος κάποιον. Εστιατόριον : το μέρος που γίνεται η [συν]εστίαση ,το τραπεζαρείον. Εστιάτωρ : αυτός που παραθέτει γεύμα [ ο φιλεύων κάποιον ]. Εστιάω -ώ : δέχομαι κάποιον στο σπίτι μου , φιλεύω , τραπεζώνω ,ευωχούμαι,συμποσιάζω.

 

ΣΩΚΡ. ΤΖΙΒΑΝΟΠΟΥΛΟΥ  – » Λεξικό Ελληνικών & Ρωμα’ι’κών Αρχαιοτήτων ».

Εστίασις : ήταν είδος λειτουργίας στην Αθήνα  και συνίσταται στο να προσφέρεται εστίαση  σε κάποια φυλή . Η εστίαση γινόταν σε κάθε μία  φυλή με δαπάνες κάποιου ,  που ανήκε στην ίδια φυλή. Αυτός δε λεγόταν εστιάτωρ . Ο Αθήναιος  τα ονομάζει φυλετικά δείπνα .

 

ΔΗΜΟΣΘΕΝΟΥΣ  -. »Κατά Μειδίου », {565 } & σχόλια.

‘ ‘ειστίακα την φυλήν » :  η εστίαση στην Αθήνα ήταν μία από τις εγκύκλιες , τις τακτικές λειτουργίες. Ήταν δημόσιο συμπόσιο ή γεύμα,το οποίο ένας πολίτης [εστιάτωρ] παρέθετε στους  συμφυλέτες του.

 

ΠΟΛΥΔΕΥΚΟΥΣ  – » Ονομαστικόν », { Γ’ ,67 ]. Περί λειτουργιών.

Οι λειτουργίες  (χορηγία, γυμνασιαρχία, τριηραρχία και εστίαση)  ήταν είδος άμεσης φορολόγησης. Αυτές υποχρέωναν τους  πλούσιους Αθηναίους και μετοίκους να καλύψουν με προσωπικά τους έξοδα  ορισμένες δημόσιες  δαπάνες . Εστιάτωρ  φυλής : την φυλήν εστιών.

 

ΔΗΜΟΣΘΕΝΟΥΣ  – » Προς  Βοιωτόν  περί του ονόματος », { 7 }.

Οι λειτουργίες ήταν καθήκοντα χορηγού ,γυμνασιάρχου ,εστιάτορα ή κάποια άλλη λειτουργία.

 

ΑΘΗΝΑΙΟΥ» Δειπνοσοφιστών »,  { Ε’, 2 }.

Οι νομοθέτες  λοιπόν προνοώντας   για τα δείπνα , όρισαν  και τα  φυλετικά δείπνα  και τα δημοτικά ακόμη  για τους θιάσους [δείπνα] και τα Φρατρικά  [ δείπνα για τις     φρατρίες]  και τα λεγόμενα οργεωνικά  δείπνα { = εστίασις ,ευωχία των οργεώνων}. Οργε[ι]ών  = εκλεγμένος πολίτης , ο οποίος σε καθορισμένους καιρούς όφειλε να τελεί κάποιες ιδιαίτερες θυσίες υπέρ των δικών του συμφυλετών.


 

Ν.Γ.ΠΟΛΙΤΟΥ  – » Λαογραφικά Σύμμεικτα , Β’ », {σελ. 293, 295 ,299 }.

ΓΑΜΗΛΙΑ ΣΥΜΒΟΛΑκυκλικός χορός  κατά την γαμήλιαν τελετήν και κατά την βάπτισιν.

Αμφιδρόμια : κατά την εορτήν αυτή έφεραν το βρέφος γύρω από την εστία  τρέχοντες  κυκλικά και έθεταν σε αυτό όνομα .Ο σκοπός αυτής της εορτής ήταν αφ’ενός η κάθαρση των μιασθέντων από τον τοκετό ,αφ’ετέρου πλην της καθάρσεως δια της τελετής γινόταν  και η εισαγωγή του παιδιού στην οικογένεια. Αμφιδρόμια ονομάστηκε η τελετή διότι έτρεχαν δρομαίως γύρω από την εστία .Ο δε  πατέρας  τρέχων γυμνός [ ως δρομεύς ] πίστευαν ότι προσέδιδε στο νεογνό ρώμη και ευκινησία. Η εκκλησία αντικατέστησε την περιφορά γύρω από την εστία με την περιφορά του ιερέα και του αναδόχου με το βρέφος γύρω από την κολυμβύθρα τρείς φορές. Το ίδιο  συμβαίνει και με την κυκλική κίνηση των νεονύμφων.

 


Δ. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΥ» Μέγα Λεξικόν της Ελληνικής γλώσσης ».

Εστιατορείον =εστιατόριον .Εστιατορία = 1.ευωχία 2.τροφής επιχορήγησις 3.δειπνητήριον 4.εορτή μετ’ ευωχίας. Εστιατόριον = 1. ο τόπος όπου γίνονται οι εστιάσεις ,τα συμπόσια 2. αίθουσα του φαγητού ,της τραπεζαρίας ,των μεγάλων ξενοδοχείων // γεν.ξενοδοχείον φαγητού. Εστιάτωρ = 1.ο παρέχων γεύμα ,ο φιλεύων ή φιλοξενών κάποιον  // [νεωτ.] ο ιδιοκτήτης εστιατορίου .

 

A.Π.Θ{ Ιδρ. Μαν.Τριανταφυλλίδη }- » Λεξικό της Κοινής Νεοελληνικής » .

Εστιατόριο :  α] [δημοτ.] χώρος που παρασκευάζεται και προσφέρεται φαγητό,τραπεζαρία β] [ιδιωτ.] κατάστημα  που παρασκευάζει και προσφέρει φαγητά σε πελάτες .

 

ΠΑΠΥΡΟΥ – » Λεξικό της Ελληνικής γλώσσας ».

Εστιάω-ώ / ιστιάω-ώ  { < εστία } : 1.παραθέτω γεύμα ,κάνω το τραπέζι ,προσκαλώ σε εστίαση ,φιλεύω ,περιποιούμαι ,φιλοξενώ.

 

ΠΑΝ.ΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ – » Λεξικό ρημάτων της Αρχαίας Ελληνικής γλώσσας ».

Εστιάω-ώ  = δέχομαι κάποιον στην εστία μου ,φιλοξενώ ,φιλεύω .Εστιόω-ώ = χτίζω ,ιδρύω εστία,φτιάχνω σπίτι,εγκαθίσταμαι κάπου .

Σάρωση_20190902 (3)

ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΥ  – » Ανώμαλα ρήματα της Αρχαίας Ελληνικής  γλώσσης ».

Eστιάω-ώ : φιλοξενώ ,εορτάζω δια συμποσίου. Εστιώ  εκ του εστίω. Λαμβάνει αύξηση και αναδιπλασιασμό [ ει] ,διότι παλαιά είχε στην αρχή { F }.

ΣΥΝΩΝ. ευωχώ ,δειπνίζω,γεύω,ξενίζω ,ευφραίνω.

Η  σύνταξη του εστιά-ώ : bandicam 2019-09-02 18-05-11-248

Γ.ΜΠΑΜΠΙΝΙΩΤΗ  – » Λεξικό των παραγώγων και συνθέτων ».

Εστία : α] εστιάω -ώ  ,  β] εστιάζω.



 

2.Εστία   και  εστία.

THOMAS  GAISFORD  S.T.P  – » Etymologicon Magnum Lexicon ».

