Ο Αριστοτέλης περιγράφει και την τυπική διάρθρωση μιας τραγωδίας. Τα μέρη ,που τα ονομάζει κατά ποσόν, για να τα ξεχωρίσει από τα κατά ποιόν, τα οποία είναι αποτέλεσμα αναλύσεως του έργου. Η τραγωδία είναι σύνθεση επικών και λυρικών στοιχείων τα οποία είναι ευδιάκριτα : 1. Eπικόν στοιχείον ( διάλογος- αφήγησις ) είναι ο πρόλογος, τα επεισόδια και η έξοδος 2. Λυρικόν στοιχείον ( χορός) είναι η πάροδος και τα στάσιμα. Τα επεισόδια είναι αντίστοιχα με τις σημερινές θεατρικές πράξεις και παρεμβάλλονται μεταξύ των χορικών. Τα στάσιμα τα τραγουδούσε ο χορός, όταν πια είχε λάβει τη θέση του (στάσις) στην ορχήστρα, και τα συνόδευε με χορευτικές κινήσεις.
ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΟΥΣ – » Περί ποιητικής », { 1452 b }.
Τα ΚΑΤΑ ΠΟΣΟΝ μέρη της τραγωδίας είναι : ο Πρόλογος, το Επεισόδιον , η Έξοδος και το Χορικόν .Από το χορικόν ,το μεν ένα μέρος είναι η Πάροδος [ αντίστοιχη με την Παράβαση στην Κωμωδία } ,το δε άλλο το Στάσιμον . Τα μέρη αυτά είναι κοινά σε όλες τις τραγωδίες ,μερικές όμως έχουν ως ιδιαίτερα μέρη από σκηνής άσματα [ δηλ. μονωδίες/διωδίες ] και τους Κομμούς .
ΕΠΕΙΣΟΔΙΟΝ .
Το εκτενές διαλογικό μέρος της τραγωδίας που ευρίσκεται μεταξύ δύο όλων χορικών ασμάτων .Ενίοτε περιλαμβάνει και λυρικά μέρη { τα απὸ σκηνής μέλη } , τα οποία ψάλλουν ένας ή δύο υποκριτές { μονωδίες ή διωδίες } ή από κοινού ηθοποιοί και ο χορός { επιρρήματα, αμοιβαία, κομμοί }.
ΣΤΑΣΙΜΟN.
Το χορικό κομμάτι που διαχωρίζει μεταξύ τους τα επεισόδια. Προϊόντος του χρόνου τα στάσιμα μετατρέπονται σε γενικούς ποιητικούς στοχασμούς ή και εντελώς εμβόλιμα τραγούδια, άσχετα με τη δράση. Κατά τον 5ο αιώνα, όμως, τα στάσιμα είναι ακόμη κομβικά σημεία, στα οποία συμπυκνώνεται η φιλοσοφική και άρα η διδακτική αξία της τραγωδίας και αποκρυσταλλώνεται το βαθύτερο, καθολικώτερον νόημα των δρωμένων.
H.LIDDELL & R. SCOTT – » Λεξικόν της Αρχαίας Ελληνικής γλώσσης ».
Στάσιμον { < στάσις < ίσταμαι }.
ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΟΥΣ – » Περί ποιητικής », { 1452 b }.Σχόλιο του Ι.ΣΥΚΟΥΤΡΗ .
ΣΤΑΣΙΜΟΝ : Άσμα του χορού ,που διαχωρίζει μεταξύ τους τα επεισόδια και δεν περιλαμβάνει αναπαιστικούς και τροχαϊκούς στίχους. Οπωσδήποτε ο ορισμός του Αριστοτέλη δεν ανταποκρίνεται σε ό,τι παρουσιάζουν οι τραγωδίες που έχουν σωθεί .Διότι και παρόδους έχουμε ως επί το πλείστον χωρίς τροχαίους και αναπαίστους , και τροχαϊκά και αναπαιστικά μέτρα βρίσκουμε σε ένα πλήθος χορικών ,τα οποία δεν θα μπορούσαμε παρά να τα ονομάσουμε στάσιμα [ πχ. Μήδεια }.
Π. ΜΠΟΖΙΖΙΟ – » Η Ιστορία του θεάτρου { τομ. Α ‘} , [ σελ.57-58 ].
Η δομή της τραγωδίας.
Η τραγωδία »ΑΝΤΙΓΟΝΗ ‘‘ του Σοφοκλέους αποτελείται από τα εξής μέρη :
ΣΤΑΣΙΜΟN. Το χορικό κομμάτι που διαχωρίζει μεταξύ τους τα επεισόδια.
‘ πολλά τα δεινά κουδὲν ανθρώπου δεινότερον πέλει ».
Tο Α΄ στάσιμο έχει έναν δοξαστικό χαρακτήρα. Ο χορός υμνεί τα επιτεύγματα του ανθρώπου στο πέρασμα των αιώνων .Ο άνθρωπος ,αφού κατάφερε να αυτοδιδαχθεί , κυριάρχησε στον αέρα ,στην θάλασσα και στην στεριά. Επιβλήθηκε στο άγριο ζωικό βασίλειο [ πτηνά ,ζώα, ψάρια ] ,συνέλαβε και εξημέρωσε το άλογο και τον ταύρο και τέλος ανέπτυξε δια της γεωργίας κοινωνική ζωή ,ίδρυσε πόλεις, δημιούργησε υλικό και πνευματικό πολιτισμό. Απ᾽ τον Άδη μόνον γλιτωμό δε θα βρει πουθενά· όμως γι᾽ αρρώστιες βρήκε ο ένας με τον άλλο γιατρειά. Κι ενώ έχει σοφία να μηχανεύεται τέχνες π᾽ ούτε μπορούσε να ελπίσει κανείς, πότε γυρνάει στο κακό και στο καλό πότε πάλι· μα όποιος τους νόμους της πόλης του συνυφαίνει με την ορκόδετη των θεών δίκη [ ένορκον δίκαν ] , δοξάζεται και δοξάζει την πόλη του [ υψίπολις ] , ενώ είναι χαμός της εκείνος , που κακοφρονεί και τολμά εξαιτίας του θράσους του [ άπολις ] . Ο Θεός μην δώσει σε κανένα ποτέ κάτω από την ίδια την στέγη να κάθεται ή να είναι ομόγνωμος με τέτοιου είδους άνθρωπο.
Άρα ,σύμφωνα με τον ποιητή , ο άνθρωπος χωρίς καμμία θεϊκή ή εξωγήινη παρέμβαση κατάφερε να αυτοδιδαχθεί διά των κέντρων λόγου που διαθέτει και να διαγράψει την λεγομένη γραμμική εξέλιξη του πολιτισμού .
1.» πολλά τα δεινά κουδὲν ανθρώπου δεινότερον πέλει ».
Ο άνθρωπος είναι το δεινότερον [ από τι ; ] από τα πολλά »δεινά » ; Ποία είναι αυτά τα » πολλά » ; Η φύση ,οι Θεοί ή κάτι άλλο ; Και ποία είναι τα »ολίγα», που δεν μπαίνουν στην σύγκριση ; Τί εστί δεινός ; Ασφαλώς αυτός που προκα-λεί το δέος. .Αλλά το δέος έχει και θετική και αρνητική σημασία .Δεινός μπορεί να είναι και ο σεπτός και ο φρικτός ακόμη και ο παράδοξος. Συνεπώς η λέξη του δραματικού ποιητή καλλίτερα να παραμείνει ως έχει [ κάτι περισσότερο θα γνώριζε ο Σοφοκλής για να την επιλέξει ],χωρίς απόδοση { π.χ. αντί για δεινός : φοβερός ,τρομερός ,θαυμάσιος κ.α.} ,διότι ο δεινός είναι και πολλά άλλα, που δεν μπορεί να εκφράσει η οποιαδήποτε απόδοση στην νεοελληνική.
Ν. ΑΣΩΤΙΤΗ / ΒΑΣ.ΑΝΑΓΝΩΣΤΟΠΟΥΛΟΥ – » Λεξικόν των βασικών ρημάτων της Αρχαίας Ελληνικής γλώσσης ».
Δέδοικα ή δέδια { < δείδω } = φοβούμαι.
Δ.ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΥ – » Μέγα λεξικόν της Ελληνικής γλώσσης ». [ τομ Β’ ].
Ι. ΣΤΑΜΑΤΑΚΟΥ – » Λεξικόν της Αρχαίας Ελληνικής γλώσσης ».
H.LIDDELL & R. SCOTT – » Λεξικόν της Αρχαίας Ελληνικής γλώσσης ».
AMMΩΝΙΟΥ – » Λεξικόν ομοίων και διαφόρων λέξεων ».
Πολλοί αποδίδουν [ όχι μεταφράζουν ] την λέξη δεινός [ < δέος ] με την λέξη φοβερός [ < φόβος ] .Όμως ο φόβος διαφέρει από το δέος [δείμος ].Η διαφορά έχει σχέση και με την χρονική διάρκεια.
ΑΝ. ΤΖΙΡΟΠΟΥΛΟΥ ΕΥΣΤΑΘΙΟΥ - » Ο εν τη λέξει Λόγος ».
Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ .
Αυτοεξέλιξη ή θεϊκή επέμβαση ;
Ο Σοφοκλής εδώ νεωτερίζει ,μιας και προβάλλει την θεωρία της αυτοεξελίξεως του ανθρώπου. Μόνος αυτός από τα άλλα ζώα ο άνθρωπος επινόησε τον έναρθρο λόγο και τον κοινωνικό βίο ,χωρίς να έρθει κάποιος Θεός να τον διδάξει. Αντιθέτως ο Αισχύλος { όπως ο Ευριπίδης και ο Πλάτων } προβάλλει την θεωρία της θεϊκής επεμβάσεως στην ανθρώπινη εξέλιξη . Γι’ αυτό και εμφανίζει τον Φιλάνθρωπο Προμηθέα να δίνει το φως της γνώσεως στον άνθρωπο, ώστε από ζώο να εξελιχθεί σε άνθρωπο . Εδώ επίσης διατυπώνεται σαφώς η γραμμική εξέλιξη του χρόνου και του ανθρώπου με ανοδική πορεία[ από το κατώτερο στο ανώτερο } με ή χωρίς θειική βοήθεια .Ο Ησίοδος στο » Έργα και Ημέραι » { στ. 106-201 } , γράφει για τα γένη των ανθρώπων : »μαζί γεννήθηκαν [;] Θεοί αθάνατοι και άνθρωποι θνητοί .Οι Ολύμπιοι Θεοί εποίησαν πέντε διαδοχικά γένη ανθρώπων { Χρύσεον – Αργύρεον -Χάλκειον -Ανδρών Ηρώων – Σιδήρεον } » . Και εδώ καταγράφεται η αντίληψη της γραμμικής εξελίξεως του ανθρώπου , αλλά με καθοδική πορεία [ από το ανώτερο στάδιο στο κατώτερο ].Άρα στην αρχαιότητα , εκτός της κυκλικής ,υπήρχε και η γραμμικής αντίληψη του χρόνου και της εξελίξεως του ανθρώπου.
2 » .και φθέγμα και ανεμόεν φρόνημα και αστυνόμους οργὰς εδιδάξατο …».
Ο άνθρωπος επινόησε τον έναρθρο λόγο [ εδιδάξατο ] ,την ομιλία και ένιωσε μέσα του -μόνος αυτός από το ζωίκό βασίλειο- τις ιδέες ,τις σκέψεις του να φτερουγίζουν και να πηγαίνουν παντού σαν τον άνεμο. Ακόμη επινόησε τρόπους οργανώσεως του πλάνητος βίου του που μετέτρεψαν την αγελαίας ζωής του σε έννομη κοινωνία . Αυτές τις έμαθε μόνος του και δεν ήρθε κανείς Θεός [ ή εξωγήινος ! ] να τον διδάξει .
H. LIDDELL & R.SCOTT – » Μέγα Λεξικόν της Ελληνικής γλώσσης ».
Πρώτα οι άνθρωποι σαν τα μωρά [ νήπια ] ήσαν, νου τούς έβαλα [ έννους ] και κατόχους της φρονήσεως [ φρένες ] .Αυτοί , λοιπόν, πρώτα βλέποντες δεν έβλεπαν και ακούοντες δεν άκουγαν, αλλά όμοιοι με ονείρων μορφές σ᾽ όλο τον βίο τους ζούσαν σε σύγχυση.
Αισχύλεια ανθρωπογονία και Σοφόκλεια αυτοδημιουργία του ανθρώπου .
Από την βιολογική άποψη ,τα όντα αυτά { ζόμπι } είναι τερατώδη και ριζικά ανίκανα για ζωή … Ο Αισχύλος μας παρουσιάζει το τί και πώς θα ήταν ο άνθρωπος ,χωρίς γνώμη και χωρίς τέχνη.
J.DE ROMILLY – » Πόσο επίκαιρη είναι η Αθηναϊκή Δημοκρατία σήμερα ; »
Ο Σοφοκλής μας εμφυσά τη χαρά τού να βλέπεις τον άνθρωπο στο κέντρο του Σύμπαντος, θριαμβευτή σε όλα.
ΠΛΑΤΩΝΟΣ – » Νόμοι », { ΣΤ’,782 a }.
Το ανθρώπινο γένος ή δεν είχε ποτέ καμία αρχή ούτε θα έχει ποτέ τέλος ή είναι αδύνατον να υπολογιστεί, γιατί η διάρκεια του χρόνου είναι τεράστια.
ΠΛΑΤΩΝΟΣ – » Πρωταγόρας », { 320 d – 323 a }.
Κάθε πολίτης είναι ισότιμος και ισοδύναμος προς τον άλλον ,αφού καθένας έχει εμφυτευμένη ,από τους Θεούς » αιδώ τε και δίκη » ,δηλαδή, την »πολιτικήν αρετήν ».Δεν έχει ανάγκη από σοφούς ή οδηγούς εξωτερικούς ή αντιπροσώπους ,διότι έχει πια ο ίδιος » πρόσωπον». Η εγκατοίκηση δε στην ψυχή του ανθρώπου της Αιδούς και της Δίκης είναι αυτή που γεννά την ευθύνη.
ΕΥΡΙΠΙΔΗ – » Ικέτιδες », { στ. 201-204 }.
Στην τραγωδία αυτή λέγει ο ο Θησέας : » Δοξάζω [ αινώ ] απ’ τους Θεούς εκείνον τον Θεόν , που έχει δώσει ρυθμό και τάξη στον ανθρώπινο βίο ,που ήτανε σαν του θηρίου και ανακατεμένος [ πεφυρμένος [< φύρω ] ‘ πρώτα το λογικόν φύτεψε εντός μας ‘ μετά μάς χάρισε την γλώσσα ως αγγελιοφόρο της σκέψης μας ,ώστε τα λόγια να νιώθουμε των άλλων [ σ.σ. γεγωνίσκειν [< γέγωνα : μεγαλοφώνως κράζω ] όπα [ < όψ [ ειπείν ] : φωνή ,λέξη },..
ΘΟΥΚΥΔΙΔΟΥ – » Ιστορίαι »,{Α’ .22 }.
Ο Θουκυδίδης ,ως ιστορικός ,συνδυάζει και τις δύο αντιλήψεις »κατασκευάζοντας » έτσι ένα »χρονικό σπιράλ », που περιλαμβάνει και τον γραμμικό χρόνο και τον κυκλικό. Στην αρχή του έργου του περιγράφει την άγρια και βάρβαρη κατάσταση των ελληνικών φύλων και την μετέπειτα γραμμική εξέλιξη προς τον εξανθρωπισμό τους [ Α’.2-6 ] . Αργότερα δηλώνει ότι γράφει την ιστορία του ‘‘κτήμα ες αεί »,διότι η ανθρώπινη φύση δεν αλλάζει.
Τας θύρας κλείσατε ,τους οφθαλμούς ανοίξατε .Εκάς οι αμύητοι.
P. SZONDI – » H έννοια της τραγικότητας », { σελ.16 } .
Το ουσιαστικό στην τραγωδία είναι […] μια πραγματική σύγκρουση ανάμεσα στην ελευθερία που ενυπάρχει στο υποκείμενο και την αναγκαιότητα νοούμενη ως αντικειμενικότητα { SCHELLING – » Philosophie der Kunst »,p.337 }.
Α.CAMY – » Théatre, Récits, Nouvelles: L’ avenir de la tragédie » { σελ. 1705 } // Α. ΚΑΜΥ – » Διαλέξεις και ομιλίες [ 1937-1958 ]. Το μέλλον της τραγωδίας Διάλεξη στο Γαλλικό Ινστιτούτο Αθηνών [ 1955 ] , { σελ.207-222 ].
Και η αθεϊστική και ορθολογιστική [ ανάγνωση ] της τραγωδία είναι αδύνατη. Αν όλα είναι ένα μυστήριο, δεν υπάρχει τραγωδία. Αν όλα είναι σωστά, ούτε τότε υπάρχει τραγωδία. Η τραγωδία γεννιέται ανάμεσα στη σκιά και το φως και από την αντίθεσή τους.
Ο άνθρωπος γνωρίζει ένα και μόνον απόλυτον όριο, τον θάνατον. Ο Άδης έρχεται για να υπογραμμίσει την δεινότητα του όντος αυτού, που αν και γνωρίζει θνητότητά του, εν τούτοις δεν παύει να ξεπερνάει τον εαυτόν του και τα όριά του…Η διφυία του, τον κάνει να βαδίζει άλλοτε προς το κακόν κι άλλοτε προς το εσθλόν. ..Το κακόν και το εσθλόν πάντα συνόδευαν και θα συνοδεύουν τον άνθρωπο, πάντα θα είναι οι δύο πόλοι που εναλλασσόμενοι κατευθύνουν τα βήματά του.
Η ΔΙΑΛΕΚΤΙΚΗ.
ΑΓΗΣ. ΝΤΟΚΑ – » Φιλοσοφικό Λεξικό ». Η Διαλεκτική.
Ευρετής της διαλεκτικής ,κατά τον Αριστοτέλη ,είναι ο Ζήνων ο Ελεάτης. Ο Μαρξ ουσιαστικά εφάρμοσε την αρχή της Εγελιανής φιλοσοφίας [ αρχή της τριαδικής διαλεκτικής κίνησης ] στην καπιταλιστική κοινωνία και θεμελίωσε έτσι τον ιστορικόν υλισμό .
FR. CAPRA – » Το Τάο και η Φυσική », { σελ.116-118 }.
Η ιδέα της ανακύκλωσης στην κίνηση του Τάο διατυπώθηκε καθοριστικά με τις αντίθετες συμπληρωματικές έννοιες του Γιν και του γιάνγκ. Η σχέση και ο χαρακτήρας των εννοιών Γιν και Γιάνγκ καθορίστηκαν με το πανάρχαιο κινέζικο σύμβολο Τάι – Τσι Του, το «Διάγραμμα της Υπέρβασης» : Πρόκειται για μια συμμετρική διάταξη του σκοτεινού Γιν και του φωτεινού Γιάνγκ , χωρίς η συμμετρία αυτή να είναι στατική. Είναι μια κυκλική συμμετρία, δυναμική και αεικίνητη, που υποδηλώνει την αέναη ανακύκλωση. Οι δύο τελείες μέσα σε κάθε σκέλος του διαγράμματος, συμβολίζουν την ιδέα, πως κάθε φορά που η μια από τις δύο δυνάμεις φτάνει στο αποκορύφωμά της, εμπεριέχει ήδη το σπέρμα της αντίθετής της.
ΦΡ. ΕΝΓΚΕΛΣ – » Αντι-Ντύτινγκ », { σελ.47 }.
Η φύση δεν κινείται στην αιώνια μονοτονία ενός διαρκώς επαναλαμβανομένου κύκλου ,αλλά ζει μία πραγματική ιστορία…Ο άνθρωπος είναι προ’ι’όν μίας εξελικτικής πορείας ,που βάσταξε εκατομμύρια χρόνια.
Σπειροειδής και γραμμική προσέγγιση της ιστορίας .
Τέλος ,ας σημειωθεί ότι η εξέλιξη του ανθρωπίνου γένους και των πολιτισμών πολλές φορές αναγκαστικά διακόπτονται από μικρές ή μεγάλες φυσικές καταστροφές { κατακλυσμοί , πτώση μετεωριτών ,σεισμοί, ηφαίστεια κ.α. ] και η ζωή αρχίζει περίπου από την αρχή ,χωρίς να μηδενίζεται . Συνεπώς η ανιούσα ή η κατιούσα εξέλιξη είναι μάλλον σχετική .
E. TESCHENDORFF – »Αντιγόνη και Ισμήνη», { 1892 ].
Ο άνθρωπος εφηύρε φάρμακα για την καταπολέμηση ανιάτων νόσων [ σχ. οξύμωρο ] ,αλλά δεν κατάφερε και ούτε θα καταφέρει να νικήσει τον θάνατον [Άδη ]. Ο θάνατος δεν είναι νόσος ,διότι ο άνθρωπος γνωρίζει ,ότι είναι ΘΝΗΤΟΣ. Όσο και όπου ψηλά να φτάσει γνωρίζει ,ότι το τέλος του μπορεί μόνο να το παρατείνει ,χωρίς ποτέ να μπορέσει να το αποφύγει. Διότι αυτός είναι ο φυσικός νόμος της γενέσεως και της φθοράς ,αυτή είναι η νομοτέλεια της γεννήσεως και του θανάτου κάθε όντος . Έτσι ,επιζητεί εναγωνίως την αθανασία ,αν και γνωρίζει μόνος από όλα τα άλλα ζώα ότι είναι θνητός. Γι ‘ αυτό και είναι πλασμένος να ξεπερνάει κάθε φορά τον εαυτόν του και τα όριά του , φθάνοντας πότε στο αγαθό και πότε στο κακό.
H.LIDDELL & R. SCOTT – » Λεξικόν της Αρχαίας Ελληνικής γλώσσης ».
Ο θάνατος είναι νόσος λέγει ο ΠΡΟΜΗΘΕΑΣ : » Tους θνητούς λύτρωσα από τον φόβον του θανάτου, γιατί βρήκα φάρμακο για αυτήν την νόσο : τις τυφλές ελπίδες ‘‘.Με τις ελπίδες αυτές οι άνθρωποι στοχεύουν στο μέλλον και στο αίσιον τέλος μίας κατάστασης .Δυστυχώς επειδή είναι τυφλές οι άνθρωποι δεν μπορούν να δουν τις συνέπειες μίας »αγαθής» ή μίας» κακής» κατάστασης ,απλά νομίζουν. Και η ελπίδα πεθαίνει πάντα τελευταία.
Ο άνθρωπος έχει το » μαχανόεν»[ = επινόηση ,εφευρετική ικανότητα ] αρκετά σοφόν και πολλές φορές πάνω από τις προσδοκίες του ,αλλά έρπει =[ «σύρομαι», κινούμαι, περιπατώ βραδέως ,κατευθύνομαι ] άλλοτε προς το κακό ,άλλοτε προς το εσθλόν [=αγαθόν].
ΘΕΜΙΣ - ΩΡΕΣ - ΔΙΚΗ .
Η ΘΕΜΙΣ.
Κ. ΚΕΡΕΝΥ’Ι’ – » Η Μυθολογία των Ελλήνων », { σελ.104-5 }.
Η Θέμις ,σύμφωνα με τον Πίνδαρον ,είναι η πρώτη σύζυγος του Διός .Η Θέμις γέννησε τις αληθινές Ώρες ,τις θεές με την χρυσή ταινία στο μέτωπο ,που φέρνουν τους θαυμάσιους καρπούς στον άνθρωπο και τις …Η λέξη Θέμις σημαίνει τους νόμους της φύσεως ,[ αυτή που θέτει ] τους κανόνες της συμβιώσεως των δύο φίλων ,αλλά και των θεών και των ανθρώπων γενικά .. Είναι εύκολο να την υπακούμε ,αλλά απαγορεύει μερικά πράγματα . .. Αυτό είναι »θέμις»: οι άντρες και οι γυναίκες να γνωρίζονται και να ενώνονται με την αγάπη.
ΟΜΗΡΟΥ – » Ιλιάς », { Ι’. στ. 131-4 }.
Όρκο τρανό κάνω, πως δεν ανέβηκα στην κλίνη της, δεν έσμιξα μαζί της, όπως είναι θεμιτό στους ανθρώπους ,ανδρών και γυναικών .
Κ. ΚΟΝΤΟΓΟΝΗ – » Η Ελληνική Μυθολογία » ,[ σελ. 138-9 }.
Ο Όμηρος δοξάζει τις Ώρες ,θεές του αέρος και των ανέμων , τις θυρωρούς του ουρανού ,χωρίς πουθενά να αναφέρει τον αριθμό και τα ονόματά τους .Οι αρχαίοι Αθηναίοι λάτρευαν κατ’ αρχάς μόνον δύο Ώρες [ θεές των καιρών του ενιαυτού ] την Καρπώ και την Θαλλώ ,οι οποίες αλληγορούσαν το ανθισμένον έαρ.
A. SAINT-GAUDENS -‘ Astræa », [ 1886 }.
Η κόρη του Διός και της Θέμιδος Αστραία [ Astræa ] οδηγούσε πάντα τον κεραυνό του Διός στο στόχο του Γι’ αυτό η Αστραία ήταν η προσωποποίηση της Δικαιοσύνης και συχνά προσφωνούντο και ως “Θεία Δίκη”.
Η ΔΙΚΗ.
O Zευς με την δεύτερη σύζυγό του , την Θέμιδα ,γέννησε τις Τρεις Ώρες [ ΔΙΚΗ – ΕΥΝΟΜΙΑ – ΕΙΡΗΝΗ ].
Η σχέση του Διός με την Δίκη είναι ιδιαιτέρως στενή » τω Διί την Δίκην ».Όταν ο Ανάξαρχος παρηγορούσε τον Αλέξανδρο ,που κατατρυχόταν από αγωνία ,επειδή είχε σκοτώσει τον Κλείτο ,είπε πως η Δίκη και η Θέμις είναι παρακαθήμενες του Διός για να θεωρούνται όλες οι πράξεις των βασιλέων όσιες και δίκαιες …
[ Σημείωση 13 ] : » Δίκη και Θέμις ».
Διόνυσος και Ώρες.
Ο Γενειοφόρος Διόνυσος οδηγεί τις Horai (Εποχές) ,που ήσαν οι θεές των εποχών και των φυσικών τμημάτων του χρόνου. . Μάρμαρο, ρωμαϊκό αντίγραφο του 1ου αιώνα μ.Χ. μετά από ελληνιστικό νεοαττικό έργο.
ΕΥ.ΜΠΕΞΗ /Γ. ΤΣΑΓΚΡΝΟΥ -‘ Ησιόδου Θεογονία ‘.
Ο Ζευς με την Θέμιδα απέκτησε τις Ώρες ,την Δίκη ,την Ευνομία ,την Ειρήνη και τις Μοίρες.
Η ΥΦΑΝΤΙΚΗ { ύφος }.
Ο Κρέων ως βασιλιάς των Θηβών είναι φανερόν ,ότι δεν κατέχει την εφαρμοσμένη πολιτική τέχνη ,που είναι η υφαντική.
ΠΛΑΤΩΝΟΣ – »Ευθύδημος »,{ 291 c-e,292 b }.
Η πολιτική είναι βασιλική τέχνη .Η αποστολή της δεν συνίσταται στο να φροντίζει για τον πλούτο και την ελευθερία των πολιτών ,αλλά στο να τους μεταδίδει την σοφία εκείνη , από την οποία προκύπτει η ευπραγία και ευδαιμονία Ποία όμως είναι η σοφία αυτή που θα καταστήσει τους ανθρώπους αγαθούς ; Απάντηση σε αυτό δεν υπάρχει στο πλατωνικό κείμενο.
BΑΣΩ ΚΑΤΡΑΚΗ – » Το χρέος της Αντιγόνης », { 1972 }.
Η Αντιγόνη αψηφά την διαταγή του Κρέοντα και σκεπάζει το σώμα του νεκρού αδελφού της.
4β.νόμους παρείρων χθονὸς θεών τ᾽ ένορκον δίκαν· υψίπολις · άπολις ότω το μη καλόν ξύνεστι τόλμας χάριν.
Αυτός που θέτει τους νόμους της χώρας και το ένορκον δίκαιον των Θεών πλησίον αλλήλων [ όταν δηλ. τα τιμά αμφότερα και δεν καταπατάται το ένα ένεκα του άλλου ] είναι υψίπολις ,ενώ άπολις αυτός που συνυπάρχει με το κακό ,εξαιτίας της αλόγιστης τόλμης του [ τόλμας χάριν ], της αυθαδείας του .
Φιλολογικά Προβλήματα.
Ένα από τα προβλήματα ,που αντιμετωπίζει ο επιστήμονας – ερευνητής φιλόλογος είναι τα κείμενα με την μορφή χειρογράφων σε πάπυρο ή περγαμηνή .Η »Αντιγόνη »που έχουμε στα χέρια μας ασφαλώς δεν είναι το πρωτότυπο κείμενο ,αλλά μία επιλογή ομάδας φιλολόγων από κάποια αντίγραφα . Ποία αντίγραφα όμως από όλα είναι τα σωστά ; Διότι υπάρχουν πολλά . Ακόμη κατά την έρευνα τίθεται το ζήτημα των αντιγραφέων .Διότι υπάρχουν πολλοί και σε διαφορετικά χρονικά διαστήματα. Ποίοι αντιγραφείς είναι αξιόπιστοι και αλάνθαστοι ; Ουδείς ! Διότι ,ως γνωστόν ,το ανθρώπινο χέρι εκουσίως ή ακουσίως κάνει λάθη και δυστυχώς τότε δεν είχε εφευρεθεί η τυπογραφία .Τέλος ,εμφανίζεται το πρόβλημα των φθαρμένων λέξεων ή αυτών που λείπουν από κάποιο κείμενο. Πώς αποκαθίσταται μία λέξη φθαρμένη ή μία ολόκληρη πρόταση ; Με φιλολογικές υποθετικές λέξεις . Και πώς αντικαθίσταται η υποθετική λέξη ; Μόνον με την διασταύρωση άλλου χαμένου χειιρογράφου που περιέχει την χαμένη λέξη ,εάν και όταν βρεθεί .
Οι φθαρμένες λέξεις στα κείμενα της αρχαία ελληνικής γραμματείας .
Επειδή ο στίχος [ 367] ’‘ νόμους ………….χθονὸς ’ φαίνεται φθαρμένος ,τέθηκαν διάφορες προτάσεις για την φθαρμένη λέξη . Ο Reiske πρότεινε το »γεραίρων,’‘ -o Jebb υιοθέτησε αυτή την διόρθωση – ο Schäfer το »γαραίρων» ‘ [ = ο ανυψών ] ,ο Σεμιτέλος πρότεινε το »παροίκων’‘ , άλλος το διόρθωσε » περαίνων » , ένας άλλος πρότεινε το »παρείρων ‘‘ κ.τ.λ Οι τρεις πιο σημαντικές από αυτές είναι :
Όμως καμμία υποθετική λέξη από αυτές δεν μπορεί να αποδειχθεί και να λύσει το πρόβλημα . Λύση οριστική θα δοθεί μόνον αν βρεθεί κάποιο αντίγραφο άθικτο ,που θα πιστοποιεί κάποια από τις προαναφερθείσες υποθετικές λέξεις [ όποιος μάλιστα κατάφερε να μαντέψει την ορθή λέξη που έλειπε και επιβεβαιωθεί ,λαμβάνει τιμητικώς έναν »φοίνικα’ ‘] και θα απορρίπτει τις υπόλοιπες.
ΠΛΑΤΩΝΟΣ – » Πολιτικός », { 305 e ].
H βασιλική επιστήμη που εξουσιάζει όλες τις άλλες και συνυφαίνεισε έναύφασμαορθότατα τα πάνταστην πόλη, αποκαλείται πολιτική.
Ο ΑΡΓΑΛΕΙΟΣ.
Δ.ΛΥΠΟΥΡΛΗ – » Οι επτά σοφοί ».ΠΛΟΥΤΑΡΧΟΥ –» Των επτά σοφών συμπόσιον », { 157 c-d }.
O νόμος, σαν υφάντης, δίνει στον καθένα μας ό,τι του πρέπει και ό,τι είναι ταιριαστό με τα μέτρα του.
ΥΨΙΠΟΛΙΣ -ΑΠΟΛΙΣ.
Όλοι οι υβριστές τιμωρούνται για τον ίδιο λόγο : ξεπέρασαν το μέτρο .Δεν κατάφεραν να βρουν κοινό σημείον επαφής- μία μέση οδό -αλλά ,αντί να ακολουθήσουν την οδό της φρονήσεως , ακολούθησαν την καταστροφική οδόν της ύβρεως ,της υπερβολής και της αλαζονείας .Τιμωρούνται γιατί δεν κατόρθωσαν να φτάσουν στην αρμονική σύνθεση των αντιθέτων παλαιού και νέου .
To θέμα της τραγωδίας ,όπως και όλων των τραγωδιών ,είναι η ύβρις , η πράξη » τόλμης χάριν » . Η μία αρχή »τους νόμους χθονός » και η άλλη » την θεών ένορκον δίκην » ,εάν κάποιος τις συνυφάνει [ παρείρων ] γίνεται υψίπολις , κάτι που δεν καταφέρνουν ο Κρέων [ υπερβαίνει τα όρια του φρονείν ο μόνος φρονείν ] και η Αντιγόνη [ υπερβαίνει τους νόμους τόλμας χάριν ] και καταλήγουν και οι δύο υβριστές και απόλιδες.
Μακάρι να μην γίνει μήτε σύνοικος [παρέστιος : παρά τη αυτή εστία ] μήτε ομόφρων ή ομοϊδεάτης [ ίσον φρονών ] αυτός που πράττει [ έρδοι ] αυτά.
ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΟΥΣ – » Πολιτικά ‘ Δ» [ 1295 a }.
<< Όμως η κοινωνία είναι φιλικόν [ θεμελιώνεται στην φιλία ]’ διότι δεν είναι διατεθειμένοι [ οι πολίτες -φίλοι ] ούτε καν να μοιράζονται τον δρόμο [ να γίνουν συνοδοιπόροι ] με τους εχθρούς τους. Επιθυμεί δε η πόλη να αποτελείται ,όσον είναι δυνατόν, από ίσα και όμοια άτομα ,και τα προσόντα τούτα τα διαθέτει μάλιστα η μεσαία τάξη.>>
ΠΑΡΑΝΟΗΣΕΙΣ – ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ – ΠΑΡΑΠΟΙΗΣΕΙΣ.
Μελέτες πάνω στο κείμενο της ‘Αντιγόνης ‘ έχουν γίνει πολλές στο πέρασμα των αιώνων .Ένα κλασσικό , απαράμιλλο κείμενο ,που εκφράζει το »υψηλόν» στην τέχνη δεν παύει να θέλγει ,να συγκινεί , να συναρπάζει και στην εποχή μας. Άλλωστε το κλασσικό δεν έχει χρόνο ,μόνο κλάση .Όμως οι μελέτες αυτές έφεραν στο φως εκτός από ενδιαφέρουσες ερμηνείες και κάποιες παρανοήσεις. Βασική αιτία παρανοήσεως ενός κειμένου είναι η γλώσσα. Πολλές φορές οι ανορθόδοξες μεταφράσεις των τραγωδιών από την αρχαία ελληνική σε άλλη γλώσσα οδηγούν σε λάθος συμπεράσμα- τα. Διότι ουδείς μπορεί να κατανοήσει καλλίτερα τα ελληνικά κείμενα από τους Έλληνες .Όπως ουδείς μπορεί να καταλάβει τον Ου. Σαίξπηρ καλλίτερα από τον Βρεττανό ή τον Δάντη [ Αλιγκιέρι ] από τον Ιταλό ή τον Ερ. Ίψεν από τον Νορβηγό ή τον Αν. Τσέχωφ από τον Ρώσο ή τον Τ. Ουίλιαμς από έναν Αμερικανό. Βεβαίως πρόβλημα υπάρχει και στις αποδόσεις των αρχαίων ελληνικών κειμένων από την αρχαία ελληνική στην νεοελληνική .Όμως ,ας ληφθεί υπόψιν ,ότι ουδεμία »τελεία » απόδοση ή ερμηνεία ή μετάφραση ενός κειμένου μπορεί να αντικαταστήσει το πρωτότυπο ‘ απλώς το προσεγγίζει στα μέτρα της εποχής της.
