Η βασκανία.

Μαγεία στην αρχαιότητα σήμαινε την επιστήμη των μάγων ,των ιερέων του Ζωροαστρισμού [ θρησκεία των Περσών ].Η τέχνη της μαγείας έχει την ικανότητα επηρεάζει την φυσική πορεία των γεγονότων με  μυστηριώδεις και ανεξήγητους                -στους αμύητους – τρόπους  ,όπως  τα θαύματα ή η  βασκανία.  Μαγεία και θρησκεία όπως μαγεία και ιατρική  είχαν ασαφή όρια στην αρχαιότητα .Η ελληνική  λέξη για την  μαγεία είναι η γοητεία [ γητεία ]. Από το ρ. γοάω -ώ { = θρηνώ ,κλαίω γοερά,γογγύζω .Από τις γοερές φωνές με τις οποίες έψελναν τις μαγικές επωδούς } > γόης ,γοητής ,γοητεύω  >  γοητεία = μαγεία ,μαγγανεία ,απάτη.

Ι. ΠΑΣΣΑ – » Νεώτερον  Εγκυκλοπαιδικόν  Λεξικόν ‘ΗΛΙΟΥ’ .

Βασκανία είναι η δια του βλέμματος – ακούσια μάλλον και ασυναίσθητη-  βλαβερή επίδραση ,που ασκούν ορισμένα άτομα επί ανθρώπων ,ζώων ,πραγμάτων και προκαλούν  τον φθόνο  ,λόγω του κάλλους ή της τελειότητάς τους .Ο φθόνος από τον λαό θεωρείται απαραίτητος ,έστω κι αν είναι ασυναίσθητος ,για να επενεργήσει η βασκανία. Βασκαίνω ,ματιάζω. : βλάπτω με την επήρεια του βλέμματος. Μερικοί ισχυρίζονται ότι το βασκαίνω παράγεται εκ του» φάεσσι καίνειν » ,δηλαδή το φονεύειν  δια των οφθαλμών. Βάσκανος ή βασκαντήρας =προφυλακτικό κατά της βασκανίας { χα’ι’μαλί ,φυλακτό ,περίαπτον }.Οι Ρωμαίοι ονόμαζαν  την βασκανία fascinum .Πίστευαν δε ότι ασκείται με το βλέμμα ,τα λόγια ή την φωνή ,ιδιαιτέρως εις βάρος παιδιών.

 

ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ  ΤΟΥ ΑΦΡΟΔΙΣΙΕΩΣ -‘,Προβλήματα’ ,{ II -53 }.

53. …Το δε μάτιασμα γίνεται ως εξής : καθώς η κακία διεγείρεται μέσα τους ,εξ αιτίας του υπερβολικού φθόνου ,εξέρχεται όπως κάποια δηλητηριώδης και φθοροποιός ακτίνα από την κόρη των οφθαλμών τους .Και αυτή εισερχομένη δια των οφθαλμών των φθονουμένων ,μετατρέπει την ψυχή και την φύση τους σε δυσκρασία ,τους χυμούς  τους σε σήψη  και οδηγεί τα σώματα  αυτών σε νόσο.

 

ΣΩΚΡ.ΤΖΙΒΑΝΟΠΟΥΛΟΥ  – » Λεξικόν των Ελληνικών και Ρωμα’ι’κών  Αρχαιοτήτων ».

Βασκανία [ Fascinum ] . H πίστη ,ότι κάποιοι άνθρωποι είχαν την δύναμη να επηρεάζουν άλλους δια των βλεμμάτων τους .

 

ΑΛΚΙΦΡΟΝΟΣ  – » Επιστολαί ».  [ Αλίκτυπος Εγκύμονι  ].

» βάσκανος οφθαλμός » = ζηλόφθων  οφθαλμός.

 

ΗΛΙΟΔΩΡΟΥ  – » Αιθιοπικά »,  { 3. VIII    }, [αρχ.κειμ.].

ΗΛΙΟΔΩΡΟΥ  – » Αιθιοπικά »,  { 3.VIII  } ,[απόδοσις].

Βασκανία = φθόνος. Μαλακία = αδιαθεσία. Bασκανία και έρωτας. Ο έρωτας είναι ένα είδος ..βασκανίας ! { από τα μάτια πιάνεται στα χείλη κατεβαίνει..}.

 

Γ. ΠΛΙΝΙΟΥ  πρεσβυτέρου  – » Φυσική Ιστορία », { 7. II,16 }.

Η γοητεία [γητεία] δια των οφθαλμών.

 

ΠΟΠΛΙΟΥ  ΒΙΡΓΙΛΙΟΥ  ΜΑΡΩΝΟΣ   – » Βουκολικά », { στ.103 }.

Ο βουκόλος Μενάλκας  παραπονιέται  για τους ισχνούς αμνούς του , δείχνοντας  σαν  αιτία  γι’ αυτό ,την βασκανία. Oculus  fascinus =  οφθαλμός βάσκανος  .

 

ΣΧΟΛΙΑΣΤΗΣ  ΘΕΟΚΡΙΤΟΥ – »σχόλια στο  Ειδύλλιον Ε’, {13 }.

Η εκπεμπομένη κακή ενέργεια δια των οφθαλμών προέρχεται από την μοχθηρίαν και την κακίαν της ψυχής.

 

THOMAS  GAISFORD  S.T.P  – » Etymologicon Magnum Lexicon ».

Όλα τα αισθήσεως σημαντικά ρήματα συντάσσονται με γενική {ακούω σου ,γεύομαι σου ,άπτομαι σου πλην τα της οράσεως ,που συντάσσονται με αιτιατική {ορώ σε,βλέπω σε }Γιατί ; Διότι οι μεν άλλες αισθήσεις ενεργοποιούνται όταν εισδέχονται ερεθίσματα              { κατά εισδοχήν } ,μόνη δε αύτη [όρασις] είναι ικανή  να εκπέμψει ερεθίσματα [κατά εκπομπήν].Και όπως διαφοροποιήθηκε  κατά την σημασία [η όρασις ] σε σχέση με τις άλλες αισθήσεις ,έτσι άλλαξε και κατά την σύνταξη.

 

ΠΛΑΤΩΝΟΣ  – »Φαίδων » ,{ 95 b-c }.

ΣΩΚΡ.  -» μην λες μεγάλο λόγο , μη τυχόν κάποιος μας βασκάνει ..Αλλά γι’ αυτά θα προνοήσει ο θεός ,.. »

 

ΠΟΛΥΒΙΟΥ  – » Ιστορίαι » ,{ Δ’,87 }.

Βασκανία =φθόνος. Οι κόλακες είναι οι κατ΄εξοχήν κακεντρεχείς , βάσκανοι και δόλιοι διότι είναι μεταξύ τους πλεονέκτες και ζηλότυποι.

 

ΔΗΜΟΣΘΕΝΟΥΣ  – » Υπέρ Κτησιφώντος περί του στεφάνου », { 190 , 242 }.

Βάσκανος = ο κακολόγος , ο φθονερός.

 

ΑΡΙΣΤΟΦΑΝΟΥΣ  – » Πλούτος », { στ. 571 }.

βάσκανος = φαρμακόγλωσσα.


                                 Τους οφθαλμούς ανοίξατε .Εκάς οι αμύητοι.


xxx


ΠΛΟΥΤΑΡΧΟΥ – Συμπόσιον »,{ Ε’, 7  }.

<< Περί των καταβασκαίνειν λεγομένων ,και βάσκανον έχειν οφθαλμόν ».

To πιο χαρακτηριστικό σύγγραμμα της αρχαιότητας για την βασκανία. Χωρίζεται σε έξι κεφάλαια. Ο Μέστριος  Φλώρος  παραθέτει δείπνο με εκλεκτούς προσκεκλημένους. Στον διάλογο που ακολουθεί – συμμετέχουν πέντε από τους συνδαιτυμόνες  μεταξύ αυτών και ο Πλούταρχος –  προσπαθούν να εξακριβώσουν τις νευροψυχικές αιτίες που συντελούν  στο φαινόμενο της βασκανίας. Η συνομιλία στράφηκε προς εκείνους οι οποίοι θεωρούν ,ότι η βασκανία προκαλείται δια του βλέμματος. Κάποιοι εκ των συνδαιτημόνων βεβαίως  υποστήριξαν ότι  όλο το πράγμα είναι γελοίο και ειρωνεύθησαν απερίφραστα την υπόθεση.

 

Κεφ.1. ΜΕΣΤΡΟΣ ΦΛΩΡΟΣ . 

Ο οικοδεσπότης  παρατηρεί ,ότι << τα περί βασκανίας επιβεβαιώνονται από τα γεγονότα και δεν είναι ορθό  να  αρνούμεθα να το πιστέψουμε  ,επειδή αγνοούμε  τα αίτια τους.Άλλωστε υπάρχουν πλείστα φαινόμενα των οποίων η ύπαρξη είναι αναμφισβήτητη ,αλλά αγνοούμε την αιτία των.  Γενικώς ,το να θέλουμε κάθε τι που γίνεται  οπωσδήποτε  να μας παρέχει την ερμηνεία του ,σημαίνει ότι πρέπει να απορρίπτουμε κάθε τι το ανερμήνευτο . Αλλά ,εάν απορρίψουμε το ανερμήνευτον ,αφαιρούμε και το θαυμαστόν. Και αν αφαιρέσουμε το θαυμαστόν ,απορρίπτουμε και την απορία ,δηλαδή την φιλοσοφίαν >>.

bandicam 2019-03-18 15-04-25-530

 

ΠΛΑΤΩΝΟΣ  – » Θεαίτητος », { 155 d }.

Η αρχή της Φιλοσοφίας είναι μία , η απορία.

Υπάρχουν άνθρωποι των οποίων το βλέμμα είναι ολέθριο για τα παιδιά ,που η ασθενική κράση τους τα καθιστά επιρρεπή σε βλαβερές εντυπώσεις ,οι οποίες επιδρούν πολύ λιγότερο σε σώματα ρωμαλέα και συμπαγή λόγω ηλικίας. Ο Φύλαρχος [ ιστοριογράφος ] αναφέρει λαούς που κατοικούν στον Πόντο , οι οποίοι προκαλούν τον θάνατο σε παιδιά και σε ώριμους άνδρες δια του βλέμματός των. Κι ότι τα πρόσωπα που υπέπιπταν  στο βάσκανο βλέμμα τους  ή στην αναπνοή τους ή στον ήχο της ομιλίας τους, έπεφταν αμέσως σε μαρασμό. Επίσης η επαφή και ο συγχρωτισμός και το άγγιγμα των ανθρώπων σε άλλες περιπτώσεις είναι ωφέλιμο και σε άλλες επικίνδυνο ,γιατί αποτελεί ένα είδος αφετηρίας για ασθένεια Inkedbandicam 2019-03-31 20-11-22-070_LI

 

ΣΤΕΦ. ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ – » Εθνικά  ».

Θηβείς ή Θιβιείς ή Θίβιοι. Είναι έθνος το οποίον είναι  ζηλόφθονον  και προξενεί φθορές ,όπως λέγει ο Δίδυμος στα ‘συμποσιακά ΄του  : θανατώνεται το πνεύμα  αυτών ,τους οποίους θα πλησιάσει, και τα σώματα αυτών [ Θιβίων ] αν ριχτούν στην θάλασσα δεν βουλιάζουν.

 

Κεφ.2 – ΠΛΟΥΤΑΡΧΟΣ.

O Πλούταρχος  συμφωνεί με τον οικοδεσπότη και τεκμηριώνει το φαινόμενο της βασκανίας σύμφωνα με την θεωρία του Εμπεδοκλέους »περί  τας  απορροίας των σωμάτων  » . Πράγματι η οσμή , η φωνή  και το ρεύμα της  αναπνοής ,είναι τρόπον τινά αναθυμιάσεις ,που απορρέουν από τα ζω’ι’κά σώματα και επιδρούν επί των αισθητηρίων οργάνων ,τα οποία και προσβάλλουν.

 

ΠΛΑΤΩΝΟΣ – »Μένων », { 76 c }.

Απορροαί των όντων = εκπομπές σωματιδίων .

 

ΠΛΟΥΤΑΡΧΟΥ – ‘Φυσικά Αίτια  », [ ΙΘ’. Γιατί το χταπόδι αλλάζει χρώμα ; ]

»  πάντων εισίν απορροαί, όσσ’ εγένοντο »= για όλα όσα έγιναν υπάρχουν απορροές.

 

ΘΕΟΦΡΑΣΤΟΥ – » περί αισθήσεως », [ 20 ].

Μόνο στο πυρ φαίνεται να υπάρχει απορροή. 

Προπαντός  δε η επίδρασις των απορροιών καθίσταται ισχυροτέρα δια των οφθαλμών.

bandicam 2019-03-18 18-31-55-092

Παράδειγμα αυτής της εκπεμπόμενης  ενέργειας  από τα μάτια ,είναι τα βλέμματα των ερωτευμένων και η δύναμη μετάδοσης  και ανάφλεξης  που έχουν -ακόμη και χωρίς σωματική επαφή. Και στην  περίπτωση των ερωτικών επιθυμιών [ από τα πιο σφοδρά παθήματα της ψυχής ] λοιπόν το έναυσμα δίνει πάλι η όραση.

ΝΑΦΘΑΣ  ή  ΝΑΦΘΑ   { πετροχημικό }.

Το βλέμμα αυτό { μοιάζει με την Μηδική νάφθα  ,που εξ αποστάσεως  παίρνει φωτιά και αναφλέγεται } που ανταποδίδουν οι νέοι και οι ωραίοι και το φως ή το ρεύμα που βγαίνει μέσα απ’ τα μάτια τους ,διαλύει τους εραστές και τους κάνει να χάνονται από ηδονή ανακατεμένη με οδύνη ,την οποία οι ίδιοι ονομάζουν γλυκόπικρη [ ηδονή + οδύνη ] .

Inkedbandicam 2019-03-18 18-48-02-954_LI

 

ΓΛΥΚΥΠΙΚΡΟΝ  : γλυκύ  +  πικρόν.

Γλυκύ = / =  Πικρό  ,  Ηδονή =/= Οδύνη  , Χάρμα  = / = Λύπη ή Άλγος.

 

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΟΥΣ  – » Μικρά Φυσικά », ‘Περί αισθήσεως και αισθητών ‘,[ 2.2 ].

<<  εάν η όρασις παραγόταν με την έξοδο του φωτός από τον οφθαλμό σαν από φανάρι ,γιατί ο οφθαλμός δεν θα έβλεπε και στα σκοτεινά ; >>.