Η θεά Εστία  { < έσασθαι  = ιδρύσασθαι  }.Διότι πρώτη αυτή επινόησε την κατασκευή του οίκου. Ή επειδή παντού ευρίσκεται και τιμάται, και λόγω του ότι τοποθετούσαν τα  αγάλματά της  καθήμενα [ σε καθιστή θέση ]. Εστία από το ήσθαι ή το εστάναι, όπερ  σημαίνει ,το ότι  έχει εγκαθιδρυθεί  εντός κάποιου  τόπου.Διότι και τους οίκους  το πάλαι  έλεγαν εστίες. Ευωχία λέγεται και η εστία ,επειδή η ευωχία συνέχει και καθίζει τα σώματα. Η εστία / ιστίη ετυμολογείται από το  μεν  ίζω  > ιστία από δε το έζω  > εστία. Από αυτό και το εστιώ ,το αριστοποιώ.

 

G. AUTENRIETH  – » Λεξικόν Ομηρικόν ».

ρ.*{ FAΣ } > Iστίη [F]ιστίη  >  Εστία  /  Vesta  = εστία . ‘στιά ή παρ’στιά  { πυροεστία >  πυροστιά ], το μέρος του οίκου όπου καιγόταν το πυρ  .Έτσι λεγόταν η εσχάρα κατά κάποιον τρόπο τυπικώς ως τόπος της [φιλο]ξενίας.

 

Σ.ΔΩΡΙΚΟΥ  / Κ.ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΑΚΗ – » Το δίγαμμα F ».

ρ.[ FΑΣΤ -] . Fάστυ = άστυ  =πόλις .FαστFος = αστός .Vastu = έδρα . αFω [ > αύω ],ιαύω {  ι +αύω  } = διανυκτερεύω  /  αFεσα  >  άεσα  = διανυκτερεύουσα .  Η εστία = η εστία της οικίας .Vesta = η θεά Εστία.

 

ΙΑΚ.ΘΩΜΟΠΟΥΛΟΥ – » Πελασγικά », { σελ.19 }.

Εστία. FΙΣΘΟ { fισθο } = vis { domus }= οίκος { Fοίκος } = vicus >  wick { Painwick }.          { Αμβίς { άμε + βις } = η μητέρα του οίκου ,η οικοδέσποινα , η εστία { ιστία / ιστίη  /Fιστίη ,Vesta },vis = εστία ,οικία ,χωρίον.

 

ΑΔ. ΚΟΡΑΗ  – » Ατακτα »,{ I ,197 }.

Ιστία αντί του Εστία .Είναι ο τόπος που ανάπτεται  το πυρ { foyer }, το μαγειρείον .Σήμερα λέμε Στία  αντί του Εστία με την σημασία του πυρός ή της φωτιάς. Όπως οι Ιταλοί σχημάτισαν το fuoco { =πυρ }  από το  Focus {= εστία } των Λατίνων.

 


            Τας θύρας  κλείσατε, τους  οφθαλμούς ανοίξατε .Εκάς οι βέβηλοι.


xxx

 

2β}. H ΘΕΑ ΕΣΤΙΑ.

H  Εστία { Vesta } ,κόρη του Κρόνου και της Ρέας , είναι προστάτιδα της οικογενειακής εστίας και γενικά του οίκου. Εστία < έζομαι.= κάθομαι.

 

 

ΑΝ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗ-  » Λεξικόν κυρίων ονομάτων ».

Εστία : θυγατέρα του Κρόνου  και της Ρέας , της οικιακής  εστίας και του  κοινωνικού βίου ,η οποία λατρευόταν από τους αρχαίους  ως θεά του πυρός και επομένως της οικιακής εστίας και του κοινωνικού βίου. Εστιάδες : οι ιέρειες της θεάς Εστίας στην Ρώμη ,που έχουν την φροντίδα  να διατηρούν το ιερό πυρ επί του βωμού της θεάς και να εκτελούν διάφορες μυστηριώδεις τελετές προς τιμήν αυτής.

 

Ι. ΠΑΣΣΑ  / Κ.ΧΑΣΑΠΗ – » Τα Ορφικά », [84].

Εστίας θυμίαμα .

Η  Ιστία κατέχει το μέσον του οίκου του μεγίστου πυρός  που ρέει ες αεί.

 

AΠΟΛΛΟΔΩΡΟΥ – » Ελληνική Μυθολογία », { A’,Ι .5 }.

Και  κατάπιε ο Κρόνος την πρωτότοκη Εστία  μόλις γεννήθηκε .

 

ΥΓΙΝΟΥ  { Hyginus } – » Μύθοι », { πρόλογος }

Εστία { Vesta }.

 

ΝΙΚ.ΜΑΡΓΙΩΡΗ – » Αποσυμβολισμός της Ελληνικής Μυθολογίας »,{σελ.519-524}.

Κατά τον Όμηρο οι παλιοί λαοί ορκίζονταν και στον Δία και στην Εστία [ ιστίη ] ,που ήταν το πιο ιερό σημείο του σπιτιού .Ο όρκος ήταν τόσο ιερός που σπανίως παραβιαζόταν….Η Εστία δείχνει δύο πρόσωπα : το εξωτερικό με το σχήμα της παραστιάς ,του τζακιού και το εσωτερικό με την πυρά της ,την φλόγα και το φως της….Η Εστία είναι λέξη Πελασγική και περιέχει μέσα της το Θείον Φώς ,που μια θαμπή απεικόνισή του είναι της εσχάρης η φλογερή αναλαμπή….Μέσα στο πυρ της εστίας διέμενε η Θεά Εστία ,αφού το πυρ ήταν πράγμα ιερό ,που θέρμαινε και φώτιζε τα σώματα και τις ψυχές αυτών που αντιλαμβάνονται τα ιερά και άγια φαινόμενα….Την Εστία την τοποθετούσαν στο κέντρο της κατοικίας και όχι ,όπως αργότερα συνέβη ,στην άκρη της αίθουσας.…Στους Δελφούς υπήρχε η κοινή Εστία των Ελλήνων και η κοινή Εστία όλης της ανθρωπότητας.Η Εστία του ιερού Απόλλωνος ήταν ο ομφαλός της γης ,δηλαδή το κέντρο της γης. Οι εστίες των κατοικιών ονομάζονται μεσόμφαλος .Έτσι έχουμε τον ομφαλόν της γης και τον μεσόμφαλο των κατοικιών…Οι Πυθαγόρειοι όταν έλεγαν Εστίαν, εννοούσαν την άπειρη φωτιά ,το αιώνιο πυρ ,που βρίσκεται στο ΚΕΝΤΡΟΝ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ ,στο ΚΕΝΤΡΟΝ ΤΟΥ ΣΥΜΠΑΝΤΟΣ, την οποίαν παρίσταναν όπως την Κυβέλη ,που κρατούσε ΤΥΜΠΑΝΟΝ στα χέρια της ,εικόνα που φανερώνει τις απόψεις των Πυθαγορείων για την σφαιρικότητα της Γης.

 

Δ.ΠΑΠΑΔΙΤΣΑ – Ε.ΛΑΔΙΑ – » Ομηρικοί ύμνοι », V.»Εις  Αφροδίτην »,{20-30} .

».. κι όρκον μεγάλον έδωσε, που ήταν και τελεσίδικος,παντοτινά να είναι παρθένα η πάνσεπτη θεά. Τότε ο πατέρας Ζεύς της έδωσε τιμή  μεγίστη αντί  γάμου ,να εδρεύει στο μέσον του οίκου .. »

 

ΠΛΟΥΤΑΡΧΟΥ» Νουμάς », { 11 }.