I.» παντοπόρος . άπορος επ’ ουδέν έρχεται το μέλλον ».
Μ. ΧΑ’Ι’ΝΤΕΓΚΕΡ – » Εισαγωγή στη μεταφυσική », { σελ. 186 } . 3. Είναι και σκέπτεσθαι.
O M .Xά’ι’ντεγκερ παραποιεί το κείμενο . Οι στίχοι { 359 -361 } έχουν ως εξής : << παντοπόρος . άπορος επ’ ουδέν έρχεται το μέλλον ‘ >> . Στον στίχο [ 359 ] » παντοπόρος» έχει τελεία . Συνεπώς δεν συνδέεται άμεσα με τον επόμενο στίχο . Στον επόμενο στίχο [ 360 ] » άπορος επ’ ουδέν έρχεται » αφαιρεί την συνέχεια της προτάσεως » το μέλλον » [στ. 361 ‘] .Όλο αυτό οδηγεί σε λάθος συμπέρασμα.
Η » μετάφραση » του Χά’ι’ντεγκερ αποτελεί κατ’ ουσίαν έναν αποκρουστικό βιασμό στο κείμενο του Σοφοκλέους .
ΣΥΜ. ΓΡ. ΣΤΑΜΠΟΥΛΟΥ – » Σοφοκλέους ΑΝΤΙΓΟΝΗ »,{ σελ.384 }. Σχόλια στο δοκίμιο του Martin Heidegger.
Η ερμηνεία { του χορικού στην ΑΝΤΙΓΟΝΗ } προσιδιάζει περισσότερο σε προσωκρατικό απόσπασμα ,και επικυρώνει ,τεχνηέντως ,την οντολογία του Heidegger , δηλαδή τον φιλοσοφικό μηδενισμό.
II.Δεινός – Ανοίκειος .
Τί είναι το ‘‘ανοίκειον’‘ ; Ποία η σχέση του με το »δεινόν’‘ ;
Γ. ΠΕΦΑΝΗ – » Φαντάσματα του θεάτρου . Σκηνές της θεωρίας ΙΙΙ ». Κεφ. 2 . Πολιτική και θεατρική φαντασία. Φιλοσοφικές παρατηρήσεις του Καστοριάδη στην τραγωδία », { σελ. 276 }.
Σ. ΦΡΟΥΝΤ – » Το ανοίκειο » ,{ σελ. 9-11 }.
Ανοίκειος είναι ο μη οικείος. Το Unheimlich [ ανοίκειον ] παράγει » μία ιδιαίτερη απόχρωση του τρομακτικού » [ Φρόυντ ].
ΣΥΜ. ΓΡ. ΣΤΑΜΠΟΥΛΟΥ – » Σοφοκλέους ΑΝΤΙΓΟΝΗ ».Martin Heidegger . H Ελληνική ερμηνεία του ανθρώπου στην Αντιγόνη του Σοφοκλή. Κεφ. 13. Το ανοίκειο ως θεμέλιος όρος του ανθρώπου.
S. NORBLIN – » Η Αντιγόνη θάβει την Πολυνείκη », { 1825, Παρίσι }.
Άνθρωπος δεινότερος πάντων .Και από όλα τα άλογα ,διότι τους λείπει ο Λόγος ,και από τους Θεούς ,διότι ο άνθρωπος μπορεί να γίνει και κακός και αγαθός ,ενώ οι Θεοί είναι μόνον αγαθοί. Όλα τα μηχανεύεται ,χωρίς ποτέ να καταφέρει να νικήσει τον Χάρο στα Μαρμαρένια αλώνια .Ή μήπως όχι ;
Η απόδοσις των αρχαίων κειμένων δεν είναι φωτογραφική . Συνεπώς βασίζεται, αλλά ενίοτε δεν ταυτίζεται απόλυτα με αυτή των μεταφραστών συγγραφέων .
Τα περισσότερα αρχαία κείμενα ,από όσα χρησιμοποιήθηκαν ,μπορείτε να τα αναζητήσετε στο διαδίκτυο ,όπως στα πολύ χρήσιμα »google books » ,» wikisource» , »anemi » ,» πύλη» κ. α
Το είδος της Δραματικής Ποιήσεως που καλείται τραγωδίαείναι αμιγώς πρωτότυπη δημιουργία του αρχαίου ελληνικού πνεύματος και ακριβέστερα της Δημοκρατίας των Αθηναίων . Ανήκει λοιπόν στην άνθιση της δημοκρατίας [ διότι χωρίς το μοναδικό πολίτευμα της Αθηναϊκής Δημοκρατίας δεν υπάρχει τραγωδία ] . ‘Εμφανίστηκε μάλλον ως εξέλιξη ορισμένων θρησκευτικών τελετών σε σύνδεση με τις πανηγυρικές εκδηλώσεις προς τιμήν του Διονύσου .Τα Λήναια [ Διονυσιακή εορτή ] άρχιζαν με μία τιμητική πομπή ,γνωστή ως θίασον , που οδηγούσε έναν τράγο προς θυσία στον αρχαίον ναόν του Ληναίου Διονύσου .Οι χορικοί [ = αυτοί που αποτελούσαν τον χορό ] ,επειδή φορούσαν δέρματα τράγων, ονομάστηκαν σκωπτικά Τράγοι και ο χορός αυτών Τραγικός. Ο χορός έψαλλε με συνοδεία αυλού τον Διθύραμβον, ύμνον προς τιμήν του Διονύσου .
ΠΡΟΛΟΓΟΣ .
ΟΛΥΜΠΙΟΔΩΡΟΥ – » Βίος Πλάτωνος », { ΙΙΙ }.
Διθύραμβος λέγεται ο Διόνυσος ,διότι εξήλθε από δύο »θύρες» ,και από την Σεμέλη και από τον μηρό του Διονύσου. Διότι ,όπως συνήθιζαν οι αρχαίοι ,τα αιτιατά [ το αιτιατόν =αποτέλεσμα ] να τα ονομάζουν με τα αίτια των ονομάτων τους [ το αίτιον = αρχή, πηγή ] κατ’ αυτόν ακριβώς τον τρόπο αποκαλούν και τον Διόνυσον έτσι.
ΗΔΡΑΜΑΤΙΚΗ ΠΟΙΗΣΙΣ.
Η ποίηση δεν είναι πεζός λόγος ,διότι έχει μέτρο . Χωρίζεται σε : α] Επική β]. Λυρική γ]. Δραματική ποίηση . Η δραματική ποίηση [ σύνθεση της επικής με την λυρική ποίηση ] χωρίζεται σε : α] Τραγωδία β]. Κωμωδία γ]. Σατυρικό δράμα. Τρεις είναι οι μεγάλοι Διδάσκαλοι της Τραγικής Ποιήσεως : AΙΣΧΥΛΟΣ – ΣΟΦΟΚΛΗΣ – ΕΥΡΙΠΙΔΗΣ.
Η ΜΙΜΗΣΙΣ.
Η μίμηση μαζί με την κάθαρση συγκροτούν τη βαθιά ενότητα της τραγωδίας και της κωμωδίας. Σύμφωνα με τον Αριστοτέλη, η μίμηση αναδεικνύει την ειδοποιό διαφορά μεταξύ της τραγωδίας και της κωμωδίας και ταυτοχρόνως συνυφαίνει την κοινή ουσία τόσο της τραγωδίας όσο και της κωμωδίας. Η τραγωδία επιδιώκει να εξεικονίσει ανθρώπους ανωτέρου ήθους [ μίμησις σπουδαίων ], που έχουν κάποια αξία ή είναι ένδοξοι . Η κωμωδία είναι μίμηση ανθρώπων κατωτέρου ήθους [ μίμησις φαυλοτέρων] ,όχι όμως σε κάθε ελάττωμά τους [ μειονέκτημα ] αλλά μόνον κατά το κωμικό [ γελοίον ] στοιχείο ,το οποίον είναι μέρος του ασχήμου .Διότι το στοιχείο ,που προκαλεί τον γέλωτα ,έχει τον χαρακτήρα κάποιου ελαττώματος και κάποιας ασχήμιας, τα οποία όμως δεν προξενούν οδύνη και δεν είναι καταστρεπτικά. Όμως, τόσο η τραγωδία όσο και η κωμωδία συνιστούν μίμηση. Η κάθαρση στην τραγωδία μεν γίνεται »διά ελέου και φόβου » [ο τραγικός φόβος και έλεος δεν παράγουν λύπη ,αλλά ηδονή] ,στην κωμωδία δε » διά ηδονής και γέλωτος ». Συνελόντι ειπείν η τραγωδία δεν έχει σκοπό την διασκέδαση [ ου ψυχαγωγίας χάριν ] και την τέρψη των θεατών . Είναι μία θρησκευτική εορτή με μυσταγωγικό, ηθικοπλαστικό και διδακτικό χαρακτήρα . Γι’ αυτό η τραγωδία δεν »παίζεται »ούτε »ανεβαίνει » ,αλλά ΔΙΔΑΣΚΕΤΑΙ .
ΣΤΡΑΒΩΝΟΣ – » Γεωγραφικών », { Α.ΙΙ.3 ].
Κάθε ποιητής γράφει τόσο για να ψυχαγωγήσει ,όσο και για να διδάξει.
Η ΤΡΑΓΩΔΙΑ { < τράγων ωδή > τραγούδι }.
Σύμφωνα με το » Περί ποιητικής » του Αριστοτέλους, η τραγωδία είναι μίμηση [ κάποιας ] πράξεως σπουδαίας [ αξιόλογης ] και τελείας [ δηλ. πράξεως ολοκληρωμένης , που έχει αρχή ,μέση και τέλος ] ,η οποία έχει καθορισμένο μέγεθος [ ούτε λίγο, ούτε πολύ ] ,με λόγον ηδυσμένον* [ που έχει ρυθμό ,αρμονία, μελωδία ] και το κάθε είδος αυτών των »ηδυσμάτων » χρησιμοποιείται χωριστά στα διάφορα μέρη της τραγωδίας .Η μίμηση γίνεται διά δράσεως και όχι διά απαγγελίας [ αφήγησης ] που επιφέρει διά του ελέους και του φόβου την κάθαρση [ εξαγνισμός ] των τέτοιου είδους παθη-μάτων [ ψυχικών καταστάσεων ]. Όλη αυτή η διδασκαλία είναι τρόπον τινά μία ομοιοπαθητική μέθοδος της αναβιώσεως του πόνου .Δηλαδή οι θεατές ,όταν διεγερθούν και αρχίσουν να συναισθάνονται έλεος [ συμπάθεια ,επειδή συμπάσχουν με τον πρωταγωνιστή ] και οίκτο [ επειδή ο πρωταγωνιστής παθαίνει κάτι ,που δεν άξιζε να το πάθει ] και φόβο [ μην πάθουν και αυτοί το ίδιο ] ,τότε από αυτά τα καθορισμένα παθήματα γεννιούνται αυτά τα συναισθήματα του πόνου ,τα οποία μέσω των δακρύων ,λυτρώνονται και οδηγούνται στην ψυχική κάθαρση . *ηδυσμένος [ < ηδύνω ] : κάνω κάτι ηδύ [ = γλυκό ] , νόστιμο, αρταίνω, καρυκεύω, νοστιμίζω.
Γ . ΜΙΣΤΡΙΩΤΗ – » Ελληνική Γραμματολογία » . Ι .Περί γενέσεως της τραγωδίας [ σελ.347 ].
Κατά τον Αριστοτέλη η τραγωδία στους αρχαιότερους χρόνους είχε σατυρικό και γελοίο χαρακτήρα .Το γελοίον υπήρχε και σ’ αυτήν την [ καλλιτεχνική ] παράσταση του Διονύσου. Διότι από τις διάφορες παραστάσεις αυτού του Θεού συμπεραίνουμε ,ότι υπάρχουν δύο ολοκληρωτικά αντίθετες μεταξύ τους παραστάσεις του Διονύσου. Στην πρώτη είναι η εικόνα του ευθύμου και δραστηρίου θεού του οίνου , στην δεύτερη είναι η μέλαινα μορφή του πάσχοντος θεού . Και οι δύο αυτές απεικονίσεις συνδέθηκαν στο πρόσωπο αυτού του Θεού ,επειδή περιέχουν ιερή μανία και ενθουσιαστική επίδοση αυτού του αισθήματος . Συνεπώς υπάρχει μία διαλεκτική ενότητα που συνδέει την τραγωδία και την κωμωδία και διαπιστώνεται από τις δύο εντελώς αντίθετες παραστάσεις του Διονύσου . Αυτό αποδεικνύει και το Σατυρικό δράμα ,που προστέθηκε αργότερα στην τραγική τριλογία ,ως αντιστάθμισμα για την αποβολή κάθε φαιδρού και σατυρικού στοιχείου από την τραγωδία.
Ο Αισχύλος , τέκνο του 6ου αι. π.Χ. , ήταν ο ποιητής του Υψηλού , ως εκπρόσωπος του ηρωικού πνεύματος και της γενναίας ψυχής της γενιάς των μαχητών και νικητών του Μαραθώνα . Τα δράματά του κινούνται στον κόσμο του Υπερφυσικού και του Υπερανθρώπινου εμπνέοντας φόβο και δέος . Ο Σοφοκλής ήταν αυτόχθων Αθηναίος από αριστοκρατική οικογένεια. Οι » χαρακτήρες » στις τραγωδίες του παρουσιάζονται » έτσι όπως πρέπει να είναι» Η προσωπικότητα του Σοφοκλέους είναι πολύπλοκη .Αφ’ ενός ,ήταν παιδί του 5ου αι. π.Χ. και εκπρόσωπος του Ελληνικού διαφωτισμού , της κριτικής σκέψεως , της ανθρωποκεντρικής φιλοσοφίας ,όπως εκφράσθηκε από τον Σωκράτη , αφ’ ετέρου ήταν και βαθιά θεοσεβής [ ήταν ιερέας του Ασκληπιού ] χωρίς όμως στενότητα πνεύματος και υπερβολές ,που να φτάνουν στην θρησκοληψία . Στις τραγωδίες του ο Θεός έχει την δύναμη να ρυθμίζει την μοίρα των ανθρώπων και να τους προστατεύει ,όμως κι ο άνθρωπος έχει την ελεύθερη βούληση να πράττει με υπευθυνότητα και να δέχεται τις συνέπειες των πράξεών του .Προσπαθεί ο ποιητής να ενώσει το Διονυσιακό με το Απολλώνιο πνεύμα , ως Μύστης και ιεροφάντης των δύο θρησκειών. Διότι το εκ φύσεως ανθρώπινο πνεύμα δεν είναι απολύτως ανεξάρτητο από το »υπερφυσικό» .Πάντα οι Θεοί και η Ειμαρμένη υπάρχουν στο βάθος των τραγωδιών του .Έτσι το φυσικό και το »υπερφυσικό » συμπλέκονται αριστοτεχνικά σε αυτές .Όμως το κράτος του »υπερφυσικού »στις τραγωδίες του αρχίζει να κλονίζεται και να ραγίζει, από τον αγώνα του ανθρώπου να νικήσει την μοίρα του και να υποτάξει την φύση στην ελεύθερη και δημιουργική θέλησή του .Αυτός ο τραγικός ποιητής του φυσικού και »υπερφυσικού», του ανθρώπου και »υπερανθρώπου » ,που οι τραγωδίες του ελκύουν , σαγηνεύουν ,γοητεύουν τον θεατή με τις απαράμιλλες ηθογραφίες – ψυχογραφίες του αναδεικνύεται ως ο πρώτος » ανατόμος» της ανθρωπίνης ψυχής στην δραματική ψυχολογία.
ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΟΥΣ -» Περί Ποιητικής », ( 1460 b-1461 b ).
Η τραγωδία του Σοφοκλέους » Οιδίπους τύραννος » χρησιμοποιήθηκε ως υπόδειγμα στο »Περί Ποιητικής » του Αριστοτέλους… Ο ποιητής είναι μιμητής ,δηλαδή αναπαριστά τα πράγματα κάθε φορά με έναν από τους εξής τρεις τρόπους: είτε όπως ήταν ή είναι, είτε όπως τα λένε και τα πιστεύουν, είτε όπως πρέπει να είναι. Αν ο ποιητής επικρίνεται ,ότι λέει πράγματα που δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα, ίσως η απάντηση πρέπει να είναι σαν την απάντηση που έδωσε και ο Σοφοκλής, ότι ο ίδιος παρουσιάζει τους ανθρώπους τέτοιους που πρέπει να είναι, ενώ ο Ευριπίδης τέτοιους που είναι.
N. POUSSIN – » Τοπίο με τις στάχτες του Φωκίωνος » { 1648 }.
<< Η χήρα του Φωκίωνα περισυλλέγει τις στάχτες του >>. Ο Αθηναίος πολιτικός και στρατηγός Φωκίων εκτελέστηκε αδίκως γιαπροδοσίατον 4ον αι. π.Χ. Το σώμα του μεταφέρεται κρυφά έξω από την περιοχή της Ελευσίνος ,στα σύνορα των Αθηνών. Εκεί η γυναίκα του παίρνοντας φωτιά από την Μεγαρική γη καίει το σώμα του , μαζεύει κρυφά και κρύβει τις στάχτες του παρανόμως.
ΘΗΒΑ’Ι΄ΚΟΣ ΚΥΚΛΟΣ [ ΟΙΚΟΣ ΛΑΒΔΑΚΙΔΩΝ ].
Ο Θηβαϊκός κύκλος στην αρχαιότητα ήταν ένας από τους μυθικούς κύκλους ,όπου οι τραγικοί ποιητές αντλούσαν τα θέματά τους. Σύμφωνα με τον μύθο ,ο ιδρυτής των Θηβών, Κάδμος , σκότωσε το ιερόν όφιν του Άρεως ,που φύλαγε την κρήνη του θεού. Ο υιός του Πολυδώρου και εγγονός του Κάδμου, Λάβδακος , καταδίωξε την λατρεία του θεού Διονύσου και αμάρτησε κατά του θεού. Οι απόγονοι του Λαβδάκου είναι το βασιλικό γένος των Θηβών .Κυρίως Λαβδακίδες θεωρούνται ,ο υιός τού Λαβδάκου ,Λάιος [ πρώτος σύζυγος της Ιοκάστης ] ,ο υιός τους Οιδίπους και τα τέκνα του Οιδίποδος με την μητέρα του Ιοκάστη : Ετεοκλής , Πολυνείκης ,Αντιγόνη και Ισμήνη [ τέκνα αιμομικτικής σχέσης ]. Αλλεπάλληλες έπεφταν οι συμφορές πάνω τους .Ως αρχή αναφέρεται όχι κάποια μιαρή πράξη του Λαβδάκου ,αλλά η εναντίωσή του προς την Βακχική λατρεία και τα Όργια ,η οποία αιτιολογεί και την θεία κατάρα [ διότι χάθηκε o Λάβδακος μετά από τον Πενθέα, που είχε τα ίδια φρονήματα ] . Έτσι χρησιμοποιείτο και χρησιμοποιείται ακόμη και σήμερα το όνομα των Λαβδακιδών μεταφορικώς για οικογένειες ,οι οποίες παθαίνουν μεγάλες , απροσδόκητες και ανεξήγητες συμφορές επί σειρά γενεών .Ο Σοφοκλής αντλεί από το μύθο των Λαβδακιδών το υλικό τις τραγωδίες του.
Οι γυναίκες της γενιάς του Κάδμου εμπλέκονται στον κύκλο της διονυσιακής λατρείας, είτε ως μητέρες φυσικές (Σεμέλη) και θετές (Ινώ), είτε ως αδελφές τους (Αγαύη, Αυτονόη) που αρνούνται την λατρεία του θεού Διονύσου. Όλες τους γεννούν αρσενικά παιδιά που όμως χάνονται σχεδόν όλα από τους γονείς τους. Η γενιά συνεχίζεται μόνο από το ζεύγος Νυκτηίς – Πολύδωρος.
H κατάρα αυτή δεν βαραίνει μόνον τον Λάβδακον ,αλλά μεταφέρεται και στον υιόν του Λάιον . Αυτός κάποτε εξορισμένος κατέφυγε στην Ήλιδα ,όπου του προσέφερε άσυλο ο βασιλιάς Πέλοψ .Εκεί έκαμε ανόσια πράγματα. Διότι ,αφού παρενόχλησε σεξουαλικά τον όμορφον υιόν του Πέλοπος και παρότι αυτός αντιστάθηκε με πείσμα , απήγαγε και βίασε τον Χρύσιππον . Αυτή του η ενέργειά θεωρήθηκε ύβρις και ασέβεια προς τους Νόμους ‘ η δε θεά Ήρα, ως προστάτιδα του γάμου ,τον απεχθανόταν .Όταν μάλιστα ο Χρύσιππος αυτοκτόνησε από αισχύνη με ξίφος , ο Πέλοψ πάνω στο άψυχο σώμα του παιδιού του καταράστηκε τον Λάιο ή να πεθάνει άτεκνος ή εάν αποκτήσει υιόν ,να πεθάνει από το χέρι του. Εν συνεχεία ο ελεεινός , ασεβής και υβριστής Λάιος σκότωσε και τον πενθερό του Μενοικέα φοβούμενος μην τον εκθρονίσει .Όταν ήλθε το πλήρωμα του χρόνου η κατάρα του Πέλοπος επαληθεύτηκε : ο Οιδίπους ,αφού σκότωσε τον πατέρα του [ πατροκτόνος ], νυμφεύτηκε την μητέρα του ακουσίως [ αιμομίκτης ] και απέκτησε τέσσερα παιδιά [ τέκνα αιμομιξίας ] . Σε σωζόμενον απόσπασμα της » Θηβα’ί’δος» μάλιστα τονίζεται ,ότι ο Οιδίπους καταράστηκε τους δύο υιούς του να αλληλοσφαχτούν ,επειδή είχαν παραβεί την εντολή του να μην χρησιμοποιήσουν ποτέ το ασημένιο τραπέζι τού Κάδμου και το χρυσό κύπελλο [δέπας ], που έπινε κρασί ο Λάιος .
Ο ΜΥΘΟΣ.
Κάθε τραγωδία αναγκαστικώς έχει έξι[ 6 ] μέρη : μύθος , ήθη , λέξις , διάνοια , όψις ,μελοποίησις . Αφετηρία και σαν ψυχή της τραγωδίας είναι ο μύθος [ μέρη του μύθου είναι και οι περιπέτειες και οι αναγνωρίσεις ] και δεύτερον οι χαρακτήρες.
ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΟΥΣ – » Περί ποιητικής », { 140 a-b ].
Από τα μέρη κάθε τραγωδίας [6] το πιο σπουδαίον είναι ο μύθος …..Δηλαδή ,εάν κάποια ή κάποιος αγνοεί τον μύθο που είναι το σπουδαιότερο από τα μέρη της τραγωδίας, τότε καλλίτερα να μην δει καμμία τραγωδία.
H Aντιγόνη ,η δεύτερη αρχαιότερη σωζόμενη τραγωδία του Σοφοκλέους , είναι για πολλούς η ωραιότερη τραγωδία του Σοφοκλέους βασισμένη στον Θηβαϊκό κύκλο, μάλλον πρωτοπαίχθηκε το 441π.Χ. στα Μεγάλα Διονύσια και απέσπασε το πρώτο βραβείο. Το παράδοξο είναι ότι υπάρχει μία αναντιστοιχία ,μία ανακολουθία μυθολογικού χρόνου και χρόνου διδασκαλίας της τραγωδίας του Σοφοκλέους . Μυθολογικά η σειρά είναι : Οιδίπους τύραννος – Οιδίπους επί Κολωνώ – Αντιγόνη , ενώ η χρονική σειρά της διδασκαλίας των τραγωδιών είναι : Αντιγόνη - Οιδίπους Τύραννος -Οιδίπους επί Κολωνώ . Συνεπώς η Αντιγόνη κλείνει μυθολογικά τον Θηβαϊκό κύκλο ,αν και διδάσκεται πρώτη στο Αθηναϊκό κοινό.
Ι.ΚΑΚΡΙΔΗ – » Ελληνική Μυθολογία [ IV. B’.]» . Αντιγόνη , [ σελ. 225 ].
Ο Κρέων ,σύμφωνα με μύθο στην παλαιότερη δομή του, δεν είχε κανένα δικαίωμα πάνω στην Αντιγόνη ,ώστε να της απαγορεύσει την ταφή ή να την τιμωρήσει για την ταφή .Το όνομα της Αντιγόνης μας οδηγεί στον »γόνο’‘ και στην »γονή »και μας δείχνει ,ότι ο μύθος είναι θεολογικός .
Η. LIDDELL & R.SCOTT – » Μέγα λεξικόν της Ελληνικής γλώσσης »
Γόνος [ ο και η ] , γούνος [ Ἰων.] < γί-γνομαι / γενέσθαι .
A. LESKY – » H Τραγική ποίηση των Αρχαίων Ελλήνων » [ Α’ ], { σελ.325 }.
Χρονολόγηση της τραγωδίας.
W. H. RINEHART – » Η Αντιγόνη χύνει σπονδή πάνω από το πτώμα του αδελφού της Πολυνείκη » { 1870 , Μητρ. Μουσείο Νέας Υόρκης }.
Όποια και όποιος αγνοεί την τραγωδία και τον μύθον της »Αντιγόνης» να μην προχωρήσει στην ανάγνωση του παρακάτω κειμένου . Πρώτα πρέπει να διαβάσει την τραγωδία ή τουλάχιστον την υπόθεση [ μύθο ] της τραγωδίας και μετά να συνεχίσει.
<< Ούτοι συνέχθειν, αλλά συμφιλείν έφυν .>
Aυτός ο στίχος [ 523 ] από το Β’ ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ θεωρείται ίσως ως ο πιο διάσημος στην ‘Αντιγόνη του Σοφοκλέους . Διάσημος και παράλληλα αινιγματικός .Πάνω σε αυτόν έχουν οικοδομηθεί πολλές και ποικίλες ερμηνείες . Η Αντιγόνη στην στιχομυθία που ακολουθεί με τον Κρέοντα δηλώνει ,ότι » είναι γεννημένη να αγαπάει [ φιλείν ] και όχι να μισεί [ εχθαίρειν ] » .
Α’.} Ούτοι ή ου τοι .
ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ : Αρνητικόν επίρρημα .
H.LIDDELL & R.SCOTT – » Μέγα Λεξικόν της Ελληνικής γλώσσης » // Ι.ΣΤΑΜΑΤΑΚΟΥ – » Λεξικόν της Αρχαίας Ελληνικής γλώσσης ».
Β’. ] Συμφιλείν – συνεχθαίρειν
ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ : Συμφιλείν του ρ .[ συν + φιλέω-ώ ] : ενεργητική φωνή , ενεστώτας χρόνος , απα-ρέμφατον . Συνέχθειν του ρ. [ συν + εχθαίρω } : ενεργητική φωνή , ενεστώτας χρόνος ,απαρέμφατον. Το ρήμα συμ–φιλέω-ώ ,όπως και το συνέχθω { ποιητικός τύπος του συνεχθαίρω } είναι συνθέσεις αποκλειστικά του Σοφοκλέους . Δεν εντοπίζονται στην αρχαία ελληνική γραμματεία πριν από τον Σοφοκλή.
H.LIDDELL & R.SCOTT – » Μέγα Λεξικόν της Ελληνικής γλώσσης » // Ι.ΣΤΑΜΑΤΑΚΟΥ – » Λεξικόν της Αρχαίας Ελληνικής γλώσσης ».
Ο εχθρός γίνεται φίλος μετά θάνατον ;
O Κρέων πιστεύει ακράδαντα ,ότι ο εχθρός δεν γίνεται φίλος ,ακόμη και πεθαμένος . Δεν ισχύει δηλαδή η [ σημερινή χριστιανική ] αντίληψη ,ότι η αγάπη ενώνει εχθρούς και φίλους στον κόσμο του Άδη. Οι ενταφιασμένοι ήρωες εκείνης της εποχής συνεχίζουν να αγαπούν τους φίλους και να μισούν τους εχθρούς ακόμα και στον Άλλο Κόσμο. Η Αντιγόνη θέλει να εξαφανίσει το μίσος από τον βασιλικόν της οίκο με την ηρωική της πράξη, της αυτοθυσίας και να σταματήσει έτσι την οικογενειακή κατάρα αποδίδοντας ισότιμα την αγάπη και στους δύο αδελφούς της.
Η ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΗ ΦΙΛΊΑ ΠΡΟΥΠΟΘΈΤΕΙ ΙΣΌΤΗΤΑ. Η φιλία μεταξύ ίσων και μεταξύ εκείνων ,που διαφέρουν κατά την θέση και την ιδιότητα. Η σταθερότητα της φιλίας έγκειται μάλλον στο να αγαπά κανείς παρά να αγαπιέται .Η φιλία όπως και το δίκαιον είναι αποτέλεσμα της αμοιβαίας επικοινωνίας μεταξύ των ανθρώπων .
ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΟΥΣ – » Ηθικά Ευδήμεια », [1239 a ,1242 a ].
Υπάρχουν τρία [ 3 ] είδη φιλίας : φιλία από αρετή ,φιλία από συμφέρον ,φιλία από ηδονή. Αυτές [ οι φιλίες ] πάλι μπορούν να διαιρεθούν σε δύο τάξεις : οι μεν εδράζονται επί της ισότητας , οι δε συνάπτονται παρά την υπεροχή του ενός από τους φίλους.
ΠΛΟΥΤΑΡΧΟΥ - » Περί φιλαδελφίας », { 20 }.
Την ομόνοια ανάμεσα στους αδελφούς την σφυρηλατεί το μοίρασμα φίλων [ συμφιλείν ] και εχθρών [ συνεχθαίρειν ] ,η άντληση ευχαρίστησης από την συναναστροφή των ίδιων ανθρώπων , η περιφρόνηση [ βδελύττεσθαι < βδέω = αισθάνομαι αποστροφή ,απεχθάνομαι ] και η αποφυγή των ίδιων ανθρώπων.
ΘΟΥΚΥΔΙΔΟΥ - » Ιστορίαι », [Ε. 94,95 ].
«Ώστε δεν θέλετε να είμαστε φίλοι σας αντί εχθροί σας ; »Όχι ,γιατί δε μας βλάφτει τόσο ή έχθρα σας όσο η φιλία σας. Η φιλία σας, στα μάτια των υπηκόων μας, είναι απόδειξη αδυναμίας μας, ενώ το μίσος σας απόδειξη της δύναμής μας.
ΑΜΜΩΝΙΟΥ – » Λεξικόν ομοίων και διαφόρων λέξεων ».
Διαφέρει [ η λέξη ] εχθρός από τον πολέμιον και τον δυσμενή. Εχθρός είναι αυτός που ήταν προηγουμένως φίλος. Πολέμιος είναι αυτός που προχωράει με όπλα εναντίον του γείτονα .Δυσμενής [ δυσ -μένος ] είναι αυτός που διατηρεί χρόνια έχθρα προς τον κάποτε φίλον του και δύσκολα διαλλάσσεται [ συμφιλιώνεται ] με αυτόν .
ΦΙΛΟΤΗΣ – ΝΕΙΚΟΣ.
ΑΠ.ΓΟΝΙΔΕΛΗ – » Η Γένεση κατά τους αρχαίους Έλληνες », { Ε’.σελ.111-117 ].
Α’ Φιλότης { < φίλος }.
ΑΠ.ΓΟΝΙΔΕΛΗ – » Η Γένεση κατά τους αρχαίους Έλληνες » { ΣΤ’.] Τα τέκνα τη Έριδος .Νείκεα [ σελ.117 ].
Β’. Νείκος { < νεικέω }.
H.LIDDELL & R.SCOTT – » Μέγα Λεξικόν της Ελληνικής γλώσσης » // Ι.ΣΤΑΜΑΤΑΚΟΥ – » Λεξικόν της Αρχαίας Ελληνικής γλώσσης ».
ΣΟΦΟΚΛΕΟΥΣ – » Αίας », { στ.1409-11 }.
Η Φιλότης στον Σοφοκλή εκφράζει αγάπη, φιλία, στοργή ή έναν ανώτερον έρωτα.
Κατά τον Εμπεδοκλή : τα τέσσερα [ 4 ] στοιχεία [ αήρ-πυρ-γη-ύδωρ ] ,που κάποτε συνυπήρχαν ενωμένα στον Σφαίρο ,διαχωρίστηκαν από το Νείκος ,που ήταν μία δύναμη ξέχωρα από αυτά .Στην συνέχεια επενέβαινε η Φιλότης ,μία δύναμη και αυτή ξεχωριστή και τα ενοποιούσε . ‘Υπάρχει ακόμη ένας ύψιστος νόμος του σύμπαντος ,η Ανάγκη ,που είναι η μεταβολή από το Ένα στα Πολλά -υπό το κράτος του Νείκους [ έριδας] – και από τα Πολλά σε Ένα – υπό το κράτος της Φιλότητος [ φιλίας ].
H.LIDDELL & R.SCOTT – » Μέγα Λεξικόν της Ελληνικής γλώσσης » .
Τα αντίθετα ΦΙΛΟΣ -ΕΧΘΡΟΣ φαινομενικά σχηματίζουν ένα εννοιολογικό δίπολον ενώσεως και διαφοράς . Το ίδιο συμβαίνει και με το δίπολο ΚΡΕΩΝ -ΑΝΤΙΓΟΝΗ .Ο Κρέων χωρίζει ,διαιρεί [ εχθαίρειν ή φιλείν ] ‘ η Αντιγόνη ενώνει ,συνθέτει [ συν+ φιλείν ] και δεν συν+εχθαίρειν . Ο Κρέων απευθύνεται στον ΔΙΑ [ Πάνω Κόσμος ] , η Αντιγόνη στον ΔΙΑ [ Πάνω Κόσμος ] και στην θεά ΔΙΚΗ [ Κάτω Κόσμος ]. Μήπως στο δίπολο αυτό ισχύει το ρητόν : << ουδέν κακόν αμιγές αγαθού >> .Στην τραγωδία διαδραματίζει διττό ρόλο και η νύκτα .Ο Κρέων θέλει να αφήσει άταφον στο φως της ημέρας έναν νεκρόν ,που ανήκει στο σκότος και να »θάψει » την Αντιγόνη ,που είναι ζωντανή ,ενώ η Αντιγόνη προσπαθεί να θάψει τον νεκρό αδελφό της ,γιατί ανήκει στον Κόσμο του Σκότους αψηφώντας τον Κρέοντα ,που την» θάβει» ζωντανή, μακριά από το Φως και τον Έρωτα.
Ποίος είναι ο φίλος και ποίος ο εχθρός στην τραγωδία ;
Ο Πολυνείκης και ο Ετεοκλής ήταν ταυτόχρονα συγγενείς [ φίλοι ] και ανελέητοι εχθροί μέχρι αλληλοεξοντώσεως . Ο Κρέων βλέπει παντού εχθρούς και δηλώνει ότι ο φίλος παραμένει φίλος ,όπως ο εχθρός παραμένει εχθρός και μετά θάνατον [ κατά τους αρχαίους τα ανθρώπινα μίση και πάθη συνοδεύουν την ψυχή του νεκρού και στον Άδη ] .Η Αντιγόνη δεν συμμερίζεται την έχθρα του Κρέοντος [ συνεχθαίρειν ] απέναντι στον νεκρό και άταφο αδελφό της , υπερασπίζεται την φιλία [ συμφιλείν ] και τον δεσμό αίματος με τα αδέλφια της [ το δηλώνεται εμπράκτως με τον εκούσιο θάνατό της ] ,αλλά απεχθάνεται και μισεί την αδελφή της ,που δεν συμμερίζεται τις απόψεις της.