 

ΓΛΥΚΟΠΙΚΡΟΣ Ο ΕΡΩΣ.

ΣΑΠΦΟΥΣ – » Ποιήματα αφιερωμένα σε κοπέλες από την Λέσβο » , [ 10.α ]

Έρος ,γλυκύπικρον  ορπετόν » = Έρως ,γλυκόπικρον  ερπετόν.

                                                     

                                                      ΟΦΙΣ  ΚΑΙ  ΠΡΩΤΟΠΛΑΣΤΟΙ  1adam

 

ΗΔΟΝΟΛΥΠΕΣ  { ηδονή + λύπη }.

ΠΛΑΤΩΝΟΣ  – » Φίληβος »,{ 46 e }.

»ομού λύπας  ηδοναίς  παρατιθέναι » = μαζί να παραθέτουν λύπες και ηδονές.

ΧΑΡΜΟΛΥΠΗ   { ομού χαρά και λύπη }.

Ε.Γ.ΑΣΛΑΝΙΔΗ – » Ο Ανδρέας Εμπειρίκος και η χαρμολύπη »,  ,[ σελ. 26-27 ].

Χαρμολύπη  { χάρμα  + λύπη } .<< Ο Ανδρ. Εμπειρίκος ,σε όλο του το έργο,προτείνει ένα νόημα του πένθους , που αποδίδεται καλλίτερα με τον όρο » χαρμολύπη »..Η χαρμολύπη αναγγέλλει την άρση της  λυπομανιακής παντοδυναμίας της μελαγχολίας ,οριοθετώντας την διάρκεια του πένθους με την χαρά…Είναι μάλλον η μετρική οριοθέτηση της άμουσης λυπομανίας >> Πρόκειται για ένα είδος μετουσίωσης του φόβου του θανάτου σε  χαρά της δημιουργίας.

 

ΟΜΗΡΟΥ – » Οδύσσεια », { τ-471 }.

» Άμα χάρμα και άλγος », κατέλαβε την γριά  Ευρύκλεια , όταν αναγνώρισε τον Οδυσσέα.   

ΧΑΡΑΔΡΙΟΣ .

Αποδημητικό πτηνό [βροχοπούλι ,κιτρινοπούλι ,σφυρίχτρα ], αδηφάγο, υποκιτρίνου  χρώματος ,που ονομάστηκε έτσι διότι μάλλον  ζει σε χαράδρες. Ενόμιζαν  δε ,ότι οι πάσχοντες από ίκτερο [ κιτρινάδα,χρυσή ]μπορούν να θεραπευτούν εάν έβλεπαν το πτηνό αυτό. ΙΚΤΕΡΟΣ. πτηνό ,χρώματος κιτρινοπρασίνου  το οποίον -όπως πίστευαν,–εάν το έβλεπαν οι ικτερικοί  ασθενείς  ήλπιζαν  ότι  θα θεραπευτούν ‘ πέθαινε όμως το πτηνό.!  { Πλινίου.30.11 }. Πτηνά θεραπευτές ,που απορροφούν την νόσο δια των οφθαλμών.!

Ο Πλούταρχος αναφέρει το  πτηνό  χαραδριό  ,το οποίο χρησιμοποιούσαν σαν ‘φάρμακο ‘ για τους ικτερικούς ασθενείς .!! Διότι οι ασθενείς  ,με το που κοίταζαν τον χαραδριό θεραπεύονταν. Ήταν  δε τέτοια η φύση και η ιδιοσυστασία του πτηνού αυτού ,ώστε να έλκει την ασθένεια προς τα έξω ,σαν ρεύμα από τους οφθαλμούς .Εάν βεβαίως  κατάφερναν και  την…συναίνεση του πτηνού. Διότι μερικούς ασθενείς  οι χαραδριοί  δεν άντεχαν να  τους κοιτάξουν κι απέστρεφαν το βλέμμα ή έκλειναν τελείως τα μάτια τους.

ΟΦΘΑΛΜΙΕΣ  :

1.γενική ονομασία οφθαλμικών παθήσεων , ο πονόματος  που συνοδεύεται από έκκριση υγρών 2. φθόνος [ οφθαλμία τις έστιν ψυχής ]…..Ο Δημόκριτος παραλληλίζει τις οφθαλμίες [ σωματικές ] με τις οφθαλμίες [ ψυχικές ]. Καταλήγει δε πως oμοιάζουν .Διότι όπως  οι παθήσεις του ματιού [οφθαλμίες ] μεταδίδονται γρήγορα στους ανθρώπους του περιβάλλοντος ,έτσι και τα βλέμματα έχουν τόση δύναμη να εμβάλουν και να μεταδώσουν στους άλλον τον σπόρο της αρρώστιας. Οφθαλμιώ  : 1. νοσώ οφθαλμολογικώς  2. είμαι ζηλόφθων, εποφθαλμιώ

Κεφ.3 –ΠΑΤΡΟΚΛΕΑΣ.

O Πατροκλέας  , λαμβάνοντας τον λόγον , συμφωνεί με τον Πλoύταρχον ,όσον αφορά τις σωματικές αρρώστιες ,αλλά απορεί  στην περίπτωση των  ψυχικών φαινομένων – μεταξύ των οποίων περιλαμβάνεται και η βασκανία- ειδικά με τον τρόπο που μεταδίδεται η βλάβη σε αυτούς οι οποίοι δέχονται το βλέμμα. Ο Πλούταρχος του εξηγεί ,πως όταν πάσχει η ψυχή παρασύρει μαζί της και το σώμα στο πάθος της. [ σ.σ  Οι ασθένειες  στην σύγχρονη ιατρική θεωρούνται ως ψυχοσωματικές ! ].bandicam 2019-03-18 21-11-29-980

Έτσι λοιπόν εάν ο φθόνος εισχωρήσει στην ψυχή ,γεμίζει και το σώμα με κακή διάθεση την οποίαν [ το σώμα και οι λειτουργίες του ] εκδηλώνουν  προς τα έξω .

bandicam 2019-03-18 21-42-20-110

Γι’ αυτό και τα λεγόμενα φυλακτά  δεν ενεργούν αυτοβούλως ,λόγω κάποιας  ιδιαίτερης  αποτρεπτικής δύναμης που έχουν ,αλλά ενεργούν δια της εντυπώσεως που προκαλούν σε αυτόν που τα κοιτάζει ,συγκεντρώνοντας [ το φυλακτό ] τα φθονερά βλέμματα του βάσκανου οφθαλμού..

bandicam 2019-03-18 23-00-46-515

 

Κεφ.4-  ΣΩΚΛΑΡΟΣ.

Ο Σώκλαρος  αμφισβητεί ότι η βασκανία  είναι επιρροή φθόνου. Παραθέτει δε το παράδειγμα ορισμένων  πατεράδων ,που έχουν βάσκανο μάτι. Οι γυναίκες αυτών λοιπόν δεν αφήνουν τα παιδιά τους  πολύ ώρα εκτεθειμένα στο βλέμμα των πατέρων  των.  Κάποιοι άλλοι επίσης αυτοβασκαίνονται. Όπως ο Ευτελίδας  που φάνηκε στον εαυτό του όμορφος και θαυμάζοντας την εικόνα του ,αρρώστησε κι  έχασε υγεία και ομορφιά. α].Πώς είναι δυνατόν ένας πατέρας  να βασκαίνει από φθόνο τα παιδιά του                β].Πώς είναι δυνατόν να φθονεί και να βασκαίνει κάποιος τον εαυτόν του ;

bandicam 2019-03-19 10-32-43-046

 

Κεφ.5- ΠΛΟΥΤΑΡΧΟΣ. 

Ο Πλούταρχος  απαντάει στα ερωτήματα :

α].Όλα τα πάθη που παραμένουν πολύ καιρό στην ψυχή ,απεργάζονται έξεις κακές. Έτσι προκαλούν κακό ακόμη και στους οικείους  τους,χωρίς βεβαίως να το επιδιώκουν συνειδητά.

bandicam 2019-03-19 00-18-31-175

Έτσι τον φθονερό κάνει η διάθεση να αντιδρά με φθόνο σε κάθε περίπτωση.Ακόμη επειδή ρίχνουν το βλέμμα τους σε ό,τι είναι περισσότερον οικείον και ποθητό ,γι’ αυτό και του προξενούν μεγαλύτερη βλάβη.InkedΣάρωση_20190319_LI

β].Όταν μάλιστα κάποιος άνδρας είναι όμορφος και θαυμάζει το σωματικό κάλλος του στο έσοπτρον ,τότε τα ρεύματα που εκπέμπονται από τον ίδιον ,αντανακλώνται  προς τον ίδιον, με αποτέλεσμα να βασκαίνει τον εαυτόν του { αυτοβασκανία }.

Αυτό  δε που συνέβη  στον Ευτελίδα δεν είναι παράλογο .Διότι η άκρα ευεξία είναι κατάσταση ασταθής,σύμφωνα με τον Ιπποκράτη ,και τα σώματα ,όταν φτάσουν  μέχρι την άκρα ακμή τους , δεν μένουν  εκεί στάσιμα ,αλλά ρέπουν και γέρνουν προς την αντίθετη κατεύθυνση.

ΙΠΠΟΚΡΑΤΟΥΣ – ‘ Αφορισμοί ‘, { A, III }.

» Σφαλεραί αι ευεξίαι  επ’ άκρον » = η ευεξία [των αθλητών ] είναι εσφαλμένη ,όταν φτάνει στα άκρα.

 

Κεφ.6-  ΓΑ’Ι’ΟΣ , { η θεωρία των ειδώλων- Δημόκριτος }.

O Γά’ι’ος  [γαμπρός του Φλώρου ] υπενθυμίζει  στους συνδαιτημόνες  την θεωρία του Δημοκρίτου »περί ειδώλων » : οι φθονεροί άνθρωποι  εκπέμπουν δια του βλέμματος ορμητικά  είδωλα γεμάτα μοχθηρία ,κακία και βασκανία .Τα είδωλα αυτά  όταν παραμένουν κοντά στους ματιασμένους προκαλούν  ψυχοσωματικές  διαταραχές και βλάβες . O Πλούταρχος δέχεται την θεωρία των ειδώλων εν μέρει, διότι δέχεται  μεν  τα είδωλα δεν δέχεται όμως  ότι [τα ρεύματα ] αυτά  διαθέτουν ψυχή και προαίρεση.

bandicam 2019-03-19 10-05-12-889

 

ΣΕΞΤΟΥ  ΕΜΠΕΙΡΙΚΟΥ – » Προς Φυσικούς  Α’ »,[ β’ περί θεών ] ,[19 ].

Ο Δημόκριτος  έχει την γνώμη , σύμφωνα με την οποίαν τα μάτια ορισμένων ανθρώπων εκπέμπουν είδωλα [εικόνες ] ,ότι κάποια είδωλα [απομιμήματα ] πλησιάζουν  άμεσα τους ανθρώπους και από αυτά άλλα μεν κάνουν καλό [  αγαθοποιά ],άλλα δε κάνουν κακό [κακοποιά ] και προκαλούν  διαταραχές στους άλλους.

Η νεώτερη επιστήμη δικαίωσε αυτές τις αντιλήψεις των αρχαίων Ελλήνων .Κατά τους μεν η βασκανία είναι φαινόμενον υποβολής. Κατά άλλους η βασκανία είναι εκπομπή ψυχοδυναμικών κυμάτων .Αμφότερες όμως αυτές οι ερμηνείες διατυπώθηκαν από τους αρχαίους Έλληνες.! Όλες  σχεδόν οι θρησκείες ,οι οποίες κρατούν απόσταση από την μαγγανεία ,δεν τηρούν  κατ’ αρχήν εχθρική στάση απέναντι στις δοξασίες περί βασκανίας. Ο Χριστιανισμός αποκλείει την χρήση αντιβασκανίων ,δέχεται όμως την βασκανία και υπάρχει μάλιστα ειδική ευχή για το ξεμάτιασμα. Ο Ιωάννης ο Χρυσόστομος αποκλείει την χρήση περιάπτων και κάθε αντιβασκανικού φυλακτού ,πλην του Σταυρού.

                                                Ευχή κατά της βασκανίας (Κακό μάτι)

matiasma1



 

ΑΘ.ΣΤΑΓΕΙΡΙΤΟΥ – » Ωγυγία ή Αρχαιολογία », { Γ’- Η Ιεροσκοπία – κε’ },σελ.206.

κε’. Ομοίως  και η βασκανία ήταν μαγεία δια των ομμάτων [ματιών ]. Μερικοί παράγουν το βασκαίνειν ,από το »φάεσι καίνειν »  ,δηλαδή το  φονεύειν δια των ομμάτων. Η βασκανία και πολλά άλλα ,σώζονται ακόμη στην Ελλάδα , επειδή τα περιέθαλψε η δεισιδαιμονία των γυναικών ,αν και ο Πλούταρχος  ,και μετά από αυτόν ο Ηλιόδωρος ,δοκίμασαν να δώσουν λογική εξήγηση της αιτίας του φαινομένου της βασκανίας. Και όπως λέγει ο Βάρρων  και άλλοι , κρεμούσαν στους τραχήλους των παιδιών τα  λεγόμενα  βασκάνια και προβασκάνια  προς αποτροπή της βασκανίας. Για την αποτροπή της βασκανίας οι τεχνίτες είχαν έξω από τα εργαστήριά τους διάφορα σατυρικά και γελοιώδη προβασκάνια. Όπως  ζωγραφισμένα αιδοία [ γεννητικά όργανα ] ανδρών και άλλα τέτοιου είδους ,τα οποία προσελκύουν -κατά κάποιον τρόπον -την βάσκανον περιέργειαν προς αυτά και το πρώτα απ’όλα  την  δριμεία   και φαρμακερή  ματιά ,όπως εκείνοι βέβαια πίστευαν.

 

ΑΘ. ΣΤΑΓΕΙΡΙΤOY  -» Ωγυγία  ή  Αρχαιολογία », { Γ’- Η Ιεροσκοπία – κε’ },σελ.207.

Βρέθηκε δε και ο Πρίαπος ζωγραφισμένος σε τέτοιες καταστάσεις , με τα σύμβολά του ,και έχοντας  μια τέτοια επιγραφή  : στον Ιθύφαλλο [ ο έχων το πέος σε στύση ] , στον Κορυνοφόρο [ο ροπαλοφόρος ], στον Κηποφύλακα, στον Κλεπτομάστιγα [ο  μαστιγώνων  τους κλέφτες ] .Διότι πίστευαν ,ότι και ο Πρίαπος είναι αποτροπιαστικό          κατά της  βασκανίας και τιμωρός των βασκάνων.