Ο Νουμάς οικοδόμησε τον ναό της  Εστίας ,διότι ήθελε να μιμηθεί το σχήμα του σύμπαντος κόσμου στου οποίου το μέσον υπάρχει το πυρ ,το οποίον οι Πυθαγορικοί  καλούσαν  Εστία  και μονάδα.

 

ΠΛΟΥΤΑΡΧΟΥ  – » Αίτια  Ρωμα’ι’κά », { 75 }.

» Γιατί δεν έσβηναν το λυχνάρι,αλλά το άφηναν να σβήνει μόνο του;»
Μήπως επειδή το σεβόντουσαν ως συγγενικό του ασβέστου και αθανάτου πυρός ή μήπως και τούτο είναι τεκμήριο ,του ότι δεν πρέπει να καταστρέφουμε και να σκοτώνουμε το έμψυχο πλάσμα ,αν δεν μας βλάπτει, με την σκέψη ότι και η φωτιά μοιάζει με ζωντανό πλάσμα ;

 

ΒΛ.ΡΑΣΣΙΑ – » Υπέρ της των Ελλήνων νόσου », { σελ. 59-60 }.

H θεά Εστία ,η σεβάσμια παρθένος, δηλώνει την συμμετοχή της Ηφαιστίας  φλόγας στην δημιουργία Οίκων ανθρώπων  και  όχι ανθρώπων .Είναι η δύναμη του τόπου και της ομοηθείας ,είναι ο ιερός κύκλος των συγκατοίκων και των συντρόφων .Για τον λόγον αυτόν μάλιστα οι ναοί ,οι αφιερωμένοι στην λατρεία της θεάς, ήσαν κατά κανόνα κυκλικοί.Ιερό της χρώμα το λευκό και σύμβολά της η οικιακή φωτιά [ εστία ],ο πέπλος και ο φλεγόμενος κύκλος ,που συμβολίζει την αιωνιότητα και την ενοποίηση του πολλαπλού -αργότερα οι Γνωστικοί τον απεικόνισαν σαν »Ουροβόρον Όφιν ».

                                  “εν το παν και δι΄αυτού το παν και εις αυτό το παν”.

 

ΑΠ.ΓΟΝΙΔΕΛΗ – » ΗΣΙΟΔΟΥ  – Θεογονία »,   { στ. 453-454 }.

[ Τιτάνες ,το πρώτο Δωδεκάθεο ].

Εστία ,η πρωτότοκος Η  Ρέα δμηθείσα { < δαμάω/ δαμάζω  > δμωή  = δούλα ,δαμασμένη ,εξημερωμένη } από τον Κρόνο έτεκε {< τίκτω } τέκνα ένδοξα { φαίδιμα < φαίνω =λάμπω}.

 

ΠΛΑΤΩΝΟΣ  – » Φαίδρος »,{ 247 }.

Η Εστία δεν φεύγει ποτέ από τον Όλυμπο,την κατοικία των Θεών.

 

ΕΥΡΙΠΙΔΟΥ – » Αποσπάσματα αγνώστων δραμάτων »,{ 944 }.

Μακρόβιου -» Saturnalia », {1,23,8}.

Εστία = μητέρα Γη . Eστία δε σένα  { δηλ. την Γην } ονομάζουν οι σοφοί από τους θνητούς ,διότι κάθεσαι { μένεις ακίνητη } στον αιθέρα.

 

ΔΙΟΔ. ΣΙΚΕΛΙΩΤΟΥ  – » Ιστορική βιβλιοθήκη » , { 68 }.

Η Εστία εφηύρε την κατασκευή των οικιών.

 

ΠΛΑΤΩΝΟΣ – » Κρατύλος » , { 401 a -e }.

Εστία { <  έστιν : το της ουσίας μετέχον } , Εσσία { = ουσία } , Ωσία { = το ωθούν αίτιο}.


bandicam 2019-08-25 11-13-13-289

Εστία σημαίνει [4] τέσσερα :

Σάρωση_20190825 (5)

 

ΓΡ.ΒΕΡΝΑΡΔΑΚΗ  – Λεξικόν  Ερμηνευτικόν ».

Παροιμία :  »Αφ’ εστίας αρχόμενος », δηλαδή αυτός που αρχίζει από τους ισχυρότερους ,τους καλλίτερους  ή από τους οικείους [ συγγενείς ] . Μεταφέρθηκε ,όπως  λένε ,ο λόγος [παροιμία ] εκ των ιερών.Διότι ήταν έθος [ συνήθεια] να κάνουν θυσία αρχίζοντας από την [θεά] Εστία .

 

ΕΥΣΤΑΘΙΟΥ  – »  Παρεκβολαί εις την Ομήρου Ιλιάδα και Οδύσσειαν ».

Ραψωιδία η’ , { Vs. 247-297 }.Εφέστιος.

Και η άλλη παροιμία το »Αφ’ εστίας αρχόμενος » σημαίνει  αυτόν που αρχίζει [ κάτι] ξεκινώντας  από τους ισχυρότερους ,τους καλλίτερους  ή από τους οικείους [ οικογένεια ,συγγενείς ] . Μεταφέρθηκε ,όπως  λένε ,ο λόγος [παροιμία ] εκ των ιερών.Διότι ήταν έθος [ συνήθεια] να κάνουν θυσία αρχίζοντας πρώτα από την [θεά] Εστία .Aπό την εστία γίνεται και το εστιάν ,το οποίον ακριβώς ,σύμφωνα με τους παλαιούς ,οι Δωριείς λέγουν  ιστιάν [ με ιώτα ,όχι με έψιλον ].

 

 

AΘ. ΣΤΑΓΕΙΡΙΤΟΥ – » Ωγυγία ή Αρχαιολογία » , { Α’, σελ. 437 }.

Αναφέρεται , από  τους λέγοντες  αυτά , ότι υπήρξαν  δύο  Εστίες ,η  μεν μία αρχαιότερη και μητέρα του Κρόνου ,την οποίαν οι Λατίνοι ονόμαζαν και Πάλην , η δε άλλη νεώτερη και θυγατέρα πρωτότοκος του Κρόνου και της Ρέας.Και την μεν πρώτην αλληγορούν εις την γην ,την δε νεώτερη αλληγορούν εις το πυρ. Ελάμβαναν όμως ,ως επί το πλείστον ,αμφότερες [ και τις δύο ] αντί μιας.

 

AΘ. ΣΤΑΓΕΙΡΙΤΟΥ – » Ωγυγία ή Αρχαιολογία » , { Γ’, σελ. 291  }.

Την λέξη  Εστία  παράγουν από το εστάναι { < ίσταμαι } , όπου αλληγορείται η γη . Ή παρά το εύω { = ανάπτω } ==> Ευστία ==>Εστία ,όπου αλληγορείται  το πυρ .Έχει λεχθεί δε ότι αλληγορείται και στην  γη και στο πυρ. Οι δε Λατίνοι την ονομάζουν  Vesta ,Βέσταν ,από το vestio { ενδύομαι } επειδή η γη είναι ενδεδυμένη [ ντυμένη ] με διάφορα ενδύματα .Ή κατ’άλλους ονομάστηκε vestia από την Ελληνική λέξη Εστία.

 

ΚΩΝ. ΚΟΝΤΟΓΟΝΗ – » Ελληνική μυθολογία », { σελ.72 }.