Ποία και ποίος ομιλεί περί φιλίας και οικογενειακής αγάπης ;
1. Η Αντιγόνη ; Ο πατέρας ήταν πατροκτόνος και αιμομίκτης , ο παππούς χειρότερος , η μητέρα αυτόχειρας , τα αδέλφια ,που ήσαν καταραμένα από τον πατέρα τους, αλληλοσφάχτηκαν ! Στην αδελφή της Ισμήνη συμπεριφέρεται με ψυχρότητα , περιφρόνηση ,εχθρότητα μέχρι το σημείο του μίσους ,όταν αυτή αρνείται να συμμετέχει στα σχέδια ταφής του νεκρού αδελφού .Η Ισμήνη ανήκει πλέον όχι στους φίλους ,αλλά στους εχθρούς. Φαίνεται να πλεονεκτεί ηθικώς -με την στοργική στάση ,που δείχνει στον νεκρόν αδελφό της – απέναντι στον Κρέοντα. Ουσιαστικά είναι μόνη και βλέπει παντού εχθρούς ,χωρίς το »συμφιλείν» . Και ως Αντι -γόνη θυσιάζοντας τον εαυτόν της αντιτίθεται στην σκυτάλη της οικογενειακής ύβρεως και σφραγίζει το ανόσιο 2. Ο Κρέων ; Ομιλεί για φίλους και εχθρούς αυτός που άφησε να θυσιαστεί [ ή αυτοθυσιάστηκε ] ο μονάκριβος γιός του ο Μενοικέας για την σωτηρία της πόλεως . Αυτός που έδιωξε τον Οιδίποδα από την πόλη . Αυτός που αρνείται την ταφή στον έναν ανεψιόν του ,ενώ τον άλλον καίτοι σφετεριστής του θρόνου τον θάβει με τιμές . Αυτός ο ισχυρογνώμων , που ακούει μόνον τον εαυτόν του και βλέπει παντού μόνον εχθρούς ,αλλά πουθενά φίλους .
Τέλος ,είναι δυνατόν να υπάρχουν άνθρωποι γεννημένοι ΜΟΝΟΝ για να αγαπούν ,όπως και άνθρωποι γεννημένοι ΜΟΝΟΝ για να μισούν ; Διότι το » φίλος » και το » εχθρός » εκφράζουν πάντα όχι μόνον δύο πόλους ,αλλά ΔΥΟ πόλους του ΕΝΟΣ μαγνήτη. Όπως ο Κρέων χωρίζει τους φίλους από τους εχθρούς ,έτσι και η Αντιγόνη .Μήπως είναι μία τρόπον τινά πνευματώδης ή ειρωνική απάντηση το : <<εγώ εκ φύσεως μοιράζομαι την αγάπη και όχι το μίσος >> και δεν κυριολεκτεί ; Διότι ουδείς χαρακτήρας στις τραγωδίες είναι απαλλαγμένος από αυτή την τραγική αντινομία. Και επειδή στις τραγωδίες του Σοφοκλέους η ‘‘κυκλική σύνθεση » έχει μεγάλη και βασική σπουδαιότητα ,είναι δύσκολο να καταλήξει κάποιος στο συμπέρασμα ,ότι το εννοιολογικό αυτό δίπολο αντιθέτων [ εχθρός – φίλος ] είναι ξεκάθαρο στον Κρέοντα και στην Αντιγόνη.
Παράσταση σε Λουκανική [ Λευκανική ] νεστορίδα , {~ 380 π.Χ. } ,Λονδίνο.
Οι Φύλακες οδηγούν στον Κρέοντα ,που κάθεται σε θρόνο και κρατάει τιάρα, την Αντιγόνη με σκυμμένο κεφάλι. Ίσως κρατάει ακόμα το αγγείο [ μάλλον λήκυθος ] για τις χοές ,που έχυσε στο πτώμα του νεκρού της αδελφού.
Γ. ΣΕΦΕΡΗ – » Ποιήματα ». » ΚΙΧΛΗ ». Γ’. Το ναυάγιο της »κίχλης» – Το φως .
Η σκοτεινή Αντιγόνη.
ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΜΥΗΜΕΝΟΥΣ ΑΔΕΛΦΟΥΣ.
ΦΥΛΑΚΕΣ ΓΡΗΓΟΡΕΙΤΕ.
Πολλές οι απόψεις για την καταγωγή του νεωτέρου Θεού της Ελλαδικής θρησκείας. Άλλοι μεν γράφουν για την ξενική καταγωγή του Διονύσου [ από την Αίγυπτο ] ,άλλοι δε για την ελληνική [ από την Θράκη ή την Μικρά Ασία ή την Κρήτη ή την Αρκαδία ] . Μετά όμως από την ανεύρεση και ανάγνωση δύο πινακίδων της Πύλου με το όνομα του Διονύσου { Δi-wo-nu-so-jo } έγινε φανερό, ότι πρόκειται για θεότητα μη ξενική και εισαγόμενη , αλλά για θεότητα της Αιγαιο-ελλαδικής θρησκείας. Συνεπώς η νεότητα του Διονύσου σχετίζεται όχι με την καταγωγή του ,αλλά με την αναβίωση της θρησκείας του στους αρχαίους χρόνους.
ΔΙΟΝΥΣΟΣ ΖΑΓΡΕΥΣή ΖΑΓΡΑΙΟΣ .
Μέγας Θεός των Ορφικών .Ο καταχθόνιος Ζευς μεταμορφωμένος σε φίδι ενώνεται με την μεταμορφωμένη σε κερασφόρον όφιν Περσεφόνη και από αυτή την ένωση γεννιέται ο Κερασφόρος Ζαγρεύς ή Διόνυσος. Επειδή όμως ο Ζευς φοβήθηκε την ζηλότυπη σύζυγό του Ήρα, έδωσε το βρέφος στους Κουρήτες για φύλαξη. Τότε η Ήρα ανέθεσε στους Τιτάνες να βρουν το παιδί ,πράγμα που πέτυχαν .Οι Τιτάνες πλησίασαν τον μικρό Ζαγρέα έχοντας αλείψει τα πρόσωπά τους με γύψο { gypsum } σαν νεκροί από τον Κάτω Κόσμο και προσπάθησαν να τον δελεάσουν με παιχνίδια ,όπως : σβούρα [ κώνος στρόβιλος ], αστράγαλοι ,νευρόσπαστα [ πλαγ-γόνες ] , χρυσά μήλα των Εσπερίδων, τόπι ,πόκος. Αλλά αυτό που τράβηξε την προσοχή του από όλα τα παιχνίδια και κοιτάζοντάς το αμέσως παρέλυσε ήταν το έσοπτρον [ καθρέπτης ]. Ήταν αργά ,όταν αντιλήφθηκε την παγίδα που του έστησαν οι Τιτάνες . Προσπαθώντας δε ματαίως να τους ξεφύγει μεταμορφώθηκε διαδοχικά σε λέοντα ,τίγρη ,ίππο ,φίδι , ώσπου τελικά συνελήφθη ως ταύρος. Οι Τιτάνες ,αφού διαμέλισαν το σώμα του σε επτά κομμάτια , έβρασαν τα μέλη του μέσα σε λέβητα ,που στεκόταν πάνω σε τρίποδα. Όταν το κρέας έβρασε ,το πέρασαν σε επτά σούβλες ,το έψησαν στην φωτιά και άρχισαν να τρώνε . Ο Ζευς μόλις αντιλήφθηκε αυτά που συνέβησαν από την οσμή ,κατακεραύνωσε τους Τιτάνες και ανέθεσε στον Απόλλωνα να θάψει τα μέλη του Ζαγρέως που έμειναν στον Παρνασσό . Ευτυχώς η θεά Αθηνά πρόλαβε να κλέψει την καρδιά του Ζαγρέως ,που είχε μείνει ανέπαφη και την παρέδωσε στον Δία .Ο Ζευς ,αφού την έκαμε σκόνη ,πότισε με αυτήν την Σεμέλη ,η οποία μετά από αυτό έμεινε έγκυος και γέννησε τον Νεώτερον Διόνυσον .Κατά μία άλλη εκδοχή ο Ζευς γέννησε τον Διόνυσον καταπίνοντας ο ίδιος την σκόνη από την καρδιά του Διονύσου. Ο μύθος του Ζαγρέως και η αρχή της λατρείας του είναι συμβολική. Υπονοείται , δηλαδή , η γεννητική δύναμη της φύσεως ειδικώς με την μορφή του σπόρου που ενταφιάζεται για να μπορέσει να αναγεννηθεί και με άλλες αναπαράστασεις των περιπετειών της ζωής . Αργότερα ο Διόνυσος συνδέθηκε και ταυτίστηκε με τον Οίνον. Ο »Ιερός Λόγος » των Ορφικών ήταν ένας μυστηριακός συμβολικός μύθος και ο Διόνυσος Ζαγρέας ήταν ο Σωτήρας των ψυχών όσων ήσαν μυημένοι στα αρχαία Ελληνικά Μυστήρια.
ΙΩ.ΡΙΣΠΕΝ – » Ελληνική Μυθολογία »,{ σε 491-2 }.
Η μυστική λατρεία του Διονύσου . Διόνυσος Ζαγρεύς : Ο Μεγάλος Κυνηγός.
Κ. ΚΕΡΕΝΥ’Ι΄ – » Η Μυθολογία των Ελλήνων », { σελ.235-6 }.
Με τον όρον » Άδης » εννοούσαν μόνον την μία πλευρά ενός μεγάλου Θεού .Ξέρουμε ,επίσης ,ότι στον σύζυγο τής Περσεφόνης δινόταν και το όνομα ‘‘Ζεύς Καταχθόνιος » και ότι ήταν αυτός που την άρπαξε ,ο Ζευς ,ο πατέρας της. Σαν Καταχθόνιος ,ο Ζευς ,ήταν ο πατέρας του Χθονίου Διονύσου .Στην ιδιότητά του ως Θεός του Κάτω Κόσμου ονομαζόταν επίσης ‘Ζαγρεύς ‘, ο »μεγάλος κυνηγός », κι έτσι έλεγαν επίσης και τον υιόν του…. Δεν είχαν στην μυθολογία μας μονάχα ο Ζευς και ο Διόνυσος αυτό το διπλό πρόσωπο. Και όμως κανένας άλλος Θεός δεν φαινόταν τόσο πολύ σαν ένας άλλος Ζευς ,όσο ο Διόνυσος.
RUD. STEINER – » Le mystère chrétien et les mystères antiques » [Ο Χριστιανισμός και τα μυστήρια της αρχαιότητας ] . IV .Platon comme mystique [ Ο Πλάτων ως μύστης ], { σελ.142-144 }.
E.R.DODDS – » Οι Έλληνες και το παράλογο ».
ΙΙΙ. Τα αγαθά της μανίας . Παράρτημα Ι. Μαιναδισμός.
ΚΛΑΣΣΙΚΑ ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΗΜΕΝΑ – » Διόνυσος ».
Ο Διόνυσος είναι : α]. Θεός του οίνου και των θαυμάτων του οίνου ,που χάρισε στους ανθρώπους την καλλιέργεια της αμπέλου και την παραγωγή του οίνου β]. Θεός της άγριας φύσης και της βλαστήσεως ,αλλά και ορισμένων ζώων [ όπως λέων , όφις , ταύρος ] τον οποίον τιμούσαν πομπές φαλλοφόρων επιδεικνύοντας έτσι την σεξουαλικότητα και την γονιμοποιό δύναμή του γ].Θεός της εκστάσεως [ μαινάδες ] δ]. Θεός του χορού [ συνοδεία Σατύρων ,Νυμφών,Μαινάδων ] ε]. Θεός της μεταμφιέσεως και της χρήσης των προσωπείων [ θέατρο ] στ]. Θεός της μυστηριακής μυήσεως και της μετά θανάτου ζωής .
Όσοι μυημένοι ,τότε , έβλεπαν και άκουαν τις διδασκαλίες των τραγικών ποιημάτων στο θέατρο των Αθηνών ,αντιλαμβάνονταν τους αντίθετους ρόλους των υποκριτών ,όχι με την σημερινή ηθική χροιά ,αλλά ως μέρη ενός κομματιασμένου Διονύσου ,ως μία θεϊκή περιπέτεια ,μία θείαν άλην, ένα σεργιάνι στον Κόσμον ενός Πάσχοντος Θεού.
Ο ΒΙΟΣ ΕΙΝΑΙ ΘΕΑΤΡΟΝ…
<< Θεατή , ήλθες στην ορχήστρα της ζωής από κάποια πάροδο του οικουμενικού θεάτρου για να λάβεις μέρος σε έναν συμπαντικό χορό ,ψάλλοντας κι εσύ τα πάθη του εφήμερου ανθρώπου στην ορχήστρα .Είδες και έλαβες γνώση από τα δρώμενα επί σκηνής , αποχώρησες μετά το τέλος του δράματος, ίσως, κεκαθαρμένος >>.
ΔΗΜΟΚΡΙΤΟΥ – » Γνώμαι », [ 88 ].
» Ο κόσμος είναι σκηνή [ θεάτρου ] ,ο βίος είναιπάροδος [ θεάτρου ] : ‘ ήλθες ,είδες ,απήλθες » , [ mondo è un palcoscenico, la vita un ingresso: entri, vedi, esci = o κόσμος είναι μια σκηνή θεάτρου [ παλκοσένικο ] , η ζωή μια είσοδος : εισέρχεσαι [ entrare ] ,βλέπεις [ vedere ] , εξέρχεσαι [ uscire ] ».
ΕΠΙΚΤΗΤΟΥ – » Εγχειρίδιον », [ 17 ].
Να θυμάσαι ,ότι είσαι υποκριτής σε δραματικό έργο..
Ο βίος μοιάζει με πανηγύρι.Όπως σ’ αυτό άλλοι έρχονται για να λάβουν μέρος σε αγωνίσματα ,άλλοι για να κάνουν εμπόριο και άλλοι βεβαίως, οι άριστοι ,ως θεατές .Έτσι και στον βίον ,άλλοι γεννιούνται δουλοπρεπείς ,που είναι κυνηγοί της δόξας και της πλεονεξίας κι άλλοι γεννιούνται φιλόσοφοι, κυνηγοί της αλήθειας.
Θέατρον Διονύσου Ελευθερέως
ΛΑΜΒΔΑ ή ΛΑΒΔΑ ή ΛΑΜΔΑ.
»Των ημιφώνων γλυκύτατον» [ Λ ] χρησιμοποιείται για να εκφράσει το Λείον , το οΛισθαίνειν , το Λιπαρόν και το κοΛΛώδες.
Το »χωλό» γράμμα. Εάν προσέξει κάποιος το σχήμα του αρχαίου [ Λ] στα παλαιά ελληνικά αλφάβητα ,θα παρατηρήσει τα άνισα σκέλη του γράμματος αυτού ,πριν καθιερωθεί το Κλασσικόν Ελληνικόν [ Λ ] το ισοσκελές.
Εάν γίνει προέκταση της μίας πλευράς [ ΒΓ ] σε [ ΒΓ’ ] του στοιχείου – Λ – [ των προ Ευκλείδου αλφάβητων ] και ενώσουμε με ευθεία τα [ Α ,Γ ‘ ] και εάν ενώσουμε τα [ Β, Γ ] με ευθεία του Λατινικοί [ Λ ] ,τότε εμφανίζεται ένα ορθογώνιο τρίγωνο. Επίσης με σταθερό το μικρότερο σκέλος του [ Λ ] και ελεύθερο το άλλο μπορεί να διαγραφεί κύκλος .
Στον δίσκο της Φαιστού ιερογλυφικό σύμβολο σε σχήμα [ Λ ] .
Ο ΛΑ[Μ]ΒΔΑΚΟΣ.
Λάμβδακος [ < λαμβδός < λάμβδα ή λάβδα ή λάμδα ] .
Στον Λάβδακο , γενάρχη των Λαβδακιδών [ τελευταία δυναστεία των Θηβών ] , συνενώνονται δύο γένη { Σπαρτών [ Νυκτέα ,Χθονίου ] από την πλευρά της μητέρας του Νηκτηίδας και Καδμείων από την πλευρά του πατέρα του Πολύδωρου } , που διαμόρφωσαν τους μύθους της Βοιωτίας . Άγνωστο παραμένει το όνομα της μητέρας του Λα’ί’ου ,κάτι που σε κάποιους κινεί νοσηρές υποψίες περί αιμομικτικών σχέσεων. Δηλαδή ,όπως συνέβη με τον Οιδίποδα που νυμφεύθηκε τη μητέρα του Ιοκάστη. Σύμφωνα με την του Απολλοδώρου » Βιβλιοθήκη » : << Η Νυκτηίδα γέννησε τον Λάβδακο, που χάθηκε μετά τον Πενθέα κι αυτός [ τον ξέσκισαν οι Βάκχες ] , επειδή είχε ίδια φρονήματα με αυτόν [ εναντιώθηκε κι αυτός στην Βακχική λατρεία και τα Ιερά όργια >> { ΙΙΙ.v.5 ]. Και ο Πολύδωρος και ο Λάβδακος ,που αρνούνται τη λατρεία του Διόνυσου και πεθαίνουν όπως ο Πενθέας.
Δ. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΥ -» Μέγα λεξικόν της Ελληνικής γλώσσης ».
Λαβδός ,Λάβδα ,Λαβδοειδής.
ΙΑΜΒΛΙΧΟΥ - » Τα Θεολογούμενα της Αριθμητικής »,{ Ι. 1,2 }.
Περί μονάδος .Η μονάς είναι αρχή του αριθμού ,η οποία δεν έχει θέση στον χώρο [ όπως το σημείο ]. Και λέγεται μονάς από του ρήματος μένω ‘ διότι η μονάδα διατηρεί ίδια την μορφή κάθε αριθμού με τον οποίον πολλαπλασιά-ζεται [ 3χ1=3,4χ1=4 κ.α. ] και δεν δημιούργησε άλλον αριθμό …[ χωρίς αυτό να το θεσπίσουμε εμείς αλλά η θεϊκή φύση ]…. Στον σχολιασμό του βιβλίου του Νικομάχου » Αριθμητική εισαγωγή » ,ο Iάμβλιχος επινοεί ένα διάγραμμα σε σχήμα λάμδα που υποδεικνύει μία »φυσική» αντιστοιχία και αντιδιαστολή ακεραίων αριθμών και κλασμάτων [ μερών ].
ΙΑΜΒΛΙΧΟΥ - » Περί της Νικομάχου Αριθμητικής εισαγωγής », { 14,5 ].
ΑΣΠΙΣ ΛΑΚΕΔΑΙΜΟΝΙΩΝ.
Σκοπός της τραγωδίας .
Ποίος είναι ο σκοπός της τραγωδίας αυτής ; Ασφαλώς ,όπως και σε κάθε τραγικό ποιητή , το πρώτο βραβείο και η αναγνώριση του ποιητή μέσα από την ηδονή ,που προσέφερε στους θεατές του. Και ποίον είναι το βασικό νόημα αυτής της τραγωδίας ; Η σύγκρουση μεταξύ γραπτών και αγράφων νόμων ; Η σύγκρουση του οίκου ,της οικογένειας με την πολιτεία ; Η αφοσίωση της Αντιγόνης στους αγράφους νόμους θεωρώντας αυτούς ως υψίστη ιδέα ή αγαθόν ; Η αντιεξουσιαστική στάση της Αντιγόνης , ως ένα είδος αντίστασης κατά της τυραννίας ; Το πανανθρώπινο μήνυμα »αδελφοσύνης » και »αγάπης» [ συμφιλείν έφυν ],ένα κατά τρόπον τινά προχριστιανικό μήνυμα που εκπέμπει η Αντιγόνη ; Μία ‘‘επιθυμία θανάτου» [ σύμφωνα με νεώτερες ψυχαναλυτικές ερμηνείες ] που εκδηλώνεται στις πράξεις της Αντιγόνης ; Μήπως είναι η [ ένοχη για πολλούς ] φιλαδελφία [ αδελφική αγάπη ] της Αντιγόνης ; Ή μήπως η ύβρις του Κρέοντος ,που επιφέρει την Νέμεση ; Είναι άραγε μία προειδοποίηση προς τον φίλον του Σοφοκλέους Περικλή για την αλαζονεία της εξουσίας και τις καταστροφικές της συνέπειες [ Σαμιακός πόλεμος , Καταστροφή της Μιλήτου, που ήταν και συστράτηγος με τον Περικλήμετά την επιτυχία της »Αντιγόνης» ] ; Υπάρχει και κάτι άλλο ,που – ίσως -να είναι δυσδιάκριτο ώστε να περάσει απαρατήρητο κατά την μελέτη αυτής της τραγωδίας ή είναι όλα φανερά ;
Δ. ΛΙΑΝΤΙΝΗ – » Ελληνικά », { σελ. 140-142 ].
Τύπωσαν μέσα μας το σχήμα μιας αγίας Αντιγόνης και ενός Κρέοντα διαβόλου .Ο Σοφοκλής όμως στα σημεία πλάθει μίαν Αντιγόνη πολύ πιο ισχυρόγνωμη από τον Κρέοντα. Και στα σημεία πλάθει έναν Κρέοντα πολύ πιο ευαίσθητο και δραματικόν από την Αντιγόνη.
Α‘. Ο Κρέων [¨< κρείων < κραίνω =άρχω } : κυβερνήτης, άρχων, δεσπότης, κύριος – εντεύθεν το Κρέων ] , ο οποίος διατάζει να μην ταφεί -σύμφωνα με τους νόμους -ο νεκρός Πολυνείκης, αρχικά δεν θέλει να κυβερνήσει ,σύμφωνα με τις εξαγγελλίες του ,ως αυταρχικός βασιλιάς . Δεν έχει ουσιαστικόν όφελος από την μη ταφή του νεκρού ανιψιού του. Απαιτεί να εφαρμοστεί ένας παμπάλαιος » Ελληνικός νόμος » κατά αυτών που προδίδουν την πατρίδα και κατά των ιεροσύλων .Υπερασπίζει δικαίως την άμυνα της πόλεως ,εκτός της οποίας ο αρχαίος Έλληνας θα ήταν ανύπαρκτος [» ο άπολις ή θεός ή θηρίον είναι» ή » ο άνθρωπος είναι ζώον πολιτικόν »],και δηλώνει ότι θα εφαρμόσει δίκαια τον νόμον μη λαμβάνοντας υπόψιν του συγγενικούς και φιλικούς δεσμούς. ’‘Φίλος είναι μόνον ο φιλόπατρης» .Έτσι, αφενός διατάζει να αφήσουν άταφο τον νεκρόν [ προδότη ] της πόλεως ,βορά στα σκυλιά και στα όρνια ,αφετέρου να τιμήσουν δεόντως τον φιλόπατρη βασιλιά. » Διότι οι δίκαιοι [ ένδικοι ] δεν μπορούν να τιμηθούν ίσα με τους αδίκους [ κακούς ] και όποιος είναι φίλος αυτής της πόλεως θα τιμάται και ζωντανός και νεκρός το ίδιο από μένα ».
ΟΜΗΡΟΥ – » Ιλιάς » , [ Χ ,335 ].
Ο Αχιλλεύς αποφασίζει να αφήσει άταφον τον Έκτορα ,βορά στα σκυλιά και στα όρνια, και ο Έκτωρ τον παρακαλεί να μην το κάνει. Στο τέλος ο Αχιλλεύς [ και με την βοήθεια της θεάς Αθηνάς ] δεν φτάνει σε αυτή την απεχθή και ανίερη πράξη του ,αλλά παραδίδει το σώμα του Έκτορος στον δύστυχο πατέρα του προς ταφή.
ΞΕΝΟΦΩΝΤΟΣ – » Ελληνικά »,[ Α’7,22 ].
»Η ταφή των προδοτών της πόλεως και των ιεροσύλων γίνονταν εκτός Αττικής» . Οι εχθροί πρέπει να είναι εκτός της πόλεως ζωντανοί ή νεκροί και να δημεύονται οι περιουσίες τους.
Οι Λοκροί αρνήθηκαν να δώσουν τα σώματα των νεκρών προς ταφή ,επειδή όλοι οι Έλληνες είχαν κοινό νόμο που προέβλεπε ,ότι οι ιερόσυλοι έπρεπε να μένουν άταφοι .Τότε ο Φιλόμηλος ,στρατηγός των Φωκέων, οργιζόμενος σκότωσε μερικούς εχθρούς ,πήρε στην κατοχή του τα σώματά τους και ανάγκασε τους Λοκρούς να ανταλλάξουν τους νεκρούς.
Β’. Η Αντιγόνη , σύμφωνα με τον ‘‘Πανελλήνιον νόμον » ,έχει ιερό καθήκον να αποδώσει τιμές ταφής στον αδελφόν της και δικαιολογημένα, διότι εκτός του ισχυρού αδελφικού φίλτρου φρονεί ,ότι ο Πολυνείκης [ Πολύ + νείκος]=έρις, φιλονεικία, λογομαχία, λοιδορία ,ύβρις ] δεν ήταν προδότης ,αλλά νόμιμος διεκδικητής του θρόνου ,τον οποίον σφετερίστηκε ο αδελφός του Ετεοκλής [ ετεόν = αληθές + κλέος = δόξα ,φήμη ], Αντιγόνη :αντί {= oμοιότητα προς το πρότυπον ,ισότητα } + [ η ] γόνος [ < γίγνομαι ] = απόγονος, τέκνον ].
ΟΜΗΡΟΥ – » Ιλιάς », [ Ψ’,71-74 ].
Οι Αχαιοί και οι Τρώες κάνουν ανακωχή για να θάψουν τους νεκρούς τους. Διότι οι πύλες του Άδη είναι κλειστές για την ψυχή του ανθρώπου ,του οποίου το πτώμα δεν βρήκε ανάπαυση. Οι Θεοί μάλιστα αγανακτούν με την ύβριν του Αχιλλέως να αφήσει άταφο το σώμα του Έκτορος ,ώσπου τελικά ο Αχιλλέας δεν εκτελεί την ανίερη και απάνθρωπη απόφασή του
ΟΜΗΡΟΥ – » Οδύσσεια », [ λ’,51-80 ].
Ο άταφος νεκρός και χωρίς νεκρικές τιμές δεν ανήκει ούτε στον Πάνω ούτε στον Κάτω κόσμο. Ο σύντροφος του Οδυσσέα , ΕΛΠΗΝΩΡ ,παρακαλεί να τον κάψουν για να μπορέσει να ανήκει κάπου.
Η μη ταφή νεκρού αποτελεί ασέβεια και προς τους Χθονίους και προς τους Ουρανίους Θεούς. Προς τους Χθονίους μεν , διότι δεν αποδίδεται σε αυτούς ο νεκρός [ διά πλήρους ή δια συμβολικής ταφής , πασπαλίζοντας σκόνη τρις πάνω στο πτώμα ] ,προς τους Ουρανίους δε , διότι οι Ολύμπιοι μιαίνονται βλέποντας νεκρόν άταφον [ γι’ αυτό και η ταφή πρέπει να γίνεται πριν την ανατολή του Ηλίου ].Στην ναυμαχία των Αργινουσών οι έξι Αθηναίοι στρατηγοί ενώ νικούν ,καταδικάζονται να πιούν το κώνειο ,διότι δεν μπόρεσαν να διασώσουν τους ναυαγούς και δεν εκπλήρωσαν το ιερό καθήκον της περισυλλογής των νεκρών συμπολεμιστών τους [ σε μία δίκη παρωδία βεβαίως ,αλλά δεν είναι του παρόντος ] . Η ταφή των νεκρών καλείται » Πανελλήνιος νόμος ». Ενώ οι Πανέλληνες ανάγουν το έθος της ταφής των νεκρών τους στον Ηρακλή ,ο οποίος θεωρείται ιδρυτής του πολιτισμού τους στην Αττική ,ήδη από την πανάρχαια εποχή του βασιλιά Κέκροπος έχει θεσπιστεί η ταφή των νεκρών ως ιερό καθήκον. Πέραν τούτου κάθε άταφο σώμα μολύνει ολόκληρη την περιοχή , η οποία έχει ανάγκη καθαρμού για να αποφευχθούν οι λοιμοί και οι επιδημίες. Συνεπώς η εντολή του Κρέοντα για τη μη ταφή του Πολυνείκη συνιστά μόνον μία τελετουργική ανωμαλία αφήνοντας »’άμοιρον, ακτέριστον, ανόσιον » τον νεκρόν ,χωρίς τις αναγκαίες επικήδειες τιμές ,αλλά επιφέρει και ανόσιο μίασμα στην πόλη.
Εκτός του »Πανελληνίου νόμου » ,διατυπώνονται εδώ από τον τραγικόν ποιητή θρησκευτικές πεποιθήσεις ,που ομοιάζουν με τις θρησκευτικές αντιλήψεις στην Παλαιά Διαθήκη : Εκκλησιαστής 12. 7 : << Και επιστρέψη το χώμα εις την γην, καθώς ήτο, και το πνεύμα επιστρέψη εις τον Θεόν, όστις έδωκεν αυτό >>.Μόνον που στην αρχαία ελληνική φιλοσοφία ο Θεός αυτός ονομάζεται Αιθήρ.
ΛΥΣΙΑ – » Επιτάφιος τοις Κορινθίων βοηθοίς »,{ ΙΙ.8-9 }. Λόγος προς τιμήν των νεκρών του Κορινθιακού πολέμου ».
Όταν ο Άδραστος και ο Πολυνείκης εξεστράτευσαν εναντίον των Θηβών και νικήθησαν, επειδή οι Καδμείοι δεν επέτρεπαν να θάβουν τους φονευθέντας, οι Αθηναίοι ,επειδή νόμισαν πως εκείνοι (οι Αργείοι) μεν, εάν σε κάτι αδίκησαν , αφού φονεύθησαν τιμωρήθηκαν με την πιο μεγάλη τιμωρία, επειδή δε οι θεοί του Άδου δεν έλαβαν, όσα τους ανήκον, (τους νεκρούς των Αργείων), ότι δείχνεται ασέβεια εις τους άνω [ Ολυμπίους ] θεούς, διότι μιαίνονται τα ιερά, κατ’ αρχάς μεν αφού έστειλαν κήρυκας παρακαλούσαν αυτούς να επιτρέψουν την ταφή των νεκρών. Διότι νόμιζαν ,ότι είναι ίδιον μεν των γενναίων ανδρών να τιμωρούν τους εχθρούς, εφ’ όσον αυτοί ζουν , ίδιον δε των δειλών να αποδεικνύουν την γενναιότητά τους στα σώματα των φονευμένων …
Σύμφωνα με τον G .Hegel υπάρχει σύγκρουση δύο αγαθών [ επιεικών ] παρά δύο κακών [ μοχθηρών ], διότι ΚΑΙ ΟΙ ΔΥΟ ΈΧΟΥΝ ΤΟ ΔΙΚΙΟ ΤΟΥΣ . Ο Κρέων ως κυβερνήτης εφαρμόζει τον ‘Γραπτό νόμο ζητώντας την ατίμωση του νεκρού προδότη ,που οδήγησε ξένα στρατεύματα κατά της πατρίδας του .Δεν είναι δίκαιο να εξισώνεται ο »προδότης» με τον »ήρωα ».Επειδή όμως αδιαφορεί και απαξιώνει τον Άγραφο νόμο ,που τον υπερασπίζεται επιμόνως μία συγγενής του , γίνεται αντιπαθής .Η Αντιγόνη ως εκπρόσωπος του Άγραφου εθιμικού δικαίου ,καίτοι αδιαφορεί και απαξιώνει τον Γραπτό νόμο της πόλεως ,τον οποίον εφαρμόζει επιμόνως ένας συγγενής της , επειδή υπερασπίζεται τον Πανελλήνιον νόμον » της ταφής των νεκρών και θάβει τον νεκρό αδελφό της ,γίνεται συμπαθής.
Γ. ΠΕΦΑΝΗ – » Φιλοσοφικές παρατηρήσεις του Καστοριάδη στην τραγωδία », { σελ.273 }.
S. NORBLIN – » Η Αντιγόνη θάβει την Πολυνείκη » , { 1825 }. Παρίσι.
ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟΝ ΤΗΣ ΔΕΥΤΕΡΑΣ ΤΑΦΗΣ .
Η εντολή του Κρέοντα για τη μη ταφή του Πολυνείκη συνιστά μία τελετουργική ανωμαλία . Ήταν ασέβεια να αφήσεις τον νεκρόν στην τύχη του << άμοιρον, ακτέριστον, ανόσιον ν >>. Ο νεκρός πρέπει να ταφεί, διαφορετικά δεν ανήκει ούτε στον Eπάνω κόσμο ούτε στον Kάτω. Πολλές απαντήσεις επιστημόνων ερευνητών έχουν δοθεί ,όπως και πολλών τυχαρπάστων εικοτολόγων , στο ερώτημα : γιατί η Αντιγόνη ,ενώ είχε θάψει συμβολικά έστω τον αδελφόν της , πηγαίνει για δεύτερη φορά στον τόπο της ταφής και οι φύλακες την συλλαμβάνουν ; Ποίος ήταν ο σκοπός της και σε τί συμβάλλει στην εξέλιξη του έργου; Άλλοι λένε ,ότι ήθελε να επιβλέψει την σωματική ακεραιότητα του νεκρού από τους κύνες .Άλλοι ,ότι ήθελε να θτηνήσει την δεύτερη φορά τον νεκρό, κάτι που δεν έκανε την πρώτη φορά.Άλλοι ,ότι ως χαρακτήρας αναρχικός στόχευε στην προβολή και την δημοσιότητα .Άλλοι λένε ,ότι δεν ήταν η Αντιγόνη ,αλλά η Ισμήνη ,που έκαμε την πρώτη ταφή με λίγο χώμα [ συμβολική ταφή ] και αμέσως έφυγε από τον φόβο μην την συλλάβουν. Άλλοι αποδίδουν στους Θεούς την πρώτη ταφή. Άλλοι προτείνουν ως αιτία το φυσικό φαινόμενο της θύελλας ,που εμπόδισε την Αντιγόνη να ολοκληρώσει τις νεκρικές τιμές. Μήπως η υπερβολική αδελφική αγάπη την οδήγησε στην αμαρτία και στην τιμωρία ; Μάλλον λόγω δραματικής σκοπιμότητας , οικονομίας και πλοκής του έργου.
ΣΥΡΜΑΑΝΤΙΓΟΝΗΣ .
A. LESKY – » Η Τραγική Ποίηση των αρχαίων Ελλήνων [ Α’ ] », { σελ.323-25 }.
Καλείται λοιπόν όλος αυτός ο τόπος Σύρμα Αντιγόνης ‘επειδή ήταν φανερόν ,ότι η Αντιγόνη δεν μπορούσε ,παρά την προθυμία της, να σηκώσει τον νεκρόν Πολυνείκη , επινόησε μετά να τον σύρει ‘ τον έσυρε λοιπόν και τον έβαλε πάνω στην αναμμένη πυρά του Ετεοκλή
ΑΠΟΛΛΟΔΩΡΟΥ – » Βιβλιοθήκη », [ Γ’.VII ].
Η Αντιγόνη ,αφού έκλεψε το σώμα του Πολυνείκη , το έθαψε κρυφά, και όταν ανακάλυψε την κλέφτρα ο Κρέων την έθαψε σε τάφο ζωντανή .
Γ. Ι. ΥΓΙΝΟΥ – » Μύθοι » . [ 72 ] Αντιγόνη .
Η Αντιγόνη και η σύζυγος του Κρέοντος Αργεία πήραν κατά τη διάρκεια της νύχτας το σώμα του Πολυνείκη και το έβαλαν κρυφά στην ίδια πυρά στην οποία είχε τοποθετηθεί η σορός του Ετεοκλή .
Ο νέος βασιλιάς απαγόρευσε να ταφούν οι ̓Αργείοι, που είχαν πέσει στο πεδίο της μάχης…
ΝΙΚ. ΛΥΤΡΑ – » Η Αντιγόνη εμπρός στον νεκρό Πολυνείκη »,{ 1865 }.
Η ΣΥΓΚΡΟΥΣΗ .
Αφού και ο Κρέων και η Αντιγόνη έχουν αγαθές προθέσεις και ανιδιοτέλεια στις πράξεις τους ,γιατί επέρχεται σύγκρουση .Γιατί συγκρούονται δύο » αγαθοί » άνθρωποι ; Διότι το συγκλονιστικό στην τραγωδία δεν είναι ο συγκινητικός θάνατος της Αντιγόνης και οι άλλοι θάνατοι που ακολούθησαν ,αλλά η προώθηση των πραγμάτων μέχρις εσχάτων από τον Κρέοντα και από την Αντιγόνη , που οδηγεί στην καταστροφή και των δύο εξαιτίας της ύβρεως και της άτης.
ΕΥΡΙΠΙΔΟΥ – » Ικέτιδες », { στ.226-28 }.
Γιατί ο Θεός λογιάζει του δίκαιου την τύχη και τα πάθη του ανόμου ενωμένα ,κι αφανίζει μαζί μ’ αυτόν κι εκείνον ,που δε φταίει.