                                                                    ΠΡΙΑΠΟΣ.
muthologia6

 

Γ.ΛΑΜΨΑ  – » Λεξικό του Αρχαίου κόσμου ».

Πρίαπος : θεός της γονιμότητας  ,των αγρών και των ποιμνίων. Ήταν γιός του Διονύσου και της νύμφης Χιόνης  ή του Πανός ,ή του Ερμού και της νύμφης Να’ι’άδος. Αγάλματα του Πριάπου , με την μορφή ενός γελοίου και παραμορφωμένου πλάσματος  με το φαλλικό , τοποθετούσαν στους κήπους ή στις θύρες των σπιτιών [για αποτροπιασμό ].       Ο Βιργίλιος τον παρουσιάζει σαν μια ταπεινή θεότητα » κάτι περισσότερο από ένα αξιοσέβαστο σκιάχτρο » ,που φύλαγε τους κήπους των πτωχών από τους κλέφτες και τα πουλιά. Στα αγάλματά του συνήθιζαν να γράφουν σύντομα χιουμοριστικά ποιήματα ή επιγράμματα { Πριάπεια }.

 

ΔΗΛΟΣ  : Ἱερὸν  Διονύσου (Στοιβάδειον) -Πεσσός με υπερμεγέθη φαλλό [ ανάθημα ].

Γ.ΓΑ’Ί’ΤΗ – » Δήλος », { 1981 }.


ΠΡΟΦΥΛΑΞΗ  -ΑΝΤΙΒΑΣΚΑΝΙΑ.

JEAN – JACQUES  MAFFE – »  Η ζωή στην Κλασσική Ελλάδα »,{ σελ.109-110 }.

Μαγεία και φυλακτά.

 

Ι. ΠΑΣΣΑ – » Νεώτερον  Εγκυκλοπαιδικόν  Λεξικόν ‘ΗΛΙΟΥ’ .

Οι αρχαίοι Έλληνες ,όχι μόνον πίστευαν στην βασκανία,αλλά όπως αναφέρει ο Αριστοτέλης συνήθιζαν και το πτύσιμον ως προληπτικόν μέσον . Επίστευαν ανέκαθεν όπως πιστεύουν και σήμερα ,ότι τα κατ’ εξοχήν βάσκανα πρόσωπα ,παρουσιάζουν ιδιαίτερα εξωτερικά χαρακτηριστικά , π.χ. οφθαλμούς με χρώμα ωχρόφαιον ή υποπράσινον ή εναλλασσομένων αποχρώσεων , με ενωμένα φρύδια { σμιχτοφρύδηδες } Από τα φυτά ,αντιβασκανικά θεωρούνται οι άκανθοι ,το πήγανον [ απήγανος],το βάκανον  , το σκόρδο ,η δάφνη κ.α. φυτά δηλαδή αποκρουστικά στην όψη ,στην αφή,στην οσμή ή στην γεύση. Από όλα αυτά κατασκευάζονταν  είτε προφυλακτικά κατά της βασκανίας  περίαπτα [ φυλακτά ,χα’ι’μαλιά ]είτε  φάρμακα προς θεραπεία του κακού. Οι Ρωμαίοι ονόμαζαν fascinum – εκτός από την βασκανία – τον φαλλό ,που αποτελούσε το αντίδοτο κατά του βάσκανου οφθαλμού [ αντιβασκανικό ].Εικόνες φαλλών ,ως προστασία  κατά του    φθόνου ,βρίσκονταν μέσα σε φυλακτά παιδιών ,ή κάτω από το άρμα στρατηγών  κατά τον θρίαμβό τους.

 

ΣΩΚΡ.ΤΖΙΒΑΝΟΠΟΥΛΟΥ  – » Λεξικόν των Ελληνικών και Ρωμα’ι’κών  Αρχαιοτήτων ».

Κατά της βασκανίας μεταχειρίζονταν διάφορα φυλακτήρια [ προσθέματα ] ,απ’ αυτά το πιο κοινό ήταν ο φαλλός .Αυτά δε τα κρεμούσαν γύρω από τον λαιμό των παιδιών [ turpicula res – Βάρρων ].Ο Πλίνιος ακόμη λέγει ,ότι στους κήπους και στις εστίες τοποθετούσαν κατά της βασκανίας σατυρικά σύμβολα.Από τον Πολυδεύκη μαθαίνουμε ,ότι οι χαλκουργοί συνήθιζαν να κρεμάνε ή να κολλάνε μπροστά από τα καμίνια τους τέτοια βασκάνια »επί φθόνου αποτροπή ».Γι’αυτό τον σκοπό μερικές φορές μεταχειρίζονταν και άλλου είδους βασκάνια. Ο τύραννος Πεισίστρατος είχε κρεμασμένη μπροστά από την ακρόπολη ,ως προφυλακτήριο από την βασκανία ,ομοίωμα ακρίδας [ καλαμαία ],κατά τον  Ησύχιον. Άλλοι έφτυναν τρις φορές στον κόλπο τους ,όποτε φοβόντουσαν τον βάσκανον οφθαλμό [ Θεόκριτος ,Λουκιανός,Πλίνιος }. Οι Ρωμαίοι είχαν θεό Βάσκανον { Fascinus } κατά της βασκανίας ,ο οποίος λατρευόταν από τις Εστιάδες .Ομοίωμα του φαλλόμορφου  αυτού θεού κρεμόταν από τα άρματα  των στρατηγών κατά τον θρίαμβο , για να μην βασκαθούν.

 

Μ. ΤΕΡΕΝΤΙΟΥ  ΒΑΡΡΟΥ  [ Varro ] – »  origine Latinæ Linguae  »,  { VII – 97 }.

» turpicula  res »= αισχρό αντικείμενο . Scaevola  <  scaevus  < σκαιός .

 

G.PLINII SECUNDI –  » Naturalis Historiae », { XIX ,19 }.

σατυρικά σύμβολα θεωρούνται μέσον προστασίας από τον φθόνο και την βασκανία.

 

ΗΣΥΧΙΟΥ του ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΩΣ  – » Λεξικόν ».

Καταχήνη { < καταχαίνω =χάσκω γελώντας } :  καταχάσμησις { < καταχασμάομαι = σκάω από τα γέλια }, κατάγελως [ ~περίγελως ,περίγελο ] .Και ο Πεισίστρατος είχε κρεμάσει, ως αντιβασκανικό, μπροστά από τα τείχη της ακροπόλεως  των Αθηνών ένα ομοίωμα καλαμαίας [ ακρίδα που γίνεται στο καλάμι του σταχυού ,αλλιώς Μάντις  ].            Κεράμβυλον : 1. φυλακτήριο ,φόβητρο των πτηνών που το τοποθετούσαν στους κήπους ,σκιάχτρο 2. Είδος κανθάρου [ κεράμβυξ  : κάνθαρος με κέρατα ],που τον έδεναν στις συκιές για να διώχνει με τον ήχο του  τις σκνίπες.

 

Δ.ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΥ – » Μέγα Λεξικόν της Ελληνικής γλώσσης ».

Περίαπτον [ουσ.] , περίαμμα [περίαπτον ],βασκάνιο ,αντιβασκάνιο ,προβασκάνιο ,φυλακτήριο ,φυλαχτό ,χα’ι’μαλί .

 

ΦΡYNIXOY του  ΑΡΑΒΙΟΥ  – » Σοφιστική παρασκευή ».

Βασκάνιον = αυτό που οι αμόρφωτοι ονομάζουν προβασκάνιον. Είναι δε κάποιο ανθρωποειδές κατασκεύασμα ,μικρό με αλλοιωμένη την ανθρώπινη μορφή ,το οποίο κρεμούσαν οι χειρώνακτες  μπροστά από τα εργαστήριά τους  για να μην ματιάζουν την εργασία τους  [για την αποτροπή του φθόνου ].

 

ΠΟΛΥΔΕΥΚΟΥΣ   » Ονομαστικόν » ,  { Ζ’ 108  }.

Μπροστά από τα καμίνια των χαλκουργείων ήταν συνήθεια να κρεμάνε ή να κολλάνε κάποια γελοία αντικείμενα για την αποτροπή του φθόνου..Αυτά τα  έλεγαν βασκάνια ,και όπως λέγει και ο Αριστοφάνης { fragm.} : << εκτός αν κάποιος αγοράσει το βασκάνιον, που έχει ανάγκη, από το καμίνι ενός χαλκουργού. >>.

 

ΣΤΡΑΒΩΝΟΣ  – » Γεωγραφικών   », [ ΙΣΤ’ – 17 ].

Οι γυναίκες των Τρωγλοδυτών κρεμούν στο λαιμός τους κοχύλια αντί για βασκάνια          [ φυλακτά για το κακό μάτι ].

 

ΣΤΕΦ.ΚΟΥΜΑΝΟΥΔΗ – »  Λεξικόν  Λατινο-ελληνικόν   ».

Fascelis -idis / Fascelitis-idis : επίκληση της Ταυροπόλου Αρτέμιδας { επειδή ο Ορέστης έκλεψε και μετέφερε το ξόανο της θεάς ,από την Ταυρίδα ,μέσα σε μια δέσμη ραβδιών [ fascis ]. Μάλλον παραφθορά του  Facelis < fax-facis [= δάδα ] ,διότι  η θεά παριστάνεται ως Δαδούχος }. Fascia -ae : 1. ταινία ,διάδημα  2. στηθόδεσμος 3. σπάργανον 4.επίδεσμος  Fascinatio-onis = βασκανία .Fascino = βασκαίνω . Fascinum -i : 1] η βασκανία , το βασκαίνειν  2]  το βασκάνιον , το προβασκάνιον { κατ’ εξοχήν ο φαλλός , η πόσθη [= εξωτ.περίβλημα του πέους ] γι’ αυτό προβασκάνιον }.Fascinus-i = ο φαλλός. Fascis-is = φάκελος [ = σφάκελος ] ,δέσμη , δεσμίδα από… Fasces -ium = δέσμες ράβδων  που έφεραν οι ραβδούχοι ,οι οποίοι  προηγούνταν από τους  υπάτους ,τους στρατηγούς και από άλλους υψηλόβαθμους αξιωματούχους.

 

ΙΩ. ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ – »Ιστορία της Αρχαίας Ελλάδος », {σελ.73 }.

Οι ραβδούχοι έφεραν στον αριστερό ώμο μία δέσμη ράβδων ,οι οποίες λέγονταν φάσκες και ήσαν δεμένες γύρω από ένα τσεκούρι. Η λέξη φασισμός  {<  fascismo  <  fascio  <  fascina και fascis }  προέρχεται από την λέξη αυτή ,διότι το σύμβολο αυτό είχε υιοθετήσει ο Μπ.Μουσολίνι για το  Partito Nazionale Fascista {  Εθνικό Φασιστικό Κόμμα }.

 

                                                      ΡΩΜΑΙΟΙ  ΡΑΒΔΟΥΧΟΙ 

Partito Nazionale Fascista {  Εθνικό Φασιστικό Κόμμα }.

 

ΣΦΑΣΚΕΛΟΣ   /  ΦΑΣΚΕΛΟ.

Ι.  ΖΩΝΑΡΑ – » Λεξικόν ».

Σφάκελος { ιατρ. όρ. } = γάγγραινα , η αποσύνθεση του  σώματος ή  το σάπισμα των ιστών  του  σώματος ή η παραπληξία ή  η σήψη του μυελού [των οστών ].Από τον σφακελισμόν προκαλείται και σπασμός .Ακόμη λέγεται σφάκελος  το μικρό δάκτυλο του χεριού ,ο σφυγμός και ο παλμός .

 

ΝΙΚ.ΠΟΛΙΤOY – »Λαογραφικά Σύμμεικτα ,B’ », { σελ. 384-386 }.

To σφακέλωμα και οι παρόμοιες χειρονομίες  συγκαταλέγεται στις  μαγγανείες προς αποτροπήν της βασκανίας, σύμφωνα με τον Schmidt  .Θεωρεί ότι ήσαν σε χρήση από τους αρχαίους χρόνους , ως αποτρεπτικό πρωτίστως των κακών από την  βασκανία. Αλλά η εκδοχή αυτή είναι εσφαλμένη ,διότι οι τέτοιου είδους χειρονομίες μόνον υβριστική έννοια έχουν και δεν σκοπούν στην επανόρθωση ή εκδήλωση αποτροπής του κακού αλλά εκδηλώνουν οργή ,περιφρόνηση  προς τον νομιζόμενον αίτιον του κακού. Πλην  του Schmidt και ο Meyer  και ο Lawson  σχημάτισαν την εντύπωση ,ότι το σφακέλωμα αποσκοπεί στην αποτροπή της επηρείας του βασκάνου οφθαλμού .Η αληθινή εξήγηση όμως, ξένων και Ελλήνων που γνωρίζουν, είναι ότι φανερώνει<<  δεινοτάτην ύβριν  και εσχάτη καταφρόνησιν τινός >>

 

ΝΙΚ.ΠΟΛΙΤOY – »Λαογραφικά Σύμμεικτα  B’ », { σελ. 391-394 }.

Πρώτος ο Κοραής διέγνωσε ορθώς την ταυτότητα των λέξεων τούτων .Σφάκελος κατά την μαρτυρίαν μεταγενεστέρων γραμματικών ελέγετο ο μέσος της χειρός δάκτυλος ,το δε δεικνύειν τινά δια τούτο ήταν υβριστικόν..Το ρήμα σκιμαλίζω είχε και την σημασία αυτή : του να δείχνεις σε κάποιον το μεσαίο δάκτυλο τεντωμένο. Σφάκελος ονομάσθηκε από τους αρχαίους ,ο μέσος  δάκτυλος του χεριού  ,με το οποίο γίνεται αισχρή χειρονομία.      Στη περίπτωση αυτή η χειρονομία αντικαθιστά την αισχράν ύβρη » καταδακτυλίζω σε».

 

ΑΔ.ΚΟΡΑΗ» Άτακτα » { τομ. Δ’ .σελ. 581-582  }.

Σφακελόνω = δείχνω την χείρα ανοικτή με τα πέντε δάκτυλα απλωμένα καταπρόσωπα σε κάποιον , ως σημείον ύβρεως. Σκιμαλίζω = »καταδακτυλίζω ασχημόνως»- { Φώτιος }.Δεν διαφέρει λοιπόν το σημερινό  Σφακέλωμα από τον ελληνικόν  Σκιμαλισμόν  ,παρά μόνο  στον αριθμό των δακτύλων.

 

ΔΙΟΓΕΝΟΥΣ  ΛΑΕΡΤΙΟΥ – » Βίοι Φιλοσόφων », Διογένης ο κυνικός, [ 35 ].