Λέγεται ,ότι υπήρξαν δύο Εστίες . Η μεν μία αρχαιότερη ,μητέρα του Κρόνου ,που  αλληγορείται στην γην ‘ η δε άλλη νεώτερη θυγατέρα πρωτότοκος του Κρόνου και της Ρέας ,που  αλληγορείται στο πυρ ,και την θεωρούσαν ως  [εφ]ευρέτιν του πυρός ,και της κατασκευής των οίκων .Εξ αιτίας αυτής της πρώτης  εφευρεύσεως  τοποθετούσαν το άγαλμά της πάντα κοντά ,όπου έκαιγε η φωτιά . Εξ  ου  επικράτησε μέχρι σήμερα  στην Ελλάδα να λέγεται  η κάμινος παρεστία .

 

ΖΑΝ  ΡΙΣΠΕΝ – » Ελληνική  Μυθολογία »,  { Α’ , σελ. 349 -354 }.

Ο Ήφαιστος δεν ήταν στην Ελλάδα η μόνη θεότητα του πυρός ,ούτε και η αρχαιότερη ,σύμφωνα με το Ησίοδο.Η θεά Εστία ουδέποτε αποδόθηκε, με όσην ακρίβειαν έγινε τούτο για τους άλλους θεούς του Ολύμπου. Εκπροσωπεί το πυρ ,ως στοιχείον της εστίας ,στην οποία γίνονται οι θυσίες προς τους θεούς ,αλλά και παρασκευαζόταν το φαγητό για την διατροφή της οικογένειας… Ο πατέρας των θεών αντί του γάμου της έδωσε ως αντάλλαγμα ,να απολαμβάνει την πλέον προνομιούχο θέση της κατοικίας ,ενθρονισμένη στο μέσον της οικίας.Υπάρχει άμεση σχέση μεταξύ της ιδέας της αγνότητος και της ιδέας ,ότι το πυρ εξαγνίζει τα πάντα,και ότι καθαρόν αφ’ εαυτού πρέπει να προφυλάσσεται από κάθε τι που θα μπορούσε να το κηλιδώσει..Επίσης η Εστία εκφράζει την ιδέα της προστασίας ,γι’ αυτό και οι εστίες ήσαν τόπος προσφυγής των ικετών..Τέλος η ιδέα της καθάρσεως υπάρχει και στην τελετή των αμφιδρομιών.….Κατά κανόνα η Εστία συνδέεται με όλες τις θυσίες που προσφέρονται στις άλλες θεότητες.Τις άρχιζαν με σπονδές σ’ αυτήν και τις τελείωναν με τον ίδιον τρόπο.Θυσίαζαν δε σ’αυτήν κατά προτίμηση χοίρους.

 

Ν. Γ. ΠΟΛΙΤΟΥ { επιμέλεια } – ‘» Λεξικόν εγκυκλοπαιδικόν »»,{ τομ. Δ’, 1893-4 }.

Η θεά Εστία ,εξ αιτίας της πρωτοτοκίας , κατέχει κάποια  υψηλότερη θέση μεταξύ των μεγάλων αυτών θεών { Δήμητρα,Ήρα,Ποσειδών,Άδης,Δίας },  γι αυτό λαμβάνει τις απαρχές { έναρξη  θυσίας στους Θεούς } όλων των  θυσιών και τυγχάνει  τις  πρώτες  σπονδές  { υγρές προσφορές στους θεούς  } στις  ευωχίες, εξ ου και η παροιμιώδης έκφραση ‘‘Αφ’ Εστίας » .Στις  αρχέγονες κοινωνίες η εστία δεν ήταν μόνο χρήσιμη στις καθημερινές ανάγκες του βίου ,αλλά και βωμός ,άρα ήταν ιερή όπως οι βωμοί των δημοσίων θυσιών και κατείχε θέση ακριβώς στο κέντρο της οικίας ,της οποίας η οροφή ήταν διάτρητη για να εξέρχεται ο καπνός. Ήταν το ιερό κέντρο ,γύρω απ’ το οποίο συναθροιζόταν η οικογένεια και τότε μεταμορφώθηκε σε θείο πρόσωπο .Η Εστία εθεωρείτο ότι παρείχε τα αγαθά του οικογενειακού βίου στους ανθρώπους ,η δε εστία της οικίας εθεωρείτο ως άσυλο των ικετών.Επειδή  και η πόλη παριστάνει εικόνα μεγάλης οικογένειας ,κάθε πόλη είχε την κοινή εστία της { Πρυτανείον } στην οποία διατηρείτο άσβεστον πυρ προς τιμήν της θεάς. Από την πόλη μάλιστα επεκτάθηκε σε όλη την γη. Στους Δελφούς δε,που τους θεωρούσαν ως κέντρο της γης, υπήρχε βωμός  Εστίας ,κοινή εστία της Ελλάδας και της γης.

 

ΙΩ.ΚΑΚΡΙΔΗ – » Ελληνική Μυθολογία », { Β’ ,σελ.15 }.

Σάρωση_20191011

Ο Άδης  έχει  την οικία του  υπό της γης και η Εστία , προστάτης της οικίας , επί την γη.     Ο γαιοσείστης  Ποσειδών με την Δήμητρα έφεραν στον κόσμο την Δέσποινα. Ο  σοφός Ζεύς είναι σύζυγος της χρυσοπέδιλης  Ήρας .

Ερυθρόμορφος κύληξ { ~500π.χ. Tarquinia , Mus.Nation.Archeologico } Σύναξις Θεών :   ο Ζεύς με τον κεραυνό ,η Εστία με λουλούδι στο ένα χέρι και στο άλλο με  κλαδί  φορτωμένο καρπούς και ο οινοχόος του Διός ,Γανυμήδης , που ρίχνει νέκταρ στη φιάλη για σπονδές.Σάρωση_20190829 (2)

 

Ι.ΠΑΣΣΑ – » Νεώτερον εγκυκλοπαιδικόν λεξικόν  ‘ΗΛΙΟΥ ‘ », { σελ. 124-125 }.

Η Εστία ,θυγατέρα πρωτότοκη του Κρόνου και της Ρέας ,είναι θεά του οικιακοί πυρός και προστάτης της οικιακής αγάπης και αρμονίας.Επειδή βοήθησε τον Δία στην Γιγαντομαχία ,ζήτησε και πήρε απ’αυτόν , να μείνει πάντα παρθένος ,όπως επίσης τις απαρχές κάθε θυσίας .Οι ποιητές την ονόμαζαν πρώτη και πρέσβειρα ,η δε φράση » αφ’ εστίας άρχεσθαι » παρέμεινε παροιμιώδης…Επειδή έλεγαν ότι η θεά αυτή επενόησε την κατασκευή των οίκων ,ονομάστηκαν οι οίκοι εστίες ,και είχαν οι άνθρωποι στο κέντρο της οικίας τους πάντοτε βωμόν ,όπου άναβαν το πυρ ,το αφιερωμένο σε αυτήν..Επειδή δε και η πόλη δίνει την εικόνα μεγάλης οικογένειας ,γι’ αυτό την κοινή εστία της πόλεως αποτελούσε το Πρυτανείον ,κυκλοτερές οικοδόμημα, το οποίον είχε στο κέντρο ωραιότατο βωμό της θεάς ,όπου έκαιγε άσβεστον το ιερόν πυρ της πόλεως. Από αυτό λαμβανόταν ο πυρσός της εκστρατείας ,καθώς και η δάδα των αποικιών .Δια τούτο δε το οίκημα αυτό ήταν ιερόν και απέβη ο τόπος υποδοχής των ξένων και των αντιπροσώπων των πόλεων καθώς και το άσυλο των ικετών.Αλλά το κέντρο όλων των πόλεων αποτελεί η γη .Οι Δελφοί εθεωρούντο το κέντρο , ο ομφαλός όλης της γης,όπου έκαιγε άσβεστον το ιερόν πυρ .Η Εστία ταυτιζόταν προς αυτήν την γη ,την Κυβέλη ,την Δήμητρα .Οι βωμοί της ήσαν πάντοτε κυκλικοί κατά το σχήμα της γης ,καθώς και τα Πρυτανεία.