1 ] .O Κρέων θα έπρεπε να αρκεστεί στον θάνατον του Πολυνείκη και να μην ωθήσει τα πράγματα στα άκρα [ύβρις ],αλλά η άγρια επιμονή και η νοητική τύφλωσή του [ Άτη ] τον οδηγούν στην τιμωρία [ Νέμεσις ] .Έτσι πάνω στην παραζάλη και θόλωση του νου του ανατρέπει τα πάντα : αφήνει τον νεκρόν και άψυχον άταφον [ εκτός του Κάτω κόσμου που ανήκει ] και εγκλείει σε υπόγειο τυφλό θάλαμο -τάφο μία ζωντανή ψυχή [εκτός του Πάνω κόσμου ]. Εν ολίγοις ανατρέπει και την θεϊκήν και την κοσμικήν τάξη .Οι νόμοι όμως του Πάνω Κόσμου δεν έχουν καμμίαν ισχύ στον Κάτω Κόσμο. Γι’ αυτό και ο μάντης Τειρεσίας θα προφητεύσει , ότι αυτή η ασέβεια θα φέρει » νεκρόν από τα σπλάχνα τού Κρέοντος. Και επαληθεύεται ,διότι τραγική συνέπεια της πράξεώς του είναι ο απαγχονισμός της Αντιγόνης , η αυτοκτονία του Αίμονος και η αυτοκτονία της Ευρυδίκης. .Στο τέλος ,βέβαια, ο Κρέων μετανιώνει και σπεύδει να αποτρέψει την θύελλα που έρχεται ,αλλά δεν προλαβαίνει. Έτσι και η βλάβη που προξενεί το κακό είναι ανήκεστος και η συντριβή του -παρά την μετάνοια και την μεταμέλειά του- είναι πλέον αναπόφευκτη .
2 ] Η Αντιγόνη με την τόλμη της [ εκτέλεση της δευτέρας ταφής του Πολυνείκη ] και την ανυπακοή της [ στον Κρέοντα ] θέτει σε κίνδυνο την πολιτεία .Ασέβησε παραβιάζοντας τους γραπτούς νόμους [ » όσια πανουργήσασα »= αφού διέπραξα ιερό έγκλημα ,ανοσιούργημα ] ,το θεμέλιο κάθε οργανωμένης πολιτείας, διότι » άνθρωπος φύσει πολιτικόν ζώον ».Χωρίς νόμους δεν υπάρχει πολιτεία ,ούτε πολίτης . Και ο εκ φύσεως άπολις είναι ή υπεράνθρωπος ή υπάνθρωπος.
ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΟΥΣ – » Πολιτικά », { 1253 a}.
Η Αντιγόνη δηλώνει ,ότι θέλει να αρέσει στους υποχθονίους παρά στους εδώ [» δει μ’ αρέσκειν τοις κάτω των ενθάδε »]. Χαρακτηρίζεται από τον Κορυφαίο του χορού ως ωμή* [ =σκληρή ] θυγατέρα ωμού πατέρα και όλα όσα κάνει »τα πράττει εν αφροσύνη’‘ { < ἄφρων [ α + φρόνηση ] : έλλειψη φρονήσεως, ανοησία, απερισκεψία, μωρία }. Η αδελφή της λέει ,ότι έχει δυσβουλία [ =κακοβουλία, κακή σκέψη ].
Αμετάπειστη και ανυποχώρητη μέχρι τέλους η Αντιγόνη υπερασπίζεται την μοναξιά της ,έρχεται σε αλλεπάλληλες ρήξεις με όλους και με όλα και στο τέλος βαδίζει αγέρωχη και έρημη προς τον θάνατον θεωρώντας αφενός ,ότι το δίκιο είναι αποκλειστικά με το μέρος της ,αφετέρου , ότι όσοι προσπαθούν να την μεταπείσουν είναι εχθροί της. Συνεπώς η Αντιγόνη δεν εκπέμπει κανένα πανανθρώπινο μήνυμα αδελφοσύνης και αγάπης όπως το [ συμφιλείν έφυν ] ,διότι δυστυχώς δεν είναι μία χριστιανοπούλα προ Χριστού ,που πήγαινε κατηχητικό και διάβαζε χριστιανικά περιοδικά ,όπως το ‘‘Προς την νίκη’‘ . Η Αντιγόνη ενεργώντας από προσωπικά συναισθηματικά κίνητρα και θρησκευ-τικές αρχές είναι αφοσιωμένη στους αγράφους νόμους θεωρώντας αυτούς ως ύψιστη ιδέα , αλλά θέλει να ισχύσουν ΜΟΝΟΝ για τον αδελφόν της αδιαφορώντας για τους άλλους ατάφους νεκρούς [ Αργείους ]. Επίσης η στάση της Αντιγόνης ούτε »αντιεξουσιαστική » είναι , ούτε κάποιο είδος αντίστασης κατά της τυραννίας .Διότι δεν θέλει να προβάλλει καθολική αντίσταση ,ώστε να καταλυθεί η βασιλεία ,ούσα και αυτή βασιλοπούλα , παρά μόνον να ταφεί ο αδελφός της .Εάν λοιπόν τα κατάφερνε δεν θα είχε κανένα πρόβλημα με τον θείο της [ ούτε και εμείς θα είχαμε τραγωδία ]. Τα παραπάνω μπορεί να συμβούν μόνον όταν κάποιος απαίδευτος » βλέπει το χτες με τα μάτια του σήμερα» { αναχρονισμός }.
ΑΠΟΛΛΟΔΩΡΟΥ – » Βιβλιοθήκη », [ Γ’ .vii ].
Οι άταφοι νεκροί των Αργείων.
» Σεβίσασατην ευσεβία » : << Eπειδή τίμησα την ευσέβεια [ σεβάστηκα τις αρχές της ευσεβείας ,Ευσέβεια { Pietas }.,λέγει η Αντιγόνη , << αδιαφόρησα για την ζωή μου ,υπερασπιζόμενη πρωταρχικώς το κύτταρο της παλαιάς φυλετικής κοινωνίας [ δεσμοί αίματος ] ,που είναι ο οίκος και η οικογένεια [ δηλ. το κύτταρο της κοινωνίας ] μου ,γι’ αυτό και τιμωρούμαι >> . Συνεπώς δεν εκφράζει κανένα μήνυμα χριστιανικής ,πανανθρώπινης αγάπης ’ γι’ αυτό άλλωστε ανυψώνει τον αδελφό της πάνω από δούλο ή από μέλλοντα σύζυγο και παιδιά . Στο τέλος η κληρονομική » πρώταρχος άτη» [= πρωταρχική αμαρτία ] του Οίκου των Λαβδακιδών θα πληρωθεί με φόρον αίματος και από την Αντιγόνη.
Πώς αποδίδουν τιμές οι ευσεβείς και έμφρονες άνθρωποι ;
ΠΛΑΤΩΝΟΣ – » Νόμοι » , { 717 a-b }.
Πρώτα ,λέμε, μετά από τις τιμές που οφείλονται στους Θεούς του Ολύμπου και στους Πολιούχους Θεούς ,θα πετύχαινε κάποιος τον σκοπό του ,τον σκοπό της ευσεβείας δηλαδή, απονέμοντας, όπως είναι το σωστό, στους Χθονίους Θεούς τα άρτια και τα δεύτερα και τα αριστερά ,τα ανώτερα δε αυτών ,δηλαδή τα περιττά και τα αντίφωνα, στους πρώτους ,αυτούς που αναφέραμε προηγουμένως .Μετά δε από αυτούς τους Θεούς ο έμφρων άνθρωπος θα πρέπει να απονέμει τιμές στους Δαίμονες ,και, μετά από αυτούς στους Ήρωες .Στην συνέχεια θα πρέπει να έρχονται οι ιδιαίτερες τελετές των Πατρώων Θεών , εορταζόμενες σύμφωνα με τον νόμο, και αμέσως μετά οι τιμές προς τους Ζώντες Γονείς…
Η Αντιγόνη δηλώνει ,ότι η ταφή του νεκρού αδελφού είναι πάνω από όλα . Υπερβαίνει ακόμη και την ταφή των τέκνων ή του συζύγου ,εάν ήταν απαγορευμένες. Διότι ακόμη και ο σύζυγος και τα παιδιά μπορούν να αναπληρωθούν σε αντίθεση με τον αδελφό ,αφού έχουν πεθάνει οι γονείς ! Απίστευτον ,απάνθρωπον, υπερβολικόν ή ανεξήγητον ; Αυτοί οι στίχοι έχουν προκαλέσει σκοτοδίνη στην έρευνα πολλών φιλολόγων. Πολλοί μάλιστα έχουν φθάσει στο σημείο να αμφισβητούν την γνησιότητα των στίχων ! Τόσο συνταρακτικοί είναι .
ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΟΥΣ – » Ρητορική τέχνη »,[ 1417 a ].
Ο Αριστοτέλης χρησιμοποιεί την Αντιγόνη σαν παράδειγμα για το »άπιστον » [ το απίστευτο ] στο κεφάλαιο »χαρακτηριστικά της διηγήσεως »...Το απίστευτο στην διήγηση πρέπει πάντα να αιτιολογείται .
ΗΡΟΔΟΤΟΥ – » Ιστορίαι », [ 3.119 ].
Είναι εμφανείς οι ομοιότητες της επιχειρηματολογίας της Αντιγόνης με την επιχειρηματολογία της συζύγου του Ινταφρένη … Ο Δαρείος υποψιαζόταν ότι ο Ινταφρένης με τους συγγενείς του συνωμοτούσαν εναντίον του, και αφού τους συνέλαβε, τους έβαλε στη φυλακή για να τους θανατώσει. Τότε η γυναίκα του Ινταφρένη επειδή συνέχεια έκλαιγε και οδυρόταν στον βασιλιά έκανε το Δαρείο να τη λυπηθεί και να της στείλει αγγελιαφόρο για να της πει τα εξής:
ΛΟΥΚΙΑΝΟΥ – » Άπαντα » . Τόξαρις ή περί φιλίας .
Ο Σκύθης Τόξαρις υπερηφανεύεται στον Μνήσιππον, ότι μόνον οι Σκύθες γνωρίζουν τί σημαίνει αληθινή φιλία κι όχι οι Έλληνες Ο Μνήσιππος το αρνείται και στο τέλος της λογομαχίας βάζουν ένα στοίχημα .Ο Τόξαρις ,αν χάσει θα κόψει το δεξί του χέρι ,ενώ ο Μνήσιππος την γλώσσα του .Θα διαγωνιστούν φέρνοντας πέντε παραδείγματα φιλίας ο καθέ-νας .Στο τέλος -ελλείψει και κριτή – γίνονται και οι δύο φίλοι. Ο Αβαύχας χρησιμοποιεί το ίδιο επιχείρημα με την Αντιγόνη : » Παιδιά είναι εύκολο να κάνω , αλλά δύσκολο να βρω πιστό φίλο».
[ 61 ]. Αβαύχας και Γυδάνης .
Η Αντιγόνη ομοιάζει και με τον »Αίαντα’‘ της ομώνυμης τραγωδίας του Σοφοκλέους. Ο ήρωας αυτός με τις ακλόνητες και σταθερές αξίες αποφασίζει να αυτοκτονήσει .Δεν έχει θέση πια σε τούτον τον κόσμον ,που δίνει προτεραιότητα σε διαφορετικές αξίες ,σε άλλα ιδανικά και σε πιο ρεαλιστικές ανάγκες της ζωής .Ο μόνος δρόμος είναι η ηθική απομό-νωση ,ο δρόμος της μοναξιάς και η πίστη του σε μεγάλα μεν ,ξεπερασμένα δε ιδανικά .Η σύγκρουση για την ταφή ή όχι του Αίαντα είναι μία σύγκρουση ανάμεσα στο ηθικό χρέος και στην εξουσίας ,στην πειθαρχία και στην υπακοή των νόμων.
ΣΟΦΟΚΛΕΟΥΣ – »Αίας », { στ. 479-80 }.
Κώδιξ ανδρείας.
ΑΜΑΡΤΙΑ.
Ο Κρέων δεν αποδεικνύεται ούτε καλός ούτε κακός .Είναι απλώς δυστυχής .’Ο »δυστυχής διά αμαρτίαν» , είναι ο κλασσικός χαρακτήρας της τραγικής ποιήσεως. Γιατί είναι δυστυχής ο Κρέων ; Διότι δυστυχής είναι αυτός που παθαίνει κάτι εξαιτίας κάποιας αμαρτίας του ,όπως ο Οιδίπους ή ο Θυέστης, που είχαν μεγάλη φήμη και ευτυχία. Δηλαδή ,ούτε ο αγαθός που ξεχωρίζει από την άποψη της αρετής και της δικαιοσύνης ,ούτε ο κακός που περνάει στη δυστυχία εξαιτίας της κακίας ή της αχρειότητάς του ,αλλά ο μεταξύ τούτων { δηλ. ο ενδιάμεσος, ο μεταξύ δύο ακροτήτων } ».Ο Κρέων διέπραξε ύβριν και ασέβησε απέναντι στο ιερόν, άγραφον, θείον δίκαιον ,αλλά δεν ασέβησε απέναντι στους γραπτούς νόμους της πόλεως ,που γι’ αυτόν είναι το μεγαλύτερο κακό ,το οποίο μπορεί να συμβεί στην πόλη ‘‘αναρχίας δε ουδέν μείζον ουκ έστιν κακόν ‘‘ – » δεν υπάρχει κανένα μεγαλύτερο κακόν από την αναρχία » [ στ.672 }.
ΣΠΕΥΣΙΠΠΟΥ – Όροι ».
Ύβρις ,αμαρτία.
ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΟΥΣ – » Περί ποιητικής » , [ 13 ].
Από τους μύθους ,άλλοι έχουν απλή σύνθεση και άλλοι πεπλεγμένη .Οι πράξεις δε στην τραγωδία είναι μιμήσεις μύθων. Απλή είναι η πράξη της οποίας η ανάπτυξη γίνεται χωρίς περιπέτεια και αναγνώριση και περιπέτεια ,ενώ πεπλεγμένη [ < πλέκομαι ,πλοκή ] είναι η πράξη της οποίας η ανάπτυξη γίνεται μέσω αναγνωρίσεως ή περιπέτειας ή μέσω και των δύο. Γενικώς στην τραγωδία [ απλή και πεπλεγμένη ] η μίμηση των κατάλληλων πράξεων των υποκριτών πρέπει να προκαλέσουν τα τραγικά συναισθήματα του ελέους και του φόβου. Είναι αναγκαίον δε οι τραγικοί » ήρωες »[ ;;] να μην παρουσιάζονται ούτε απολύτως ενάρετοι ,ούτε απολύτως μοχθηροί ,ούτε ο μύθος να οδηγεί στην ευτυχία του μοχθηρού .Είναι λοιπόν φανερόν, ότι ούτε οι επιεικείς [ =χρηστοί , αγαθοί ] άνθρωποι πρέπει να παρουσιάζονται, ότι μεταπίπτουν από την ευτυχία στη δυστυχία - διότι αυτό δεν προκαλεί φόβον και έλεον , αλλά αποτροπιασμό [ = μιαρόν ]*- ούτε οιμοχθηροί [ =φαύλοι ,κακοί ] να περνούν από την δυστυχία στην ευτυχία -διότι αυτό είναι από όλα το πιο ακατάλληλο στην τραγωδία, αφού δεν έχει τίποτε από όσα απαιτούνται στην τραγωδία ,δηλαδή ούτε την φιλανθρωπία ούτε το έλεος ούτε τον φόβο προκαλεί – ούτε πάλι ο εξαιρετικά πονηρός [=κακός ] να μεταπίπτει από την ευτυχία στη δυστυχία – διότι μία τέτοια πλοκή ούτε μπορεί να κινήσει την φιλανθρωπία μας, ούτε έλεον και φόβον προκαλεί, καθώς ο έλεος στρέφεται προς τον αναξιοπαθούντα [τον αγαθόν ,που δυστυχεί δίχως να το αξίζει ] και ο φόβος προς τον όμοιό μας που δυστυχεί —ώστε αυτό που συμβαίνει μήτε οικτρό μήτε φοβερό να είναι. Υπολείπεται ,λοιπόν ,ο μεταξύ τούτων .Είναι δε αυτός τέτοιος ,που μήτε στην αρετή μήτε στην δικαιοσύνη υπερέχει , μήτε μεταπίπτει εξ αιτίας της κακίας και της μοχθηρίας [ κακίας ] στην δυστυχία, αλλά μεταπίπτει από την μία κατάσταση στην άλλη εξαιτίας κάποιας αμαρτίας του .
ΔΗΜΟΚΡΙΤΟΥ – » Γνώμαι »,[ 53 ].
Αμαρτία.
ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΟΥΣ -‘ ‘ Ρητορική προς Αλέξανδρον », { 1427 a }.
Aδικία , αμάρτημα , ατυχία.
ΦΙΛΑΝΘΡΩΠΙΑ .
Η καλλίστη τραγωδία πρέπει να κινεί [ διεγείρει ] στον θεατή τα συναισθήματα της φιλανθρωπίας , του ελέους [οίκτου ] και του φόβου. Αυτά τα συναισθήματα όμως δεν πρέπει να είναι συνδεδεμένα με όλα γενικώς τα παθήματα των ανθρώπων ,αλλά με τα παθήματα ανθρώπων, που είναι αξιόλογοι και ένδοξοι και ανώτεροι από αυτόν [ τοιούτων παθημάτων ]. Γεννιούνται δε τούτα τα συναισθήματα εξ αιτίας κάποιας αμαρτίας ,κάποιου ηθικού σφάλματος στο οποίον υποπίπτουν κατά την δράση τους οι εξέχοντες άνθρωποι από άγνοια { έλλειψη φρονήσεως ή αλαζονεία } .Διαφέρει δε η χριστιανική φιλανθρωπία από την τραγική. Διότι η χριστιανική φιλανθρωπία συνδέεται άμεσα προς τους αδυνάτους ,τους ασθενείς ή και προς όλους ανεξαιρέτως τους δυστυχείς ανθρώπους . Η φιλανθρωπία στον χριστιανισμό στηρίζεται στην πίστη ,ότι όλοι οι άνθρωποι είναι πλάσματα του Ενός Θεού ,άρα είναι όλοι μεταξύ τους αδελφοί και γι’ αυτό πρέπει να παρέχουν αλληλοβοήθεια. Η ελληνική τραγωδία είναι γέννημα άλλης πίστεως : για τα ανθρώπινα και τα συμπαντικά υπάρχει ένας Παντεπόπτης Θεός ,που επιμελείται και φροντίζει για όλα αυτά και δεν επιτρέπει καμμία εκτροπή των νόμων που έθεσε ο Ίδιος ,διότι αυτό αποτελεί ύβρη [ αναίρεση των κοσμικών νόμων ,της αρμονίας και του μέτρου ]. Επίσης η φιλανθρωπία των τραγικών ποιητών συνδέεται μόνον προς τους – κατά κάποιαν ιδιότητα – αξιόλογους ανθρώπους ,που διέπραξαν κάποια μεγάλη αμαρτία ,κάποια κακή πράξη ,η οποία αντιστρατεύεται την φρόνηση . Η αμαρτία των τραγικών ,προς την οποίαν ανταποκρίνεται αυτού του είδους η φιλανθρωπία , έχει τον χαρακτήρα της αναιρέσεως της ανθρώπινης ευκοσμίας και της διαταράξεως της παγκοσμίου τάξεως .Συμπερασματικά , η φιλανθρωπία στην Ελληνική τραγωδία αποτελεί την πιο καθαρή έκφραση του αγωνιζομένου Ελληνικού πνεύματος για την αποκάλυψη της αλήθειας .Όμως η εκδήλωση φιλανθρωπίας στην τραγωδία είναι συνυφασμένη με το πνεύμα της δικαιοσύνης προς αποκατάσταση του ορθού και της ευταξίας.
ΝΤΕ ΚΙΡΙΚΟ – » Παρηγορητική Αντιγόνη »,{ 1973 }.
ΥΒΡΙΣ { υπέρ }.
Όλες οι τραγωδίες στηρίζονται στο τρίπτυχο Ύβρις -Άτη -Νέμεσις.` Στην τραγωδία »Αντιγόνη » η αδιαλλαξία και η απολυτοποίηση του σχετικού δικαίου τίκτει την Ύβριν αμφοτέρων [ Αντιγόνης και Κρέοντος ] .Και η ύβρις γεννάει την θεόσταλτη τιμωρία για τους παραβάτες [ Νέμεσις ] .Ποίοι είναι οι παραβάτες και ποία η ύβρις ; Παραβάτες είναι και ο Κρέων και η Αντιγόνη ,διότι έχουν μάθει να χωρίζουν αυτά που δεν πρέπει να χωριστούν . Και ύβρις είναι η αδυναμία συνθέσεως ,όταν αυτή η σύνθεση είναι αποτέλεσμα φρονήσεως .Η σύγκρουση Κρέοντος και Αντιγόνης μήτε είναι, μήτε μπορεί να είναι μία μονομαχία μεταξύ »καλού »γελαδάρη και »κακού» ινδιάνου σε ταινία γουέστερν ή μία συμπλοκή μεταξύ » καλού » αστυνόμου και »κακού » κλέφτη σε γκανγκστερική ταινία. Η τραγωδία ΔΕΝ έχει σκοπό την ηθική δικαίωση των καλών και την τιμωρία των κακών , που είναι ο κανόνας των κινηματογραφικών ηθικοπλαστικών έργων [ Happy end ]. Διότι το είδος αυτής της ηδονής ΔΕΝ απορρέει από την τραγωδία ,αλλά από την κωμωδία. Ύβρις είναι η παρουσία του Χάους εντός του ελλόγου ανθρωπίνου όντος.
ΚΙΚΕΡΩΝΟΣ – » Περί καθηκόντων [ De officiis ] » , X. 33 .
<< άκρα δικαιοσύνη , άκρα αδικία >> ή <<η έσχατη δικαιοσύνη, [ οδηγεί στην ] έσχατη αδικία >>.
Γ. ΠΕΦΑΝΗ – » Φαντάσματα του θεάτρου . Σκηνές της θεωρίας ΙΙΙ ». Κεφ. 2 . Πολιτική και θεατρική φαντασία. Φιλοσοφικές παρατηρήσεις του Καστοριάδη στην τραγωδία », { σελ .266-67 }.
Διαφέρει η ύβρις της αμαρτίας .Στην αμαρτία παραβιάζονται όρια γνωστά και καθορισμένα, ενώ στην ύβριν όρια άγνωστα και μη καθορισμένα.
ΟΥ. ΣΑΙΞΠΗΡ – » Ο έμπορος της Βενετίας ».
<< … στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος η εχθρική αλλά αναγκαία σχέση των κεντρικών χαρακτήρων, του Σάυλοκ και του Αντόνιο, και η ανάδειξη των κοινών τους χαρακτηριστικών: είναι και οι δύο αφοσιωμένοι στο επάγγελμά τους, μελαγχολικοί, μοναχικοί, αντικοινωνικοί, περιφρονούν την πολυτέλεια και τις σπατάλες, ενώ και οι δύο βιώνουν το συναίσθημα της απώλειας …>> – Aγγελική Τανίδου.
Το πάντα σχετικό ανθρώπινο δίκαιον ,όταν φτάσει στο απόλυτο δίκαιο , γίνεται άδικον [ πέρασμα στο αντίθετό του ].Γι’ αυτό ο δικαστής είναι και διχαστής , επειδή το δίκιο πάντα διχάζεται , δεν έχει αποκλειστικότητα , δεν μεροληπτεί.
ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΟΥΣ – » Ρητορική τέχνη », { 1373 b }.To δίκαιον και το άδικον .
Λέγω ,ότι υπάρχουν δύο είδη νόμων : ο ίδιος [ ιδιαίτερος στην κάθε πόλη ] και ο κοινός [ όλων των Ελλήνων ]. Ίδιος είναι ο νόμος που έχει θεσπίσει κάθε λαός για τον εαυτόν του και χωρίζεται σε άγραφο και γραπτό. Κοινός είναι ο νόμος που είναι κατά φύσιν [ σύμφωνος με τους φυσικούς νόμους ].Διότι υπάρχει ένα κοινό δίκαιον και άδικον, που »εκ φύσεως» το μαντεύουν όλοι οι άνθρωποι. Έτσι η Αντιγόνη ,λέει ,ότι είναι δίκαιον, αν και παράνομο, να θάψει τον Πολυνείκη , διότι αυτό είναι φυσικό [ φύσει ] δίκαιον.
Η ΕΠΙΕΙΚΕΙΑ ..
ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΟΥΣ – » Ρητορική τέχνη », { 1375 a- b }, { 1374 a }.
Η επιείκεια παραμένει παντοτινή και ουδέποτε μεταβάλλεται ,όπως και ο άγραφος νόμος ,διότι υπάρχουν κατά φύσει [ σύμφωνα με την φύση ] , ενώ οι γραπτοί νόμοι μεταβάλλονται πολλές φορές . Η επιείκεια φαίνεται ,ότι είναι μία μορφή δικαίου .Επιείκεια είναι το δίκαιον, που ισχύει πέραν του γραπτού νόμου. { Επιείκεια : το να συγχωρεί κάποιος τις ανθρώπινες αδυναμίες }.
ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΟΥΣ – » Περί αρετών και κακιών »,[ 1250 b }.
Η Δικαιοσύνη είναι αρετή της ψυχής διανεμητική [= που διανέμει ,μοιράζει ] του κατ’ αξίαν [ =δίνοντας στον κάθε έναν αυτά που του αξίζουν ]… Πρώτη ,από όλα τα είδη της δικαιοσύνης, είναι εκείνη που αφορά τους Θεούς.
Δικαιοσύνη : άκρα αρετή ,»αλλότριον αγαθόν »[ επειδή ασκείται προς όφελος των άλλων και όχι προς ίδιον όφελος ] Στην Δικαιοσύνη συνυπάρχουν συλλήβδην όλες οι αρετές »εν δε δικαιοσύνη συλλήβδην πάσ’ αρετή ένι » [ 1129 b].
Είδη δικαίου : 1 .ΔΙΑΝΕΜΗΤΙΚΟΝ { αναλογικόν , γεωμετρική αναλογία , διανεμητική των κατ’ αξίαν . Η ανισότης επί των ίσων,αλλά και η ισότης επί των ανίσων ,ισούται με άκρα αδικία [ 1131 a } 2.ΔΙΟΡΘΩΤΙΚΟΝ { επανορθωτικόν }, αριθμητική αναλογία . O δικαστής [ ως διχαστής ] αποπειράται να ισάξει [ εξισώσει ] το άνισον τούτο δίκαιο [ 1132 a ] }
ΠΛΑΤΩΝΟΣ – »Γοργίας » { 455 a }.
Η ουσία της ρητορικής τέχνης έγκειται στην πειθώ και στα μέσα που χρησιμοποιεί κάποιος με σκοπό να πείσει . Η ρητορική δεν διδάσκει τί είναι άδικον και τί δίκαιον, διότι ΔΕΝ έχει στόχο κα σκοπό το αγαθόν. Επειδή δε » Πασά τε επιστήμη, χωριζομένη δικαιοσύνης και της άλλης αρετής, πανουργία τις, και ου σοφία φαίνεται’‘ , η ρητορική τέχνη είναι »ψευδοεπιστήμη». Τρανή απόδειξη στην μετά Περικλέους εποχή ήσαν οι αδίστακτοι δημαγωγοί ,που λυμαίνονταν τον πολιτικό βίο των Αθηνών κολακεύοντας τις ταπεινές επιθυμίες του δήμου με σκοπό την χειραγώγησή του.
Ο κόσμος είναι σκηνή θεάτρου , ο βίος είναι πάροδος , » ήλθες ,είδες ,απήλθες ».
ΠΑΡΑΝΟΗΣΕΙΣ – ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ – ΠΑΡΑΠΟΙΗΣΕΙΣ.
Μελέτες πάνω στο κείμενο της ‘Αντιγόνης ‘ έχουν γίνει πολλές στο πέρασμα των αιώνων .Ένα κλασσικό , απαράμιλλο κείμενο ,που εκφράζει το »υψηλόν» στην τέχνη δεν παύει να θέλγει ,να συγκινεί , να συναρπάζει και στην εποχή μας. Άλλωστε το κλασσικό δεν έχει χρόνο ,αλλά κλάση .Όμως οι μελέτες αυτές έφεραν στο φως εκτός από ενδιαφέρουσες ερμηνείες και κάποιες παρανοήσεις. Βασική αιτία παρανοήσεως ενός κειμένου είναι η γλώσσα. Πολλές φορές οι ανορθόδοξες μεταφράσεις των τραγωδιών από την αρχαία ελληνική σε άλλη γλώσσα οδηγούν σε λάθος συμπεράσμα- τα. Διότι ουδείς μπορεί να κατανοήσει καλλίτερα τα ελληνικά κείμενα από τους Έλληνες .Όπως ουδείς μπορεί να καταλάβει τον Ου. Σαίξπηρ καλλίτερα από τον Βρεττανό ή τον Δάντη [ Αλιγκιέρι ] από τον Ιταλό ή τον Ερ. Ίψεν από τον Νορβηγό ή τον Αν. Τσέχωφ από τον Ρώσο ή τον Τ. Ουίλιαμς από έναν Αμερικανό κ.τ.λ. Βεβαίως πρόβλημα υπάρχει και στις αποδόσεις των αρχαίων ελληνικών κειμένων από την αρχαία ελληνική στην νεοελληνική .Όμως ,ας ληφθεί υπόψιν ,ότι ουδεμία »τελεία » απόδοση [ όχι μετάφραση ] ή ερμηνεία ενός αρχαίου κειμένου μπορεί να αντικαταστήσει το πρωτότυπον ‘ απλώς το προσεγγίζει κατά το δυνατόν στα γλωσσικά »μέτρα» της εποχής της.
Σύμφωνα με τον Χέγκελ , στην Αντιγόνη η σύγκρουση Κρέοντος -Αντιγόνης προσωποποιεί μία αντίθεση δύο αρχών ,δύο δίκαια ,που έπρεπε να συνυπάρχουν αρμονικά .Η Αντιγόνη αντιπροσωπεύει το οικογενειακό ,εθιμικό ,άγραφο δίκαιο ,τον θεϊκό νόμο , τον οποίον ενσαρκώνει μία γυναίκα ,ενώ ο Κρέων το δίκαιο του κράτους ,τους γραπτούς νόμους της πόλεως , το οποίον ενσαρκώνεται στον άνδρα -πολίτη.
β].Η ηθική θέληση.Το τραγικό γενικά συνίσταται στο ότι σε μια σύγκρουση-τα δύο μέρη, το καθένα χωριστά, έχουν την δικαιοσύνη με το μέρος τους .ε].Τραγικοί ήρωες : Ό,τι έκαναν αποτελεί την δόξα τους που το έκαναν .Σε ένα τέτοιον ήρωα ,το μεγαλύτερον άδικον είναι να του πεις ,ότι έπραξε σαν αθώος. { Πρόκειται για την τιμή στους μεγάλους αυτούς χαρακτήρες να είναι ένοχοι. Δεν θέλουν να ξυπνήσουν την συμπάθεια και τον οίκτο. Διότι δεν είναι η ψυχική δύναμη ,είναι οι μεταπτώσεις του Ήρωα που μας κάνουν και συμπαθούμε τις δυστυχίες του και γεννιέται μέσα μας ο θαυμασμός ].
Είναι δυνατόν η Αντιγόνη να παρουσιάζεται από τον Σοφοκλή ως φορέας του θεϊκού νόμου ,του οικογενειακού εθιμικού δικαίου ,όταν είναι γνωστά τα πεπραγμένα του Οίκου των Λαβδακιδών και της οικογένειάς της ,που κατέληξαν σε αιμομιξία, παιδοκτονία , αδελφοκτονία ,αυτοκτονία ; Από την άλλη είναι δυνατόν ο Κρέων να εμφανίζεται ως υπερασπιστής, ως εκπρόσωπος του Δικαίου της πόλεως , αυτός που ευθύνεται για το μίασμα της πόλεως , την ανόσια μόλυνση των βωμών από το άταφο πτώμα του Πολυνείκη και των Αργείων ; Η πόλη νοσεί μόνον εξ αιτίας της αφροσύνης του Κρέοντος ;
MAX STIRNER – » Ο μοναδικός και η ιδιοκτησία του », { σελ.39 }.
Διαφορές μεταξύ Χριστιανισμού και αρχαίου Ελληνικού πολιτισμού.
Υπάρχει όντως διαφορά αντιλήψεων ,διότι »τω καιρώ εκείνω » όλοι περίμεναν το »τέλος του κόσμου» [ που ακόμη δεν έχει έρθει ] .Η »Μέρα της Κρίσεως’ » πλησίαζε και όλα ήταν άνευ αξίας .Για να εξηγήσει κάποιος το παρελθόν δεν πρέπει να φοράει τα γυαλιά του παρόντος.
ΤΟ ΑΝΘΟΣ ΤΗΣ ΑΓΝΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΓΑΠΗΣ .
ΕΔ. ΣΥΡΕ – » Η Γένεσις της Τραγωδίας και η επίδρασις των Ελευσινίων Μυστηρίων », { σελ.126-28 }.
Ρ. ΒΑΓΚΝΕΡ : » Από τα βάθη της καρδιάς τής Αντιγόνης αναπτύσσεται το άνθος της Αγάπης και μεταμορφώνεται σε παντοδύναμο Κάλλος .Η Αντιγόνη απλά αγαπούσε με την ανώτερη αγάπη όλων ,που είναι το άνθος της ανθρωπίνης αγάπης».
Είναι η αγάπη της Αντιγόνης » καταφύγιον ανθρωπισμού » ; Έχει η Αντιγόνη μέσα της »το άνθος της ανθρωπίνης αγάπης »; Μήπως γίνεται προσπάθεια να ερμηνευτεί η αγάπη της Αντιγόνης ως ένα είδος χριστιανικής αγάπης ;
Η ΑΙΣΘΗΘΙΚΗ …!
O Ζ. Λακάν ερευνώντας την ουσία της τραγωδίας , ανακαλύπτει » ότι η τραγωδία δεν είναι κατ’ ουσίαν θέατρο » ,γι’ αυτό και επιζητεί να υπερβεί την γραμμή της αισθητικής .Έτσι κατασκευάζει τον παράδοξο υπερψυχαναλυτικόν όρο της Αισθηθικής , ο οποίος αποσκοπεί στην υπέρβαση και της αισθητικής και της ηθικής ,όπου όλα τελικώς καταλήγουν και συμπυκνώνονται στην κάθαρση .
ΔΟΚΙΜΕΣ [ 17-18 , 2013 ] .ΝΙΚ. ΠΑΠΑΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΥ – ‘‘ Ο Λακού-Λαμπάρτ και η λακανική αισθ-ηθική »,{σελ. 167-171 }
ΑΛΗΤΗΕΙΑ [ 10 ] : ΧΑΡ. ΡΑΠΤΗ – » Η Αισθηθική της ψυχανάλυσης » , [ σελ.93 ].
Όλο το διακύβευμα της λακανικής αισθηθικής , καταλήγει ο Λακού-Λαμπάρντ , μπορεί να συμπυκνωθεί σε τρεις λέξεις : εξαγνισμός [ κάθαρσις ] ,περιοροθέτηση [ είδος ] , λάμψη [ εκφανέστατον ].
Η ΕΠΙΘΥΜΙΑ ΘΑΝΑΤΟΥ{ ; ! }
ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ : ΝΙΚ. ΣΙΔΕΡΗ – » Αντιγόνη, το αίνιγμα ενός συμβόλου».
Patrick Guyomard – << Ο Lacan βλέπει στο πρόσωπο της Αντιγόνης ένα μοντέλο εκείνου που αποκαλεί καθαρή, αμιγή επιθυμία, «την αμιγή επιθυμία θανάτου ως τέτοια»… Μια ηρωίδα της επιθυμίας που ενσάρκωσε και ενσαρκώνει όλες τις «εξεγέρσεις» ενάντια στην καθεστηκυία τάξη και τον νόμο. Θέτει το ερώτημα των σχέσεων μεταξύ εξουσίας και επιθυμίας, και αναδεικνύει, κατά ένα ορισμένο τρόπο, την ασυμβατότητα μεταξύ επιθυμίας και κοινωνικής τάξης.