»εάν τις τον μέσον δάκτυλον προτείνων »= εάν κάποιος τέντωνε τον μέσο δάκτυλο.

bandicam 2019-06-17 20-13-02-122

MEΛΑΜΠΟΔΟΣ   – » Περί παλμών Μαντικής ».

Ο τρίτος δάκτυλος του δεξιού χεριού ,δηλαδή ο μέσος ,δηλώνει βασκανία και λοιδορία. Διότι ο δάκτυλος αυτός ‘είναι’ του Κρόνου.

 

ΠΛΙΝΙΟΥ του  πρεσβυτέρου – » Φυσική  ιστορία »,{ XXVIII ,7 }.

Ο Πλίνιος ο Πρεσβύτερος ανaφέρει  τον φαλλό { fascinus } ως  Θεό ,που λατρευόταν        από τις Εστιάδες Παρθένες [  ιέρειες της Vestia / Eστία ] ,ως  αντίδοτο ή γιατρικό  για την ζηλοφθονία { medicus invidiae }  κρεμασμένο στο άρμα  θριάμβου  και  ως  φυλακτό ,προστασία απέναντι στην βασκανία των παίδων{ fascinum}.

 

ΑΝΝΗΣ  ΤΖΙΡΟΠΟΥΛΟΥ-ΕΥΣΤΑΘΙΟΥ  – » Αρχιγένεθλος  Ελληνική γλώσσα ».

Fascinus  <  bascinus / Fascinare  <  bascinare  <  βασκαίνω [ βάζω + καίνω ].

 

Α.ΓΕΛΛΙΟΥ  – » Αττικαί νύκται », { XVI , 12.4 }.

Aκόμη  το » fascinum ‘‘ καλείται σαν » bascinum » και το »fascinare » σαν »bascinare ».

 

Η αποτροπαϊκή αξία του φτερωτού φαλλού [ fascinus ].Το γούρι του  2013  { designer Αλεξάνδρα Τσουκαλά , lifo.gr }.

 

ΤΟ  ΠΤΥΕΙΝ { ξεμάτιασμα }.

ΘΕΟΚΡΙΤΟΥ – » Ειδύλλια »..  [ VI, 39-40 ]

»  τρις εις εμόν έπτυσα κόλπον  ».

 

T.ΝΑΤΣΟΥΛΗ  – » 3000 λέξεις και Φράσεις Παροιμιώδεις ».

<< φτύσε τον κόρφο σου >>.

 

ΑΘΗΝΑΙΟΥ – » Δειπνοσοφιστές  », [ Θ’ ,50 ].

» ο άρρην εμπτύει αυτοίς ».

 

ΛΟΥΚΙΑΝΟΥ – »   Πλοίον ή  Ευχαί   », { 259 }.

»και εις τον κόλπον ου πτύεις »

 

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΟΥΣ – » Προβλήματα  », { Κ’ }. ‘Οσα περί θάμνων και λαχανώδη .

ΠΗΓΑΝΟΝ ,το φάρμακον κατά της βασκανίας , » ίνα μη βασκάνης με ».

 

ΑΠΗΓΑΝΟΣ ή Ρούτα η βαρύοσμος { Ruta graveolens } .

Κατά την αρχαιότητα χρησιμοποιούσαν το φυτό ως θεραπευτικό της επιληψίας ,της υστερίας ,ως αντίδοτο δηλητηρίων και για τις διαταραχές του νευρικού συστήματος.Στην Κύπρο το ονόμαζαν  φθειρόχορτο γιατί θεωρείται φθειροκτόνο. Οι παλαιοί Αθηναίοι φύτευαν  στην αυλή τους ,και μάλιστα στο αριστερό μέρος της αυλόπορτας,το αποκρουστικό αυτό φυτό ,το οποίο χρησίμευε εκτός των άλλων και για το ξεμάτιασμα.Σάρωση_20190321 (5)

» Ξορκισμένος με τον απήγανο »


 

ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΥ – » Ανώμαλα Ρήματα της Αρχαίας Ελληνικής γλώσσης ».

Βασκαίνω = κακολογώ,ματιάζω .Βάσκανος > βασκανία ,βασκαίνω .

Βασκαίνω = fascino ,ρίζα πιθανώς *[ ΦΑΣ-]

 

ΗΕΝRICUS  STEPHANUS  – » Θησαυρός της Ελληνικής  γλώσσης ».

Bασκανία = Fascinato . Bασκάνιον = Fascinum .Bάσκανος = Fascinator ,Fascinatrix = βάσκανος οφθαλμός .

 

ΦΡΥΝΙΧΟΥ  ΑΤΤΙΚΙΣΤΗ   – » Εκλογαί  ρημάτων και ονομάτων Αττικών ».

Oι αρχαίοι το λέγουν βασκάνιον και όχι προβασκάνιον  [ βασκάνιον  + προ ], διότι είναι αδόκιμον. Βασκαίνω + δοτ. = φθονώ.  Βασκαίνω + αιτ. = μέμφομαι [ κατηγορώ] και διαβάλλω [ συκοφαντώ ]. Προβασκάνια και κεράμβυλα ,οι λόγιοι των Ελλήνων καλούσαν αυτά που έστηναν οι αγροφύλακες στους αγρούς προς  φόβο των ορνέων ή και των ανθρώπων[ σκιάχτρα ] .Αυτά δε καλούνται και μορμολύκεια  { < λυκόμορφη μάσκα της Μορμούς  ,μορμολύττομαι = τρομάζω } : μάσκες  θεάτρου και  φόβητρα .

 

THOMAS  GAISFORD  S.T.P  – » Etymologicon Magnum Lexicon ».

Αυτός που κακολογεί και κατηγορεί τα πάντα και προσπαθεί να δημιουργήσει αντιπάθεια.Ο φθονερός και βλαβερός ,που προξενεί λύπη. Βάσκανοςο τοις φάεσι καίνων’‘ ,δηλαδή αυτός που σκοτώνει με το βλέμμα. Από το βάσκανος > βασκαίνω ή φασκαίνω. Αντί του αιτιώμαι [ κατηγορώ ] και μέμφομαι [επιπλήττω ]  και συκοφαντώ   [ κατηγορώ ψευδώς ] .

 

Ι.ΣΤΑΜΑΤΑΚΟΥ  – »  Λεξικόν της Αρχαίας Ελληνικής γλώσσης «.

Βασκαίνω { < βάσκω , βάζω } = 1. κακολογώ  ,συκοφαντώ ,δυσφημώ 2. μαγεύω  ,γοητεύω ,ματιάζω { Λατ.fascinare }. Βάσκανος { < * ΒΑΚ σκανός  <  βάξις [ < βάζω = λέγω ] } = κακολογώ. Λατ. fascinum  { <  fari [< for = φάσκω ] + cano } = άδω  .

 

ΗΣΥΧΙΟΥ του ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΩΣ – » Λεξικόν ».

Βασκαίνει = λυπεί , φθονεί ,μέμφεται [Φερεκράτης ] .Βάσκανος = ο φθονερός [ Σοφοκλής]  ιδίως ο αχάριστος ,ο  συκοφάντης [ Δημοσθένης]. Βάσκειν =το  λέγειν ,κακολογείν.  Βάσκιοι= δεσμοί φρυγάνων .  { λύπη –> φθόνος –> μομφή }

 

ΦΩΤΙΟΥ  – » Λέξεων  Συναγωγή ».

Βάσκανος = αυτός που κακολογεί και κατηγορεί τα πάντα και προσπαθεί να δημιουργήσει αντιπάθεια, και βλαβερός  και ολέθριος. Ο Φερεκράτης θέλοντας να εκφράσει το λυπηρόν, χρησιμοποιεί την λέξη όπως στο » ο λαγώς με βασκαίνει » και λυπεί. Ο Δημοσθένης  χρησιμοποιεί το βασκαίνω ,αντί του αιτιώμαι [ κατηγορώ ] και μέμφομαι [επιπλήττω ]  και συκοφαντώ   [ κατηγορώ ψευδώς ] .Δημοσθένους { περί στεφάνου ,108 } << ζηλόφθονη [ βάσκανος ] και λυπηρή και κακοήθης δεν ήταν καμμία πολιτική μου πράξη..>>αντί του »καμμία πολιτική μου πράξη δεν ήταν φιλόψογος και συκοφαντική.

 

ΣΟΥ’Ι’ΔΑ /  ΣΟΥΔΑ  – » Λεξικόν  ».

Βάσκανος ,το χρησιμοποιούσαν επί λοιδορίας [ ύβρεως ,κακολογίας ] .Αριστοφάνους           { Πλούτος ,571 } : << Δεν ψεύδεσαι, αν και είσαι υπερβολικά  κακολόγος [θηλ.] >> .

 

ΚΩΝ.M. ΚΟΥΜΑ  – » Λεξικόν  ».

Βασκαίνω { < βάσκω  < βάζω } =  1] απατηλώς φλυαρώ  ή κακολογώ. Βάσκανος : 1] κακός φλύαρος ,κακολόγος,συκοφάντης.   2] Μαγεύω και κακοποιώ ,δια επαίνων ή δια ψόγων ή δια βλεμμάτων μόνον.  3] Φθονώ .  Βασκανία = ψόγος ,συκοφαντία,φθόνος ,κλίσις εις το φθονείν. Βάσκανος : 1] κατήγορος, συκοφάντης ,φθονερός.  2] μάγος ,γόης.   3] αντί βασκάνιον ‘ κάλυμμα του προσώπου το οποίον φόραγαν όταν διάβαιναν θύρες  η σοκάκια για να μην βασκαθούν .Από αυτό και το Ιταλ. Mascheta { Μάσκα }.

 

ΩΡΙΩΝΟΣ  ΘΗΒΑΙΟΥ  – » Ετυμολογικόν ».

Βάσκανος =  »ο τους φαέσι καίνων» ,δηλαδή ο φονεύων. Βάκχος , με πλεονασμό του [ κ ], βάζω ,βάξω ,βάχος  και βάκχος ,όπως από την ιαχή —> ίαχος. { 53 }.Βάσκανος ως εάν φάσκανος  [ τροπή του φ —> β ] . Φάσκανος  είναι κάποιος ο οποίος καίνει {= φονεύει } δια των οφθαλμών { τα φάεα = οι οφθαλμοί }. Φθόνος  : 1. από το φθονείν  2. από το ότι είναι αίτιο φόνων [75] ή το φρενών παραίτιον είναι [Ε.Μ]. Ο φθόνος είναι φθαρτικόν { φθίω ,φθίνω  > φθόνος } φθείρει και τον νού [ φθορόνους ] .Ο φθόνος φθίνει αυτόν που τον κατέχει.

 

ΑΝΘ. ΓΑΖΗ  – » Επίτομον λεξικόν  της  Ελληνικής γλώσσης ».

Βασκαίνω  < φασκαίνω  < »φάεσι  καίνειν » =δια των ομμάτων φονεύω .Η λέξη διασώζει την σημασία της μέχρι σήμερα : ομματιάζω [= ματιάζω ] και βασκαίνω [ επί ζώων και φυτών ] .’‘Βάσκανος οφθαλμός »=  ο φθοροποιός οφθαλμός 2. Φθονώ,κακολογώ ,μέμφομαι. Βάσκανος = ο φθονερός. Οι παλαιοί έφτυναν τρείς φορές στον κόλπο τους για να μην βασκαθούν.Η συνήθεια αυτή επικρατεί ακόμη και σήμερα και μάλιστα  ο βασκαίνων φτύνει ακόμη και αυτόν που βασκάθηκε. Απ’ αυτό και τα βασκάνια και τα προβασκάνια[ προφυλακτικά]Ακόμη [ εκτός από τα μάτια ] και με την κακολογία φθείρω την υπόληψη κάποιου .Βασκαίνω = μαγεύω { επί κακού ] με επαίνους ,ψόγους και βλέμματα.

 

ΣΚΑΡΛΑΤΟΥ Δ. του ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ – » Λεξικόν της Ελληνικής γλώσσης ».

Βασκαίνω { βάσκω ή φάος  + καίνω } = βλάπτω [ μαγεύω δια της οράσεώς μου ] ,       ομματιάζω , [ ματιάζω ] ,βλέπω με μάτι φθονερό ,ζηλεύω ,φθονώ. // μέμφομαι ,κατηγορώ ψευδώς [συκοφαντώ ].Βασκανία = μάτιασμα ,φθόνος ,συκοφαντία. Βάσκανος = φθονερός ,φιλοκατήγορος ,συκοφάντης.

 

ΑΜΜΩΝΙΟΥ  – » Λεξικόν ομοίων και διαφόρων λέξεων  ».

Βασκαίνειν και φονείν διαφέρει .Βασκαίνειν :  φθονείν  +   συκοφαντείν .

[ βάσκανον δε τον λυπηρόν και βλαβερόν λέγουσι ].

 

Γ.ΛΑΘΥΡΗ  – » Οι ‘ΟΡΟΙ ‘ του Σπευσίππου ».

Φθόνος ,λύπη για τα αγαθά των φίλων , τα υπάρχοντα ή  όσα υπήρξαν.

 

ΠΛΑΤΩΝΟΣ – » Μενέξενος », { 242 a }.

Πρώτα μεν η ζήλια ,από την ζήλια δε ο φθόνος.

 

ΠΑΠΥΡΟΥ  – » Λεξικό της Ελληνικής γλώσσας ».

Βασκάνιον : 1. μέσο που προφυλάσσει από την βασκανία  2. [πληθ.] τα μάγια

Βάσκανος : 1.κακός ,κακεντρεχής ,που έχει κακό μάτι .

 

Δ.ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΥ – » Μέγα Λεξικόν της Ελληνικής γλώσσης ».

Βασκανθήρα [η]  = το φυτόν πύρεθρον το παρθένιον .Ο λαός πίστευε ότι ο καπνός  από την καύση του ή ο ραντισμός με ύδωρ δια των κλάδων του συντελεί στην απαλλαγή της βασκανίας.

ΠΥΡΕΘΡΟΝ ΤΟ ΠΑΡΘΕΝΙΟΝ.

 

ΑΝ. ΤΖΙΡΟΠΟΥΛΟΥ  – ΕΥΣΤΑΘΙΟΥ – » Ο εν τη λέξει Λόγος ». 

Βασκανία { < βασκαίνω } . Βασκαίνω = κακολογώ ,φθονώ .

Σάρωση_20190331

 

ΠΑΠΥΡΟΥ  – » Λεξικό της Ελληνικής γλώσσας ».

Βάζω [1] , Βάζω { 2 },  Βάζω {3} .