 

ΦΩΤΙΟΥ – »Λέξεων συναγωγή ».

Θόλος : οίκος στρογγυλός  ,όπου  οι πρυτάνεις  εσιτίζοντο . Έχει ονομαστεί  Πρυτάνειον ,επειδή ήταν ταμιευτήρας πυρών [ σιταριών ].

 

bandicam 2019-08-27 11-37-58-600

 

P.DECHARME  – » Mυθολογία της Αρχαίας Ελλάδος », { σελ. 190-191 } .

Η  Εστία  υποδηλώνει εκ περιτροπής [ εναλλάξ ] και δια σειράς ιδεών -των οποίων ο κύκλος διευρυνόταν – την τοποθετημένη εστία στο κέντρο του βωμού  ,την εστία που βρισκόταν στο μέσον της κατοικίας  , την εστία του άστεως ,την εστία της Ελλάδος ,την εστία ,που είναι το πυρ στο κέντρο της γης [ πυρήν] και αυτήν την ίδια την γη , ως εστία σταθερά και αμετακίνητη του σύμπαντος. Είναι σύμβολο της ιδέας της σταθερότητας και αγιότητας του οικογενειακού βίου .

Το άγαλμα της θεάς Εστίας στο ανάκτορο Justiniani  είναι πιθανώς ελληνικής προελεύσεως : H  απλότητα  του ενδύματος ,που καλύπτει όλο το σώμα  της , η ακαμψία των πτυχών του χιτώνα της, το πέπλο που πίπτει επί των ώμων της ,η ανεπιτήδευτη κόμη της ,η αυστηρή της φυσιογνωμία,το κάθε τι σ’ αυτήν συντελεί ,ώστε να παραχθεί εντύπωση θρησκευτικής σοβαρότητας.Μόνο ο αριστερός βραχίονας ,που δείχνει τον ουρανό -απ’όπου κατέβηκε το ιερόν πυρ  της Εστίας – δίνει την εντύπωση κάποιας κινήσεως ,στην ήρεμη αυτή απεικόνιση.

 

 

ΠΟΡΦΥΡΙΟΥ – » Περί αγαλμάτων »‘, [6].

Εστία  ονομάζεται το ηγεμονικό μέρος της γήινης δύναμης στην οποίαν αφιερώνεται παρθενικό άγαλμα τοποθετημένο δίπλα σε εστία πυρός ,αλλά επειδή η δύναμη αυτή είναι γόνιμη την απεικονίζουν ως γυναίκα με ωρίμους μαστούς.

 

Ν.Γ.ΠΟΛΙΤΟΥ  – » Λαογραφικά Σύμμεικτα , Β’ », {σελ. 293, 295 ,299 }.

ΓΑΜΗΛΙΑ ΣΥΜΒΟΛΑ – κυκλικός χορός  κατά την γαμήλιαν τελετήν και κατά την βάπτισιν.

Αμφιδρόμια : κατά την εορτήν αυτήν  έφεραν το βρέφος γύρω από την εστία  τρέχοντες  κυκλικά και έθεταν σε αυτό όνομα .Ο σκοπός αυτής της εορτής ήταν αφ’ενός η κάθαρση των μιασθέντων από τον τοκετό ,αφ’ετέρου ,πλην της καθάρσεως δια της τελετής ,γινόταν  και η εισαγωγή του παιδιού στην οικογένεια. Αμφιδρόμια ονομάστηκε η τελετή διότι έτρεχαν δρομαίως γύρω από την εστία .Ο δε πατέρας τρέχων γυμνός [ ως δρομεύς ] πίστευαν ότι προσέδιδε στο νεογνό ρώμη και ευκινησία. Η εκκλησία αντικατέστησε την περιφορά γύρω από την εστία  δια της περιφοράς του ιερέως και του αναδόχου [νονού] , που βαστούσε  το βρέφος  ,γύρω από την κολυμβήθρα τρεις φορές .Ακριβώς δε αντιστοιχεί προς την περιφορά γύρω από την εστία κατά την αρχαιότητα και η σημερινή κυκλική κίνηση των νεονύμφων.

 

ΣΟΥ’Ί’ΔΑ   – » Λεξικόν ».

Εστία : δίαιτα ,οίκησις,βωμός ,χυτρόπους ,εσχάρα.

Την  γην ονομάζουν Εστία και  την πλάθουν [ οι καλλιτέχνες ]  γυναίκα  ,η οποία βαστάζει τύμπανον. [Επειδή η γη  έχει την ικανότητα βάζει μαζί [;], να ελέγχει τους ανέμους ].

 

ΑΝΘ.ΓΑΖΗ – » Λεξικόν της Ελληνικής γλώσσης ».

Εστία { < ίζω ,έζομαι } :  πυρεστία / πυροστιά ,η οποία τα παλαιά χρόνια ήταν οικιακός βωμός ,επί τον οποίον  στέκονταν όρθιοι οι οικουροί  θεοί , καθώς  και άσυλο σε όσους χρειάζονταν βοήθεια ,εστία =εσχάρα .

 

ΚΩΝ.ΚΟΥΜΑ  – » Λεξικόν ».

Εστία / Ιστίη  : {  <  ίστημι   ή  <   έζω [ έζομαι ] , ίζω  { ορθότερον }.

1.Θεά προστάτιδα της οικίας ,η της πόλεως { Vesta } 2.προστάτιδα του οίκου ,όπου τιμάται στην πυρεστίαν [ πυροστιά] ή καμιναίαν , εξ ου αντί πυρεστία ,καμιναία  .Και αυτή είναι η πρώτη σημασία .Η πυρεστία αυτή ήταν ο βωμός της. Σ’ αυτήν κατέφευγαν οι ικέτες ζητώντας συγχώρηση ή εξιλέωση .Γι’ αυτό ονομάζονταν και Εφέστιοι.

 

ΣΚΑΡΛ.ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ  – » Λεξικόν της Ελληνικής γλώσσης ».

Εστία { < ίστημι ή έζω } : πυρωστιά ,γωνιά //  οίκος, οικογένεια  // καθέδρα,πρωτεύουσα.



 

Ι.ΣΤΑΜΑΤΑΚΟΥ  – «  Λεξικόν της Αρχαίας Ελληνικής γλώσσης «.

εστία ,ιστίη  { < έζομαι } : η εστία της οικίας ,το μέρος ,που ανάβουν φωτιά, γωνιά ,τζάκι  //  ο βωμός των οικογενειακών θεοτήτων ,όθεν θυσιαστήριο,βωμός 2. αυτή η ίδια η οικία ,ενδιαίτημα ,κατοικία. 3.οίκος ,οικογένεια.  Εστία / Ιστίη { Vesta } :  θυγατέρα του Κρόνου και της Ρέας ,προστάτης της οικογενειακής εστίας ,του οίκου , της οικογενείας. Αυτήν επικαλούντο πρώτη  κατά τις εορτές.

Έζομαι { < ρ.ΕΔ- } : καθίζω εμαυτόν ,κάθομαι , κατέρχομαι προς την γην.

Iδρύω { ίζω } ενεργ.μεταβ  .του έζομαι } :1. βάζω  κάποιον να καθίσει ,κάθομαι 2.στερεώνω,ιδρύω,εγκαθιστώ ,στήνω // εγείρω [ ιδρύω,στήνω] αγάλματα ή αδριάντες ,καθιερώ,αφιερώ ναούς.