ΝΙΚ. ΣΙΔΕΡΗ – » Η υπόθεση “Αντιγόνη” [σ.σ. περίληψη των όσων ο Ψυχίατρος, ψυχαναλυτής ,συγγραφέας ξεδιπλώνει εντέχνως στην εξαιρετική ιστοσελίδα του ] .
Θα μπορούσε να χαρακτηρισθεί η Αντιγόνη ως ενσάρκωση μιας ‘‘αμιγούς επιθυμίας θανάτου» ;
ΚΑΘΑΡΣΙΣ { καθαίρω }.
Η μίμηση πράξεως σπουδαίας [ όχι σοβαρής ] και τελείας διεγείρει τον έλεον και τον φόβον και οδηγεί στην κάθαρσιν [ εξαγνισμόν ] των τοιούτωνπαθημάτων. Οι θεατές αισθάνονται έλεος ,δηλαδή συμπάθεια και οίκτο για τους ήρωες ,καθώς και φόβον ,μήπως κάποτε πάθουν και αυτοί τα ίδια από παιγνίδι της μοίρας.
Ο Πλάτων διατείνεται ,ότι οι αρετές είναι καθάρσεις και ότι καθιστάμεθα όμοιοι προς το Θείον προ παντός διά της καθάρσεως. »Kάθαρσις , η παντός αλλοτρίου αφαίρεσις » [ δηλ. κάθαρση είναι η αφαίρεση κάθε ξένου πράγματος ].
ΙΕΡΟΚΛΕΟΥΣ – »Υπόμνημα στα αποκαλούμενα Χρυσά Πυθαγορικά έπη ».Προοίμιον.
Η φιλοσοφία είναι κάθαρσις και τελειότης [ τελείωση, ολοκλήρωση ] του ανθρωπίνου βίου.
Η »κάθαρσις » αναφέρεται πρωτίστως στους θεατές .Και τα παθήματα των τραγικών προσώπων ,καλούνται να φέρουν στην επιφάνεια τυχόν παρόμοια παθήματα ,τα οποία παραμένουν παγιδευμένα και καταχωνιασμένα [ »απωθημένα» ] στις ψυχές των θεατών.. Τα »τοιούτα» παθήματα σημαίνει τα παρόμοια ,τα τέτοιου είδους , δηλαδή σαν και αυτά που διαδραματίζονται επί σκηνής.. Η »κάθαρσις» δηλαδή μεταφέρεται από την »σκηνή» στην »πλατεία» —-> εις το » κοίλον » του αρχαίου θεάτρου.
Απαγορευόταν η διδαχή [ διδασκαλία ] τραγωδίας σέ κλειστό χώρο. Τα θέατρα ήσαν ανοικτά, δίχως σκεπή , διότι η συσσωρευμένη αρνητική ενέργεια [ προϊόντα καθάρσεως ] έπρεπε να φύγει, να απομακρυνθεί , να μην παραμείνει εγκλωβισμένη σε κλειστό χώρο. Δίπλα σε κάθε Ασκληπιείον υπήρχε πάντοτε ένα θέατρο ,δηλώνοντας την άμεση σχέση ΘΕΑΤΡΟΥ [ τραγωδίας ] – ΑΣΚΛΗΠΙΕΙΟΥ [ θεραπείας ].
Α.ΚΑΜΥ – » Théatre, Récits, Nouvelles: L’ avenir de la tragédie » { σελ. 1706 } // Α. ΚΑΜΥ – » Διαλέξεις και ομιλίες [ 1937-1958 ]. Το μέλλον της τραγωδίας Διάλεξη στο Γαλλικό Ινστιτούτο Αθηνών [ 1955 ] , { σελ.207-222 ].
Η μόνη κάθαρση είναι να μην αρνούμαστε ή να μην αποκλείσουμε τίποτα, αλλά να αποδεχθούμε το μυστήριο της ύπαρξης, το όριο του ανθρώπου και τελικά αυτή την τάξη όπου γνωρίζουμε χωρίς να γνωρίζουμε
»Αντιγόνη» και »Αντιγόνες ‘‘ Η »Αντιγόνη» του Σοφοκλή είναι η μητέρα .Όλες οι άλλες » Αντιγόνες » είναι τα παιδιά της . Η Αντιγόνη του Χέγκελ ,η Αντιγόνη του Γ. Γκαίτε , η Αντιγόνη του Μ. Χάιντεγκερ ,η Αντιγόνη του Σ. Κίρκεγκορ , η Αντιγόνη του Φ. Χέλντερλιν , η Αντιγόνη του Ζ. Λακάν , η Αντιγόνη του Ζ. Ανούιγ , η Αντιγόνη του Μπ. Μπρέχτ ,όπως και η »Αντιγόνη» του κάθε επίδοξου μεταφραστή ,ερμηνευτή ή μυθοπλάστη . …Όλες οι» Αντιγόνες »,όπως και όλοι οι »Κρέοντες» , συμμετέχουν στην θείαν άλη [ αλήθεια ] της κατακερματισμένης ανθρωπίνης υπάρξεως .
Η τραγωδία αναπαριστά το γήινο δράμα της ψυχής ,όπως τα Μυστήρια το θείον δράμα της ανθρωπίνης ψυχής και όλα το δράμα του Διονύσου .
Tραγωδία είναι ο τεμαχισμένος Διόνυσος Ζαγρέας .Ο σπασμένος καθρέπτης του Πάσχοντος Θεού. Το παιχνίδι της Ζωής ,η αρμονία των αντιθέτων ,η ελεύθερη βούληση ,που κάνει δεινόν τον θνησιγενήν άνθρωπον. Οι εφήμερες ψυχές ,που είναι ικανές και για το αγαθόν και για το κακόν .Αυτό δίνει την δύναμη στον άνθρωπο να ξεπερνάει τον εαυτόν του κάθε φορά ,πότε για το καλό και πότε για το αισχρόν ,πότε για το αγαθό και πότε για το κακό .Η δύναμη αυτή γίνεται πίστη στην ελπίδα για ένα καλλίτερο αύριο. Διότι το φάρμακο του Προμηθέα ,που έδωσε στον άνθρωπο για να ζήσει , είναι οι »φρούδες ελπίδες’‘ για ένα καλλίτερο αύριο .Είναι στην φύση του ανθρώπου ,λοιπόν, να διαπράττει εκών άκων ύβρεις και αμαρτίες ξεφεύγοντας από το μέτρο [ που δεν το γνωρίζει ,αλλά το μαθαίνει εκ των υστέρων ] και να τιμωρείται στην κόλαση της αφροσύνης γινόμενος άπολις ή σπανίως ,να προσεγγίζει την χρυσή τομή της συνθέσεως και να απολαμβάνει τον παράδεισο της φρονήσεως γινόμενος υψίπολις. Και στις δύο επιλογές, όμως , η μοναξιά είναι δεδομένη.
Όλοι άνθρωποι εκ φύσεως έχουν την τάση προς την αμαρτία [ αδικία, παρανομία ] εξ αιτίας της τόλμης ,της πλεονεξίας και των συγκυριών . Και δεν υπάρχει αυστηρός νόμος πολιτείας ή φόβος ικανός να τους αποτρέψει.
Η »ΤΡΑΓΙΚΗ» ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΤΩΝ ΕΛΕΥΘΕΡΩΝ.
Γ. ΠΕΦΑΝΗ – » Φαντάσματα του θεάτρου . Σκηνές της θεωρίας ΙΙΙ ». Κεφ. 2 .
Πολιτική και θεατρική φαντασία. Φιλοσοφικές παρατηρήσεις του Καστοριάδη στην τραγωδία », { σελ. 275- 76 }.
“Η δημοκρατία,όταν είναι αληθινή, είναι το καθεστώς που αρνείται ρητά κάθε έσχατη ‘εγγύηση’, και που δεν γνωρίζει άλλον περιορισμό από τον αυτοπεριορισμό του. […] Με άλλα λόγια, η δημοκρατία είναι το μόνο τραγικό πολιτικό καθεστώς — είναι το μόνο καθεστώς που διακινδυνεύει, που αντιμετωπίζει ανοιχτά τη δυνατότητα αυτοκαταστροφής του”. Με τη σκέψη αυτή συνδέεται τώρα ο αυτοπεριορισμός και η φρόνηση με την ύβριν, το εγγενές πρόβλημα του ελεύθερου ανθρώπου,,,,.».[ Castoriadis (1995) ,335 και (2000) ,203-204 ].
M.M. de CARAVAGGIO – » Ο Άγιος Ιερώνυμος στο σπουδαστήριό του », { 1605-6 }.
Ο Άγ. Ιερώνυμος [ μεταφραστής της Βίβλου στα Λατινικά ] εμφανίζεται από το σκότος του Χάους να μελετά στο σπουδαστήριό του .Όλη η σκηνή παραπέμπει σε νεκρή φύση .Η μορφή του Αγίου έχει ενταχθεί σε ένα ενιαίο σύνολο συμβόλων [ τραπέζι ,βιβλία ,ξύλινο τραπέζι , πένα ,νεκροκεφαλή ] με κατακόρυφους και οριζόντιους άξονες .Πόση είναι η απόσταση από το κεφάλι του Αγίου Ιερωνύμου μέχρι την νεκροκεφαλή [ υπενθύμιση της κοινής μοίρας των θνητών ] ; Ένα τεντωμένο χέρι ,που σχηματίζει ένα ‘ Π ‘ μεταξύ της κεφαλής του Αγίου ,της νεκροκεφαλής ,του λευκού χιτώνα [ το λευκό δεν είναι χρώμα ] και του κόκκινου [ το χρώμα του αίματος και της ζωής ] , όπου ‘π ‘= 3,14 και ‘Π’ = πέρασμα .
{ * } » ωμή ».
ΔΙΑΒΑΖΩ [ 30/9/1987 ] .ΧΡ. ΜΑΛΕΒΙΤΣΗ – » Περί του Τραγικού », [ σελ.66 ].
Από την ωμότητα της »τραγικής» ύλης πηγάζει το τραγικόν δέος [ σ. σ .και ο δεινός ].
K.Π. KABΑΦΗ – » Άπαντα ποιητικά ».
Τελειωμένα.
{ συνεχίζεται }
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ .
ΑΓΟΡΑΖΕΤΕ ΒΙΒΛΙΑ , ΕΛΕΓΧΕΤΕ ΤΙΣ ΠΗΓΕΣ.
Η απόδοσις των αρχαίων κειμένων δεν είναι φωτογραφική . Συνεπώς βασίζεται, αλλά ενίοτε δεν ταυτίζεται απόλυτα με αυτή των μεταφραστών συγγραφέων .
Τα περισσότερα αρχαία κείμενα ,από όσα χρησιμοποιήθηκαν ,μπορείτε να τα αναζητήσετε στο διαδίκτυο ,όπως στα πολύ χρήσιμα »google books » ,» wikisource» , »anemi » ,» πύλη» κ. α
Από τα αρνητικά χαρακτηριστικά της εποχής μας – όπου όλα καταρρέουν εξ αιτίας της παρατεταμένης παρακμής και της προχωρη-μένης σήψης ,όπου την θέση του λογικού καταλαμβάνει το παράλογο και το παρά φύσιν αντικαθιστά το κατά φύσιν – είναι η αυξανό-μενη ρευστότητα { το ευμετάβλητον , η αστάθεια } ,η γενική σύγχυση { η ασάφεια ,η αδυναμία διακρίσεως των ορίων } ,η αμφισβή-τηση των πάντων ,ο φόβος για το αύριο. Σύγχυση [ συν + χέω ] είναι το ανακάτεμα ανομοίων πραγμάτων ή λέξεων ή εννοιών ,κάτι που δυσκολεύει την αναζήτηση για το τί είναι αληθινό , βέβαιο ,πραγματικό .Σήμερα η έρευνα για την αλήθεια δεν πάσχει από ελ-λιπή πληροφόρηση , τουναντίον πάσχει από » υπερ-πληροφόρηση» και γενικευμένη παραπληροφόρηση. Ποία από όλες αυτές τις »πληροφορίες» ,που κυκλοφορούν αδέσποτες παντού, είναι πράγματι πληροφορία [ = αυτή που φέρει πλήρως, η γεμάτη από κάτι ] ,που μπορεί να οδηγήσει στην γνώση ; Υπάρχει δρόμος ασφαλής εκτός από τον έλεγχο της αξιοπιστίας αυτών των »πληροφοριών» ή »γνώσεων» ,που προσφέρονται απλόχερα γύρω μας και ειδικά στο διαδίκτυο ; Όχι ! Η μόνη ίσως ικανή αντίσταση ,μία από τις οδούς αληθείας , είναι και η ανάπτυξη της κριτικής σκέψης -δηλαδή η τέχνη του να διακρίνει κανείς το αληθές από το ψευδές – δια της ερεύνης με επιστημονική μέθοδο .Διότι διαφέρει η απλή έρευνα από την επιστημονική στο εξής : η απλή έρευνα δεν βασίζεται σε επιστημονική μέθοδο, διότι δεν χρειάζεται να φτάσει σε βάθος .Κι επειδή -συνήθως- η φαντασία αντικαθιστά την λογική εξήγηση και συλλογισμό , δεν έχει ανάγκη αποδείξεων . Το αντίθετον ισχύει για την επιστημονική. Η επιστημονική έρευνα για παράδειγμα στις κλασσικές σπουδές , προϋποθέτει την επαρκή γνώση της ελληνικής και λατινικής γλώσσας , την ικανότητα αναζήτησης και κριτικού ελέγχου των πηγών , την διασταύρωση των στοιχείων ,την ικανότητα διάκρισης των πλαστών από τα γνήσια χειρόγραφα , την χρονολόγηση , την αφαίρεση ενίοτε των συγγραφικών υπερβολών ή των μετέπειτα προσθηκών σε ένα κώδικα κ.τ.λ.
ΟΔ. ΕΛΥΤΗ – » Τα δημόσια και τα ιδιωτικά »,{ σελ.34 , 8-12 }.
»Στην αντίληψη του καλλιτέχνη ο αγώνας για τη σωτηρία του ανθρώπου είναι αγώνας για την ορθή έκφραση ,και τίποτε άλλο ».
Γ. ΓΑ’Ί’ΤΗ – » Το χρηματιστήριο / Αδιαπέραστο / Το κίτρινο » { 1977 }.
Α’.ΜΕΡΟΣ .
ΠΟΛΛΟΙ ΜΕΝ ΟΙ ΑΥΤΟΚΛΗΤΟΙ ΕΡΕΥΝΗΤΕΣ ,ΟΛΙΓΟΙ ΔΕ ΟΙ ΕΚΛΕΚΤΟΙ .
Διότι στις τελετές [ προς τιμήν του Βάκχου Διονύσου ] πολλοί μεν είναι αυτοί που κρατούν τους νάρθηκες [= νάρθηξ : φυτό, του οποίου τα στελέχη χρησίμευαν σαν ράβδοι (θύρσοι) των πανηγυριστών του Διονύσου ] , παύροι [ = ολίγοι ] δε οι Βάκχοι [ = οι ένθεοι και ένθερμοι θιασώτες του Βάκχου, οι πραγματικοί λατρευτές ,που βρίσκονταν σε κατάσταση ιεράς μανίας , έξαψης ].
Η ΠΑΡΑΒΟΛΗ ΤΟΥ ΜΕΓΑΛΟΥ ΔΕΙΠΝΟΥ .
<< Διότι πολλοί είναι οι προσκεκλημένοι στην βασιλείαν του Θεού, αλλά ολίγοι είναι οι εκλεκτοί >>.
Η ΕΡΕΥΝΑ.
Έρευνα μπορεί να θεωρηθεί μία φιλοσοφική αναζήτηση , μία επιστημονική εξέταση ,μία εξερεύνηση ή απλώς ένα λεπτομερές ψάξιμο ,η οποία δια της συλλογής εγκύρων πληροφοριών προσπαθεί να διευκρινίσει αμφισβητούμενα πράγματα ή να απαντήσει σε απλά ερωτήματα και σύνθετες πεύσεις με σκοπό να επιλύσει, κατά το δυνατόν , ποικίλα προβλήματα στην ζωή του ανθρώπου .Τα είδη ερευνών είναι πολλά ,όπως η επιστημονική έρευνα [ φιλολογική , βιβλική [ των Γραφών } , μαθηματική , αστρονομική κ.α. ] , η κοινωνική ,η οικονομική, η σωματική ,η ψυχική ,η έρευνα κατ’ οίκον κ.τ.λ. Μοναδικός στόχος της έρευνας είναι η αποκάλυψη ή η προσέγγιση της αλήθειας .
ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ Α’.
Μέθοδος έρευνας .
Η έρευνα στα φιλολογικά αρχίζει από τα λεξικά. Όπως είπε και ο Διδάσκαλος του Γένους Αδ. Κοραής : ‘‘Το πρώτο βιβλίο κάθε έθνους είναι το λεξικό της γλώσσας του ‘‘. Όμως ,ποία απ’ όλα τα λεξικά ; Η ελληνική γλώσσα είναι μία ,σε διάφορες μορφές ανάλογα με την χρονική περίοδο .Συνεπώς η έρευνα αρχίζει από τα Ομηρικά λεξικά , τα λεξικά των κλασσικών χρόνων , της Ελληνιστικής περιόδου , της Ρωμαϊκής , της Βυζαντινής ,τα νεώτερα μέχρι και τα σύγχρονα. Πραγματικά , Αληθινά Λεξικά είναι αυτά ,που έχουν και ετυμολογία. Μεγάλη σημασία εδώ έχει η ορθογραφία .Η ορθογραφία οδηγεί στην ετυμολογία και η ετυμολογία προϋποθέτει την ορθογραφία .Τούτα βοηθούν τον ερευνητή ,εάν έχει τις απαραίτητες γνώσεις , να ελέγξει το έτυμον της λέξεως που αναζητεί [ εν προκειμένω της λέξεως έρευνα ] .
Ι. ΠΑΝΤΑΖΙΔΟΥ – » Ομηρικόν λεξικόν » // H .LIDDELL & R. SCOTT – » Mέγα Λεξικόν της Ελληνικής γλώσσης ».
Σ.ΔΩΡΙΚΟΥ / Κ.ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΑΚΗ – » Το δίγαμμα F ».
ΠΑΝ. ΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ – » Λεξικό ρημάτων της Αρχαίας Ελληνικής γλώσσας ».
ΑΡΙΣΤ. ΠΑΝ. ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ – » Λεξικό της κοινής νεοελληνικής » // ΑΚΑΔ.ΑΘΗΝΩΝ – » Χρηστικό Λεξικό της Νεοελληνικής γλώσσας ».
Στα λεξικά αυτά δεν υπάρχει ΕΤΥΜΟΛΟΓΊΑ και αναφέρουν απλώς αγγλικές ή γαλλικές λέξεις για την έρευνα.
ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ Β».
Έλεγχος αξιοπιστίας των συμπληρωματικών πηγών ,
Εκτός των γνωστών και εγκύρων ετυμολογικών λεξικών υπάρχουν και αξιόλογα δοκίμια με ενδιαφέρουσες ετυμολογικές αναλύσεις ,που βοηθούν στην προσέγγιση του νοήματος της λέξεως . Αυτά πρέπει να ελέγχονται ως προς την αξιοπιστία τους ,ειδικά εάν αναφέρονται σε αμφιβόλου ποιότητας πηγές.
ΓΙΑΝ. ΠΡΙΝΙΑΝΑΚΗ – » Η γλώσσα των Ελλήνων είναι η γλώσσα που ομιλεί η φύση », { σελ.45 }.
έρευνα [ έρα + ευνάω-ώ ].
Κριτική .
Στα αρχαιοελληνικά λεξικά υπάρχουν και το ουσ. έρα [=γη] και το ρ. ευνάω -με όλες τις σημασίες του – και η ευνή και η εύνις και ο ευναστής .Η ετυμολογική ανάλυση όμως [ έρα +ευνάω = έρευνα ] δεν συμφωνεί με τα ετυμολογικά λεξικά .Αυτό δεν σημαίνει ότι είναι απορριπτέα. Διότι προσθέτει μία ενδιαφέρουσα οπτική , χωρίς όμως η ετυμολογική ανάλυση της λέξεως να είναι επισήμως αποδεκτή { Εάν αντικατασταθεί το έρα με το ερέω [ δηλ. έρευνα : ερέω < είρω [ Α’ ] + ευνά / ευνή ] , τότε έρευνα [ μεταφ.] = επίμονη αναζήτηση με έρωτα και κάνοντας ερωτήσεις περί της ευνής δηλ. της φωλιάς , της συζυγικής κλίνης ,του λέκτρου , όπου εκεί όλα γεννώνται . Ο πραγματικός ερευνητής πάντα στοχεύει την πηγή της αληθείας }. Συνελόντι ειπείν ,στα ολοκληρωμένα Λεξικά*[ που περιέχουν και ετυμολογία ] διαπιστώνουμε τεκμηριωμένα ,ότι η λέξη έρευνα ετυμολογείται από την ρ.*{ ΕΡΕΦ- } > ρ. είρω [Α’] > ρ. Ερέω [ Α’] = [ανα] ζητώ , ερωτώ , εξετάζω. Άρα οι αναφερόμενες ετυμολογικές προτάσεις για την λέξη έρευνα { έρα + ευνάω ή ερώ + ευνή } ,αν και είναι δυνατόν να κεντρίσουν το ενδιαφέρον των ερευνητών , εν τούτοις δεν παύουν να είναι αποτέλεσμα μίας εικασίας .Συνεπώς μπορούν να σταθούν μόνον ως προτάσεις συμπληρωματικές ,διότι δεν μπορούν να τεκμηριωθούν.
H .LIDDELL & R. SCOTT – » Mέγα Λεξικόν της Ελληνικής γλώσσης ».
ΝΙΚ. ΒΑΡΔΙΑΜΠΑΣΗ – » Ιστορία μιας λέξης »[ Β’. σελ.89 ].
Η μέθοδος [ μετά + οδός ].
EΙΣΕΡΧΕΣΘΕ ΣΤΗΝ ΖΩΝΗ ΤΟΥ ΛΥΚΟΦΩΤΟΣ.
Ταξιδεύετε σε μία άλλη διάσταση .Μία διάσταση ,όχι μόνον της εικόνας ,αλλά και του πνεύματος .Ένα ταξίδι σε μία φανταστική χώρα ,της οποίας τα σύνορα είναι μόνον αυτά : της φαντασίας [ και της ανοησίας ].
ΠΡΟΣΟΧΗ !!!Εισέρχεσθε με δική σας ευθύνη στον »ιερό χώρο » της παραφιλολογίας ,παραγλωσσολογίας ,παρετυμολογίας, παραρχαιολογίας , παραϊστορίας ,παραθεολογίας ,παραμυθολογίας ,παραϊατρικής , παραψυχολογίας ,παραφυσικής ,παραχημείας ,παραπολιτικής και γενικώς στο βασίλειο των »ερευνητών» της παραεπιστήμης και του παραδόξου. Καλή τύχη.
MAX ERNST – » The Horde », { 1927 }.
ΟΙ »ΕΡΕΥΝΗΤΕΣ» .
Η ημιμάθεια είναι χειροτέρα της αμαθείας .Διότι αυτή αύτη γεννά τέρατα ‘ και τα τέρατα δεν είναι ποτέ κατά φύσιν ,αλλά μόνο παρά φύσιν .
Οι » ερευνητές» μπορεί να χωριστούν χάριν μελέτης σε τρεις μεγάλες κατηγορίες :
1 ]. Οι »αυτόφωτοι ».
Δεν υπάρχουν πηγές στα γραπτά ή στις ομιλίες τους , διότι απλά … οι ίδιοι αποτελούν πηγές ! Συνήθως διαβάζουν άρθρα ή έρευνες από το διαδίκτυο [ σπανίως βιβλία ] μα ποτέ δεν αναφέρουν τον συγγραφέα ,ώστε να εμφανίζονται οι ίδιοι ως γνώστες και μάλιστα »αφυπνισμένοι » { ; ! }, ενώ κοιμούνται στην μυρωδάτη αύρα του πελάγους της αγνοίας με ολίγη εσάνς [ essence ] αχαλίνωτης φαντασίας [ ενίοτε και κραυγαλέας ανοησίας ].
Ασχολούνται με ανύπαρκτα ,φανταστικά έως και παρανοϊκά πράγματα { όπως η επίπεδη γη , τα ρυπαρά έθνη , οι ερπύζουσες ή έρπουσες σκιές , οι εξωγήινες μάχες ,οι αποκαλύψεις συνωμοσιών , οι διαθήκες του Προμηθέα , η ομάδα Ε , ο χαμένος πολιτισμός της »Ταρταρίας », οι κρυμμένες χρονοπύλες ,οι ερπετόμορφοι ή σαυροειδείς Ανουνάκηδες ,οι αποκαλύψεις [ διά της επιφοιτήσεως ; ] των Ελευσινίων και λοιπών αρχαιοελληνικών Μυστηρίων , οι διαφόρων ειδών εσχατολογίες [ π.χ. » ο καιρός γαρ εγγύς »] κ.τ.λ. Πολλάκις συμβαίνει να έχουν ανώτερο επίπεδο σπουδών [ π.χ. δικηγόροι ,φιλόλογοι, μαθηματικοί , φυσικοί , μηχανικοί κ.α. ] , το οποίον όμως δεν τους εμποδίζει να γράφουν τερατολογίες και παραλογισμούς σε βιβλία { όπως , ότι το Όργανον του Αριστοτέλους περιέχει κωδικούς για την κατασκευή … ιπταμένου δίσκου !!! }. Το βασικό χαρακτηριστικό σε όλες αυτές τις ευφάνταστες άμα και αλλόκοτες διηγήσεις είναι : i] η έλλειψη επιστημονικών πηγών [ διότι απλά δεν υπάρχουν ] που έχει ως αποτέλεσμα την αντικατάσταση της έλλειψης πηγών είτε από την αχαλίνωτη φαντασία του κάθε διανοητικά η συναισθηματικά ασταθούς συγγραφέα είτε από τα σενάρια ταινιών επιστημονικής φαντασίας ii}. όχι μόνον η απόρριψη της επιστημονικής Λογικής ,αλλά και τα απανωτά θανατηφόρα λακτίσματα στην κοινή λογική μέχρι την εξόντωσή της , επειδή είναι του… »κατεστημένου »!!
2 }. Οι »διορθωτές » .
Αυτή η ομάδα ερευνητών εμφανίζει στα γραπτά της κάποιες πηγές για να φανεί έγκυρη και επιστημονική » η έρευνα » , αλλά συνήθως αυτές οι πηγές μάλλον υπάρχουν για να δικαιολογήσουν την αλλοίωση ή την παράφραση αποσπασμάτων από κάποιο κείμενο , τα οποία κακοποιούν είτε εξ αγνοίας [ την άγνοια του δοκησισόφου ] είτε εκ προθέσεως [ την πρόθεση του ματαιοδόξου και ανοήτου ] ,νομίζοντας ότι τα διορθώνουν ερμηνευτικά.!
Εκείνοι που ασχολούνται με υπαρκτά πράγματα άξια έρευνας .Αγαπημένος τόπος – σύμφωνα με τις επιταγές της μόδας- είναι ο αρχαίος ελληνικός πολιτισμός ,η ανάλυση ή η αποκωδικοποίηση των αρχαίων ελληνικών συγγραμμάτων / χειρογράφων και η μελέτη της αρχαίας ελληνικής γλώσσας Αυτοί χωρίζονται σε δύο υποκατηγορίες : α} Στους ερευνητές { στην πλειονότητά τους ΔΕΝ είναι κλασσικοί φιλόλογοι } ,που χρησιμοποιούν μεν πηγές και κείμενα ,αλλά προχωρούν σε αυθαιρεσίες κατά την απόδοση της αρχαίας ελληνικής γλώσσας στην σύγχρονη μορφή της ,αλλοιώνοντας – ενίοτε ή κατ’ εξακολούθησιν ,εκουσίως ή ακουσίως- το αρχαίο κείμενο με αποτέλεσμα να αλλάζει ολοκληρωτικά ή εν μέρει το νόημά του ,λόγω του βιασμού που υπέστη. β}. Στους επιστήμονες -ερευνητές , που και επιστημονικές βάσεις έχουν και μέθοδο έρευνας διαθέτουν και πηγές παραθέτουν και ικανότητα έχουν στην διασταύρωση και την κριτική των πηγών αυτών. Τα γραφόμενα αυτών έχουν αξιοπιστία ,διότι δεν παρερμηνεύουν ούτε εικοτολογούν ,αλλά βασίζονται πάντα σε γραπτά διακεκριμένων συγγραφέων από εξειδικευμένους εκδοτικούς οίκους , όπου μπορεί ο καθένας να προστρέξει και- ει δυνατόν- να τα ελέγξει .
3 }. Οιθαυματοποιοί – τσαρλατάνοι .
Προπαγανδιστές ,γυρολόγοι , προφήτες και ατζέντηδες κάθε είδους ιδεολογήματος , χρώματος και αρώματος ,που ακρωτηριάζουν ή τεντώνουν την δύστυχη αλήθεια κατά το δοκούν στην κλίνη του Προκρούστη [ ελαστική συνείδηση ], αρκεί το αποτέλεσμα να είναι το προσδοκώμενο,αυτό που ενώ εξυπηρετεί το »ίδιον συμφέρον » , εμφανίζεται και δρα εν ονόματι του » λαϊκού συμφέροντος » .
Tέλος , υπάρχει και μία κατηγορία »ερευνητών – δοκησίσοφων» , » τσαρλατάνων -θαυματοποιών » και επιτήδειων »ατζέντηδων »,που γράφουν κάτω από ιδεολογικά κίνητρα βιβλία προπαγανδιστικά υπέρ ή κατά της ελληνικής γλώσσας και του ελληνικού πολιτισμού. Από αυτούς ,οι μεν υπερβάλλουν : »τα πάντα είναι ελληνικά» ,οι δε απαξιώνουν : »τίποτα δεν είναι ελληνικό’‘ [ η έρευνα όμως είναι αυτή που πρέπει να αποδείξει τί είναι και τί δεν είναι ελληνικό ] .Η πικρή διαπίστωση είναι , πως αυτοί οι θεότρελοι, οι μεν Θαυματοποιοί -Τερατολόγοι ,οι δε Σταυροφόροι -κυνηγοί { ghostbusters } καμώνονται- υπό την επήρεια της μεθυστικής ημιμαθείας συνεργεία της ανοησίας- άλλοι ότι γνωρίζουν δήθεν τα μυστικά της ελληνικής γλώσσας ή τον απόκρυφο ελληνικό πολιτισμό και άλλοι ότι γνωρίζουν τάχα τον τρόπο να αποδομούν τα επιχειρήματα των προηγούμενων και να ξεσκεπάζουν τα ψεύδη τους .Ενώ και οι δύο, στηριζόμενοι στατιστικώς στην απαιδευσία της αγέλης και στην απουσία κριτικής σκέψης των πολλών ,τους εκμεταλλεύονται πρόσκαιρα ή διαρκώς.
Προσοχή στα κακέκτυπα σοφιστών, που έχουν -εκτός από ημιμάθεια ή άγνοια – φανερά ή κρυφά ,ψυχολογικής ή ψυχιατρικής υφής προβλήματα και λυμαίνονται τον χώρο της γλώσσας και της ετυμολογίας, γράφοντας « βιβλία », κάνοντας « διαλέξεις » ή εκπομπές και «διδάσκοντας» υπό τύπον σεμιναρίων, σε πνευματικά ανώριμους τα συντεταγμένα γλωσσικά τους παραληρήματα για να τους ..»αφυπνίσουν’‘ με το αζημίωτο βέβαια!
MAX BECKMANN – » Carnival », { 1920 }.
Εν κατακλείδι , η αληθινή έρευνα [ δηλ. η επιστημονική , διότι οι άλλες ασχολούνται με δοξασίες ] χρειάζεται και αποδείξεις με παράθεση πηγών και κριτική των πηγών αυτών και αμεροληψία και τιμιότητα ,χωρίς αυτό να σημαίνει , ότι η έρευνα θα αποδώσει πάντα το αναμενόμενα αποτελέσματα . Όμως η μέθοδος της έρευνας είναι πιο σημαντική κι από τα ίδια τα αποτελέσματα.Διότι η έρευνα είναι πάντα ανοικτή , συνεχίζεται και θα συνεχίζεται ες αεί , θέτοντας εκ νέου ερωτήματα .
ΘΕΟΔ. Γ. ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ – » Πόθεν και πότε οι Έλληνες ; », [ σελ.545 }.
Η επιστήμη δεν είναι τόσο το « τι » όσο το « πώς », δηλ. το σύστημα και η μέθοδος της έρευνας.
ΚΩΝ.Ι. ΒΟΥΡΒΕΡΗ – » Εισαγωγήν εις την αρχαιογνωσίαν και την κλασσικήν φιλολογίαν », { σελ.101-102 }.
Κεφ. Β’. ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΚΛΑΣΣΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ Η ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΗ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ( INTERPRETATIO ).
α}. Ο χώρος της αναζήτησης.
Τα τελευταία χρόνια έχει κάνει την εμφάνισή του ένας απροσδιόριστος , ελώδης και ομιχλώδης »χώρος » ,αυτοαποκαλούμενος ως »χώρος της αναζήτησης » ή »χώρος της εναλλακτικής γνώσης και πληροφόρησης » .Υπάρχει άραγε τέτοιου είδους »χώρος» ; Η αναζήτηση ενδέχεται να έχει »χώρο » [ μάλλον τόπο ] ή να μην έχει . Έτσι , είναι δυνατόν , κάποιος να αναζητεί ένα απολεσθέν πράγμα ή ένα εξαφανισμένο προσώπου ,αλλά και άυλα ,πνευματικά ,νοητά αγαθά . Η λέξη αναζήτηση ,δηλαδή , μπορεί να έχει και συγκεκριμένη και αφηρημένη έννοια . Συνεπώς πρώτα πρέπει να προσδιοριστεί το είδος της αναζητήσεως και το αντικείμενο της ,για να έχει κάποια αξία το όποιο αποτέλεσμα. Επομένως ,διαφέρει η αναζήτηση του Θεού από τις αναζητήσεις του Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού ή από την αναζήτηση ενός μονοπατιού στο δάσος ή από το ψάξιμο για τα χαμένα κλειδιά του αυτοκινήτου. Κατόπιν τούτου πρέπει ακολουθεί η μέθοδος της έρευνας με αποδείξεις [ αποδεικτικά στοιχεία του ζητήματος που ερευνάται ] και όχι με ενδείξεις . Χαριτολογώντας ,ο λεγόμενος »χώρος της αναζήτησης » μου φέρνει στην μνήμη το » Τετράδιο λίγο απ’ όλα ‘‘, που είχε παλιά ένας μαθητής Γυμνασίου ονόματι Κλέοπας Αγροικόπουλος από ένα ημιορεινό χωριό -την Φουνισκαριά- πλησίον του Αιγίου . Ήταν ένα μεγάλο εκατοντάφυλλο τετράδιο με σκληρό εξώφυλλο , φαγωμένες τις γωνίες και αυτοκόλλητο μία φρουτιέρα ,το οποίο ήταν ‘‘γενικής χρήσης’‘ ,δηλαδή για όλα τα μαθήματα . Όμως περιείχε τόσο κακογραμμένες , σκόρπιες και ανάκατες σημειώσεις , που ούτε ο ίδιος μπορούσε να βγάλει άκρη ούτε άλλος ,εάν βεβαίως έμπαινε στον κόπο να τις διαβάσει.
H .LIDDELL & R. SCOTT – » Mέγα Λεξικόν της Ελληνικής γλώσσης ».
β ]. Ο χώρος της »εναλλακτικής »γνώσης και πληροφόρησης .