 

A.Π.Θ {Ιδρ. Μαν.Τριανταφυλλίδη} – » Λεξικό της Κοινής Νεοελληνικής ».

 Βασκανία.

 

Γ.ΜΠΑΜΠΙΝΙΩΤΗ – » Ετυμολογικό  Λεξικό της νέας Ελληνικής  γλώσσας ».

Βασκαίνω / Αβασκαίνω { < βάσκανος } = ματιάζω. Βάσκανος : όρος της μαγείας …

 

J.- E.  CIRLOT – » Το  λεξικό των  συμβόλων », { σελ.347 }.

O »Θείος Οφθαλμός » των Αιγυπτίων  [ στα ιερογλυφικά  Quadza  } σημαίνει << Αυτός που τα’ί’ζει την φωτιά ή το πνεύμα του ανθρώπου ,δηλ. ο Όσιρις >>.

                                           The Eye of Horus [ Eye of Ra ].

bandicam 2019-03-31 18-50-26-010



 

Συνοπτικώς οι δοξασίες των αρχαίων Ελλήνων ,για την βασκανία ,είναι σχεδόν απαράλλακτες με  τις σημερινές  δοξασίες  του λαού μας. Το ‘‘οφθαλμίζειν » και το »εποφθαλμίζειν» σήμαιναν ακριβώς ό,τι και του λαού μας το »ματιάζω’‘.Επίσης το »ματιάστηκε μόνος του » είναι η αρχαία αυτοβασκανία ,που κι αυτή παρατηρήθηκε κατά κύριον λόγον από τους αρχαίους Έλληνες. Ο  Σωκράτης  είπε »μην λες μεγάλο λόγο» ,για τον φόβο της βασκανίας. Το »κτύπα ξύλο », αντιστοιχεί προς το αρχαίο » άπτεσθαι ξύλου » ,όποτε δεν υπήρχε πρόχειρο απήγανο ή δάφνη για την προφύλαξη από την βασκανία.Ομοίως και ο εικονικός ή πραγματικός εμπτυσμός  »ως μην βασκανθώσι » αντιστοιχεί προς το ‘‘φτύσε τρείς φορές στον κόρφο σου ». Στα σπίτια ή στα καταστήματα κρεμάνε λευκάκανθα ή σκόρδο για το μάτι ως αντιβασκανικά ,όπως και οι αρχαίοι. Ακόμη διάφορες φράσεις ή εκφράσεις είχαν θέση εξορκισμού. Με αυτόν τον τρόπον συνήθιζαν οι αρχαίοι Έλληνες κατά της βασκανίας  και  την αναπαράσταση του φαλλού  καθώς και τις σχετικές χειρονομίες  ή και το φασκέλωμα ,που έφτασαν μέχρι τις ημέρες μας ,όχι όμως ως αποτροπιαστικά ή αντιβασκανικά αλλά ως υβριστικά .

Μαρμάρινη ανάγλυφη πλάκα από την είσοδο σπιτιού στη Δήλο με την παιγνιώδη επιγραφή ΤΟΥΤΟ ΕΜΟΙ ΚΑΙ ΤΟΥΤΟ ΣΟΙ (αυτό για σένα κι αυτό για μένα), 1ος αι. π.Χ., Αρχαιολογικό Μουσείο Δήλου { Πηγή: www.lifo.gr  «}bandicam 2019-03-12 13-12-19-265

 

THE  ALAN PARSONS  PROJECTS » Eye in the Sky ».

bandicam 2019-03-26 17-23-35-702

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ :

Το σλάιντ απαιτεί την χρήση JavaScript.

ΑΓΟΡΑΖΕΤΕ  ΒΙΒΛΙΑ, ΕΛΕΓΧΕΤΕ  ΤΙΣ  ΠΗΓΕΣ.

Ψυχαγωγία και διασκέδαση.

Τί είναι ψυχαγωγία και τί διασκέδαση ;

Ο σπουδαίος δοκιμιογράφος μας Ε.Π.Παπανούτσος ,ορίζει την ψυχαγωγία ,ως πλήρωση του ελεύθερου χρόνου και νόμιμο δικαίωμα και δείκτη πολιτισμού μιας κοινωνίας. Ακόμη ότι η ψυχαγωγία αποδιώχνει την πλήξη της μονοτονίας και της ανίας κατά τον ελεύθερο χρόνο μας. Διαχωρίζει επίσης την ψυχαγωγία σε νόθα { που οδηγεί στην απόπειρα  φυγής – όχι στην φυγή – από την  ζοφερή  πραγματικότητα ,διασκεδάζοντας τον φόβο ή τον κίνδυνο της ζωής ,αλλά καταλήγει δυστυχώς  στην ερήμωση και στο άδειασμα της ψυχής }και σε γνήσια {που συντηρεί και ανανεώνει την δύναμη και την χαρά της ζωής }.

Ε.Π.ΠΑΠΑΝΟΥΤΣΟΥ – » Πρακτική φιλοσοφία », { σελ. 66,67 }.

Στο εκλεκτό  δοκίμιο δεν διασαφηνίζεται επαρκώς  η διαφορά μεταξύ ψυχαγωγίας και διασκέδασης , με αποτέλεσμα  την  σχεδόν ταύτιση των δύο λέξεων.

ΜΙΧ.ΠΕΡΑΝΘΗ – » Ποιητική Ανθολογία ».

Κ.Π.Καβάφη – » Μονοτονία », { 1908 }.

Γ.ΜΠΑΜΠΙΝΙΩΤΗ – » Λεξικό των δυσκολιών και των λαθών στη χρήση της Ελληνικής».

Ψυχαγωγία – διασκέδαση.

ΑΝΤ.ΗΠΙΤΗ – » Λεξικό Ελληνο-Γαλλικόν ».

Διασκεδάννυμι { > διασκεδάζω }= dissiper .Διασκέδασις [1]: η πράξις του διασκεδάζειν ,η τέρψις , ψυχαγωγία ,διάχυσις. = distraction , divertissement ,amusement. Διασκέδασις [2]: ο διασκορπισμός , διασκεδασμός = dispersion ,dissipation.


Α’. ΨΥΧΑΓΩΓΙΑ .

ΙΩΑΝ.ΣΤΑΜΑΤΑΚΟΥ – » Λεξικόν της  Αρχαίας Ελληνικής γλώσσης ».

Ψυχαγωγέω { < ψυχαγωγός }: 1. α} οδηγώ τις ψυχές των νεκρών  στον Άδη [ επί του Ερμού ] ,τις κατεβάζω στον Άδη  β} ανακαλώ τις ψυχές από τον Άδη δια θυσιών και επωδών  2.{ μτφρ.} προσελκύω τις ψυχές των ζωντανών  : a].τις θέλγω ,τις σαγηνεύω ,τις δελεάζω  b].[επί κακής σημασίας ] τις  αποπλανώ ,τις παρασύρω ,τις εξαπατώ.  Ψυχαγωγία { < ψυχαγωγέω } :   1. η ανάκληση των ψυχών από τον Άδη δια μαγικών μέσων 2. [μτφρ.] η προσέλκυση των ψυχών των ζωντανών , η πειθώ  // διασκέδαση ,τέρψη ,ευαρέστηση.  Ψυχαγωγός  { ψυχή + άγω } : 1. επίθετο του Ερμού ,ο ψυχοπομπός ,αυτός που οδηγεί τις ψυχές των νεκρών  στον Κάτω κόσμο 2.  αυτός που ανακαλεί  με εξορκισμούς και μαγικά μέσα τις ψυχές  από τον Άδη και τις ρωτάει , αυτός που προκαλεί τους νεκρούς να εμφανιστούν  3.   ψυχαγωγός [ ουσ.] = νεκρομάντης.

ΣΤΕΦ.ΚΟΥΜΑΝΟΥΔΗ – » Λεξικόν  Λατινο-Ελληνικόν » .

Pellicio, -exi ,-ectum ,-ere =προσάγομαι ,επάγομαι, εφέλκομαί τινα.

Ι.ΠΑΝΤΑΖΙΔΟΥ – » Ομηρικόν  Λεξικόν ».

Ψυχή { Λατ. anima= άνεμος, spiritus } =[ κυρ.]  πνοή , αναπνοή .

LIDDELL & SCOTT – » Mέγα Λεξικόν της Ελληνικής γλώσσης ».

ΦΙΛΟΣΤΡΑΤΟΥ – » Ηρω’ι’κός », { 728 ].

Ο Όμηρος δεν έμαθε τα  Τρω’ι’κά  μόνο από τα ταξίδια του σε όλη την Ελλάδα , αλλά  χρησιμοποιώντας κι άλλες μεθόδους ‘ψυχαγωγίας ‘ { ανάκλησης νεκρών }.

ΠΛΑΤΩΝΟΣ  – » Φαίδρος » , { 261 a }.

Η ρητορική είναι τέχνη ψυχαγωγική, διότι  δια αυτής  λέγεται το ορθόν για σπουδαία ή ευτελή { φαύλα } πράγματα.

ΔΙΟΔΩΡΟΥ  ΣΙΚΕΛΙΩΤΟΥ – » Βιβλιοθήκη ιστορική », { Α’- 69 }.

Ο Ηρόδοτος » παραδοξολογεί και μύθους  πλάθει  ψυχαγωγίας  ένεκα ».

ΑΙΛΙΑΝΟΥ – » Περί ζώων ιδιότητος» , { ΙΔ’-29 }.

Ψυχαγωγία  = ευχαρίστηση ,τέρψη.

ΠΛΑΤΩΝΟΣ – » Μίνως », {321}.

Στον νόθον αυτόν διάλογον του Πλάτωνος , ο Σωκράτης ισχυρίζεται ότι η τραγωδία είναι πολύ παλαιά εφεύρεση της πόλεως των Αθηνών και ότι είναι το πλέον  ψυχαγωγικόν         { θελκτικόν ,ελκυστικόν } από όλα τα είδη της ποιήσεως.

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΟΥΣ – » Περί ποιητικής », { 1450 b }.

Ο σκηνικός διάκοσμος  [ όψις ],είναι σημαντικός [ ψυχαγωγικόν ] στο θέατρο ,αλλά πολύ λίγο έχει σχέση [  δηλ. άσχετος ] προς την ποιητική τέχνη ,διότι αυτή αύτη είναι αυτοδύναμη.

O ΨΥΧΑΓΩΓΟΣ  ΕΡΜΗΣ .

EYΦΡΟΝΙΟΥ { αγγεογράφου } &  ΕΥΞΙΘΕΟΥ { αγγειοπλάστη } – Ερυθρόμορφος κρατήρας { ~515 π.Χ. }. Τα δίδυμα πτερωτά παιδιά της Νύκτας , Ύπνος  και Θάνατος σηκώνουν τον νεκρόν  ήρωα  Σαρπηδόνα , ο πτερωτός αγγελιοφόρος των θεών ,ψυχοπομπός ή ψυχαγωγός Ερμής  παρακολουθεί, μαζί με δύο φρουρούς { Μητροπολιτικό μουσείο Ν.Υ }.

Σάρωση_20190418

LIDDELL & SCOTT – » Mέγα Λεξικόν της Ελληνικής γλώσσης ».

ΛΟΥΚΙΑΝΟΥ – » Θεών διάλογοι », Ερμής  και Μαία .

Ο Ερμής παραπονιέται στην μητέρα του διότι  »πάνυχα και φαέθοντα » κοπιάζει κατά την  εκτέλεση των καθηκόντων του. Την νύκτα μάλιστα είναι νεκροπομπός και ψυχοπομπός .

ΛΟΥΚΙΑΝΟΥ – » Θεών διάλογοι », Απόλλων  και Ήφαιστος.

Το μαγικό ραβδί του Ερμού, με το οποίον ψυχαγωγεί, ήταν δώρο του Ηφαίστου.

ΠΛΑΤΩΝΟΣ  – » Νόμοι » , { Ι’- 909 b }.

Ψυχαγωγώ  και  τους ζώντες  και  τους πεθαμένους .

ΞΕΝΟΦΩΝΤΟΣ  – »  Απομνημονεύματα », { Β’ ,Χ – 6 }.

O Σωκράτης επισκέπτεται το εργαστήριο του ανδριαντοποιού  Κλείτωνος . Από                  την συζήτηση συμπεραίνεται,ότι πρέπει ο ανδριαντοποιός  όχι μόνο να στοχεύει στην    όσο το δυνατόν πιο ζωντανή  απεικόνιση  -διότι η εξωτερική ομοιότητα  ευχαριστεί ιδιαιτέρως  τους ανθρώπους { ψυχαγωγία  δια της όψεως } – αλλά  να απεικονίζει          και τις ψυχικές διαθέσεις δια της μορφής.

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΟΥΣ  – » Περί ποιητικής », { 1450 a }.

Τα μέρη του μύθου μιας  τραγωδίας  θέλγουν την ψυχή [ψυχαγωγούν] . Η ψυχή της τραγωδίας είναι ο μύθος ,κατά δεύτερον τα ήθη [ χαρακτήρες ]. Ψυχαγωγεί  ΔΕΝ σημαίνει διασκεδάζει, όπως σήμερα, αλλά κάτι δυνατότερο : σύρει ,άγει την ψυχήν ,κάνει εντύπωση { σημειώνει ο Ι. Συκουτρής }.

ΙΣΟΚΡΑΤΟΥΣ  – » Προς Νικοκλέα », { 49 }.

Ο λόγος του Ισοκράτους προς τον φίλο του ,νεαρό βασιλιά της Σαλαμίνας της  Κύπρου, είναι παραινετικός , περιέχει συμβουλές – οδηγίες  για το πώς πρέπει να κυβερνήσει ώστε να γίνει και  επωφελής και  αγαπητός στον λαό του  και  για το τί  πρέπει να αποφεύγει . Οι λα’ι’κιστές -δημαγωγοί πρέπει να ψυχαγωγούν  [  δηλ. να  λένε πράγματα που ευχαριστούν  και να αποφεύγουν  δυσάρεστες  νουθεσίες και συμβουλές }  τους όχλους.!! }

ΠΛΑΤΩΝΟΣ  – »Τίμαιος », { 71 b }.