Ίζω  = 1. βάζω κάποιον να κάτσει // κάθομαι ,κάθομαι χαμαί [ χάμω] 2.[επί γης] κατα-καθ-ίζω, υφίσταμαι καθ-ίζησιν { sidere ,Λατ.}

 

Γ.ΜΠΑΜΠΙΝΙΩΤΗ – » Λεξικό της Νέας Ελληνικής γλώσσας »

Εστία  Εεστία  < Ι.Ε. * was . Εστία αρχική σημασία : τζάκι ,βωμός. Εστιάζω < foyer          { απόδοση του γαλλικού }

 

Ν.Π.ΑΝΔΡΙΩΤΗ – » Ετυμολογικό  λεξικό τς κοινής  Νεοελληνικής ».

Φουαγιέ  {<  foyer } = εστία.

 

ΕΥ.ΠΑΠΑΚΥΡΙΑΚΟΥ-ΑΠΕΡΓΗ / Χ.ΠΑΠΑΚΥΡΙΑΚΟΥ – »Βασικό  λεξικό ξένων λέξεων ».

Φουαγιέ { <  foyer [ εστία]  <  focus [ φωτιά ].

 

Β.ΦΙΛΙΑ  / Γ.ΠΡΙΝΙΑΝΑΚΗ – » Τα  ημαρτημένα του Λεξικού  Μπαμπινιώτη ».

Σχολιάζοντας  οι συγγραφείς  την λέξη ‘εστία‘ στο λεξικό Μπαμπινιώτη απορούν ,επειδή δεν κατανοούν τον τρόπον με τον οποίον σχετίζονται το αυθαίρετο { ή ανύπαρκτο ;} I.E wes και το  Αρχ.Γερμ. wasal  με την εστία ή Εστία . Επίσης απορούν  για την αρχική σημασία της λέξεως :  << από πού τεκμαίρεται ότι η αρχική σημασία της εστίας είναι » τζάκι, βωμός »και όχι η καταληκτική  ; >>

Διότι  ,η εστία της φωτιάς του σπιτιού στην αρχαιότητα δεν άναβε σε τζάκι ή σε βωμό, αλλά ήταν τοποθετημένη στο κέντρο του σπιτιού για πρακτικούς λόγους [ φωτισμού και θέρμανσης ] και δεν ήταν τίποτε  άλλο από την πυροστιά { πυροεστία { < πυρ + ίστημι }. Πάνω δε ακριβώς στην οροφή υπήρχε η οπή απαγωγής του καπνού. Η σημασία των λέξεων εστία και εστιάζω ,ως κέντρου και επικεντρώνω αντίστοιχα ,προήλθε ακριβώς από την θέση της πυροστιάς στο κέντρο του σπιτιού .Η σημασία δε της Εστίας ως αρχής ,αφετηρίας ,οφείλεται στον αποδιδόμενο σεβασμό προς την θεά ,η οποία δίδαξε στους ανθρώπους την οικονομία ,την ειρηνική κοινωνία και την οικοδόμηση των πόλεων.  Η θεά Εστία ,επίσης, δεν ήταν η θεά του πυρός γενικώς [ όπως ο Ήφαιστος ] ,αλλά θεά της οικιακής φωτιάς και του σπιτιού ,δηλαδή του νοικοκυριού και της μάνας νοικοκυράς γύρω από την οποία συναθροιζόταν όλη η οικογένεια. Συμπερασματικά  η λ. εστία σηματοδότησε την φωτιά ,διότι εκεί »ίσταται το πυρ »και γύρω απ΄ αυτήν συγκεντρωνόταν όλη η οικογένεια .Εστία ή Ιστήι  < ίσταμαι.

 

ΑΚΑΔΗΜΙΑ  ΑΘΗΝΩΝ – » Λεξικόν της Προσωκρατικής Φιλοσοφίας ».

Hearth = εστία ,τζάκι.

Φιλόλαος : το ένα ,στο μέσον της σφαίρας ,εστία ονομάζεται . Πυρ στο μέσον  πέριξ του κέντρου , αυτό ακριβώς εστία του παντός ονομάζεται.

 

ΠΡΟΣΩΚΡΑΤΙΚΟΙ – » Φιλόλαος ».

ΑΕΤΙΟΣ ΙΙ  7.7  Ο Φιλόλαος υποστηρίζει ,ότι υπάρχει φωτιά { πυρ } πέριξ  του κέντρου  ,την οποίαν ονομάζει ‘ εστία του παντός ‘‘, » οίκον του Διός » , » μητέρα των Θεών » ,»και  βωμόν  και  δεσμόν  και  μέτρον  της φύσεως ».

ΑΕΤΙΟΣ ΙΙΙ  11,3  Ο Πυθαγόρειος  Φιλόλαος λέει ,ότι η μεν φωτιά  { πυρ } είναι στο μέσον  [διότι αυτή είναι η εστία του παντός ],..δεύτερη δε είναι η αντιγή [ η  αντιχθόν ]  ,..

ΑΕΤΙΟΣ II 7 .7  Μετά από όλα αυτά το πυρ [φωτιά] της εστίας ,που εδρεύει γύρω από τα κέντρα .

 

Γ.ΠΡΙΝΙΑΝΑΚΗ – » Γλώσσα Ελληνική , η γλώσσα των γλωσσών »,{σελ.58 }.

Έτσι απ’ αυτό το χαρακτηριστικό της θέσης της εστίας στο κέντρο του σπιτιού ,πήρε το ρήμα εστιάζω  την σημασία του επικεντρώνω ,βάζω στο κέντρο του ενδιαφέροντος, στοχεύω.

 

bandicam 2019-09-02 21-12-15-191zeus_amb_1-1

ΕΣΧΑΡΗ

Ι. ΠΑΝΤΑΖΙΔΟΥ – » Λεξικόν Ομηρικόν ».

Εσχάρα { < έσχον < έχω } : 1. εστία, στία, παραφωτιά , τόπος της οικίας ,στον οποίον  ανάπτεται το πυρ .Χρησίμευε προ πάντων για να ζεσταίνει τους οικείους  σε καιρό ψύχους ,ακόμη δε ως μαγειρείον  και  ως θυσιαστήριον , από εδώ  ήταν και το άσυλο των ικετών ,που καθόταν [ο ικέτης]  επί της εσχάρας στις στάχτες κοντά στη φωτιά 2. γενικά κάθε τόπος ,όπου ανάπτεται πυρ ,πυρά,’φωτιά’ .Η  λέξη σώθηκε μέχρι τις ημέρες μας στις λέξεις ‘σκάρα’ { μαγειρικόν σκεύος } και ‘σκαρί’ { ναυπηγική }.

 

GEORG.AUTENRIETH – » Λεξικόν Ομηρικόν ».

Εσχάρη  : εστία στην οικία σε ορισμένη θέση ,η οποία ,όπως φαίνεται ,ήταν κάποιο στρογγυλό κοίλωμα του εδάφους .

Οικία του Οδυσσέως  : C = μέγαρον , f = εσχάρη  , g = κίονες.