Η προσέγγιση της πληροφόρησης ή γνώσης που δεν βασίζεται στα κυρίαρχα μέσα ενημέρωσης αναφέρεται και ως εναλλακτική γνώση ή πληροφόρηση .Συνήθως αυτά τα μέσα είναι ανεξάρτητα και προσπαθούν να προβάλουν διαφορετικές απόψεις και νέα ,που δεν καλύπτονται από τα κυρίαρχα μέσα ενημέρωσης .Ουσιαστικά πρόκειται για τα παλαιά undergtound ρεύματα με άλλη , μάλλον άστοχη, ονομασία. Το επίθετον εναλλακτικός -η -ον προέρχεται από το ρήμα εναλλάσσω { εν + αλλάσσω / αλλάττω },που σημαίνει αλλάζω κάτι διαδοχικά με κάτι άλλο ,ανταλλάσσω κάτι με κάτι άλλο , μεταστρέφω ,μεταβάλλω , αντικαθιστώ κάτι με κάτι άλλο . Συνεπώς γίνεται αντικατάσταση μεταξύ δύο αντιθέτων διαδοχικά [ εναλλάξ ] δηλ. μία το ένα ,μία το άλλο . Παραδείγματος χάριν ο βηματισμός με εναλλαγή των ποδιών [ εναλλάξ ] ή το εναλλασσόμενο ρεύμα ή η εναλλακτική ιατρική [ μέθοδος θεραπείας δια των ομοίων ] αντί της αλλοπαθητικής [ ενάντια εναντίων εισίν ιάματα ] .»Εναλλακτική γνώση ή πληροφόρηση » σημαίνει π.χ. ότι περιοδικά και εναλλάξ η θεωρία του Ηλιοκεντρισμού αντικαθίσταται από την θεωρία του Γεωκεντρισμού ή ότι η περί του σφαιροειδή πλανήτη γη θεωρία περιοδικά και εναλλάξ αντικαθίσταται από την θεωρία περί της επιπέδου γης. Αυτό όμως δεν ισχύει ,διότι στην πρώτη έχουμε επιστημονική απόδειξη , ενώ στην δεύτερη αντί για επιστήμη έχουμε γρονθοκοπήματα αλλόφρονα και παλληκαρισμούς εναντίον της λογικής και της πραγματικότητας ή αλλιώς κοτσάνες !. Δεν μπορούν ,λοιπόν, τα πάντα και πάντοτε να έχουν εναλλακτική πλευρά ,ούτε το κάθε τι μπορεί να εναλλάσσεται με οτιδήποτε.
H .LIDDELL & R. SCOTT – » Mέγα Λεξικόν της Ελληνικής γλώσσης » // Δ. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΥ – ‘‘ Mέγα Λεξικόν της Ελληνικής γλώσσης ».
Τα δύο αυτά Νεοελληνικά λεξικά περιορίζονται στο να καταδείξουν ,ότι το επίθετον εναλλακτικός ,η, ον προέρχεται από το ελληνιστικόν εναλλακτικός = αυτός που εναλλάσσει κάτι ή κάποιον , ανώμαλος [ ασελγής ] ,που έχει δεχθεί σημασιολογική επίδραση [ δάνειο ] από το γαλλ. alternatif ή από το αγγλ. alternative .Ετυμολογικά όμως δεν παρέχουν καμμία πληροφορία.
Γ. ΓΑ’Ί’ΤΗ – » Χωρίς τίτλο » { 1970 }.
ΑΛΤΕΡΝΑΤΙΒΑ.
EY.ΠΑΠΑΚΥΡΙΑΖΗ – ΑΠΕΡΓΗ , ΧΑΡ.ΠΑΠΑΚΥΡΙΑΚΟΥ – » Βασικό λεξικό ξένων λέξεων της Νέας Ελληνικής».
Στα Λατινικά το Alter ,era,erum = 1. ο έτερος 2. ο πέλας , ο πλησίον , έτερος. Συνεπώς δεν είναι γενικά ο άλλος , αλλά συγκεκριμένα από τους δύο ο έτερος. Άρα εναλλακτικός ,είναι αυτός που εντός του έχει δύο που διαδέχεται εναλλάξ το ένα το άλλο .
ΑΜΜΩΝΙΟΥ – » Λεξικόν Ομοίων και Διαφόρων λέξεων ».
Β.ΜΕΡΟΣ.
Η αληθής γνώση δεν είναι αποτέλεσμα αφύπνισης ή επιφοίτησης . Κάθε επιφοίτηση έρχεται μετά από επίπονη φοίτηση. Η αληθής γνώση έχει αναβαθμούς [ σκαλοπάτια ] τα οποία χρειάζεται πολύ κόπο να τα ανέβει κανείς ,εάν τα ανέβει .Η αλήθεια δεν είναι πεταλούδα να την αδράξει κάποιος με την απόχη του και να φυλακίσει πεθαμένη για πάντα κοντά του μέσα σ’ ένα βάζο . Η αλήθεια δεν έρχεται με καμμιά » αφύπνιση ». Η μάχη με την λήθη θα δείξει ,εάν κάποιος είναι ικανός ή μη να προσεγγίσει στην αλήθεια.
Τα ακόλουθα είναι μόνο για τους μυημένους .Δηλαδή αυτούς ,που όταν τα διαβάσουν , [ ανα]γνωρίζουν πράγματα εξειδικευμένα περί της αρχαίας ελληνικής γραμματείας . Μυημένος χαρακτηρίζεται όποιος αντιλαμβάνεται ή κατέχει την ειδική γλώσσα , ώστε να κατανοεί τα σύμβολα και το απορρέον νόημα .Πραγματικά αμύητοι είναι οι αδαείς και οι ημιμαθείς ,που νομίζουν ότι είναι ειδήμονες [ διπλή άγνοια ]. Μία μορφή μυήσεως είναι και οι Φιλοσοφικοί Μύθοι ,όπως οι Λογικοί Μύθοι του Πλάτωνος. Αυτούς δεν μπορεί ο καθένας μόνος του -ούτε είναι ορθόν και πρέπον – να τους αποκωδικοποιήσει ,παρά μόνον με εξειδικευμένους δάσκαλους.
ΠΛΑΤΩΝΟΣ – » Θεαίτητος », { 155 e }.
ΟΙ [ 4 ] ΑΝΑΒΑΘΜΟΙ ΤΗΣ ΓΝΩΣΕΩΣ.
Τα είδη της γνώσεως είναι τέσσερα : εικασία , πίστις , διάνοια , νόησις .
ΕΓΚ. ΛΕΞΙΚΟΝ του ‘ΗΛΙΟΥ ‘– » Το Αρχαίον Ελληνικόν Πνεύμα », { σελ. 314 -315 }. Κ.Δ. ΓΕΩΡΓΟΥΛΗ – » Ο γενικός χαρακτήρας και τα θέματα της πλατωνικής γνωσιολογίας ».
Τα στάδια [ ή κλίμαξ ] της γνώσεως από το κατώτερο στο ανώτερον , από την άγνοια στην γνώση : 1}. Εικασία [ < εικάζω < είκω ], γνώση από τις απεικονίσεις των αντικειμένων . 2}. Πίστις [ < πείθω ] , γνώση από τα υπαρκτά αντικείμενα της πραγματικότητας και τα αισθητά γεωμετρικά σχήματα . 3}. Διάνοια [ < διά + νους ] , γνώση από τις μαθηματικές και τις υπόλοιπες επιστημονικές έννοιες. 4}. Νόησις { < νοέω-ώ } , γνώση από τις Ιδέες και τις Πρώτες Αρχές .
Η μεσάζουσα ασταθής κατάσταση της δόξας [ 1,2 ] δεν έχει την σταθερότητα της επιστήμης [ 3,4 ] και παρόλο που δεν είναι άγνοια ,δεν είναι όμως ούτε και γνώση.
ΤΑ ΕΙΔΗ ΤΗΣ ΓΝΩΣΕΩΣ :
Το διαφορετικό μήκος των γραμμικών τμημάτων συμβολίζει την διαφορά της μετοχής των αντιστοίχων ειδών της γνώσεως στην αλήθεια. Συνεπώς, όπως συμπεραίνουμε από το ανωτέρω σχήμα , τα τέσσερα είδη της γνώσεως μπορούν να συνοψιστούν σε δύο :
Το ένα είναι η γνωστική λειτουργία , που αναφέρεται στα ορατά και αισθητά. Το δεύτερον είναι αυτό που αναφέρεται στα νοητά, δηλαδή στις ιδέες και τις θεμελιώδεις αρχές των επιστημών. Το πρώτο και κατώτερο τμήμα ,που ονομάζει ο Πλάτων γενικώς » δόξαν » ,υποδιαιρείται σε δύο μερικώτερα τμήματα , την εικασία και την πίστη. Το δεύτερο και ανώτερο τμήμα που ονομάζει ο Πλάτων επιστήμη και αλήθεια υποδιαιρείται και αυτό σε δύο μερικώτερα τμήματα ,την διάνοια και την νόηση . Από την διάνοια [ υποθετικός λόγος ] δεν είναι δυνατόν να φθάσει κάποιος στην νόηση [ Αν–υπόθετον] παρά μόνον δια της ενοράσεως [ ενόρασις = η ικανότητα της άμεσης [ βιωματικής ] γνώσεως της ουσίας των πραγμάτων ,χωρίς την μεσολάβηση των αισθήσεων ή της διανοίας ]. Ο χωρισμός αυτός δεν έχει απόλυτη γνωσιολογικήν αξία, διότι χρησιμεύει κυρίως για την εποπτική περιγραφή των φαινομένων.
Γ. ΓΑ’Ί’ΤΗ – » Χωρίς τίτλο » { 1971 }.
Γ’.ΜΕΡΟΣ
Μετά από την έρευνα για την ετυμολογία των λέξεων από τα μεγάλα λεξικά και την διασταύρωση των ετυμολογιών με επιλεγμένα συμπληρωματικά λεξικά ετυμολογικού ενδιαφέροντος ,έφτασε η ώρα για το τρίτο και δυσκολότερο στάδιο : τον έλεγχο για την ορθή απόδοση του αρχαίου κειμένου στην κοινή ελληνική με σκοπό την αποτροπή της διαστρέβλωσης και αλλοίωσης του νοήματος. Σημειωτέον ,ότι κάθε απόπειρα απόδοσης του αρχαίου κειμένου στην καθομιλουμένη αποτελεί κατά το μάλλον ή ήττον επέμβαση στο έργο του συγγραφέως . Η αληθινή και μόνη οδός κατανοήσεως ενός αρχαίου ελληνικού κειμένου είναι η γνώση της αρχαίας ελληνικής γλώσσας.
ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ Γ».
Εμβάθυνση στην απόδοση του αρχαίου κειμένου .
Η σημασία των λέξεων , η εννοιολογική σηματοδότηση των λέξεων , οι λέξεις-έννοιες που αντανακλούν την ουσία των πραγμάτων έχουν μεγάλη αξία στο αρχαίο κείμενο .Έτσι χρειάζεται μεγάλη προσοχή ,όταν αποδίδονται λέξεις από την αρχαία ελληνική στην σύγχρονη ,πτωχή , μονοτονική , κοινή ελληνική. Το σύνηθες είναι η αντικατάσταση της α΄ ελληνικής λέξεως με μία β΄ ελληνική λέξη ,που χαρακτηρίζεται ως »συνώνυμη ».Η ελληνική γλώσσα ,όμως, ΔΕΝ έχει συνώνυμα. Ο σωστός δρόμος είναι η ανάλυση της λέξεως { η εύρεση της λεπτής εννοιολογικής της απόχρωσης ,η ανακάλυψη του κρυμμένου της νοήματος , η σχέση της με την υπόλοιπη πρόταση } και όχι η αντικατάστασή της [ η οποία πολλάκις είναι ΚΑΙ λανθασμένη ! ]. Ένα σύνηθες λάθος είναι η αντικατάσταση π.χ. της λέξεως αγαθός με την λέξη καλός ή της λέξεως καλός με την λέξη ωραίος ή η χρησιμοποίηση λανθασμένων αντιθέτων ,όπως της λέξεως κακός ως αντίθετο της λέξεως καλός . Χρειάζεται μεγάλη προσοχή σε αυτά , διότι εάν δεν ληφθούν υπόψιν καταλήγουν σε κωμικοτραγικά έως και θλιβερά αποτελέσματα. Τότε συμβαίνει οι εκκολαπτόμενοι ,αλλά απαίδευτοι »μεταφραστές », ερμηνευτές , σχολιαστές , κυριολεκτικά ν’ αλλάζουν τα φώτα στα αρχαία ελληνικά κείμενα .
Ας πάρουμε για παράδειγμα την παρακάτω πρόταση , η οποία αποτελεί την εισαγωγή στο έργο »Μετά τα Φυσικά ‘‘του Αριστοτέλους :
Μία συνήθης »μετάφραση » [ το ορθόν είναι απόδοση , μετάφραση λέγεται από μία γλώσσα σε άλλη ] είναι << όλοι οι άνθρωποι από την φύσιν τους επιθυμούν την γνώση>> ή << Όλοι οι άνθρωποι έχουν από τη φύση τους έφεση για γνώση>> ή << Όλοι οι άνθρωποι από την φύση τους διψούν για μάθηση >> ή << Όλοι οι άνθρωποι από την φύση τους θέλουν την γνώση >>. Ποίες είναι σωστές και ποίες λανθασμένες από αυτές τις αποδόσεις ; Το ρήμα . ‘ορέγονται» είναι το ίδιο με το ‘επιθυμούν» ή το »διψούν» ή το »έχουν έφεση » ή ‘ το »θέλουν » ; Το απαρέμφατον » ειδέναι » είναι το ίδιο με το ουσιαστικό » γνώση » ή » μάθηση » ; Εάν ισχύει αυτό , γιατί ο Αριστοτέλης χρησιμοποιεί το συγκεκριμένο ρήμα και απαρέμφατο ; Μήπως με την αντικατάσταση αυτών ,αλλάζει και το νόημα του κειμένου ;
ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΟΥΣ – » Μετά τα Φυσικά », { 980 a }.
Eπειδή το ορέγομαι = απλώνω το χέρι μου να πιάσω κάτι [ άρα αυτό είναι εντός του οπτικού μου πεδίου και δίπλα μου ] και το ειδέναι [ απρμφ. του οίδα < είδω = βλέπω και γνωρίζω ] = γνωρίζω κάτι αφού το έχω δει , tότε :
Όλοι οι άνθρωποι εκ φύσεως απλώνουν το χέρι τους να αρπάξουν την γνώση για πράγματα που βρίσκονται δίπλα τους .
Οι αισθήσεις της οράσεως και της ακοής καλούνται σχηματικά και ανώτερες αισθήσεις ,διότι είναι αισθήσεις ,που συντελούν στην γνώση μιας και ουσιαστικά μας υποδεικνύουν τις ομοιότητες και διαφορές μεταξύ των πραγμάτων. Ιδιαιτέρως δε η όραση [ εκεί βασίζεται η λεγόμενη εποπτική διδασκαλία ] τονίζει ο Αριστοτέλης.
Α. ΟΡΕΞΙΣ .
H .LIDDELL & R. SCOTT – » Mέγα Λεξικόν της Ελληνικής γλώσσης ».
Ορέγω ,ορέγομαι. Θέλω -μπορώ .Επιθυμία- βούλησις.
ΒΟΥΛΕΣΘΑΙ ΚΑΙ ΕΘΕΛΕΙΝ
ΑΜΜΩΝΙΟΥ – » Λεξικόν ομοίων κα διαφόρων λέξεων ».
Το βούλομαι πρέπει να λέγεται μόνον για τα λογικά { βούληση έχουν μόνον οι άνθρωποι ,ως έλλογα ζώα ,διότι έχει σχέση με την βούλευση και την προαίρεση } ,ενώ το θέλω τίθεται και επί αλόγου ζώου.
Έχει διαφορά το βούλομαι με το θέλω και το επιθυμώ .Όπως έχει ομοιότητα το εμπορώ [ εν + πόρος < περάω = περνάω απέναντι ‘ εξ ου και περάτης , έμπορος } , ημπορώ ,μπορώ με το εθέλω. Το »δεν θέλω» ισοδυναμεί με το » δεν μπορώ ».
Β. ΕΙΔΕΝΑΙ .
ΙΩ. ΣΤΑΜΑΤΑΚΟΥ – » Λεξικόν της Αρχαίας Ελληνικής γλώσσης ».
Είδω ,{ F }ίδω , {Λατ.} video = βλέπω . Οι σημασίες του κατανέμονται σε δύο ομάδες : α]. Βλέπω β]. Γνωρίζω.
ΟΡΩ – ΟΙΔΑ .
Το ορώ και το οίδα σχετίζονται ως ρήματα γνώσεως. Το μεν ορώ μεταφορικά τίθεται επί της διανοητικής »οράσεως» , το δε οίδα σχηματίζει τους παρελθοντικούς χρόνους από το γιγνώσκω.
H .LIDDELL & R. SCOTT – » Mέγα Λεξικόν της Ελληνικής γλώσσης ».
ΠΑΝ. Ε. ΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ – » Λεξικό ρημάτων της Αρχαίας Ελληνικής γλώσσας ».
ΓΙΓΝΩΣΚΩ – ΟΙΔΑ
Το γιγνώσκω και το οίδα είναι και τα δύο ρήματα γνώσεως. Το οίδα ουσιαστικά είναι ρήμα παρελθοντικού χρόνου [ παρακείμενος [του είδω Β ] με σημασία ενεστώτος , δηλ. έχω γνωρίσει ,αφού έχω ιδεί ] και δανείζεται τους χρόνους του από το γιγνώσκω .Το γιγνώσκω δεν είναι απαραίτητα γνώση διά των ομμάτων [ δια της οράσεως ] και σημαίνει την άμεση μάθηση [ μαθαίνω να γνωρίζω ].
H .LIDDELL & R. SCOTT – » Mέγα Λεξικόν της Ελληνικής γλώσσης ».
ΠΑΝ. Ε. ΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ – » Λεξικό ρημάτων της Αρχαίας Ελληνικής γλώσσας ».
ΕΙΔΗΜΩΝ – ΕΠΑ’Ί’ΩΝ .
Το οίδα { < είδω Β } και το επα’ί’ω είναι σημαντικά ρήματα γνώσεως δια των ανωτέρων αισθήσεων [οράσεως και ακοής ] .Επα’ί’ων είναι π.χ. ένας ακουστικός φοιτητής ή σπουδαστής .Ειδήμων είναι ο ειδικός , ο έχων και εικόνα του πράγματος . Και οι δύο είναι γνώστες από διαφορετικούς δρόμους ο καθένας.
Eιδήμων (*εἴδω Β) : γνωρίζω , είμαι ειδικός σε κάτι ,έμπειρος ,γνώστης μέσω της οράσεως . Επα’ί’ων { επί + αΐω } : .ακούω με προσοχή , αντιλαμβάνομαι μέσω της ακοής, κατανοώ, καταλαβαίνω .
ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΟΥΣ – » Τα Μετά τ Φυσικά », { 982 b }.
Διά το θαυμάζειν οι άνθρωποι ήρξαντο φιλοσοφείν. Φιλόμυθος ο φιλόσοφός .Ο μύθος σύγκειται εκ θαυμασίων.
Γ. ΓΑ’Ι’ΤΗ – » Μέσα στο κενό / Μαύρη κορνίζα σε προφίλ / Μαύρο – άσπρο », { 1978 }.
Η ΜΙΜΗΣΙΣ.
Μίμησις είναι το μιμείσθαι . Η παράστασις διά της τέχνης .Η εικόνα , το ομοίωμα.
ΝΕΩΤΕΡΟΝ ΕΓΚΥΚΛΟΠΑΙΔΙΚΟΝ ΛΕΞΙΚΟΝ »ΗΛΙΟΥ ».
H.LIDDELL & R.SCOTT – » Μέγα Λεξικόν της Ελληνικής γλώσσης ».
ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΟΥΣ – » Περί ποιητικής », { 1448 b }.
Την ποιητική γέννησαν δύο αιτίες ,που είναι και οι δυο φυσικές. Η μίμηση, είναι σύμφυτη στους ανθρώπους από την παιδική τους ηλικία και αυτό που κάνει τους ανθρώπους να διαφέρουν από τα άλλα ζώα είναι, ότι ο άνθρωπος είναι το πιο μιμητικό από τα άλλα ζώα και τις πρώτες γνώσεις του τις αποκτά με τη μίμηση. Τα προϊόντα της μίμησης προκαλούν ευχαρίστηση σε όλους τους ανθρώπους. Απόδειξη γι’ αυτό είναι ,ότι πράγματα που μας προκαλούν δυσαρέσκεια -όταν τα βλέπουμε ή όταν αντικρίζουμε τις πιο ακριβείς απεικονίσεις τους – μας προκαλούν ευχαρίστηση [ π.χ. οι εικόνες ευτελέστατων ζώων ή νεκρών] . Αιτία είναι το ότι η γνώση και η κατανόηση των πραγμάτων δεν είναι κάτι το εξαιρετικά ευχάριστο μόνο στους φιλοσόφους, αλλά και στους άλλους ανθρώπους , όμως μετέχουν σ᾽ αυτήν μόνο για μικρό χρονικό διάστημα.
Σχόλια Ι. Συκουτρή :
I.Ο Αριστοτέλης εκφέρει με κάθε επιφύλαξη ‘‘εοίκασι » [ έοικα = είμαι όμοιος, φαίνομαι όμοιος // παρακ. με σημασία ενεστ. < είκω } Ως υπόθεση ,όπως θα λέγαμε σήμερα , την γνώμη του περί της αρχής της ποιήσεως Οι αρχές της ποιήσεως είναι φυσικές όχι υπερφυσικές , όπως η μυθική παράδοση περί ορισμένου Θεού [ Απόλλωνος ,Ερμού , Μουσών ] ή ήρωος [ Ορφέως , Λίνου κλπ.] ο οποίος εφεύρε την ποίηση , ή η πεποίθηση περί της θείας μανίας , η οποία κάμνει κάποιον ποιητή [ Πλάτων , Δημόκριτος ].II.Οι δύο αιτίες της ποιήσεως είναι : α]. το μιμείσθαι ,δηλαδή το ένστικτο της μιμήσεως ,όπως λέμε σήμερα β]. το χαίρειν τοις μιμήμασι, δηλ. ,ότι όχι μόνον ο μιμούμενος ευχαριστείται με την ενέργειά του να μιμείται [ όπως συμβαίνει στο παιχνίδι , όπου την ηδονή δημιουργεί αυτή η ίδια η ενέργεια του σώματος και της ψυχής , και μόνον αυτή ], αλλά και οι άλλοι ευφραίνονται με τις απομιμήσεις του.. Αυτοί οι δύο παράγοντες της καλλιτεχνικής ζωής , είναι η αρχή της μιμήσεως από την άποψη αυτού που δημιουργεί και από την άποψη αυτού που απολαμβάνει το καλλιτέχνημα.
ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΟΥΣ – » Προβλήματα ». Λ. Όσα περί φρόνησιν και νουν και σοφίαν. [6].
Ο άνθρωπος είναι το πιο μιμητικόν από όλα τα ζώα. Η ιδιότητα αυτή τού επιτρέπει να μαθαίνει
»Οι πρώτες γνώσεις [ ακόμη και στο επάγγελμα ] αποκτώνται ,όχι δια της θεωρητικής ανασκοπήσεως των αιτίων και των σκοπών και των μέσων εκάστης πράξεως ,αλλά και δια της απομιμήσεως ‘ συνδέεται τούτο προς την θεμελιώδη σημασία της έξεως στο παιδαγωγικό σύστημα του φιλοσόφου. Και το ζώο μιμείται ,αλλά και ολιγωτέρα και ολιγώτε–ρον συνειδητά» . { Ι. Συκουτρής ].
Η ΜΑΘΗΣΙΣ
Δ. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΥ – » Μέγα Λεξικόν της Ελληνικής γλώσσης ».
ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΟΥΣ – » Περί ποιητικής », { 1448 b }.
Σύμφωνα με τον Αριστοτέλη ,η μάθηση δεν είναι μία απλή απόκτηση γνώσεως κάποιου αντικειμένου , αλλά συμμετο-χή και επικοινωνία με το πράγμα , προς το οποίο κατευθύνεται η γνωστική μας ενέργεια .Επομένως η μάθηση δεν εί-ναι μία λεπτή νοητική εκδήλωση ή μία νοησιοκρατική έκφραση,αλλά μία ενεργός μέθεξη σε ό,τι προσεγγίζουμε διαμέ-σου αυτής. Μανθάνω σημαίνει ,λοιπόν, μετέχω διά παντοίων τρόπων σ’ αυτό το πράγμα που απευθύνεται η γνώση και εξ αιτίας δε της συμμετοχής αυτής στο πράγμα, το οποίο είναι το αντικείμενο της γνώσεως ,αισθάνομαι ηδονή [χαρά].
ΣΧΟΛΙΑ Ι.ΣΥΚΟΥΤΡΗ .
ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΟΥΣ – » Ρητορική », { 1371 a -b }.
Kαι το μανθάνειν και το θαυμάζειν είναι ηδύ .Διότι μέσα στον θαυμασμόν υπάρχει η επιθυμία τής μαθήσεως ,ώστε το θαυμαστόν είναι επιθυμητόν , και με την μάθηση ο άνθρωπος αποκαθίσταται στην αληθινή του φύση…
H.LIDDELL & R.SCOTT – » Μέγα Λεξικόν της Ελληνικής γλώσσης ».
Γ. ΓΑ’Ί’ΤΗ – » Αυτοκινητόδρομος »{ 1976 }.
Ο ΘΑΥΜΑΣΜΟΣ.
Πάθος του φιλοσόφου το θαυμάζειν.
ΗΣΙΟΔΟΥ – » Ασπίς Ηρακλέους » , { στ. 139-140 }.
» Θαύμα ιδέσθαι ‘‘= χάρμα οφθαλμών.
H .LIDDELL & R. SCOTT – » Mέγα Λεξικόν της Ελληνικής γλώσσης »
ΠΛΑΤΩΝΟΣ – » Θεαίτητος », { 155 a }.
Το θαυμάζειν τίθεται ως αρχή του φιλοσοφείν . Η αναστάτωση της ανθρωπίνης ψυχής ενώπιον των αποριών της , ενεργοποιεί την αίσθηση της ελλείψεως της γνώσεως και ωθεί τον φιλόσοφο στον στον στοχασμό.
Ο Πλάτων στον »Κρατύλο » συνάπτει την Ίριν με το ‘είρειν‘ [ =λέγειν ,408 b ] και το είρειν’ με την διαλεκτική [ 398 b ]. Έτσι η Ίρις [ φιλοσοφία ] είναι κόρη του Θαύμαντος [ θαυμασμού ].
ΑΜΜΩΝΙΟΥ – » Λεξικόν ομοίων και διαφόρων λέξεων ».
Θαυμάζειν – τερατούσθαι . Τέρας -σημείον.
[ τερατόομαι –ούμαι { Μέσ.} = προσβλέπω κάτι ατενώς ως κάτι πράγματι θαυμαστόν , αποθαυμάζω [ = δείχνω μεγάλο θαυμασμό σε κάτι ,εκπλήττομαι ] χάσκων [ = μένοντας με το στόμα ανοιχτό ].Τέρας [ τείρος ] = σημάδι, ασυνήθιστο φαινόμενο .Τα τείρεα =αστερισμοί στον ουρανό, ουράνια σημάδια. Σημείον = σύμβολο, σημάδι που προέρχεται από τους θεούς, οιωνός, χαρακτηριστικό γνώρισμα ]. Εναργής ,ες [ εν + αργός =λαμπερός ] = ορατός, ψηλαφητός, με σωματική μορφή [ κυρ. ως το εμφανής ].
Η Ίρις είναι δευτερεύουσα θεότητα του Ολύμπου .Ανήκει στην ακολουθία των Μεγάλων Θεών και εκτελεί χρέη αγγελιοφόρου ,όπως ο Ερμής . Παριστάνονταν νέα με ποικιλόχρουν βραχύ χιτώνα , με μεγάλες πτέρυγες στους ώμους ,με φτερωτά σανδάλια και με κηρύκειον ,όπως ο Ερμής. Επτάχρωμος [ αλληγορία του ουρανίου τόξου ] χαρασσόταν στον ουράνιο θόλο ο δρόμος της ,τον οποίον ακολουθεί κατά την πτήση της η ευκίνητη Θεά , όταν έτρεχε να φέρει από την Στύγα το απαιτούμενο νερό ,για τον Όρκο των Θεών , σε χρυσή υδροχόη.
ΑΘ. ΣΤΑΓΕΙΡΙΤΟΥ – » Ωγυγία ή Αρχαιολογία ». { σελ.224 }.Κεφ. ΚΑ’. Περί της Ίριδος και Άρκης.
Η Ίρις ήταν θυγατέρα του Θαύμαντος και της Ηλέκτρας [ κόρης ] του Ωκεανού .Είχε αδελφές τις Άρπυιες ,την Αελλώ [ < άελλα = γρήγορη σαν θύελλα ] και την Ωκυπέτη [ < ωκύς [= γρήγορος ] + πέτομαι = ταχέως πετομένη ].
ΑΘ. ΣΤΑΓΕΙΡΙΤΟΥ – » Ωγυγία ή Αρχαιολογία », { σελ. 36 }. Κεφ. Δ’. Περί του Θαύμαντος .
Θαύμας . Θεός των νεφών και των παραδόξων μετεωρολογικών φαινομένων .
Πομπηία : Ίρις ,προπομπός σε γαμήλιες τελετές , Ζευς και Ιδαίοι Δάκτυλοι [;]. Τοιχογραφία από το »Σπίτι του τραγικού ποιητή » { ~75 π.Χ. } .Nεάπολη , Museo Nazionale Archaiologico .
Στην ανατομία του οφθαλμού ίρις [ κοινώς ίριδα ] ονομάζεται το δισκοειδές διάτρητο διάφραγμα στην πρόσθια μοίρα του οφθαλμού ,που βρίσκεται μεταξύ του κερατοειδή χιτώνα και του φακού και στο μέσον της οποίας βρίσκεται το άνοιγμα της κόρης.
ΕΠΙΛΟΓΟΣ
Μεταβατική χαρακτηρίζεται η περίοδος η οποία μεσολαβεί μεταξύ δύο εποχών και έχει ως ιδιαίτερο γνώρισμα το σύντομο χρονικό διάστημα που διαρκεί. Μεταβατική ιστορική περίοδος είναι η ενδιάμεση κατάσταση όπου το παρακμιακό και παλαιό δεν έχει ακόμη πεθάνει και συμπλέκεται ή συγχέεται με το ανθηρό και νέο .Το νέο που έχει μεν αμυδρά εμφανιστεί ,αλλά ακόμη δεν έχει εδραιωθεί . Πόσο διαρκεί αυτό το πέρασμα [ ή αλλιώς ποιοτικόν άλμα ] ; Δυστυχώς ο ιστορικός χρόνος διαφέρει από την χρονική διάρκεια του ανθρωπίνου βίου και δεν πρέπει να ταυτίζονται. Ο ιστορικός χρόνος μετριέται σε αιώνες, ο χρόνος του ανθρωπίνου βίου σε έτη. Η μεταβατική ιστορική περίοδος , λοιπόν, λειτουργεί πάντα ως προθάλαμος μίας »Νέας Εποχής» που ακολουθεί. Αυτό δεν σημαίνει ,ότι αναγκαστικά η επόμενη »Νέα Εποχή » θα είναι καλλίτερη [ φάση ακμής ] από την προηγούμενη ,διότι μπορεί να συμβεί και το αντίθετο : να είναι χειρότερη [ φάση παρακμής ].
Σπειροειδής και γραμμική προσέγγιση της ιστορίας .
{ το αενάως γίγνεσθαι και είναι }
OΔ.ΕΛΥΤΗ – » Ιδιωτική οδός ». [ Δ’ ].
H ΙΔΙΩΤΙΚΗ ΟΔΟΣ κόβει μέσ’ απ’ τον χρόνο.
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ :
ΑΓΟΡΑΖΕΤΕ ΒΙΒΛΙΑ , ΕΛΕΓΧΕΤΕ ΤΙΣ ΠΗΓΕΣ.
ΑR.SCHOPENHAUER – » Περί ανάγνωσης και βιβλίων », { 295 a }.
Tο κοινό διαβάζει βιβλία , όχι όμως και τα ίδια τα έργα των κλασικών. Διότι προτιμά να διαβάζει μόνο ό,τι είναι φρεσκοτυπωμένο.
Τα αποφθέγματα είναι ευφυείς ρήσεις σοφών, με κύριο χαρακτηριστικόν τους τον βραχύ και περιληπτικό λόγο. Είναι συμπυκνωμένη γνώση. Δηλαδή, με λίγες λέξεις λέγουν πολλά και υπονοούν περισσότερα . Άλλως τε ,όπως γράφει και ο Πλάτων στον »Πρωταγόρα »: << το λακωνίζειν πολύ μάλλον έστιν φιλοσοφείν ή φιλογυμναστείν >> .
ΕΓΚΥΚΛΟΠΑΙΔΙΚΟΝ ΛΕΞΙΚΟΝ – » ΗΛΙΟΥ ».
Απόφθεγμα { < από + φθέγγομαι > φθέγμα , φθόγγος } = εκφέρω φανερά την γνώμη μου.
Το »Μέτρον άριστον ‘‘ είναι ένα πασίγνωστον απόφθεγμα του Κλεοβούλου του Λινδίου . Το μέτρον ,ως εργαλείον, μετράει ποσότητα και όχι ποιότητα [ η οποία ανιχνεύεται ή διαπιστώνεται ] .Βεβαίως ,η ποσότητα έχει σχέση με την ποσότητα και οι ποσοτικές αλλαγές επιφέρουν αλλαγή και στην ποιότητα { βλ. Νόμοι της Διαλεκτικής Λογικής } , αλλά αυτό δεν συμβαίνει πάντα. Ακόμη το μέτρο είναι εργαλείο για τον προσδιορισμό του μέσου μεταξύ δύο άκρων .Γι’ αυτόν τον λόγον το μέτρον είναι άριστον [ υπερθετικός βαθμός του αγαθός ] ,δηλαδή πάρα πολύ αγαθόν ή πρώτον ποιοτικώς. Υπάρχει βέβαια και ένα ψευδο – απόφθεγμα το » παν μέτρον άριστον » , απότοκο σοφιστείας που αλλοιώνει τα λόγια του Κλεοβούλου [ εις εκ των επτά σοφών } το οποίον θα διερευνηθεί εκτενώς ,όπως θα διερευνηθεί και του Πρωταγόρου το »πάντων χρημάτων μέτρον εστίν άνθρωπος ». Επίσης θα ερευνηθεί το πόθεν της εκφράσεως »λάβε μέτρα ή πάρε μέτρα» και ποία η σχέση της με το μέτρο.
ΔΑΜ. Μ. ΣΤΡΟΥΜΠΟΥΛΗ – » Ετυμολογικό λεξικό της Ελληνικής ».
ΑΝΝΗΣ ΤΖΙΡΟΠΟΥΛΟΥ-ΕΥΣΤΑΘΙΟΥ -» Ο εν τη λέξει Λόγος ».
ΜΕ + ΤΡΟΝ : [ ΤΡΟΝ ] όργανον προς εύρεσιν του [ΜΕ] .
Κατάληξις –τρα ,-τρον : Σηματοδοτεί το όργανον δια του οποίου εκτελείται κάτι { π.χ. φαρέ-τρα , άρο-τρον } ή τον τόπον όπου επιτελείται κάτι {π.χ. ιατρείον ,θέατρον }.
Ι.ΠΑΝΤΑΖΙΔΟΥ – » Ομηρικόν Λεξικόν ».
Mέτρον : α] το όργανο με το οποίο μετράμε το ποσό του μήκους το λαμβανόμενον ως μονάδα σε μέτρηση.
T. S. GAISFORD – » Mέγα Ετυμολογικόν Λεξικόν ».
Μέτρον : μείρω [ μερίζω και αριθμώ ] > μέρτρον — αποβολή του [ ρ ] —> μέτρον. Μέσος : το τα μέρη ίσα έχειν .Από μερίζω ,μερίσω ,μεριστός –[ συγκοπή ] —> μέσος. Μεσίτης = ο μεσάζων.
J.B.HOFMANN- » Ετυμολογικόν λεξικόν της Αρχαίας Ελληνικής ».
Ο Ζεύς , ο βασιλιάς των θεών , πρώτη σύζυγόν του [ άλοχος : α αθροιστ. + λέχος =κλίνη } πήρε την Μήτιδα ,που γνώριζε περισσότερα από τους θεούς και τους θνητούς ανθρώπους.
ΕΥ.ΜΠΕΞΗ / Γ.ΤΣΑΓΚΡΙΝΟΥ – ‘‘ ΗΣΙΟΔΟΥ Θεογονία ». Η Μήτις.