Το σώμα είναι κατασκευασμένο να εξυπηρετεί την ψυχή.Ο  σκελετός και το μυ’ι’κό σύστημα γεννώνται από τον μυελό ,ο οποίος συνδέει την ψυχή με το σώμα.Στον μυελό πρόσθεσε ο Θεός τα τρία γένη της ψυχής : 

 ΛΟΓΙΣΤΙΚΟΝ – ΘΥΜΟΕΙΔΕΣ  – ΕΠΙΘΥΜΗΤΙΚΟΝ

Έδρα του πρώτου ο εγκέφαλος ,του δευτέρου ο θώρακας και του τρίτου η κατωτέρα χώρα του κορμού.  Το επιθυμητικόν είναι το μεγαλύτερο μέρος της ψυχής και  έχει εκ φύσεως ακόρεστη χρηματομανία { χρήμα = χρήσιμο } και έφεση προς τις σωματικές ηδονές ,για τούτο και  πρέπει να κυβερνιέται από τα άλλα δύο γένη.Το ΗΠΑΡ θεωρεί ο Τίμαιος ως έδρα και όργανο της ΜΑΝΤΙΚΗΣ και κατοικία του ΕΠΙΘΥΜΗΤΙΚΟΥ.

ΤΑ  ΓΕΝΗ   ΤΗΣ ΨΥΧΗΣ :

Σάρωση_20190426 (3)

ΑΡΙΣΤΟΦΑΝΟΥΣ   – » Όρνιθες », { στ. 1555 }.

» Ψυχαγωγεί ο Σωκράτης  » = ανακαλεί  ψυχές από τον Άδη.

ΑΝ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗ – » Λεξικό κυρίων ονομάτων ».

Σκιάποδες : μυθικοί λαοί της Λιβύης ,για τους οποίους διηγούνται, ότι είχαν τόσο μεγάλες φτέρνες των ποδιών  ,ώστε τις χρησιμοποιούσαν για σκιάδια στον ήλιο.

ΧΑΡ.ΧΟΤΖΑΚΟΓΛΟΥ – » Σκιάποδες -Στερνόφθαλμοι -Κυνοκέφαλοι ».

ΣΚΙΑΠΟΔΕΣ [ ΜΟΝΟCOLI ].

ΓΡ.ΒΕΡΝΑΡΔΑΚΗ  – » Λεξικόν ερμηνευτικόν ».

» ,άλουτος ου ψυχαγωγεί ο  Σωκράτης » . Τί ακριβώς  κάνει ο Σωκράτης ,όταν ψυχαγωγεί ;  α]. προσάγεται ,προσελκύει τις ψυχές με το να τις διδάσκει και να τις ευχαριστεί  β]. ανακαλεί με κάποιες γητείες  από τον Άδη τις ψυχές των πεθαμένων.

ΜΑΞΙΜΟΥ ΤΥΡΙΟΥ – »  Λόγοι [41 ] » , { 14 ,2 }.

Ψυχαγωγοί  : οι  ψυχομάντεις   του μαντείου άντρου στην  Άορνον  λίμνη της Μεγάλης Ελλάδας στην Ιταλία . Ο δεόμενος να επικοινωνήσει με τις ψυχές  νεκρών συγγενών ή φίλων,  πήγαινε στο Ψυχομαντείον  κι αφού προσέφερε θυσίες και  χοές , εμφανιζόταν ένα θαμπό και δυσδιάκριτο  είδωλο ,που μίλαγε προφητικά και το οποίο, αφού απαντούσε στις ερωτήσεις ,εξαφανίζονταν.

ΣΟΥΔΑ ή ΣΟΥ’Ι’ΔΑ – » Λεξικόν ».

Ψυχαγωγεί +αιτ. =1. παραμυθείται [ παρηγορεί ] 2. τέρπει  3. ανάγει ψυχές [ =ανακαλεί ψυχές νεκρών εκ του Άδου }. Περί ψυχαγωγίας : κάποιες γοητείες [ γητείες ] τελούσαν στους νεκρούς . Ακολουθεί η  θυσία  του μαύρου προβάτου και η τελετουργία της ψυχαγωγίας .

LIDDELL & SCOTT – » Mέγα Λεξικόν της Ελληνικής γλώσσης ».

Στους Όρνιθες του Αριστοφάνη ,υπάρχει παιδιά [ παιχνίδι ] με τούτες τις σημασίες της λέξεως , << ου Σωκράτης ψυχαγωγεί  = όπου ο Σωκράτης ψυχαγωγεί >>. Διότι ψυχαγωγεί κάποιος   και τους νεκρούς και τους ζωντανούς .

Α.I.BEKKERI  -» Anecdota Graeca  » , Αντιαττικιστής.

Το ψυχαγωγείν [ το να ψυχαγωγείς ] : [1]. το τέρπειν { < τέρπω = παρέχω ευχαρίστηση } , όχι μόνον [2]. επί του  εξαπατώντα   πιπράσκειν { < πιπράσκω = πωλώ } = γι’ αυτόν  που εξαπατά τους άλλους [ του  απατεώνα ] πουλώντας τους κάτι .

LIDDELL & SCOTT – » Mέγα Λεξικόν της Ελληνικής γλώσσης ».

ΗΣΥΧΙΟΥ του ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΩΣ  – » Λεξικόν ».

Ψυχαγωγεί = παραμυθείται [ παρηγορεί ] την ψυχή. Ψυχαγωγός = 1. ο ανδραποδιστής  [σωματέμπορος ]  2. ο απατεώνας  2.Ο κατάγων [ κάτω +άγω ] τις ψυχές στον Άδη , Ψυχοπομπός Ερμής . Ψυχή = πνεύμα { πνοή ]. Ψυχέμπορος = αυτός που πουλάει κι αγοράζει τους ανθρώπους.

ΑΙΣΧΥΛΟΥ  – » Πέρσαι », { στ.687-688 }.

Μιλάει το  είδωλον { φάντασμα,σκιά } του νεκρού βασιλιά Δαρείου .Ψυχαγωγώ= ανακαλώ τις ψυχές των νεκρών.

ΕΥΡΙΠΙΔΟΥ – » Άλκηστις », { στ.1127-1128 }.

Ψυχαγωγός = ο ανακαλών τις ψυχές των νεκρών από τον Άδη.

KΛΗΜΕΝΤΟΣ  ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΩΣ  – »  Στρωματείς », { 3.40 }

Ανδραποδιστές = σωματέμποροι. Ψυχαγωγοί = ψυχέμποροι .

ΦΡΥΝΙΧΟΥ [ Αττικιστού ] – » Εκλογαί ρημάτων και ονομάτων Αττικών  ».

Ψυχαγωγός : Οι μεν Αλεξανδρινοί ,έτσι καλούσαν τον σωματέμπορα, οι δε αρχαίοι  αυτούς που ανακαλούν τις ψυχές των νεκρών από τον Άδη  με μαγγανείες [μαγείες ]. Αυτή την έννοια είχε και το [χαμένο]  δράμα του Αισχύλου »Ψυχαγωγός ».



Τους οφθαλμούς ανοίξατε ,τας θύρας κλείσατε .Εκάς οι αμύητοι .



xxx



ΑΝ. ΤΖΙΡΟΠΟΥΛΟΥ  – ΕΥΣΤΑΘΙΟΥ – » Ο εν τη λέξει Λόγος ». 

Eρμής   : ειρμός { = σύνδεσις }  +  μα –  { <  Μαία  < μάω , μαίομαι  =ερευνώ , ζητώ να μάθω  }  + – έας   ή  ίας   = {  η αέναος κίνησις του Ερμέα , Ερμεία }.

ΠΛΑΤΩΝΟΣ  – » Κρατύλος  » , { 408  a – b  }.

Eρμής =  ερμηνεύς  ,διερμηνέας , αυτός που ερμηνεύει , εξηγεί ,διαφωτίζει. Ερμής  :  <  Eιρέμης   <   ‘‘το είρειν [= ομιλείν]   εμήσατο  [= επενόησε ] » = αυτός που επινόησε , μηχανεύτηκε τον λόγον.

ΠΟΡΦΥΡΙΟΥ – » Περί αγαλμάτων » , { 14 }.

Ο Ερμής είναι παραστατικός { αρμόδιος να στέκεται δίπλα } του λόγου των πάντων, τόσο του ποιητικού όσο και του ερμηνευτικού.

ΓΕΩΡ.ΚΩΔΙΝΟΥ [ κουροπαλάτη ] – » Περί  αγαλμάτων ,στηλών ,και θεαμάτων ».

» Περί αγάλματος πτερωτού Ερμού ‘‘.  Ο λόγος γεννάται από τον νου και την φρόνηση. Τίποτε δεν είναι ταχύτερον από τον λόγο.

ΑΘ.ΣΤΑΓΕΙΡΙΤΟΥ – » Ωγυγία ή Αρχαιολογία », { σελ.255-256 }.

Ο δε Ερμής  παράγεται : 1. από το είρω { =αγγέλω  . Ερέας  +  [ μ ]  = Ερμέας  > Ερμής           [ συναίρ.] ,γι’ αυτό και περισπάται  2. από το ερείν + μήσασθαι   3. από  το έρυμα ημίν είναι τον λόγον. 4. Άλλοι λένε ότι το όνομα είναι Φοινικικό και σημαίνει τον πανούργον ή πονηρόν. Οι Λατίνοι τον ονόμασαν  mercurium  : 1.  από  το  merx  {= ώνιον ,πράγμα που πωλείται } +  cura {= φροντίδα }  2. από το   medius [ = μέσον ]  + curro [ = τρέχω  ,εξ ου και ο courrier ], επειδή ο λόγος τρέχει δια μέσου των ανθρώπων  3. από το  mercor [ = αγοράζω ] ή  mercator [=  έμπορος ]  4. από το Εβρα’ι’κό  μαχάρ [ = πωλητής ] 5. από το Ελληνικό Ερμής με παρασχηματισμό.

Αλληγορία . Ο Ερμής  είναι αλληγορία του προφορικού λόγου ,γι’ αυτό και όλες οι επιστασίες του προκύπτουν από τον λόγον αυτόν.   Είναι υιός της Μαίας ,διότι ο λόγος γεννάται δια ζητήσεως και θεωρίας ,όπως και οι μαίες εξ αιτίας αυτής της πείρας [ που έχουν ] φέρνουν τα παιδιά [ από τα σκοτάδια ] στο φως.

ΠΑΥΣΑΝΙΟΥ – » Βοιωτικά », { 22.2 }

Ο Κριοφόρος Ερμής.

MΟΣΧΟΦΟΡΟΣ  – ΚΡΙΟΦΟΡΟΣ  ΕΡΜΗΣ.  &  «Ο μόνος  ΑΜΝΟΣ  του Θεού , ο αίρων τας αμαρτίας του κόσμου», { Κλεισούρα ,1786 }.

ΚΩΝ. ΚΟΝΤΟΓΙΑΝΝΗ – » Ελληνική Μυθολογία » , { 47-48 }.

Στον ουρανό μεν  ο Ερμής είχε πολλές υπηρεσίες ,καθ’ ότι αγγελιοφόρος του Διός και των υπολοίπων θεών.Στον Άδη δε, το βασίλειον του Πλούτωνος , έπρεπε να παραπέμπει τις ψυχές  των νεκρών ,γι’ αυτό πήρε και τα επώνυμα Ψυχοπομπός και Πομπαίος .Ετυμολογείται από το είρω { αγγέλλω } > Ερέας +[μ] > Ερμέας ,Ερμής  και είναι αλληγορία του λόγου ,ο οποίος είναι γέννημα της θεωρίας και της ζητήσεως  ‘ απ’ αυτό και το επίθετο Λόγιος. Λέγεται και Άγγελος ,επειδή δια του λόγου μαθαίνουμε τις βουλές των θεών και Κήρυξ ,διότι  δια της φωνής φτάνει  στην ακοή μας ο σημαντικός λόγος .Γι’ αυτό και Διάκτορος [ δια+ άγω ] καλείται επειδή είναι  σαφής στις  αγγελίες του .Και Νόμιος ,διότι με τις ορθές  επεμβάσεις  του γίνεται κατά κάποιον τρόπον προστακτικός ,σε όσα πρέπει να κάνουμε στον κοινωνικό μας  βίο, και  Εριούνιος  [ ερι= πολύ+ ώνος= ωφέλεια ] ,επειδή είναι κερδοφόρος και υπερβολικά ωφέλιμος σ’αυτούς που τον     μεταχειρίζονται, και Σώκος [ σώος+άγει] επειδή είναι σωτήρας των οίκων, και Αργειφόντης ,καθ΄ ότι φόνευσε τον μυριόφθαλμον Άργον ,τον οποίον είχε βάλει η Ήρα να φυλάει την Ιώ….Τοποθετούσαν δε το άγαλμα του Ερμού και στις οδούς γι’ αυτό  Ηγεμόνιος  και Ενόδιος  λεγόταν   και έτσι εδήλωνε ,ότι πρέπει να μεταχειριζόμαστε τον λόγο σε κάθε μας προσπάθεια ,και στις παλαίστρες ,μαζί με το άγαλμα του Ηρακλή ,το οποίον σήμαινε ότι πρέπει να μεταχειριζόμαστε την σωματική ισχύ μαζί με  την λογική , και στις αγορές ,γι’ αυτό  και Αγοραίος ,ως επιστάτης των εμπόρων ονομάζεται .Κλέπτη δε τον έλεγαν ,θέλοντας να φανερώσουν την δύναμη του λόγου και στα ανάρμοστα πράγματα. Επειδή  καμμιά  φορά ο λόγος -δια της πιθανότητος- κλέβει την αλήθεια.Ακόμη κατασκεύαζαν το άγαλμά του να φοράει πέδιλα. Διότι»τα λόγια πετάνε »[έπεα πτερόεντα ] σύμφωνα με τον Όμηρο, και κοντά του έβαζαν κάποιες φορές κόκκορα [ επί Αλεξανδρινών νομισμάτων ] ή σκύλο ,ως σύμβολα της εγρήγορσης [ αγρύπνιας ].

ΙΩ.ΠΑΣΣΑ / ΚΩΝ.ΧΑΣΑΠΗ  – » TA ΟΡΦΙΚΑ  » , [28].Ερμού θυμίαμα , [57]. Ερμού Χθονίου.

O Ερμής είναι προφήτης του λόγου  , Οφιούχος , Ερμηνευτής των πάντων .

»Κωκυτού ναίων ανυπόστροφον οίμον ανάγκης » : Κωκυτός { < κωκύω : θρηνώ } = ποταμός του Άδη . Ναίων { < ναίω } = κατοικώ ,εξ ου και ναός. Οίμος  = δρόμος , εξ ου και προ-οίμιον .

bandicam 2019-04-25 22-04-35-513

ΙΩ.ΚΑΚΡΙΔΗ  – » Ελληνική  Μυθολογία », { σελ.  176 }.