Σχ.104 :  παριστάνει άποψιν του οπισθίου μέρους του μεγάρου του Οδυσσέως . Άνω είναι η οπή [ φεγγίτης ] ,δια της οποίας απέρχεται ο καπνός .Δεξιόθεν στον τοίχο φαίνεται η ορσοθήρη { θύρα μεγάλη υπέρ του εδάφους } πλησίον του κίονος , κοντά στον οποίον στεκόταν ο κρητήρ { = κρατήρ ,αγγείον προς κράσιν οίνου και ύδατος } και η εσχάρα.

bandicam 2019-09-13 17-16-39-603

 

ΠΑΝΑΓΗ  ΛΟΡΕΝΤΖΑΤΟΥ – » Ομηρικόν λεξικόν ».

Εσχάρη = εστία . Μεταξύ των τεσσάρων κιόνων του μεγάρου ,έσκαβαν το δάπεδο και έτσι σχηματιζόταν η εσχάρη ,η οποία είχε σχήμα κυκλικό .

 

ΠΟΛΥΔΕΥΚΟΥΣ  – » Ονομαστικόν », { Ι’ 95 }.

Μαγειρικά σκεύη : [ε]σχάρες , εσχαρίδες { μικρά πύραυνα } και εσχάρες ιχθυοπτρίδες [ σχάρες για ψητά ψάρια ].

 

ΑΡΠΟΚΡΑΤΙΩΝΟΣ » Λεξικό των Δέκα ρητόρων ή περί λέξεων  ».

Εσχάρα καλείται η μη έχουσα ύψος ,ως εστίαν , αλλά επί γης ιδρυμένη κοίλην.            Εσχάρες καλούνται στην Ιατρική τα κοίλα έλκη των σωμάτων.

 

ΠΟΡΦΥΡΙΟΥ – » Περί του εν Οδυσσεία  των Νυμφών άντρου », { 6 }.

Για τους Ολυμπίους θεούς ίδρυσαν ναούς ,ιερά και βωμούς .Για τους χθονίους και τους ήρωες ίδρυσαν εσχάρες [ θυσιαστήρια ] .Για τους υποχθονίους κατασκεύασαν βόθρους και μέγαρα {;}.

 

ΣΤΕΦ. ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ  – »  Εθνικών ».

Εσχάρα  και Βωμός διαφέρουν .Ο βωμός είναι χτιστός ,ενώ η εσχάρα  είναι σκαπτή.

 

Γ.ΕΞΑΡΧΟΥ / Μ.ΦΩΤΙΑΔΟΥ  – » Ιωάννου Ζωναρά  Λεξικόν ».

Εσχάρα = η εστία που δεν έχει ύψος .

 

ΑΜΜΩΝΙΟΥ» Λεξικόν ομοίων και διαφόρων λέξεων ».

Βωμός -Εστία -Εσχάρα-Μέγαρον.

Βωμοί : αυτοί που έχουν τις  προσβάσεις [= προσαναβάσεις ].Εσχάρα : αυτή που γίνεται προς  βιωτική χρήση επί της γης { προς εξυπηρέτηση των  βιοτικών αναγκών }.Τα  δε πολυτελή  ονομάζονται εστίες. Μέγαρον : η περιοικοδομημένη εστία.Στον όμηρο η Εσχάρα και αυτή Εστία καλείται. Ο δε βωμός και βάση σημαίνει.

 

ΔΑΜ. ΣΤΡΟΥΜΠΟΥΛΗ – » Ετυμολογικό λεξικό της Ελληνικής ».

Εστία – Τζάκι -Εσχάρα.

 

ΣΤΕΦ.ΚΟΥΜΑΝΟΥΔΗ – » Λατινο-ελληνικόν λεξικόν ».

focus < fovicus  < foveo .

Foveo – fovi -fotum fovere : θάλπω ,θερμαίνω ,αναζωπυρώνω .Θεραπεύω ,επιμελούμαι,τρέφω.


estia

 


3.ΕΣΘΙΩ- ΕΔΩ :

ΟΜΗΡΟΥ – » »Οδύσσεια », { β’ ,305 }.

»εσθίεμεν » <  εσθίω = τρώγω.

 

ΠΑΝ.Ε.ΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ – » Λεξικό ρημάτων της Αρχαίας Ελληνικής ».

Εσθίω = Τρώγω,καταπίνω,καταβροχθίζω.Από ρίζα { ΕΔ –} > [ εδ-θω ] εσθ +ω > εσθ-j+ω         { εδ- ,εδη- }. ΠΑΡΑΓ. : εδωδή,εδώδιμος,έδεσμα,φαγητόν,φαγώσιμος. ΣΥΝΤ. : εσθίω+αιτ. =τρώγω  κάτι.

 

LIDDELL & SCOTT» Μέγα λεξικόν  της  Ελληνικής γλώσσης ».

ἐσθίω  : 1. τρώω, Λατ. edo [ἔδω ] 2. ἔσθω :καταβροχθίζω, καταναλώνω την περιουσία. 3.ἔδω { αντί  ἐσθίω} : τρώω, καταβροχθίζω 4.φᾰγεῖν :{ <  ἔφαγον,  αόρ. βʹ του ἐσθίω } =τρώω, καταβροχθίζω, σπαταλώ.

 

Γ.Β. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ  – » Η ετυμολογία ,οι ρίζες και ο σχηματισμός των λέξεων ».

Εσθίω {ελλ. ρ. }τρώγω,καταναλίσκω ,καταβροχθίζω.

Άριστον { < αρι [=πρωί] + εδ – τον }= πρόγευμα .


Σάρωση_20190826 (16)

 

ΙΩ.ΖΩΝΑΡΑ – » Λεξικόν ».

Έσθω = τρώγω , απ’αυτό το παράγωγον εσθίω. Εστός { < έδω,έσθω }

 

Ι.ΣΤΑΜΑΤΑΚΟΥ  – »  Λεξικόν της Αρχαίας Ελληνικής γλώσσης «.

Άριστον =  το πρωινό φαγητό ,το πρόγευμα ,λαμβανόμενον κατά την ανατολή του ηλίου. Αργότερα άριστον  λεγόταν το μεσημβρινό φαγητό .Το δε πρωινό πρόγευμα ονομάστηκε τότε ακράτισμα. ΕΤΥΜΟΛΟΓΙΑ : το άριστον ουδέν το κοινόν έχει με το υπερθετικόν άριστος-η-ον { < αγαθός } ,αλλά είναι σύνθετον από το { άρι {=πρωί } + εστόν { < έδω }. Άριστον = το τρωγόμενον το πρωινό. Αριστοποιέω = { άριστον + ποιέω } = παρασκευάζω πρωινόν , προγευματίζω.

 

ΑΠΟΛΛΩΝΙΟΥ  ΣΟΦΙΣΤΟΥ – » Λεξικόν κατά στοιχείον Ιλιάδος  και Οδυσσείας».

Άριστον = το πρωινόν έμβρωμα {= κολατσιό,δάγκωμα } ,όπως το ακράτισμα.

 

ΗΣΥΧΙΟΥ του ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΩΣ  » Λεξικόν ».

Άριστον  = ο πρωινός ακρατισμός {= τεμάχιον άρτου εμβαπτισμένου εις οίνον }.Τούτο ο ποιητής καλεί δείπνον ,το δε δείπνον καλεί  δόρπον.

 

ΙΠΠΟΚΡΑΤΟΥΣ  – » Περί αρχαίας ιητρικής ». [10].

Για την μεγάλη πλειοψηφία των ανθρώπων δεν παίζει ρόλο ποίον τρόπο διατροφής θα ακολουθήσουν,αν θα τρώνε δηλαδή ένα γεύμα την ημέρα ή αν θα προγευματίζουν.Άλλοι όμως ,αν ξέφευγαν από τον τρόπον διατροφής τους ,θα αντιμετώπιζαν σοβαρά προβλήματα.