ΑΠΟΛΛΟΔΩΡΟΥ – » Βιβλιοθήκη » , { Α’. II , III }.
Ζευγάρωσε ο Ζεύς με την Μήτιν ,που άλλαξε πολλές γνώμες ,να ξαπλώσει ή να μην ξαπλώσει μαζί του ,και αφού έμεινε αυτή έγκυος έσπευσε και την κατάπιε .
I. ΚΑΚΡΙΔΗ – » Ελληνική Μυθολογία », { Β’.2 σελ. 98-99 }.
Η γέννησις της Αθηνάς..Μελανόμορφος αμφορέας { ~550-540 π.Χ. } Παρίσι,Λούβρο [ F 32 ]. Διακρίνονται από αριστερά : μία Θεά, ο Ποσειδών ,ο θεός των Υδάτων με την τρίαινα » από δεξιά : η Ειλείθυια ,η θεά του τοκετού και πίσω της ο Άρης , ο θεός του πολέμου. Στο κέντρο : ο Δίας και ΠΆΝΩ στο κεφάλι του η Αθηνά, η θεά της σοφίας. [ σ.σ. Κάτω από τον θρόνο του Διός εικάζεται ,ότι εικονίζεται η Μήτις ].
H.LIDDELL – R. SCOTT – » Μέγα Λεξικόν της Ελληνικής γλώσσης ».
Μην / μης / μείς : ο μήνας { επειδή στους αρχαίους χρόνους η σελήνη ήταν το μέτρο του μηνός } , η μήνη { =σελήνη } , η μήνις / μάνις {= θε’ι’κή οργή }. Λατ. mensis .
ΑΠΟΛΛΩΝΙΟΥ [ Σοφιστού] – » Λεξικόν κατά στοιχείων Ιλιάδος και Οδυσσείας ».
Mέτρον : ο κανών και το σκεύος αυτό β]. το στερεόν [ κυβ.μ ] γ] το εμβαδόν δ] το σωστόν μέτρον ,η συμμετρία ,η αναλογία ε] το ποιητικόν μέτρον.
ΣΚΑΡΛ.ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ – » Λεξικόν της Ελληνικής γλώσσης ».
Μέτριος : 1]. ο έχων το απαιτούμενο μέτρο , ο μεταξύ των δύο άκρων, ο μεσαίος ,σύμμετρος ,ανάλογος .Μέτρον : { συγγ. στο Μέσον } κάθε όργανον δια του οποίου μετρείται κάτι, σκεύος ορισμένο προς μέτρηση υγρών. 4]. ο μέσος όρος , το μέτριον. Μετρονόμος : { Αθην.} ο διορισμένος να επιτηρεί τα μέτρα των πωλητών στην αγορά.
ΤΑ ΜΕΤΡΑ
Δ. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΥ – » Μέγα λεξικόν της Ελληνικής γλώσσης ».
Μέτρον : 8}.{ μτφ.} ο τρόπος ,ο κανών 9}. το προσήκον ή αρμόζον ή όριον ,το μέσον μεταξύ δύο αντιθέτων , αποφυγή ακροτήτων ,μέσος όρος ,αναλογία, συμμετρία 16}. ‘‘τα μέτρα’‘ = το σύνολο των ενεργειών προς επίτευξιν ορισμένου σκοπού .
ΠΑΠΥΡΟΥ – » Λεξικό της Ελληνικής γλώσσας » .
» Τα μέτρα’‘ , το σύνολο ενεργειών για την επίτευξη ορισμένου σκοπού ,είναι απόδοση στην Ελληνική γλώσσα των Γαλλικών << prendre de mesures >> , << mesures conservatoire >> .
ΣΤΕΦ. ΚΟΥΜΑΝΟΥΔΗ – » Συναγωγή νέων λέξεων ».
» Μέτρα »{ κατά την σημασία του Γερμ. Maassregel και του Γαλλ. mesures] H λέξις μέτρον το πάλαι [ παλαιά ] δεν ήταν σε χρήση με την σημασία αυτή.
ΙΔΡ. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΙΔΗ – » Λεξικό της κοινής Νεο-ελληνικής ».
Μέτρο { γαλλ. mètre ,mesures }.
Γ . ΜΠΑΜΠΙΝΙΩΤΗ – » Ετυμολογικό λεξικό της νέας ελληνικής γλώσσας ».
Mέτρο < μέτρον < θ.* ma – { με παραγωγικό τέρμα –τρον } μεταπτωτική βαθμίδα του Ι.Ε *[ me – ] =μετρώ ,ορίζω. Λατ, metior = μετρώ // μη-τις = σοφία,φρόνηση.Μέσω του Λατ. metrum ,η λέξη διαδόθηκε ευρέως σε διάφορες γλώσσες . .ΣΧΟΛΙΟ : το ρητό ‘‘μέτρον άριστον » {σήμερα επίσης »παν μέτρον άριστον» ] ,που κατέστη παροιμιώδες ,λόγω της σημασίας του για το ελληνικό πολιτισμό ,αποδίδεται στον Κλεόβουλο.
[ Ι.Ε. ] Η ΙΝΔΟΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ .
Είναι η θεωρητική κατασκευή ,της δήθεν υπάρξεως μιας φυλής – φαντάσματος , που »μυστηριωδώς» δεν αναφέρεται από καμμία ιστορική πηγή ,που μιλούσε μια γλώσσα φάντασμα, της οποίας δυστυχώς κανένα γραπτό μνημείο δεν έχει βρεθεί, επειδή απλώς δεν είχε ποτέ γραφή { Jean Boyffartigue : οι Ι.Ε. είναι εντελώς ανύπαρκτοι ]. Πώς είναι δυνατόν ,η κατασκευή μιας ανυπόστατης { άνευ αποδείξεων } επιστημονικώς υποθέσεως για την ύπαρξη μιας »πρωτο-γλώσσας» ,να δημιουργήσει …»πρωτοφυλή» ; Διότι εάν υπήρχε τέτοια γλώσσα ,θα έπρεπε να υπάρχει και ο αντίστοιχος λαός ,που την μιλούσε . Mε υποθέσεις ,όμως, άνευ αποδείξεων δεν προχωράει η επιστήμη ,παρά μόνον η συγγραφή έργων ‘επιστημονικής φαντασίας και η παραγωγή κινηματογραφικών ταινιών.
ΑΝΝΗΣ ΤΖΙΡΟΠΟΥΛΟΥ – ΕΥΣΤΑΘΙΟΥ – »Αρχιγένειθλος Ελληνική γλώσσα ».
»Γλώσσης περιπέτειαι » και » Ινδοευρωπαϊκά ».
GEORGE MOUNIN – » Κλειδιά για την γλωσσολογία », { σελ.31-32 }.
Η ιστορική γλωσσολογία .
Βασικό σφάλμα της συγκριτικής αυτής γλωσσολογίας υπήρξε το ότι δεν ελήφθη καθόλου υπ’όψιν η ιστορική εποχή των γλωσσικών καταστάσεων τις οποίες συνέκριναν.{ σ.σ. όπως στην ιστορία δεν είναι δυνατόν να γίνει σύγκριση μιας ιστορικής περιόδου με μία άλλη }… << σύγκριναν τα σανσκριτικά της πρώτης χιλιετίας ,τα ελληνικά του 8ου αιώνα π.Χ. ,τα λατινικά του 5ου αιώνα π. Χ. με τα γοτθικά του 4ου μ.Χ. ,τα σλαβικά του 9ου αιώνα μ.Χ. με τα περσικά του 16ου ή του 18ου αιώνα μ.Χ…Η γλώσσα δεν είναι βιολογικός οργανισμός ,αλλά ανθρώπινος θεσμός . Η γλωσσολογία δεν ανήκει στις φυσιογνωστικές επιστήμες ,αλλά << όπως τα άλλα προ’ι’όντα του ανθρωπίνου πολιτισμού[…] είναι μια ιστορική επιστήμη >>
Γ.Χ.ΧΟΥΡΜΟΥΖΙΑΔΗ – » Η επέλαση των βαρβάρων ».
<< Ήρθαν ,λέει το παραμύθι , οι » Ινδοευρωπαίοι » [ από πού δεν συμφωνήθηκε ακόμη ] >> !
Γ . ΜΠΑΜΠΙΝΙΩΤΗ – » Ετυμολογικό λεξικό της νέας ελληνικής γλώσσας ». ΓΛΩΣΣΑΡΙΟ ΟΡΩΝ [ ΕΠ53 ].
Ινδοευρωπα’ι’κή *[ Ι.Ε. ]: υποθετική πρωτογλώσσα,που θεωρείται η αρχαιότατη μορφή γλώσσας [ μητέρα -γλώσσα ] .Οι Ι.Ε. τύποι , συνήθως ρίζες , δηλώνονται φωνητικά με λατινικούς χαρακτήρες [ ! ] και φέρουν στην αρχή αστερίσκο {*} για να δηλωθεί , ότι πρόκειται περί υποθετικών [ συγκριτικά επανασυντεθειμένων και ΟΧΙ περίμαρτυρουμένωντύπων !
ΕΡ. ΣΤΕΦΑΝΟΥ – » Θησαυρός της Ελληνικής γλώσσης ».
ΔΙΟΝΥΣΙΟΥ ΛΟΓΓΙΝΟΥ – » Περί ύψους », { fragm. III .6 }.
Το δε μέτρον λέγεται πολλαχώς [ με πολλές έννοιες ].Διότι και την ευμετρίαν μέτρον την προσαγορεύουμε [ονομάζουμε ] ,όπως ο ειπών << μέτρον άριστον >>,είτε είναι σοφόν απόφθεγμα είτε θείον ανάθημα [αφιέρωμα] .Ο Απόλλων δε είναι αρμοδιώτατος περί αυτού ,επειδή και των μέτρων είναι εφευρέτης. Το δε μέτρο έχει προέλθει από το ρήμα μείρω ,το οποίον σημαίνει μερίζω [= διαιρώ,διανέμω ] .Διότι όπως από το σείω γίνεται το σείστρον και από το δέρω γίνεται το δέρτρον και από το φέρω το φέρτρον ,έτσι και από το μείρω > μέρτρον > μέτρον.
ΣΩΚΡ. ΤΖΙΒΑΝΟΠΟΥΛΟΥ – » Λεξικόν των Ελληνικών και Ρωμα’ι’κών αρχαιοτήτων ».
Μέτρον { mensura} : φανερώνει την χρήση του αριθμού επί του ποσού ή ειδικότερα την σύγκριση διαφόρων ποσοτήτων δια αριθμητικής βάσεως .. Μετρικόν σύστημα καλείται το σύνολο των μετρικών μονάδων μαζί με τις υποδιαιρέσεις τους.
ΟΜΗΡΟΥ – » Οδύσσεια », { ο’ , 69-71 }.
» αμείνω δ’ αίσιμα πάντα » = καλλίτερον το πρέπον πάντα { δηλ. ούτε υπερβολική φιλία ,ούτε υπερβολική έχθρα }.Αμείνων ,άμεινον : συγκρ. του αγαθός { α στερ. + μείων } = ο μη ελάσσων τινός [ Μ.Ε.Λ ] , [ για προσ.] καλλίτερος ,ισχυρότερος , [ για πραγμ.] ωφελιμώτερος ,σκοπιμώτερος. Αίσιμος { < Αίσα : η μοίρα , το πεπρωμένον, το πρέπον ,το δίκαιον} = σύμφωνος προς το υπὸ της μοίρας ορισθέν, κατάλληλος, ορθός.
Το κάθε πράγμα έχει το δικό του μέτρο, κι είναι άριστο την ευκαιρία να ξέρεις // Πρέπει να βάζει όρια [ μέτρον] κανείς πάντα για καθετί στον εαυτό του.
Η ορθή γωνία συμβολίζει την αρετή ,ενώ η αμβλεία και η οξεία συμβολίζουν την κακία, την αοριστία ,την ένδεια [ έλλειψη ] και την υπερβολή , την αμετρία.
Το »μέτρον άριστον » είναι απόφθεγμα του Κλεοβούλου . Το » παν μέτρον άριστον ‘‘ ;
Αυτό μοιάζει ή προσπαθεί να μιμηθεί το αυθεντικό απόφθεγμα ,αλλά δεν είναι το αυθεντικό. Από λάθος μερικών αντιγραφέων ή από εκουσία παρα-ποίηση / αλλοίωση , έφτασε ως τις μέρες το ψευδο-απόφθεγμα αυτό να θεωρείται του Κλεοβούλου , άρα ορθόν! Επειδή όμως δεν είναι του σοφού Κλεοβούλου ούτε σοφία περιέχει , μάλλον σόφισμα μπορεί να χαρακτηρισθεί.
Α’}. Εν αγνοία τους [ ; ] κάποιοι στο πέρασμα των χρόνων μετέφεραν στα γραπτά τους αυτό το ψευδο-απόφθεγμα και -δυστυχώς -κάποιοι άλλοι ακόμη και σήμερα τους χρησιμοποιούν ως παράδειγμα για να εξισώσουν την σοφιστεία τους με την …σοφία. !! Την ανοησία όμως εχθρεύεται η έρευνα. Διότι μπορεί κάποιοι λίγοι να έγραψαν το λάθος για σωστό ,αλλά η συντριπτική πλειοψηφία μετέφερε ορθώς μετά σεβασμού και το νόημα του αποφθέγματος και το ίδιο το απόφθεγμα. Οι παλαιότερες καταγεγραμμένες αλλοιώσεις αρχίζουν από τον Μ.Βασίλειον και τον Γρ. Ναζιανζηνόν ,περίπου τον 4ο αι.μ.Χ.
ΜΕΓ. ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ – » Τα ευρισκόμενα πάντα » , { Επιστολαί }.
Επιστολή [ Η ]’ : Απολογία περί αποχωρήσεως , και περί πίστεως ,{ 90 }.
Μελετήστε το : << B’. MEΤΡΟΝ ΑΡΙΣΤΟΝ >> : http://epet.nlg.gr/db/icon/1940/40_03.pdf και μετρήστε πόσοι μεταφέρουν σωστά το απόφθεγμα του Κλεοβούλου και πόσοι ,ακουσίως ή εκουσίως, το αλλοιώνουν ή το στραγγαλίζουν παρουσιάζοντάς το ως παροιμιώδες.
Β’}. Μπορεί ακόμη να πρόκειται περί παραφράσεως : 1. ή στίχου [38] των » Χρυσών επών ». << μέτρον επί πάσιν άριστον >>= σε όλα { το να καταφέρεις να βρεις }το μέτρο { ούτε έλλειψη ,ούτε υπερβολή } είναι άριστον [ το πρώτο ] 2. ή στίχου του κωμικού Αλέξιδος : << ηδύ παν το μέτριον >> { Αθήναιος — »Δειπνοσοφιστςαί », 419 b } 3}. ή στίχου από τα »Θεογνίδεια ] του ποιητού Θεόγνιδος : << Μηδὲν ἄγαν σπεύδειν [ πάντων μέσ´ άριστα ] >> ,[ 335 ].
Το νόημα βεβαίως είναι τελείως διαφορετικό μέχρι του σημείου της σοφιστείας. Διότι δεν είναι δυνατόν [ παν μέτρον άριστον ] κάθε μέτρο να είναι άριστον , άρα όλα τα μέτρα να είναι άριστα ! Σε κάθε περίπτωση, κάποια ,απ’ αυτά τα »μέτρα» θα αγγίζουν την υπερβολή και κάποια άλλα την έλλειψη,ενώ μόνον ένα θα είναι το πραγματικό μέτρον. Συνεπώς το μέτρον δεν είναι δυνατόν να προσαρμόζεται κατά το δοκούν, διότι τότε δεν θα κάναμε ποτέ σφάλματα και όλες οι πράξεις και οι ενέργειές μας θα ήταν και άριστες και ωφέλιμες. Στην πραγματικότητα , όμως, αυτό δεν ισχύει.
ΚΛΗΜ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΩΣ – » Στρωματείς », { Α’.61 }.
Αντιθέτως από τον Μέγα Βασίλειον και τον Γρηγόριον τον Ναζιανζηνόν , ένας άλλος εκκλησιαστικός πατέρας { δάσκαλος του Ωριγένους και υποστηρικτής της Τρίτης Διαθήκης } , ο Κλήμης ο Αλεξανδρεύς , μεταφέρει ορθώς το του Κλεοβούλου απόφθεγμα » μέτρον άριστον’‘ .
Όπως ο Κλήμης ο Αλεξανδρεύς ,έτσι και ο πολυγραφότατος Λιβάνιος ο Αντιοχεύς { ο μικρός Δημοσθένης της ρητορικής τέχνης και δάσκαλος του Μεγάλου Βασιλείου ,του Ιωάννου του Χρυσοστόμου και του Αυτοκράτορος Ιουλιανού } ,μεταφέρει ορθώς το του Κλεοβούλου : μέτρον άριστον.
ΚΛΕΟΒΟΥΛΟΣ: «Για τους σοφούς το μέτρο το προσδιόρισε ο νόμος, όσο για τους φαύλους ….δεν υπάρχει μέτρο περιουσίας που να ταιριάζει για τον ανόητο και φαύλο άνθρωπο . Γιατί ο άνθρωπος αυτός είναι κάθε φορά διαφορετικός απέναντι στις ανάγκες του, ανάλογα με τις επιθυμίες και τα ανεβοκατεβάσματα της τύχης του. …O νόμος, ως υφαντής, δίνει στον καθένα μας το πρέπον [ ό,τι του πρέπει ] και το μέτριον [ ό,τι είναι ταιριαστό με τα μέτρα του , ούτε μεγάλο ούτε μικρό ] και το αρμόττον [ το αρμόζον , ό,τι του ταιριάζει ] .
Το ουσιαστικό μέτρον παρήγαγε το επίθετο μέτριος ,το οποίον είναι συνώνυμο του επιεικούς .Επιεικής { < επί +έοικα = ομοιάζω }.Από αυτήν την έννοια του ομοιάζω [ μοιάζω ]προκύπτει η έννοια του αρμόζω ,πρέπω ,ταιριάζω. Επιεικής ,ο μέτριος άνθρωπος. [ Αρχ.] Επέοικα = ομοιάζω, δηλαδή ταιριάζω ,πρέπω.[ Δημ.] Ομοιάζω = πρέπω.
Όλα όσα πιστεύουν οι άνθρωποι είναι ορθά ; Και πώς είναι δυνατόν να είναι ορθές οι αντικρουόμενες απόψεις ; Επομένως δεν είναι όλες ορθές. Άρα δεν είναι επαρκές κριτήριον ,αυτό που θεωρεί ο καθένας σωστό.
ii}.» πάντων χρημάτων μέτρον άνθρωπος » ;
ΠΛΑΤΩΝΟΣ – » Κρατύλος », { 386 a }.
Ο Πρωταγόρας έλεγε ,ότι η αλήθεια είναι υποκειμενική ,δηλαδή ο καθένας κρίνει τα πράγματα όπως του φαίνονται ότι είναι ,σύμφωνα με τα δικά του κριτήρια . Ο Σωκράτης καταδικάζει την συμβατικότητα και την σοφιστική σκέψη του Πρωταγόρα ,καθώς θεωρεί ότι τα πράγματα έχουν την δική τους ουσία άσχετα με τις γνώμες των ανθρώπων.
Τα πράγματα έχουν την δικήν τους ουσία { βεβαιότητα της ουσίας} και δεν εξαρτώνται από τις εκάστοτε δοξασίες . Δεν μπορεί να έχουν όλοι ορθή αντίληψη της πραγματικότητας ,διότι έτσι δεν υπάρχει διάκριση μεταξύ άφρονος και φρονίμου ανθρώπου.
ΠΛΑΤΩΝΟΣ – » Θεαίτητος », { 161 d -e }.
Αν ο καθένας ήταν ο ίδιος μέτρο της σοφίας του , δεν θα υπήρχε χρεία διδασκάλων.
ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΟΥΣ – » Μετά τα Φυσικά », { Κ’,1062 b – 1063 a }.
Πρωταγόρας : » ο άνθρωπος είναι το μέτρον για όλα τα πράγματα » .
Ι.ΣΤΟΒΑΙΟΥ – » Ανθολόγιον », [ Α’]. Περί Αρετής .[ 69 ]. ΘΕΑΓΟΥΣ [ Πυθαγορείου ] – » Περί Αρετής.
Αρετή είναι η έξις του δέοντος . Το να πράττει δηλαδή κάποιος αυτό που πρέπει ,όπως πρέπει και όταν πρέπει ,δηλαδή το πρέπον ,το δέον. Κάθε παρέκκλισις από το δέον είναι είτε έλλειψις είτε υπερβολή ,συνεπώς κακία. Η ηθική αρετή είναι επιθυμητή διότι είναι μεσότητα. Μεσότητα έχουν ΜΟΝΟΝ οι Ηθικές αρετές [ποσότητα], οι οποίες έχουν σχέση με την πρακτική ,τις πράξεις του ανθρώπου. Ενώ στιςΔιανοητικές αρετές [ σοφία, φρόνησις ,σύνεσις ] ΔΕΝ υπάρχει μεσότητα ,διότι αναφέρονται στην ενέργεια του νου, την διάνοια ,την λογική [ποιότητα].
ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΟΥΣ – » Ηθικά Μεγάλα », { 1191 b }.
Κάθε αρετή είναι βελτίστη έξις {= συνήθεια η οποία σε βελτιώνει πάρα πολύ } και η βελτίστη έξις είναι η έξις προς το βέλτιστον. Βέλτιστον είναι το μέσον μεταξύ μίας ελλείψεως και μίας υπερβολή , τα οποία είναι άκρα .
»Μέτρον άριστον».
ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΟΥΣ – » Ηθικά Ευδήμεια » ,{ 1220 b }.
Τομέσον είναι το βέλτιστον ,διότι τα εναντία [ αντίθετα και αντίπαλα ] φθείρουν το ένα το άλλο.
Η Μεσότης και τα άκρα .
Όλες οι ηθικές αρετές έχουν άκρα [ όρια ,κακίες ] , όχι διότι ο άνθρωπος αφού καταφέρει να κατακτήσει την μεσότητα [το ευ ,το ορθόν ] πρέπει να μείνει ακίνητος και για πάντα μέσα σ’ αυτήν .Δεν είναι πεταλούδα η μεσότητα ,την οποία συλλαμβάνει με την απόχη του ένας επιτήδειος πεταλουδοκυνηγός και την φυλακίζει δια παντός . Αυτό είναι συνάμα παράλογο και αφύσικο. Όμως Ελληνική φιλοσοφία είναι η φιλοσοφία της Λογικής και της Ευπραξίας. Όταν λοιπόν » τα πάντα ρει και ουδέν μένει παγίως» ,πώς είναι δυνατόν ο άνθρωπος να επιζητεί την νεκρική ακινησία και ακαμψία ; Επιζητεί κανείς το μέσον ,εφ’ όσον διαπιστώσει [ μόνος ή με την βοήθεια άλλου ] ,ότι έχει παρεκκλίνει από αυτό ,ότι έχει ξεφύγει από το μέτρο [ είτε καθ’ υπερβολή είτε κατ’ έλλειψη ] και αναλόγως ,επειδή πρέπει να επανέλθει στην ισορροπία , προσθέτει στην έλλειψη ή μειώνει από την υπερβολή αντίστοιχα. Γι’ αυτόν τον λόγον είναι ποσοτικό μέγεθος το μέτρον . Παραδείγματος χάριν ,εάν κάποιος τείνει προς την αναλγησία [ αναισθησία ], δηλαδή προς την έλλειψη, πρέπει να κινηθεί προς την μεσότητα [ πραότης ] προσθέτοντας. Αντίθετα εάν κάποιος τείνει προς την οργιλότητα ,δηλαδή προς την υπερβολή, πρέπει να κινηθεί προς το μέσον [ πραότης ] μειώνοντας. Βέβαια δεν μπορεί κάποιος να χαρακτηρισθεί ως οργίλος ή ανάλγητος από έναν και μόνον τρόπο συμπεριφοράς του ,αλλά από πολλούς ,που είναι και πρέπει να είναι μετρήσιμοι.
ΟΙ [ 12 ] ή [ 14 ] ]ΗΘΙΚΕΣ ΑΡΕΤΕΣ.
ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΟΥΣ – » Ηθικά Ευδήμεια » ,{ 1221 a }.
ΠΛΟΥΤΑΡΧΟΥ – » Πλατωνικά ζητήματα », { Θ΄.1 }.
Η συμφωνία των αναλογιών .
Οι κάτοικοι των Δελφών ονόμαζαν τις τρεις ,τότε, Μούσες : Νήτη , Μέση και Υπάτη ,όθεν και οι μουσικές κλίμακες : Νήτη ,Μέση και Υπάτη. 1.Νεάτη / Νήτη (χορδή) : η κατωτάτη των τριών χορδών, οι οποίες αποτελούσαν την αρχαιοτάτη μουσικὴ κλίμακα ,αλλά η ανωτάτη ως προς την οξύτητα του τόνου.2.Μέση ( χορδή ) : η μεσαία των τριών χορδών,οι οποίες αποτελούσαν την αρχαιοτάτη των Ελλήνων μουσική κλίμακα 3.Υπάτη (χορδή) : η υψίστη ή μεγίστη (κατὰ το μήκος) χορδὴ αλλὰ κατωτάτη κατὰ την οξύτητα του τόνου εκ των τριών χορδών. Έτσι και στην περίπτωση της ψυχής δεν απένειμε την μεσαία θέση στο κυρίαρχο αλλά σε εκείνο που μετέχει στο πάθος λιγότερο από το τρίτο και περισσότερον από το πρώτο και στον λόγο [ αναλογία ] περισσότερον από το τρίτο και λιγότερο από το πρώτο. Αυτή η διάταξη διατηρεί και την αναλογία των συμφωνιών , από το Θυμοειδές προς το Λογιστικόν ως υπάτη την συμφωνία δια τεσσάρων και προς το Επιθυμητικόν ως νήτη την δια πέντε ,ενώ το Λογιστικόν προς το Επιθυμητικόν ως υπάτη προς νήτη την συμφωνία δια πασών .
ΤΟ »ΑΡΜΑ ΤΗΣ ΨΥΧΗΣ» {συνωρίς }.
ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΟΥΣ – » Ηθικά Νικομάχεια » , [ 1106 b, 1107 a ,1109 a }.
Η αρετή είναι μεσότης δύο κακιών ,διότι έχει ως στόχο το μέσον. Ούτε της υπερβολής ,και της ελλείψεως υπάρχει μεσότητα, ούτε της μεσότητος έλλειψις και υπερβολή. Είναι δύσκολον ο απλός άνθρωπος να επιτύχει την μεσότητα , διότι αυτό είναι έργο των ειδημόνων.
ΑΜΑΡΤΗΜΑΤΑ ,ΠΑΘΗ & ΜΕΤΡΟΝ ΑΡΙΣΤΟΝ.
ΓΑΛΗΝΟΥ – » Περί διαγνώσεως και θεραπείας των…παθών »,{ 3.1 }.
Tααμαρτήματα [ σφάλματα ] συμβαίνουν εξ αιτίας κάποιας ψευδούς δόξης [ ~κρίσεως ] ,και ταπάθη εξ αιτίας κάποιας αλόγου παρορμήσεως. Πάθη της ψυχής,τα οποία όλοι γνωρίζουν ,είναι ο θυμός ,η οργή ,ο φόβος , η λύπη ,ο φθόνος και η έντονη επιθυμία. Πάθος είναι και το να αγαπάς ή το να μισείς πολύ έντονα οποιοδήποτε πράγμα. Διότι φαίνεται ότι έχει ειπωθεί ορθά το ρητό »μέτρον άριστον »,επειδή τίποτα που γίνεται χωρίς μέτρο δεν είναι καλό.
ΜΕΤΡΙΟΤΗΤΑ , ΥΠΕΡΒΟΛΗ ΚΑΙ ΕΝΔΕΙΑ.
ΙΣΟΚΡΑΤΟΥΣ – » Προς Νικοκλέα », { 33 }.
Είναι άριστον [ κράτιστον ] μεν να βρίσκεις [ να τύχεις ] την ευκαιρία [ ακμή των καιρών ] ,επειδή όμως πολύ δύσκολα μπορείς να την εννοείς ,να προτιμάς να υστερείς [ έλλειψις ] και όχι να ζητάς πράγματα μεγάλα [ υπερβολή ], διότι τα ορθά υπάρχουν περισσότερο στις ελλείψεις παρά στις υπερβολές.
ΤΟ ΑΤΕΛΕΣ ΜΕΤΡΟΝ.
ΠΛΑΤΩΝΟΣ – » Πολιτεία », { ΣΤ’ ,540 c }.
Kάτι το ατελές δεν μπορεί να γίνει μέτρο για την μέτρηση κανενός.
ΓΡ.ΒΕΡΝΑΡΔΑΚΗ – »Λεξικόν ερμηνευτικόν ».
»ατελές γαρ ουδέν ουδενός μέτρον » = το ατελές με κανέναν τρόπον δύναται να είναι μέτρον οποιουδήποτε πράγματος .
ΤΟ ΠΡΟΣΗΚΟΝ ΜΕΤΡΟΝ.
ΠΛΑΤΩΝΟΣ – » Πολιτικός », { 269 d } .
Η περιστροφική κίνηση του σύμπαντος ,που άλλοτε το οδηγεί ο Θεός και άλλοτε το εγκαταλείπει ,όταν οι περίοδοι του καθορισμένου γι’ αυτόν τον σκοπό [ προσήκον μέτρον ] χρόνου συμπληρωθούν, τότε το σύμπαν αρχίζει πάλι την πορεία του ,από μόνο του , προς την αντίθετη κατεύθυνση .
ΥΠΕΡΒΟΛΗ και ΜΕΤΡΟΝ.
ΣΤΟΒΑΙΟΥ – Ανθολόγιον », { στ. Περί ακολασίας }, 60. Εκ των Επικτήτου απομνημονευμάτων .
Εάν κάποιος υπερβάλλει [ ξεπερνά ] το μέτρο ,και τα πάρα πολύ ευχάριστα [ επιτερπής < επί + τέρψις ] ,θα του φανούν ,πως είναι πάρα πολύ δυσάρεστα.
ΜΕΣΟΝ ΚΑΙ ΜΕΤΡΟΝ.
ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΟΥΣ – » Πολιτικά », { Δ’, 1295 a-b }.
Το μέσονκαι τομέτριον είναι άριστον.
ΠΛΟΥΤΑΡΧΟΥ – » Περί ηθικής αρετής », { 444 B-C }.
Καθετί που κάνουμε μπορεί να πετύχει με έναν µόνον τρόπο, αλλά µπορεί ν’ αποτύχει κατά πολλούς. Για να πετύχουµε τον στόχο δεν υπάρχει παρά µόνο ένας και απλός τρόπος, ενώ αστοχούμε µε πολλούς τρόπους, ανάλογα µε το αν υπερβαίνουµε το µέτριο ή υστερούµε ως προς αυτό. Το κατά φύση έργο του πρακτικού λόγου είναι να καταλύει τις υπερβολές και τις ελλείψεις των παθών.
ΠΛΟΥΤΑΡΧΟΥ – » Περί ηθικής αρετής », { 444 C-D }.
Η λογική ,περιορίζοντας την κίνηση των παθών, εµφυτεύει στο άλογον τις ηθικές αρετές, οι οποίες είναι το µεσαίο σηµείο μεταξύ ελλείψεως και υπερβολής. Δεν πρέπει να λέμε,ότι κάθε αρετή γεννιέται από την μεσότητα ‘ η σοφία δεν χρειάζεται το άλογον και εμφανίζεται στην δράση του καθαρού και αμολύντου από το πάθος νου …. Η αρετή δεν είναι φθορά ούτε εξαφάνιση του αλόγου στην ψυχή ,αλλά τάξη και διευθέτησή του. Είναι ακρότητα,όσον αφορά την δύναμη και την ποιότητά του ,αλλά μεσότητα ,όσον αφορά την ποσότητά του ,αφού απαλλάσσει από το υπερβολικό και το ελλείπον.
ΠΛΟΥΤΑΡΧΟΥ – » Περί ηθικής αρετής », { 444 E }.
Το μέσονμπορεί να ερμηνευθεί κατά πολλούς τρόπους , με κανέναν όμως απ’ αυτούς δεν μπορεί να αποκληθεί η αρετή μεσότητα. Δεν είναι ,δηλαδή ,ούτε μείγμα των κακιών ,,ούτε είναι εντελώς απαλλαγμένο από τις ορμές των παθών . Είναι μεσότητα παρόμοια με αυτή που ισχύει στους μουσικούς ήχους και στις αρμονίες. Η αρετή κίνηση και δύναμη ,που σχετίζεται με το άλογον ,αφαιρεί από την ορμή την χαλαρότητα και την υπερβολική ένταση και την απαλλάσσει εν γένει από τις υπερβολές και τις ελλείψεις ,οδηγώντας κάθε πάθος στο μέτριον [ ισορροπημένον ] και αναμάρτητον [ εύστοχον ].
ΠΛΟΥΤΑΡΧΟΥ – » Πλατωνικά ζητήματα », { Θ’. 2 }.
Το μέτριον και το σύμμετρον ορίζεται δια της μεσότητος. Τούτος είναι μάλλον ο τελικός σκοπός της δύναμης του λόγου ,να δημιουργεί μεσότητες στα πάθη ,τις οποίες αποκαλούν ιερές και όσιες ,εφόσον επιτυγχάνουν τον συνδυασμό των άκρων με τον λόγο και μεταξύ τους μέσω του λόγου.
ΜΕΤΡΟΝ ΚΑΙ ΣΥΜΜΕΤΡΙΑ.
ΠΛΑΤΩΝΟΣ – » Φίληβος », { 64 e – 65 a }.
Η μετριότητα [ το μέτρον ] και η συμμετρία γίνονται παντού κάλλος και αρετή. Η αλήθεια έχει αναμιχθεί με αυτά. Το αγαθό είναι ένα με τρεις μορφές : το κάλλος, την συμμετρία και την αλήθεια.
Tο καλόν πρέπει να το επιδιώκουμε στο μέτρο ,στην συμμετρία και γενικά στην ύπαρξη καθορισμένου ορίου ‘ αντιθέτως δεν πρέπει να το επιδιώκου-με στην έλλειψη μέτρου [ αμετρία ] ,στο αόριστο [ άνευ ορίων ] και στον συ-νεχή πλεονασμό.
ΑΙΣΧΟΣ ΚΑΙ ΑΜΕΤΡΙΑ.
ΠΛΑΤΩΝΟΣ – » Σοφιστής », { 227 e – 228 b }.
Δύο είδη κακιών συνδέονται με την ψυχή : Το μεν κάτι σαν την νόσο στο σώμα και το άλλο σαν το αίσχος [ ασχήμια] που εκδηλώνεται μέσα στην ψυχή .Και το αίσχος [ άσχημο ] είναι το δυσειδές [ δύσμορφο ] γένος της αμετρίας .
Αίσχος { < αιδχος < αιδώς } : αισχύνη, ατιμία // δυσμορφία, ασχημία, είτε του πνεύματος, είτε του σώματος. Διαφέρει δε η αιδώς [ εντροπή ] από το αίσχος. Όπως διαφέρει ο εύμορφος [όμορφος ] από τον ευειδή. Αιδείται [ εν+ τρέπεται εις εαυτόν ,εσωστρέφεται ] μεν κάποιος τον πατέρα του και από σεβασμό δεν αμαρτάνει κάνοντας κάτι που δεν πρέπει. Αισχύνεταιδε κάποιος ,ο οποίος έχει μεθύσει ,άρα έχει αμαρτήσει ,έχει κάνει κάτι που δεν πρέπει και αισχύνεται γι’ αυτό. Εύμορφος { < ευ + μορφή = πρόσωπον } = ο ευπρόσωπος. Ευειδής { < ευ + είδος = παν το σώμα } = ο έχων το είδος καλώς ,ο ευ διαπλασθείς , ο έχων καλοσχηματισμένο όλο το σώμα.
ΜΕΣΟΝ ,ΔΙΚΑΙΟΝ ΚΑΙ ΝΟΜΟΣ.
ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΟΥΣ – » Πολιτικά » , { Γ΄,1287 b }.
Όσοι αναζητούν το δίκαιον ,αναζητούν τομέσον.Και το μέσον είναι ο νόμος.
ΙΣΟΤΗΣ ΚΑΙ ΜΕΤΡΟΝ.