Τί είναι τα έρμαια ; 8.] Ο Ερμής συνδέεται με το τυχαίο και πιστεύεται ότι φέρνει ευτυχία, επειδή και ο άνεμος γίνεται αίτιος για ανέλπιστη ωφέλεια σε όσους βρίσκουν πράγματα , ακριβώς από τα χαμένα για τον κάτοχό τους εξ αιτίας του ανέμου , τα έρμαια ,δηλ. τα αφημένα  στην τύχη τους.Όπως επίσης επειδή και ο άνεμος μπορεί να αποβαίνει ούριος , ευνο’ι’κός ,για κάποια μετακίνηση ή άλλη επιχείρηση.

ΙΩ.ΡΙΣΠΕΝ – » Ελληνική Μυθολογία », { σελ. 235-236  & 240 }.

Ερμής ,ο θεός των οδών .Οι  Ερμαί.

O Eρμής είναι πανάρχαιος Αρκαδικός θεός του λόγου και της νοημοσύνης .Σε αυτόν, όπως  πίστευαν,οφειλόταν  και  η γραφή.

Οι Ερμαί. Η προστασία του Ερμού εκτεινόταν σε όλους ,όσοι κυκλοφορούσαν στους δρόμους ή μάλλον στα μονοπάτια ,οδοιπόρους ,μετανάστες και κυνηγούς.Επέβλεπε ,για να μην παραπλανηθούν από την σωστή κατεύθυνση .Αυτό το σκοπό εκπλήρωναν  οι Ερμαί ,σήματα ανάλογα με τους δικούς μας οδικούς δείκτες .Κατ’ αρχήν οι Ερμαί ήσαν απλοί σωροί λίθων .Κάθε οδοιπόρος διερχόμενος έριχνε ένα λιθάρι στον σωρό κι έτσι αυτός μεγάλωνε .Επίστευαν ,ότι με την χειρονομία αυτή ο οδοιπόρος απαλλασσόταν από την κόπωση του ταξιδιού , η οποία περνούσε στην πέτρα. Όταν του ήταν δυνατόν, ο οδοιπόρος όφειλε να βάλει σύκα κοντά στους Ερμάς .Έτσι εκπλήρωνε απλό σκοπό :  αφ’  ενός τιμούσε τον Ερμή ,αφ’ ετέρου βοηθούσε τους πεινασμένους οδοιπόρους. Οι πρωτόγονοι σωροί λίθων με την πάροδο του χρόνου αντικαταστάθηκαν από σύμβολα λιγώτερο στοιχειώδη .Οι Ερμαί πήραν την μορφή τετραπλεύρων στηλών με κεφάλι ανθρώπου στην κορυφή και ,σχεδόν πάντοτε , στο μέσον ,έναν  φαλλόν εν στύσει        [ ιθύφαλλος ]. Μεταγενέστερα πρόσθεσαν στους Ερμάς και χέρια.

{ σημ. αντιλαμβάνεσθε , μετά από αυτό ,ότι οι Ερμοκοπίδες  ακρωτηρίασαν την κεφαλή του φαλλού στις Ερμα’ι’κές στήλες και όχι την πάνω κεφαλή  }.

Ερμής ο θεός της γονιμότητος .

bandicam 2019-04-19 15-10-44-950

Από όλες τις δικαιοδοσίες του Ερμού ,η σπουδαιότερη ,ίσως και η αρχαιότερη είναι εκείνη που τον παρουσιάζει ωε παράγοντα της αρχής της γονιμότητας .Κυριώτερα σύμβολα ,σχετικά με αυτήν ,είναι ο φαλλός και ο κριός { εξ ου και οι επωνυμίες του Ερμού : Κριοφόρος , Μοσχοφόρος και Τραγοφόρος }. Σύμφωνα με τον Παυσανία ,ο Ερμής παριστάνετο στον ναό που του ήταν αφιερωμένος στην Κυλλήνη της Ήλιδος ,δι’ απλού φαλλού..» Ο εξοιδημένος φαλλός ήταν το κυριώτερο σύμβολο του θεού και η μοναδική διακόσμηση των ξοάνων του Ερμού »- Β.Μπεράρ.

                        ΟΙ ΕΡΜΑΙ.

P. DECHARME  – » Ελληνική Μυθολογία », { σελ. 14-16 }.

Δύο από τα πάρα πολύ κύρια σύμβολα του Ερμού  , o κριός και ο φαλλός , συνδέονται »προς την ιδιότητα του θεού ως θεού ποιμένος ,προστάτου των ποιμνίων». Οι Έλληνες καλλιτέχνες αρέσκονταν να παριστάνουν, με διαφόρους τύπους ,τον κριόν ως τον αχώριστο και ευνοούμενο σύντροφο του Ερμού. Ο θεός άλλοτε κάθεται δίπλα στο ζώο ,άλλοτε πάνω στην ράχη του . Κάποιο άγαλμα του Ονάτα του Αιγινήτου τον παριστάνει να κρατάει κριό στην αγκαλιά του .Ο Ερμής στην Τανάγρα ,που φιλοτεχνήθηκε από τον Καλαμίδα έφερε τον κριό στους ώμους .Είναι ο Κριοφόρος θεός ,του οποίου κάποιες παραστάσεις διασώθηκαν . Ο τύπος δε  αυτός διείσδυσε στην χριστιανική συμβολική , η οποία έπλασε την εικόνα του Καλού Ποιμένος. ! Η σημασία λοιπόν του κριού σχετίζεται προς τον νομαδικό χαρακτήρα του Ερμού.Όταν τα πρόβατα και οι αμνοί βγαίνουν από την στάνη ,το κριάρι πάει μπροστά ως οδηγός .Επίσης είναι και το γόνιμο ζώο ,του οποίου η παραγωγική δύναμη συντηρεί και πολλαπλασιάζει τη ζωή των ποιμνίων. Ήταν λοιπόν ο φυσικός σύντροφος του ποιμένα θεού ,αυτού που επαγρυπνούσε για τα ζώα ,των οποίων την φύλαξη εμπιστεύτηκαν σ’ αυτόν και των οποίων ευνοεί την ανάπτυξη. Στα μυστήρια της  Μητρός των θεών δινόταν πολύ βαθύτερος λόγος για την σχέση αυτή του Ερμού προς τον κριόν ,αλλ’ ο Παυσανίας αν και γνώριζε, δεν μας τον μετέδωσε. Επιτρέπεται λοιπόν  να υποθέσουμε ,ότι  η μυστηριώδης αυτή ερμηνεία θα ήταν ανάλογη προς την [ερμηνεία] στα μυστήρια της Σαμοθράκης για να δικαιώσει το ιθυφαλλικόν ήθος του Ερμού , του φαλλού όντως ,όπως ο κριός ,που είναι σύμβολον παραγωγικότητας.

ΠΑΥΣΑΝΙΟΥ  – » Ελλάδος περιήγησις », Κορινθιακά ». { III.  4  }.

Ερμής  και κριός.

ΗΡΟΔΟΤΟΥ  – » Ιστορίαι », Ευτέρπη , { 51 }.

Ιθυφαλλικός Ερμής { ιθύς = ευθύς + φαλλός }.

ΚΩΝ.ΚΟΥΡΤΙΔΟΥ – » Αρχαία Ελληνικά Μυστήρια »,{σελ.24 }.

Γενικώς θεμελιώδης διδασκαλία των Καβειρίων μυστηρίων ήταν το ζήτημα της γενέσεως του ανθρώπου , ενώ τα Ελευσίνια μυστήρια συμβόλιζαν τον θάνατο και την μέλλουσα ζωή.

Σάρωση_20190418

ΑΠΟΣΤ.ΓΟΝΙΔΕΛΗ – » Ησιόδου ,  Έργα και Ημέραι », { σελ.84 }.

Σάρωση_20190515 (2)

ΤΟ  ΤΡΙΜΕΡΕΣ   ΤΟΥ  ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ  ΟΝΤΟΣ.

ΗΛΙΟΣ { Πνεύμα  }  –  ΣΕΛΗΝΗ  { Ψυχή } –  ΓΗ { Σώμα }.

Σάρωση_20190514 (2)

ΠΛΟΥΤΑΡΧΟΥ – » Περί του εμφαινομένου προσώπου τω κύκλω της σελήνης »,{ 27 }.

Η  μία [ Δήμητρα  ]  είναι στην γη  και είναι κυρία των επιγείων πραγμάτων ,η άλλη            [ Κόρη ή Περσεφόνη ] είναι  στην σελήνη και είναι κυρία των επισεληνίων   πραγμάτων .

ΠΛΑΤΩΝΟΣ  – » » Μένων »‘, { 81 b-c }.

«Εκείνων των οποίων οι ψυχές εκαθάρθησαν από την Περσεφόνη ,από τα παλαιά μιάσματά τους ,στέλνονται πάνω στον ήλιο,και κατά το ένατον έτος γεννώνται από τις ψυχές αυτές βασιλιάδες λαμπροί κι’ άνδρες ορμητικοί στην δύναμη, πολύ μεγάλοι στην σοφία κι’ άμα πεθάνουν ήρωες αγνούς οι άνθρωποι τους ονομάζουν.>>

ΠΛΟΥΤΑΡΧΟΥ – » Περί του εμφαινομένου προσώπου τω κύκλω της σελήνης »,{ 28 }.

Ο πολύς κόσμος θεωρεί τον άνθρωπον  σύνθετον ,όχι όμως σύνθετον από δύο μόνον στοιχεία. Πράγματι άλλοι θεωρούν τον νουν μέρος ,κατά κάποιον τρόπον, της ψυχής και άλλοι θεωρούν την ψυχήν μέρος του σώματος .Σφάλλουν και οι δύο διότι….

ΠΛΟΥΤΑΡΧΟΥ – » Περί του εμφαινομένου προσώπου τω κύκλω της σελήνης »,{ 28 }.

Ουράνιος  και Χθόνιος  Ερμής.

ΗΛΙΟΣ { Ο Νους , αρσενικό } – ΣΕΛΗΝΗ Η Ψυχή ,θηλυκό} – ΓΗ { Το Σώμα, ουδέτερο }.

InkedΣάρωση_20190514_LI

bandicam 2019-05-15 17-13-58-411

ΠΛΟΥΤΑΡΧΟΥ – » Περί του εμφαινομένου προσώπου τω κύκλω της σελήνης »,{ 30 }.

Οι τρείς  Μοίρες  :  Άτροπος { < α στερ. + τρέπω  = η ευθεία οδός, η μη έχουσα εκτροπές } – Κλωθώ {κλώθω = νήθω ,γνέθω } – Λάχεσις { < λαγχάνω > λαχνός }.

Σάρωση_20190514 (3)

ΠΛΟΥΤΑΡΧΟΥ – » Περί του εμφαινομένου προσώπου τω κύκλω της σελήνης »,{ 29 }.

Η φωτεινή  { Ηλύσιο  πεδίο } και η σκοτεινή πλευρά { Περσεφόνης πεδίο } της σελήνης.

InkedΣάρωση_20190530_LI

Περισσότερα για τα μυστήρια της Σελήνης  στο βιβλίο με τα ιδιαίτερα σχόλια  του

Γ.Α. ΧΑΡΑΛΑΜΠΙΔΗ  – » Πλουτάρχου , περί του εμφαινομένου προσώπου τω κύκλω της Σελήνης ».

ΠΑΥΣΑΝΙΟΥ – » Ελλάδος περιήγησις », Βοιωτικά , { 25 .5-6 }.

5.Προχωρώντας είκοσι πέντε στάδια από εδώ ,υπάρχει άλσος της Καβειραίας Δήμητρος και της Κόρης, στο οποίον επιτρέπεται να εισέλθουν μόνον οι τελούντες τα μυστήρια..Ποίοι είναι αυτοί οι Κάβειροι και ποία μυστήρια τελούν στην Μητέρα [ Ρέαν ], θα ζητήσω συγγνώμην από τους φιλομαθείς για την σιωπή μου αυτή 6. Η Δήμητρα αφού έφτασε στον Προμηθέα { ο οποίος ήταν ένας από τους Καβείρους } και στον υιόν του Προμηθέως  Αιτναίον ,τους εμπιστεύτηκε κάτι .Ποία ήταν η παρακαταθήκη αυτή και  ποία τα τελούμενα σ’αυτήν ,μου φαίνεται ανόσιο να το γράψω . Η τελετή αυτή λοιπόν  είναι δώρο της Δήμητρος στους Καβειραίους.

ΑΠΟΛΛΩΝΙΟΥ ΡΟΔΙΟΥ – » Αργοναυτικά » και Σχόλια .

Οι Κάβειροι.  Οι Αργοναύτες  έφθασαν στο νησί  {ενν. η Σαμοθράκη } ,με σκοπό να λάβουν γνώση -με  θείες και όσιες  τελετουργίες  – των αρρήτων Καβειρίων  μυστηρίων ,ώστε να πλέουν ασφαλέστεροι  πάνω στην κρυερή θάλασσα .Γι’ αυτά δεν θα μιλήσω περισσότερο, ούτε  μου είναι επιτρεπτό να τραγουδήσω {ου θέμις άμμιν αείδειν ,στ.921 }γράφει ο Απολλώνιος .Ο Σχολιαστής του, όμως , μας  διαφύλαξε τα Πελασγικά ονόματα των Μεγάλων Θεών  ,οι οποίοι είναι τέσσερις τον αριθμό και ο Μνασέας λέγει και τα ονόματά τους : AΞΙΕΡΟΣ  –  ΑΞΙΟΚΕΡΣΑ –  ΑΞΙΟΚΕΡΣΟΣ  και  ΚΑΣΜΙΛΟΣ.

Σάρωση_20190421 (2)

ΙΑΚ.ΘΩΜΟΠΟΥΛΟΥ » Πελασγικά » { σελ.179 }.

Η  Καβειρώ  και οι Κάβειροι. 

Καβειρώ  { <  καίω < καυω  /  καFω } : κεραυνός ,πυρεστία , η θεά της { δια κεραυνού } αναφλέξεως .Η θεά του κεραυνού ,και η Γαία κατείχε τον κεραυνό .  Κάβειροι  : οι την πυρεστίαν { πυροστιά } καίοντες { αυτοί που ανάβουν }.Συμπερασματικά οι  Κάβειροι  των μυστηρίων της Σαμοθράκης ήσαν θεοί που έφεραν Πελασγικά ονόματα , οι οποίοι αναφέρονται ιδιαιτέρως  στην δημιουργό δύναμη , την φθορά  και αναγέννηση των όντων .Αλλά το ίδιο όνομα [ με τους θεούς ] έφεραν  και άνθρωποι ,ιερείς και εκτελεστές  των ιδιοτήτων των θεών τούτων , μέσα σ’ αυτές τις ιδιότητες είναι και η δια πυρός μεταλλουργία .