Διαφέρει το άριστον από το άριστος–ον.

ΑΧ. ΤΖΑΡΤΖΑΝΟΥ – » Γραμματική της Αρχαίας Ελληνικής γλώσσης ».

Τα  παραθετικά του επιθέτου αγαθός. Αγαθός -αμείνων-άριστος.

 

Ι.ΠΑΝΤΑΖΙΔΟΥ – »Λεξικόν Ομηρικόν ».

Έδω : τρώγω, [επί ζώων ] τρώγω ,βιβρώσκω ,[μεταφ.] καταναλίσκω ,καταστρέφω,αφανίζω .Εδωδή  : φαγεί, φαγητό, τροφή.

 

ΣΤΕΦ.ΚΟΥΜΑΝΟΥΔΗ – » Λεξικόν Λατινο-ελληνικόν ».

edo , edi  , esum , edere  = έδω ,εσθίω, τρώγω .

 

ΑΝ. ΤΖΙΡΟΠΟΥΛΟΥ  – ΕΥΣΤΑΘΙΟΥ – » Αρχιγένεθλος  Ελληνική γλώσσα ».

Μάω  >  mando  > manger { τρώγω } . Έδω  > edo { εσθίω }.

 

ΑΡΙΣΤ.ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗ – » Η οικουμενική διάσταση της Ελληνικής γλώσσας ».

Από το ‘έδω’ Edestes { εδεστός  },Edestin { εδεστίνη < εδεστός } ,Edestus { εδεστός }.

 

ΗΣΥΧΙΟΥ του ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΩΣ » Λεξικόν ».

Εδωδή = βρώμα { < βιβρώσκω } , η τροφή .Εδώδιμος = τρώκτης { < τρώγω }, βρώσιμος.

 

Ι. ΠΟΛΥΔΕΥΚΟΥΣ  – » Ονομαστικόν » , { στ’ ,39 }.

Από τα εδέσματα : έδειν ,έδεσθαι,εδόμενος εδόμεθα, οδόντες ,διότι από αυτό [το έδω ] οι οδόντες ,κατά κάποιον τρόπον είναι »έδοντες». Άβρωτος = νήστις [νηστικός], Αβρωσία = η ασιτία.

 

Γ.ΜΠΑΜΠΙΝΙΩΤΗ– » Λεξικό της Νέας Ελληνικής γλώσσας ».

Εστιατόριο { < εστία } δεν είναι το ‘εσθιατόριο’ ,διότι  η ‘εστία’ δεν έχει σχέση με το ‘εσθίω‘  { τρώγω } λόγω  διαφορετικής ετυμολογική προέλευσης. Το εστιάζω [= παραθέτω γεύμα ] με το εστιάζω [ =επικεντρώνω ].! Αυτό βεβαίως και σύμφωνα με τα προαναφερόμενα δεν ισχύει ,διότι και το focus { εστίασις φακού } έχει άμεση σχέση με την εστία και μάλιστα με την θέση της  στον οίκον:  ήταν πάντοτε στρογγυλή και στο μέσον της οικίας.

 

ΑΝ. ΤΖΙΡΟΠΟΥΛΟΥ  – ΕΥΣΤΑΘΙΟΥ – » Ο εν τη λέξει Λόγος ».

Ρήματα  όμοια σχετικά με το »τρώγω » :

1.Εσθίω :  σχετίζεται με τον σίτον ή με το ρήμα »σείω». Νηστεία = νη + εσθίω . 2. Έδω : ποιητικός τύπος του »εσθίω ».  3. Τρώγω :  επί καρπών  και επί σκληρών τροφών [ τραγανών] και τραγημάτων .Εξ ου και »τρωκτικά». 4. Πατέομαι : εσθίω κάτι μαλακό .Πάστη = ζωμός αλεύρων .Πατέω-πατώ = εσθίω .Εκ του πατέω ——-> πάτνη —-> φάτνη [ και »παχνί»].Εκ του πατέω ——> pasta { Lat.& Ital } εξ ου τα αντιδάνεια : πάστα ,παστίτσιο ,πατέ, πατάτα. 5. Έφαγον { < ρ. ΦΗΓ- , ΦΑΓ- ,της Ιεράς  Φηγού { = δρυός, βελανιδιάς } του Διός. »Η γαρ  πρώτη τροφή [των ανθρώπων ]  από δρυών », διότι η θεά Δήμητρα δεν είχε ακόμη διδάξει την σπορά και την καλλιέργεια των σπόρων . » Ιερά φαγήσια » = θρησκευτικά δείπνα , όπου βαλανηφαγούσαν από το Ιερόν δένδρον του Διός. 6. Σιτέομαι : κυριολεκτικώς λαμβάνω τροφήν. 7. Βιβρώσκω : τρώγω ,κατατρώγω [ εξ ου διάβρωσις ].  9.Δειπνώ { < δάπτω } : τρώγω το κυρίως φαγητό της ημέρας. 10.Αριστάω  ή αριστοποιούμαι : λαμβάνω το άριστον = πρωινό φαγητό .Άριστον={ ήρι [=νωρίς] + εσθίω }  άρισθον . 11. Ακρατίζομαι : τρώγω πρωινό φαγητό ,ακράτισμα { = συνήθως τεμάχιον άρτου εμβαπτισμένου εντός ακράτου οίνου. 12. Δορπέω { < δρέπω } : τρώγω το εσπερινό φαγητό. Επιδόρπιον { < επιδορπίζομαι }.

 

 EΣΤΙΑΤΩΡ  – ΔΑΙΤΥΜΩΝ.

ΑΜΜΩΝΙΟΥ  – » Λεξικόν ομοίων και διαφόρων λέξεων ».

Εστιάτωρ { ο υποδοχεύς των καλεσμένων } και δαιτυμών {οι εστιώμενοι, οι καλεσμένοι}.

 

Δ. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΥ – » Μέγα Λεξικόν της Ελληνικής γλώσσης ».

Δαιτυμών = ο εστιώμενος ,ο ομοτράπεζος ,ο προσκεκλημένος σε γεύμα ,ο καλεσμένος.

 

ΤΑ ΓΕΥΜΑΤΑ  ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ  ΕΛΛΑΔΑ. 

Πόσα γεύματα να είχαν άραγε οι Έλληνες της Κλασσικής εποχής  ; Διαφέρουν από τους σημερινούς Έλληνες στις ώρες των γευμάτων και στις ποσότητες των φαγητών ; Θα έχετε όλοι ακούσει παραδείγματος χάριν  τις διάφορες ‘υγιεινές προτάσεις ‘των διατροφολόγων περί δυνατού πρωινού  και ελαφρού βραδινού . Έχουν ισχύν αυτά ή όχι ;

J.-J. MAFFRE – » Η ζωή στην Κλασσική Ελλάδα », { σελ. 69 }.

Ακρατισμός : λιτό πρωινό γεύμα ή πρόγευμα. Άριστον : ελαφρύ γεύμα κοντά στο μεσημέρι .Δείπνον : εμπλουτισμένο γεύμα την ώρα του δειλινού.

 

R.FLACELIERE – » Ο δημόσιος και ο ιδιωτικός βίος των Αρχαίων Ελλήνων»,{σελ.206 -207}.

Ακράτισμα  :  λιτό  πρωινό γεύμα  Άριστον : απλό και γρήγορο γεύμα προς το μεσημέρι ή απόγευμα. Εσπέρισμα : ελαφρό [συμπληρωματικό ] εσπερινό γεύμα. Δείπνον : πολυτελές γεύμα ,στο τέλος των εργασιών κι αφού πια έχει νυχτώσει.