ΗΣΙΟΔΟΥ  – »  Θεογονία », { στ.504 -505 }.

Οι Τιτάνες χάρισαν στον Δία ,την βροντή ,τον κεραυνό και την αστραπή . Πριν δε [αυτά ] η  πελώρια γη τα είχε  κρύψει.

Γ.ΣΙΕΤΤΟΥ  – » Τα Καβείρια  Μυστήρια »,{ σελ.19 }.

Από τούτη την ένωση γεννιέται ο Κασμίλος { ή Καδμίλος } , ο διακοσμητής του σύμπαντος , που προσωποποιείται με τον ΙΘΥΦΑΛΛΙΚΟΝ ΕΡΜΗΝ , τον Διόνυσον ή και αυτόν τον Έρωτα.

ΝΙΚ.ΜΑΡΓΙΩΡΗ – » Αποσυμβολισμός της Ελληνικής Μυθολογίας », { σελ.416 }.

M.T.CICERONIS – » De Natura Deorum », { III, 22 }.

ΠΑΝ.ΜΑΡΙΝΗ – » Η Ελληνική  θρησκεία », { σελ.672 }.

Ανθεστήρια :  μεγάλη εορτή των Αθηνών ,κατά τον μήνα Ανθεστηριώνα προς τιμήν του Διονύσου και του χθονίου Ερμή .Ουσιαστικά  ήταν  εορτή των νεκρών. Η πρώτη μέρα των Ανθεστηρίων ονομαζόταν »πιθοίγια» , η δεύτερη »Χόες’‘ { τέλεσις Ιερού Γάμου } και η τρίτη  »Χύτροι ‘‘.

Η τρίτη μέρα των »Χύτρων »,είναι η καθαυτό εορτή των ψυχών των νεκρών .Οι ‘ Χύτροι » είναι φυσικά κοιλώματα ,χάσματα του εδάφους και είναι προφανώς τα κατάλληλα μέρη για την λατρεία της Γης και των ψυχών των νεκρών.Αργότερα συνδέθηκε παρετυμολογικά η λέξη προς την λέξη χύτρα { = πεποιημένον κοίλον σκεύος } ,όπου εκεί ανακάτευαν τα υλικά του καθαρμού .Όπως γράφει ο αρχαίος σχολιαστής [ στους ‘Βατράχους’ του Αριστοφάνους στην εορτή αυτή θυσίαζαν στον Χθόνιον  Ερμή  :<< θύειν αυτοίς έθος έχουσι των Ολυμπίων θεών ουδενί το παράπαν, Ερμού δε Χθονίω >>. 

Η ημέρα των Χύτρων [ 13η Ανθεστηριώνος ] είναι η καθαυτό αποφράδα ημέρα και απ’ αυτήν παραμένει η λα’ι’κή δοξασία για την αποφράδα δεκάτη τρίτη των μηνών .Μέσα  στην χύτρα ανακάτευαν σίτο και άλλα σπέρματα φυτών,τα οποία κανείς ζωντανός δεν έτρωγε ,διότι αυτά ήσαν ο» νεκρόδειπνος» { κόλλυβα ,σπερνά } ,όπως παρέμεινε στην λα’ι’κή παράδοση.

ΙΑΜΒΛΙΧΟΥ – » περί μυστηρίων  », {Α’ – 1}.

Ο Ερμής ως  λόγος της αληθινής γνώσεως περί θεών είναι ένας και ίδιος σε όλους τους ιερείς.

ΕΡΜΟΥ  ΤΟΥ ΤΡΙΣΜΕΓΙΣΤΟΥ – » Ασκληπιός », { 40 }.

Αυτός ο λόγος  ,ο οποίος  λέγεται και » Τέλειος Λόγος‘, έχει σωθεί μόνον στην Λατινικήν του μετάφρασιν .Είναι κείμενον αποκαλυπτικόν .Η αποκάλυψις  γίνεται από τον Ερμήν τον Τρισμέγιστον στον Ασκληπιόν. Βασικόν στοιχείον του λόγου είναι η θέλησις του θεού. Η θέλησις  κυβερνάει τον κόσμον με τον νόμο και την αγία Λογική .Ο κόσμος είναι η τάξις των πραγμάτων ,που καθορίζεται από την Ειμαρμένη και την Αναγκαιότητα ,που είναι όργανα της Θείας Θελήσεως,.{ πρόλογος }.

Σάρωση_20190427

ΨΥΧΑΓΩΓΙΑ – ΨΥΧΟΣΤΑΣΙΑ.

NΙΚ .ΠΟΛΙΤΗ – » Λαογραφικά  σύμμεικτα ‘ { Δ’ }, σελ.110.

                                       ΕΡΜΗΣ  ΛΟΓΙΟΣ  –  ΑΓΙΟΣ  ΜΕΡΚΟΥΡΙΟΣ.



ΑΔ.ΚΟΡΑΗ – » Άτακτα ».

Ψυχαγωγία: η μικρογράμματη επεξηγηματική γραφή μεταξύ των στίχων του κειμένου.  Recreation =διασκέδαση ,ψυχαγωγία  , divertissement= τέρψη,διασκέδαση , glose interlineaire =διαγραμμική στιλπνότητα ,soulagement =ανακούφιση.

ΣΤΕΦ.ΚΟΥΜΑΝΟΥΔΗ – » Συναγωγή νέων λέξεων ».

Ψυχαγωγείον = τόπος, όπου κάποιος ψυχαγωγείται. Η  λέξη παλαιά είχε άλλη        σημασία. Ψυχαγωγία  = Ο  Αδ.Κοραής  την ονόμασε  ψυχοκτασίαν  μάλλον παρά  ψυχαγωγία. . .Δεν μπόρεσα να εξακριβώσω πότε άρχισε αυτή η νεωτερική σημασία της παλαιάς αυτής λέξεως ,η οποία δήλωνε το γράψιμο των επεξηγηματικών λέξεων, με πολύ μικρά γράμματα, πάνω ακριβώς από τις λέξεις του αρχαίου κειμένου ,όπως συνήθιζαν στα πρώην  Ελληνικά σχολεία μας ,έως τους χρόνους της επαναστάσεως του 1821 .

ΑΝΘ. ΓΑΖΗ  – » Επίτομον λεξικόν  της  Ελληνικής γλώσσης ».

Ψυχαγωγέω { < ψυχαγωγός } : 1.α κατάγω ,φέρω τις ψυχές των πεθαμένων στο βασίλειον του Πλούτωνος, στον Άδην { κυρ. επί του Ερμού } β} ανάγω ,ανακαλώ τις ψυχές από τον Άδη γ} εξιλάσκομαι , ιλεώνω τις ψυχές των αποθανόντων 2. έλκω προς τον εαυτόν μου ,κερδίζω την εύνοια , την αγάπη των ψυχών των ζώντων ,θέλγω ,τέρπω , τις παρηγορώ 3. [ μτγν.]  ψυχέμπορος { ανδραποδιστής } 4. ψυχοραγώ ,ψυχομαχώ.

ΣΚΑΡΛΑΤΟΥ Δ. του ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ – » Λεξικόν της Ελληνικής γλώσσης  ».

Ψυχαγωγία { < ψυχαγωγέω } . Το  ψυχαγώγιον :  ψυχομαντείον .

Ν.Π.ΑΝΔΡΙΩΤΗ – » Ετυμολογικό Λεξικό της Κοινής  Νεοελληνικής ».

Η  Ψυχαγωγία {  < ψυχή  +  αγωγή } = διασκέδαση {;}. Τα ψυχαγωγεία ή  ψυχαγώγια { < ψύχος + αγωγός } = αεραγωγοί  μεταλλείων.

ΦΑΙΔ. ΚΟΥΚΟΥΛΕ – » Βυζαντινών βίος και πολιτισμός », { σε.37 }.

Ψυχαγωγεία ή ψυχαγώγια. Στα μεταλλωρυχεία υπήρχαν ορύγματα δίπλα από το κυρίως όρυγμα ,από τα οποία έμπαινε ο ποθητός αέρας..Πού να φανταστεί όμως ο σημερινός Έλληνας ,που μιλάει για ψυχαγωγία και για  ψυχαγωγικά μέσα , ότι όχι με την ψυχή ,αλλά με το ψύχος και τα μεταλλεία έχει σχέση η λέξη.!

ΘΕΟΦΡΑΣΤΟΥ  – » Περί πυρός », [ 24 ].

Τα Ψυχαγωγεία = οι εξαερισμοί.

Δ.ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΥ – » Μέγα Λεξικόν της Ελληνικής γλώσσης ».

Βοασσονάδ  – »Ανέκδοτα », { 518, 588 } .Ψυχαγωγία  : 1.Η παραμυθία { παρηγοριά }               2. Η ανάπαυσις  της ψυχής [ εν τόπω χλοερόν ] 3. Η αναγωγή των ψυχών [ εκ του Άδου ].

ΠΟΛΥΔΕΥΚΟΥΣ  – » Ονομαστικόν » , { Α – 30,31 }.

» μύθου γλυκύτητα εις ψυχαγωγίαν ‘‘. αυχμηρός =ξηρός.

Για να σας ξεκουράσω λίγο ,επειδή  η διδασκαλία είναι ξηρή και προσκορής [ αηδής  < α- ηδύς ],τίποτε δεν με εμποδίζει να προσθέσω και [λίγη] μύθου γλυκύτητα {γλυκύς =ηδύς }  με σκοπό την ψυχαγωγία [ τέρψις ] . Στην Βοιωτία  λοιπόν θυσιάζουν μήλα στον        Ηρακλή -εννοώ μήλα ,όχι τα πρόβατα στην ποιητική γλώσσα,αλλά τις οπώρες [καρπούς], για τον εξής λόγο.[Κάποτε] επειδή είχε αρχίσει η πανήγυρις [ πανηγύρι ]του θεού , και έφτανε ο καιρός για την θυσία ,άρα το ιερό ζώο ήταν κριός. Και αυτοί μεν , πού έφερναν το κριάρι , άργησαν παρά την θέλησή  τους- διότι ο Ασωπός ποταμό  φούσκωσε ξαφνικά  και δεν ήταν διαβατός  –  τα παιδιά δε ,που έπαιζαν μαζί,για χάρη του ιερού εκπλήρωσαν την ιερουργία κατά νόμο  με τον εξής τρόπο : αφού πήραν ένα ωραίο μήλο  [οπώρα ] του έβαλαν τέσσερα καρφιά από κάτω τάχα για πόδια ,δύο καρφιά από πάνω για κέρατα  και κατά τους ποιητές  ισχυρίστηκαν ότι εθυσίασαν το μήλο [ οπώρα ] ως …μήλο [ πρόβατο ].! Γι’ αυτό ο Ηρακλής καλείται Μήλων [ ή Επιμήλιος ] από τους Βοιωτούς ,όνομα που το πήρε από τον τρόπο της θυσίας.

A.Π.Θ {Ιδρ. Μαν.Τριανταφυλλίδη} – » Λεξικό της Κοινής Νεοελληνικής ».

Γ.ΜΠΑΜΠΙΝΙΩΤΗ  – » Ετυμολογικό  Λεξικό της νέας Ελληνικής  γλώσσας ».

Ψυχαγωγία { < ψυχαγωγός [ ψυχή + αγωγός < άγω ] :  οδηγός των ψυχών { θεός Ερμής } – μάντης που επιχειρούσε να επικοινωνήσει με ψυχές νεκρών .




B’. ΔΙΑΣΚΕΔΑΣΙΣ .

ΠΑΝ.ΚΟΛΛΙΑ – Λεξικόν των βασικών ρημάτων της Αρχαίας Αττικής πεζογραφίας ». »διασκέδασις { θλίψεων } » = διασκορπίζω τις θλίψεις  [κατά παράλειψη της λέξ. θλίψεις ].

LIDDELL & SCOTT» Μέγα λεξικόν  της  Ελληνικής γλώσσης ».

HENRICUS  STEPHANUS – » Θησαυρός της Ελληνικής γλώσσης ».

Διασκεδάω ,Διασκεδάζω : Dissipo ,Disjicio , Dispergo .

ΣΤΕΦ.ΚΟΥΜΑΝΟΥΔΗ – » Λεξικόν  Λατινο-Ελληνικόν » .

Dissipo- are , Dijicio-ere , Dispergo -ere.

ΕΥΣΤΡ.ΤΣΑΚΑΛΩΤΟΥ – » Λεξικόν  Ελληνο-Λατινικόν ».

ΕΥΣΤΡ.ΤΣΑΚΑΛΩΤΟΥ –  » Λεξικόν  Λατινο-Ελληνικόν » .

ΑΝΘ. ΓΑΖΗ  – » Επίτομον λεξικόν  της  Ελληνικής γλώσσης ».

Διασκεδάζω { διασκεδάνυμι } : 1.  διασπώ και διαχωρίζω το ένα απ’ το άλλο  2. ‘ρίπτων αφανίζω  3.[μτφ.] διασπείρω,κοινοποιώ λόγον ,φήμην.

ΣΤΕΦ.ΚΟΥΜΑΝΟΥΔΗ – » Συναγωγή νέων λέξεων ».

Διασκέδασις = divertissement { Γαλλ. }.

ΣΤΕΦ.ΚΟΥΜΑΝΟΥΔΗ – » Λεξικόν  Λατινο-Ελληνικόν » .

Diverto -ere { di [ dis ]  +  verto =στρέφω } : 1. διαφέρω  2. χωρίζω ,διαζεύγνυμαι . { Diversus -a-um =  εναντίος , διάφορος ,διαφέρων } 3. αυτός που έχει χωριστεί ,σποράδην ,χωρίς.

ISID.MASTROMICHALAKI – » Γαλλο-Ελληνικό  /  Ελληνογαλλικό Λεξικό ».

Η  διασκέδαση  [divertissement ] με την διαφορά και την ποικιλία  [ diversite’ ] έχουν  ίδια ρίζα : di-verto.

ΠΑΠΥΡΟΥ  – » Λεξικό της Ελληνικής γλώσσας ».

Διασκεδάζω  { < διασκεδάννυμι } : διασκορπίζω ,αποδιώχνω  // [νεοελ.] 1.ψυχαγωγώ ,προκαλώ σε κάποιον ευθυμία ,ευχαρίστηση 2.ψυχαγωγούμαι ,μετέχω σε διασκέδαση // [αρχ.] 1.διαλύω  2.εξαφανίζω  3.[φήμη] διαδίδομαι. Διασκέδαση = ψυχαγωγία ,τέρψη  2. ευωχία ,γλέντι   //  [αρχ.] διασπορά ,διασκορπισμός.