ΕΥΡΙΠΙΔΟΥ – » Φοίνισσαι », { στ.536-542 }.
Για την Ισότητακαιμέτρα και σταθμά { τα διάφορα βάρη ,ζύγια } και αριθμός [ για τις συναλλαγές ] ετάχθησαν στους ανθρώπους.
ΔΗΜΟΚΡΙΤΟΥ – » Γνώμαι », { 72 }.
Καλή σε όλα η ισότητα ‘ η υπερβολή και η έλλειψις δεν νομίζω.
ΚΟΣΜΑ ΜΑΡΚΑΤΟΥ – » Το ισοψηφικόν λεξικόν της Ελληνικής γλώσσης ».
Η λέξη » μέτρον »,δια της Λεξαριθμητικής ,ισοψηφεί και με τις ακόλουθες λέξεις:
Β’ }. ΑΡΙΣΤΟΣ .
Ι. ΠΑΝΤΑΖΙΔΟΥ – » Ομηρικόν λεξικόν ».
Άριστος { υπερθ. του αγαθός }.
ΑΧ. ΤΖΑΡΤΖΑΝΟΥ – » Γραμματική της Αρχαίας Ελληνικής γλώσσης ».
Αγαθός – άριστος.
ΠΑΝ.Ε.ΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ – » Λεξικό ρημάτων της Αρχαίας Ελληνικής ».
Ο αγαθός [ στον συγκριτικό βαθμό ] πρώτα ήταν ‘‘αρείων» { =πολεμική αρετή ,υπεροχή μετά μάχης } και μετά ‘‘ αμείνων’‘ { »υπεροχή μετά μάχης » , ανταγωνισμός ή άμιλλα στους τομείς της κοινωνικής ζωής κατά την ειρηνική περίοδο }.
Ι . ΣΤΑΜΑΤΑΚΟΥ – » Λεξικόν της Αρχαίας Ελληνικής γλώσσης ».
[ Άρης ] … Από την ρ.* [ ΑΡ-] προήλθαν τα : Άρης , αρετή ,άρι- ,αρείων , άριστος. Διότι η πρώτη έννοια της εκδηλώσεως του αγαθού ,της αρετής, συνέπιπτε με την έννοια της ανδρείας ,της γενναιότητος που έδειχνε κάποιος στον πόλεμον, κατά την διάρκεια της μάχης { πολεμική αρετή }….
ΑΝΤ. ΑΝΤΩΝΑΚΟΥ – » Μολών λαβέ », { σελ.30-31 }. Η επιδίωξη της Αρετής.
H αρετή είχε τρεις μορφές : Πολεμική ,Ηθική, Πολιτική.
Το μέτρον είναι άριστον [ πρώτον ] .Δηλαδή δηλώνει ποιότητα υπερθετικού βαθμού μάλιστα. Η αριστεία αυτή θα προέλθει όχι διανοητικώς ,αλλά δια της πράξεως,διότι το ‘άριστος ‘ανήκει στην πολεμική αρετή . Άρα δίχως μάχη ,δίχως χωρίς πόλεμο δεν μπορεί κάποιος να χαρακτηριστεί ‘άριστος΄.Όταν δε καταφέρει να κατακτήσει- και όχι να βρει – το μέτρον ,σημαίνει ,ότι κατάφερε να κατακτήσει και το μέσον , το μεταξύ δύο άκρων [ κακιών ]. Αυτό δυστυχώς δεν συμβαίνει για μεγάλο χρονικό διάστημα ,αλλά για κάποιο. Έτσι είναι συνεχής και ακατάπαυστη η προσπάθεια της ισορροπίας ,της κατακτήσεως του μέτρου [ όχι του οποιουδήποτε μέτρου ,αλλά του προσήκοντος , δηλαδή αυτού που αρμόζει ,που ταιριάζει στην κάθε περίπτωση ,του καταλλήλου μέτρου ] στον βίον του κάθε ανθρώπου , χωρίς αυτό να σημαίνει ότι όλοι οι άνθρωποι είναι ικανοί να πετύχουν το μέτρον / μέσον .Διότι αυτό είναι έργο των ειδημόνων. Ειδήμων όμως γίνεται μόνον ο έχων το ‘‘γνώθι σ’αυτόν ‘‘ { Χίλων Λακεδαιμόνιος }.Και ο έχων αυτό πρέπει να το αποδεικνύει συνεχώς με τις πράξεις του και τον τρόπο ζωής του.
ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑ :
Yπάρχει ένα » άγνωστο » κείμενο στο διαδίκτυο ,το οποίον κάποιοι πιστεύουν ότι είναι των Ιπποκρατικών ,όπου καταγράφεται το ψευδο-απόφθεγμα »παν μέτρον άριστον »!! Οι Ιπποκρατικοί δεν θα έγραφαν ποτέ τέτοιο ανόητο σόφισμα . Αντιθέτως ο δάσκαλός τους στους »Αφορισμούς του έγραψε : »Δει γαρ μέτρου τινὸς στοχάσασθαι ‘‘ -»Περί αρχαίας Ιητρικής [9 ]. Το ‘αδέσποτο » αυτό κείμενο σαφώς δεν είναι των Προσωκρατικών ,των Ιπποκρατικών ή των Τριών Ιεραρχών , αλλά μάλλον του Μιχ. Ψελλού .
Οι αφορισμοί του Ιπποκράτους βρίσκονται μέσα σε εισαγωγικά .Αυτό δηλώνει ότι δεν είναι του Μ.Ψελλού. Αντιθέτως , στο τέλος συμπεραίνει ο ίδιος »ως παν μέτρον άριστον »,το οποίον βεβαίως δεν είναι το γνωστόν απόφθεγμα του Κλεοβούλου ,γι’ αυτό δεν χρησιμοποιεί εισαγωγικά.
ΙΠΠΟΚΡΑΤΟΥΣ – » Αφορισμοί », [ Α.3, Β.51 , Β.3 ].
Οι τρεις »αφορισμοί» του Ιπποκράτους ,που αναφέρονται στο κείμενο του Μ.Ψελλού.
ΘΕΟΦ.ΠΡΩΤΟΣΠΑΘΑΡΙΟΥ ΚΑΙ [ ΨΕΥΔΟ ] ΔΑΜΑΣΚΙΟΥ [ συλλογή ] – » Σχόλια εις τους Ιπποκράτους Αφορισμούς ».
Ο πρόλογος ,στο ψευδεπίγραφο 3ο βιβλίο του Αλεξάνδρου Αφροδισιέως ,είναι από ‘ανώνυμο ‘ Βυζαντινό γιατρό.
Γ’ }. ΕΠΙΛΟΓΟΣ
ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΟΥΣ – » Ηθικά Νικομάχεια », { 1106 b }.
Κάθε επιστήμων πρέπει να αποφεύγει μεν την υπερβολή και την έλλειψη ,να επιζητεί δε και να προτιμάει το μέσον .Το μέσον όμως όχι του πράγμα-τος ,αλλά το μέσον σε σχέση με εμάς τους ανθρώπους. Στα τέλεια έργα δεν είναι δυνατόν ούτε να αφαιρέσουμε ούτε να προσθέσουμε κάτι .Η μεσότητα διαφυλάσσει αυτήν την τελειότητα .
Επιστήμων { < επίσταμαι < επί + [ *στα- / *στη-] } : γνωρίζω πώς να πράξω κάτι, είμαι ικανός να πράξω κάτι ,γιγνώσκω κάτι καλώς , μετά βεβαιότητος ,είμαι έμπειρος,. Έχω αυστηρώς επιστημονική γνώση .Επιστήμη { < επίσταμαι } : η επιστημονική γνώση , το να γνωρίζει κάποιος καλά ένα πράγμα ,να έχει ακριβή γνώση αυτού, να έχει εμπειρία ,δεξιότητα. Βρίσκεται σε αντίθεση με την τέχνη ,την εμπειρία και την δόξα.
<< H μεγαλοσύνη στα Έθνη δε μετριέται με το στρέμμα, με της καρδιάς το πύρωμα μετριέται και με το αίμα>>.
RENE MAGRITTE – » The Giantess », [ 1929/30 ].
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ :
ΑΓΟΡΑΖΕΤΕ ΒΙΒΛΙΑ , ΕΛΕΓΧΕΤΕ ΤΙΣ ΠΗΓΕΣ .
Η απόδοσις των αρχαίων κειμένων δεν είναι φωτογραφική ,συνεπώς βασίζεται, αλλά δεν ταυτίζεται απόλυτα με αυτή των συγγραφέων .
Τα περισσότερα αρχαία κείμενα ,από όσα χρησιμοποιήθηκαν ,μπορείτε να τα αναζητήσετε στα πολύ χρήσιμα »google books » & » wikisource»,»ανεμι», ‘΄πύλη »κ.α.
Τα ρητά ‘‘ΜΗΔΕΝ ΑΓΑΝ » , »ΓΝΩΘΙ ΣΑΥΤΟΝ ‘‘ και » ΕΓΓΥΑ ΠΑΡΑ Δ’ ΑΤΑ» ήταν παραγγέλματα χαραγμένα ίσως στο αέτωμα ή σε κίονα του Ναού του Πυθίου Απόλλωνος στους Δελφούς .Στην κορυφή δε του αετώματος του ναού ή στο μέσον της ζωοφόρου δυνατόν να υπήρχε και το περίφημο Δελφικόν »Ε’‘ { ή ‘ΕI‘ κατά τον Πλούταρχον }.Τούτο το γράμ-μα είναι άγαν αινιγματώδες και σκοτεινό. Πολλοί δε αποπειράθηκαν ανά τους αιώνες να το αποκωδικοποιήσουν κα-τά το μάλλον ή ήττον επιτυχώς. Ουδείς όμως κατάφερε να δώσει οριστική και γενικώς αποδεκτή λύση μέχρι σήμερα.
Γ. ΜΠΑΜΠΙΝΙΩΤΗ – » Το Ελληνικό αλφάβητο », { σελ. 121-23 }.
Ε,ε [ έψιλον ] .Το πέμπτο γράμμα τού ελληνικού αλφαβήτου .Προήλθε ακροφωνικώς από το γράμμα [ he ] τού φοινικικού αλφαβήτου, κατά παράλειψη τού αρθρωτικώς ασθενούς δασέος [ h ] και με εστίαση τής φωνητικής αξίας τού γράμματος στο ακολουθούν φωνηεντικό στοιχείο [ e ] .
O διακεκριμένος και πολυγραφότατος καθηγητής γλωσσολογίας κ. Γ. Μπαμπινιώτης με το εξαιρετικόν αυτό πόνημά του περί των γραμμάτων του ελληνικού αλφαβήτου, συν τοις άλλοις, καταλήγει στο ίδιο συμπέρασμα- μαζί με άλλους επιφανείς βεβαίως λεξικογράφους : ότι οι Έλληνες ‘ ‘δανείστηκαν » μεν το αλφάβητό τους από τους Φοίνικες { αρχαίο βορειοσημιτικό },που ήταν συμφωνογραφικό και »οιονεί συλλαβογραφικό» ,αυτοί δε προσέθεσαν τα φωνήεντα και το ολοκλήρωσαν. Βέβαια αναφέρει και την ενδιαφέρουσα » πολυγενετική θεωρία » της προελεύσεως του αλφαβήτου του καθηγητή D.Diringer ,δηλαδή, ότι το σημιτικό σύστημα γραφής επινοήθηκε μεν στην Συροπαλαιστίνη ,αλλά δέχτηκε και επιδράσεις από παλαιότερα συστήματα γραφής .Δεν παύει όμως ως αφετηρία του να θεωρείται το βορειοσημιτικόν αλφάβητο .Πέραν των όποιων επιστημονικών αντιθέτων θεωριών { που δεν είναι της παρούσης να αναφερθούν λεπτομερώς } , οσάκις προτείνεται μία οριστική λύση σε ένα χρονίζον και δυσερμήνευτον επιστημονικό πρόβλημα ,πολλάκις τούτη γεννά άλλα μεγαλύτερα προβλήματα , που επιζητούν κι αυτά , ει δυνατόν, λύση. Αυτή άλλωστε είναι η δύσβατη ,έρημη και ανωφερής οδός της ερεύνης και της επιστήμης . Επί του προκειμένου , αυτή η επιστημονική [ και επικρατούσα ] θεωρία ,γεννά νέα ερωτήματα ,Δηλαδή ,εάν οι Φοίνικες δάνεισαν’ το »αλφάβητο» στους Έλληνες ,οι ίδιοι από ποίους το δανείστηκαν και πότε ;Μήπως είναι οι ίδιοι εφευρέτες του αλφαβήτου ; Είναι δυνατόν να οριστεί ως »αλφαβητάριο » ένα σύστημα γραφής ,που του λείπουν τα φωνήεντα ; Οι Φοίνικες και ο Κάδμος ήσαν αρχαίοι βορειοσημίτες ή έχουν κάποια συγγένεια με τους Έλληνες ; Ο Κάδμος εφηύρε ή μετέφερε τα ‘‘Καδμεία ή Φοινικήια» γράμματα στην Ελλάδα ; Τα προ Κάδμου Ελληνικά φύλα είχαν συστήματα γραφής και αρίθμησης ; Γιατί ,εάν είχαν αλφάβητο , ξέχασαν να γράφουν ,να διαβάζουν και να μετρούν μέχρι που [ deus ex machina ] εμφανίστηκε ο Κάδμος από την Φοινίκη και ξανάφερε τα γράμματα στους »αγραμμάτους » Έλληνες ; Μήπως συνέβη κάποια μεγάλη καταστροφή ,χάθηκαν ολοσχερώς ο πολιτισμός και η γραφή , χάθηκαν όλα και όλοι ,εκτός των Φοινίκων που διασώθηκαν και επωμίστηκαν το βάρος της πολιτιστικής μεταλαμπάδευσης ;
NEΩΤΕΡΟΝ ΕΓΚΥΚΛΟΠΑΙΔΙΚΟΝ ΛΕΞΙΚΟΝ του ‘ ΗΛΙΟΥ».
H εξέλιξη του γράμματος [ Ε ] .
ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΕΘΝΟΥΣ – » H Ελληνική γραφή », { Β’, σελ.198 -99 }.
ΜΑΝ.ΑΝΔΡΟΝΙΚΟΥ : Γιατί, ύστερα από το 1200 π .Χ. και πριν από το 750 π.Χ.,ουδένα γραπτό μνημείον έχει βρεθεί ;
Είναι ακατανόητο ένας λαός που κάποτε κατέκτησε το μεγάλο πολιτιστικό αγαθόν της γραφής να το χάσει ύστερα από μία καταστροφή.
Στήλη πεντελικού μαρμάρου ,που βρέθηκε τυχαίως στην Ελευσίνα , και εκεί ,όπως φαίνεται ,αποκειμένη.
2.ΦΟΙΝΙΚΕΣ – » ΦΟΙΝΙΚΙΚΟΝ » ΑΛΦΑΒΗΤΟΝ.
Η γραφή έχει ιστορική εξέλιξη ,που χάνεται στα βάθη του χρόνου .Οι Έλληνες ήσαν εκείνοι που έδωσαν το όνομα στους Φοίνικες { Φονικούς= ερυθρός ή πορφυρός }.Τα γραπτά κείμενα των Φοινίκων είναι ελάχιστα .Η γραφική τους ύλη ήταν φθαρτή , πάπυρος .Το »αλφάβητο είναι στην ουσία »συλλαβάριο» ,διότι έχει μόνον σύμφωνα .Δεν χάραξαν ξύλινες πινακίδες ,ούτε βότσαλα, ούτε μάρμαρα ,όπως οι άλλοι αρχαίοι λαοί.. Υλικόν της γραφής τους είναι ο μεταγενέστερος πάπυρος .Παραμένει μέχρι σήμερα αδιευκρίνιστο ποία η χρήση του αλφαβήτου και το τί ακριβώς έγραψαν .
ΣΤΕΦ. ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ – » Εθνικών ».
Ο Φοίνιξ ήταν παιδί του Αγήνορος ή του Ποσειδώνος και της Λιβύης.
Η Φοινίκη του Κάδμου ΔΕΝ ήταν λοιπόν η χώρα των Σημιτών Φοινίκων ,αλλά Η ΦΟΙΝΙΚΗ ΤΗΣ ΗΠΕΙΡΟΥ, που δεν απέχει άλλωστε πολύ από τον Κάδμο ,παραπόταμο του Θυάμιδος [ Καλαμά ].
ΔΗΜ.Ε .ΕΥΑΓΓΕΛΙΔΗ – » Λεξικό των λαών του Αρχαίου κόσμου », { σελ. 794 }.
Ο καθ. Μ. ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ αντέκρουσε με πειστικά επιχειρήματα τις θεωρίες αυτές και υποστήριξε ,ότι οι Φοίνικες του Κάδμου ήσαν ένα προελληνικό φύλο Ι.Ε.[ = αριοευρωπα’ι’κής ] καταγωγής και όχι Σημίτες .
W. DURANT – » Παγκόσμιος ιστορία του πολιτισμού » { Α’ } { σελ. 308 , 312 }. Οι Φοίνικες .
Δεν είμαστε βέβαιοι ,ότι ήσαν Σημίτες [ Ο Autran προσπάθησε να αποδείξει, ότι ήταν κλάδος του Κρητικού πολιτισμού }.Ακόμη και το όνομά τους είναι αινιγματικό. Οι Έλληνες τους ονόμασαν έτσι από την κόκκινη βαφή ,που εμπορεύονταν…Αν και η ελληνική παράδοση το επικυρώνει ,εμείς δεν μπορούμε να είμαστε βέβαιοι,ότι οι Φοίνικες έφεραν πράγματι το αλφάβητον αυτό στην Ελλάδα.
Στις Μούσες δόθηκε από τον πατέρα τους η εφεύρεση των γραμμάτων . Φοίνικες ήσαν αυτοί που έπλευσαν μαζί με τον Κάδμο στην Ευρώπη. Γι’ αυτό οι Έλληνες ονομάζουν τα γράμματα Φοινικικά. Οι Φοίνικες ΔΕΝ ήσαν οι πρώτοι, που επινόησαν τα γράμματα ,αλλά απλώς ΑΛΛΑΞΑΝ την μορφή των γραμμάτων γι’ αυτό ονομάστηκαν »Φοινικικά ».
Όταν ο Κάδμος έφερε από την Φοινίκη τα γράμματα ,ο Λίνος πάλι ο πρώτος ,που τα εφάρμοσε στην Ελληνική γλώσσα ,έδωσε ένα όνομα σε κάθε χαρακτήρα και καθόρισε το σχήμα του. Τα γράμματα ονομάζονται »Φοινικικά» ,διότι μεταφέρθηκαν στους Έλληνες από τους Φοίνικες ,αλλά πρώτοι που χρησιμοποίησαν τους χαρακτήρες αυτούς ως απλά γράμματα ήσαν οι Πελασγοί , γι’ αυτό ονομάστηκαν και »Πελασγικά‘‘.
ΦΩΤΙΟΥ – »Λέξεων Συναγωγή ».
Φοινικήια γράμματα. Ο Σκάμων αναφέρει τον Ακταίωνα ως εφευρέτη των γραμμάτων ,ο οποίος θέλοντας να αποδώσει τιμή στην νεκρή νεαρή θυγατέρα του Φοινίκη , ονόμασε τα γράμματα »Φοινικήια » { Προφανώς έχει γίνει σύγχυση του Ακταίου ,μυθικού βασιλιά της Αττικής ,όπου η χώρα ονομάστηκε από αυτόν Ακταία [ ή Ακτή } με τον Ακταίωνα ,που ζούσε στο Πήλιο και κατασπα-ράχθηκε από τα σκυλιά του. Επίσης ο Ακταίος είχε μόνον μία θυγατέρα την Άγραυλον , την οποίαν νυμφεύθηκε ο αυτόχθων και διφυής Κέκροψ και απέκτησε μαζί της την Άγραυλον , την Έρσην , την Πάνδροσον και τον Ερυσίχθονα }.
Γ. ΚΟΡΔΑΤΟΥ – » Μεγάλη ιστορία της Ελλάδας » [ Α’ .ΙΓ’ ]
Προϊστορία και ιστορία της ελληνικής γραφής ‘ [ απόδ. σε μονοτονικό ].
ΝΕΩΤ. ΕΓΚΥΚΛΟΠΑΙΔΙΚΟΝ ΛΕΞΙΚΟΝ του ΉΛΙΟΥ ‘ – » Λαοί της Ανατολής», { σελ.51, 91 }. Φιλισταίοι.
Το πρώτο ήμισυ της 2ας χιλ. σε όλο τον ελληνικό χώρο μιλούσαν μίαν αρχαϊκή Ελληνική γλώσσα συγγενής προς την ΑΡΚΑΔΙΚΗΝ [ Πελασγική ] , αλλά περισσότερο πρωτόγονη. Γνωρίζουμε πλέον ότι Κρήτες { Φιλισταίοι ,Παλαισάτι [ = πρόσφυγες , Αιγυπτ. } κ.α. εκ της Παγχαίας ] είχαν εισχωρήσει στις χώρες της Αν. Μικρασίας και Μεσοποταμίας και είχαν εκπολιτίσει τις νομάδες φυλές ,μεταξύ αυτών και τους Φοίνικες ,οι οποίοι προήλθαν από την επιμειξία των Αχαιών της Κρήτης που είχαν εγκατασταθεί στην Παλαιστίνη και των εγχωρίων αυτών φυλών….
Απ’ όσα όμως μας διδάσκει η ιστορία ,πατρίδα της εβραϊκής γλώσσας ήταν η Χαναάν { γλώσσα των Χαναναίων }.
W. DURANT – » Παγκόσμιος ιστορία του πολιτισμού » { Α’ }.{ σελ. 325-329,350 }. Η Ιουδαία.
Ο Γιαχβέ δεν ήταν ο μόνος Θεός ,που αναγνώριζαν οι Ιουδαίοι, διότι προ του Ησαΐα ,δεν θεωρούσαν τον Γιαχβέ Θεόν όλων των φυλών, ούτε και όλων των Εβραίων .Οι Μωαβίτες είχαν ως Θεό τον Χεμώς , ο Βεελζεβούλ { Βάαλ- ζεβουλ }ήταν ο Θεός της πόλεως Εκρών , και ο Μελχώμ ήταν ο Θεός του Αμμωνείου ιερού .Όλοι οι Εβραίοι ,πλην των μορφωμένων , λάτρευαν ως πραγματικό Θεό ,τον δημοφιλή στην Ιουδαία Θαμμούζ .Επίσης ο λαός απέδιδε τιμές λατρείας στον Βάαλ και στον Μολώχ. Υπό τον Δαβίδ και τον Σολομώντα και την συγκέντρωση της λατρείας στην Ιερουσαλήμ ,ο Γιαχβέ έγινε ο μοναδικός Θεός των Ιουδαίων .
Με το όνομα Βάαλ (σωστότερα Βάαλ = Κύριος ) αναφέρεται θεός των σημιτικών λαών, ανάμεσα στους οποίους Φοίνικες και Σύροι, Χαναναίοι και λαοί της Μεσοποταμίας, όπως Βαβυλώνιοι. Στην »Βιβλιοθήκη » του Απολλοδώρου καταγράφεται ως Βήλος , εξ ού και ο Βήλιος Ζευς.
ΑΝΝΗΣ ΤΖΙΡΟΠΟΥΛΟΥ ΕΥΣΤΑΘΙΟΥ – » Ο εν τη λέξει Λόγος », { σελ.626 }.
Βάλος ή Βήλος = Ήλιος.
ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ { 16.8.2007 } : ΜΗΝΑ ΤΣΙΚΡΙΤΖΗ – » Γραφή και πολιτισμός στους Φιλισταίους ».
Από τα ευρήματα της αρχαιολογικής σκαπάνης διαφαίνεται η ανωτερότητα του πολιτισμού των Φιλισταίων από αυτόν των γειτονικών σημιτικών φυλών , οι οποίες είχαν εγκατασταθεί στους γύρω λόφους και ήσαν κατ’ εξοχήν ποιμένες και βοσκοί… H γραφή στα ευρήματα είναι αιγαιακής προέλευσης και την χαρακτήρισε ως κράμα Κυπρο-Μινωικής και Γραμμικής Α γραφής… .Oι πρώτοι Φιλισταίοι κάτοικοι του Ασκάλωνα ήξεραν να γράφουν και να διαβάζουν, σε μη σημιτική γλώσσα, που δεν έχει ακόμη αποκρυπτογραφηθεί. Ίσως να μην ήταν υπερβολικό να πούμε ότι οι επιγραφές είναι γραμμένες σε μια γραφή που η βάσης της είναι η Κυπρο-Μινωική γραφή.
J. YAHUDA ,LL.B. – » Hebrew is Greek », { σελ. 7-9 }.
Ι.Hebrew and the Hebrews . Ο ‘αιρετικός’ γλωσσολόγος J. YAHUDA ομοιάζει σε πολλά σημεία στα γραπτά του Μητρ. Αθηναγόρα Ελευθερίου.
Μητρ. ΑΘΗΝΑΓΟΡΑ [ ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΥ ] – » Το άσμα ασμάτων των Ελλήνων », { σελ. 55-56 }.
Η εβραϊκή γλώσσα είναι απότοκος της Πρωτοελληνικής γλώσσας. Γράψαμε μάλιστα, ότι ο αρχηγός του εβραϊκού έθνους ο Αβραάμ από τους προγόνους του, καταγόταν από την Ήπειρο και από την Πελοπόννησο.
Μητρ. ΑΘΗΝΑΓΟΡΑ [ ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΥ ] – » Η νήσος των Παξών είναι η Ομηρική Ιθάκη », { σελ.78-79 }.
Από την Φοινίκη έφερε ο Κάδμος τα γράμματα στην Ελλάδα. Πράγματι από την Φοινίκη, αλλά από την Ηπειρωτική Φοινίκη.
ΑΔ.ΣΑΜΨΩΝ : Νεολιθική περίοδος . Η πρόσφατη εμφάνιση των συμβόλων-γραμμάτων πάνω σε ξύλο και κεραμικά ήδη από το τέλος της 6ης χιλιετίας π.Χ. δίνει μια νέα διάσταση στο θέμα της ελληνικής γραφής και στο πολυσυζητημένο θέμα των Ινδοευρω-παίων.
ΔΗΜ. ΛΑΜΠΡΟΥ : Η ΕΛΛΗΝΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΑΛΦΑΒΗΤΟΥ . α) Οι αρχαιολογικές αποδείξεις.
ΝΙΚ. Β. ΛΙΤΣΑ – » Η Ιερή Γραφή των Ελλήνων », { σελ.254-55 }.
Το φοινικικόν αλφάβητο δεν παρήχθη από την ιερατική αιγυπτιακή γραφή ,αλλά από την κρητική γραφή, όπως και το κυπριακό αλφάβητο. Οι Κρήτες αποίκισαν την νότια Συρία – την γη Χαναάν. Αυτοί οι Κρήτες είναι οι – γνωστοί σε όλους μας- Φιλισταίοι ,οι Pulesata ,πρόγονοι των σημερινών Παλαιστινίων , που κατάγονταν από την νήσο Καφτόρ, δηλαδή την Κρήτη την χώρα του Κεφτιού, και δεν ήσαν άλλοι παρά οι Πελασγοί της Κρήτης και των νήσων του Αιγαίου Πελάγους.
ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΕΘΝΟΥΣ [ Ά’] – Β. ΚΑΡΑΓΙΩΡΓΗ : Η Κυπριακή γραφή », { σελ.349, 352 }.
Η συλλαβική κυπριακή γραφή .
Γύρω στο 1.500 π.Χ. εμφανίζεται στην Κύπρον ένα σύστημα γραφής διαφορετικόν από το Μινωικόν. Είναι η λεγομένη » συλλαβική κυπριακή γραφή ». Η αποκρυπτογράφησή της παρά τις επίμονες προσπάθειες δεν κατέστη ακόμη δυνατή, επειδή δεν υπάρχουν δίγλωσσα κείμενα. Ενδιαφέρον παρουσιάζει η αιγαιακή γραφή κυπρομινωικού χαρακτήρα ,που βρέθηκε στην Ουγκαρίτ. Η ύπαρξη της συριακής αυτής ποικιλίας κυπρομινωικής συλλαβικής γραφής [ τα σημεία της θυμίζουν τις πινακίδες της Εγκωμής ] δικαιολογεί-ται από την εγκατάσταση Κυπρίων εμπόρων στην Ουγκαρίτ , που ήταν σπουδαίον εμπορικό κέντρο της ανατολικής Μεσογείου.
ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΕΘΝΟΥΣ – » Ο δίσκος της Φαιστού » { σελ.151 ,153 }.
H πρώτη τυπογραφεία [ με σφραγίδες ] .Ψημένος πηλός δύο όψεων.
ΝΙΚ. ΠΛΑΤΩΝΟΣ : ΙΕΡΟΓΛΥΦΙΚΗ ΓΡΑΦΗ. Πρόκειται για ένα τελετουργικόν ιερόν αντικείμενο με ιερογλυφική γραφή ,που χρησιμοποιήθηκε μόνον κατά την πρώτη Νεοανακτορική Περίοδο [ 1.700 – 1.600 π.Χ. } .Η γλώσσα της πινακίδας δεν έχει αποκρυπτογραφηθεί ικανοποιητικώς ,παρά τις επίμονες προσπάθειες πολλών ερευνητών .Η υπόθεση ,ότι πρόκειται για ύμνον προς την Θεότητα ,δεν φαίνεται ολότελα άσχετη. [ 21 ] : »Το Διπλό Χτένι ».
ΑΝΤ. ΚΕΡΑΜΟΠΟΥΛΟΥ – » Θηβαϊκά », { σελ. 5 }.
Μπορούμε να πούμε ,ότι ο λόγος περί φοινικικής εποικήσεως και επιδράσεως στην Θήβα ,αυτός που συνάπτεται με τον μύθο του Κάδμου ,έχασε το κύρος του , ερμηνευόμενος είτε ότι προήλθε από τοπικά ή άλλα ονόματα είτε αλλιώς. Έτσι γίνεται πιθανότερο ,ότι και το όνομα του Κάδμου είναι Ελληνικό.
Το Φθογγογραφικόν ή Ακρόφωνον , το τελειότατον αυτό σύστημα, επινόησαν και εφάρμοσαν οι Έλληνες από το 1.000 π.Χ. περίπου κατά τρόπον σταθερόν ,εύληπτον και ευδίδακτον , με σχετικώς πολύ λίγα σύμβολα .Και δώρισαν αυτό σε όλη την ανθρωπότητα ,ως κοινόν κτήμα της. Το σύστημα αυτό συν τω χρόνω αντικατέστησε το Συλλαβογραφικό σύστημα των Φοινίκων. Οι αρχαίοι διέκριναν τα προ του Αρχίνου στοιχεία του Αττικού αλφαβήτου , ονομάζοντας αυτά » Αρχαία Αττικά γράμματα » ή απλώς ‘‘ Αττικά γράμματα ». Ο Παυσανίας διακρίνει δια της λέξεως ‘‘αρχαία’‘ και τα προευκλείδεια γράμματα του Κορινθιακού αλφαβήτου και τα προευκλείδεια του Αρκαδικού [ Χαλκιδικού ] αλφαβήτου .Παραδέχονταν δε οι αρχαίοι συγγραφείς συνεχή και αδιάπτωτη την χρήση του προευκλειδείου Ελληνικού εν γένει αλφαβήτου επί εννέα σχεδόν αιώνες , δηλαδή από του 1300 π.Χ. περίπου μέχρι του 403 π. Χ .Ονόμαζε δε το Πανελλήνιον τούτον αλφάβητον << Κάδμου γραμματικήν >>.
ΑΡΠΟΚΡΑΤΙΩΝΟΣ – » Περί λέξεων ».
Αττικά γράμματα : η γραμματική των 24 στοιχείων . Ο Αρποκρατίων διδάσκει ,ότι τα τα24 γράμματα [ Αττικά γράμματα ] ΔΕΝ είναι του Αρχαίνου ,αλλά παλαιότερα αυτού.!
16 ….τα γράμματα ονομάζονταν » γράμματα ιωνικά » ,διότι οι Ίωνες είχαν εφεύρει τις μορφές των ελληνικών γραμμάτων …18. …ο Πυθαγόρας ήταν αυτός που, έδωσε στα γράμματα τις μορφές που έχουν τώρα και ο Προπανίδης ήταν ο πρώτος που καθιέρωσε τον σημερινό τρόπο γραφής…35. ότι αρχικά οι αρχαίοι Έλληνες είχαν μόνο δεκαέξι γράμματα ,ήτοι: α,β,γ,δ,ε,ι,κ,λ,μ,ν,ο,π,ρ,σ,τ,υ. Ο Σιμωνίδης, ήταν ο εφευρέτης των η,ω,ξ,ψ, και πριν από αυτόν ο Παλαμήδης είχε βρει τα θ ,φ ,χ ,ζ. .Μερικοί αποδίδουν την εφεύρεση των τελευταίων γραμμάτων στον Επίχαρμον .
ΑΝΝΗΣ ΤΖΙΡΟΠΟΥΛΟΥ ΕΥΣΤΑΘΙΟΥ – » Ο εν τη λέξει Λόγος », { σελ.18-19 }.
Ο μέγας Παλαμήδης – ανύπαρκτος στα έπη του Ομήρου και σήμερα άγνωστος στους πολλούς – καταδικάστηκε κατά τον Τρωικό πόλεμο για προδοσία και λιθοβολήθηκε. ,εξ αιτίας μιας δόλιας συκοφαντίας του ζηλοφθόνου Οδυσσέως . Στον Παλαμήδη αποδίδεται η [εφ]εύρεση γραμμάτων του Ελληνικού αλφαβήτου: ζ, π ,φ ,χ. …Οι Φοίνικες , απόγονοι του Φοίνικος του Επάφου της Αργείας Ιούς ήσαν Ελληνογενείς..
ΠΑΛΑΜΗΔΗΣ.
ΙΩΣΗΠΟΥ – » Κατ’ Απίωνος », [ Α’.2 ].
Oι Έλληνες είναι από τους λαούς ,που έμαθαν πολύ αργά και μετά δυσκολίας να γράφουν….μάλλον αγνοούσαν την σύγχρονη χρήση των ονομάτων …Ο Όμηρος έζησε πολύ αργότερα από την εποχή των Τρωικών και δεν άφησε την ποίησή του γραπτώς ,αλλά αυτή διασώθηκε σε άσματα ,που αργότερα καταγράφηκαν !!!;;;
ΚΩΝ. ΠΑΠΑΡΗΓΟΠΟΥΛΟΥ – » Ιστορία του Ελληνικού έθνους [ Α’]», [ σελ.203-204 ].
Κεφ.3. Έθνος .Γλώσσα. Γραφή. Τέχνη. Ομηρικά έπη. Οι Φοίνικες, την εποχή που οι Υξώς είχαν υποτάξει την Αίγυπτο, πήραν από τα ιερογλυφικά όσους χαρακτήρες συμφωνούσαν με τους βασικούς φθόγγους της γλώσσας τους και σχημάτισαν το αλφάβητό τους από είκοσι δύο γράμματα. Πρώτος ο Σαμπολλιόν υποστήριξε ότι το φοινικικό αλφάβητο προέρχεται από τα αιγυπτιακά ιερογλυφικά.
3. ΟΚΑΔΜΟΣ.
Εκτός των »Ιστοριών ‘‘ [ Ε’.58 ] του Ηροδότου , όπου ο Κάδμος χαρακτηρίζεται ως Φοίνικας , στην ‘‘Θεογονία» του Ησιόδου , στην »Οδύσσειαν » του Ομήρου , στην ‘‘ Θηβα’ι’δα » [ αγνώστου συγγραφέως ] , στα »Διονυσιακά » του Νόννου , ο Κάδμος αναφέρεται ως Έλληνας ,απόγονος του Αγήνορος.
ΙΩ. ΣΤΑΜΑΤΑΚΟΥ – » Λεξικόν της Αρχαίας Ελληνικής γλώσσης ».
Μετέφερεν ο Κάδμος εκ Φοινίκης στην Ελλάδα το ΠΑΛΑΙΟΝ ελληνικόν αλφάβητον εκ 16 γραμμάτων ,γι’ αυτό και ονομάζονταν τα γράμματα Φοινικήια , και αυτά αργότερα αυξήθηκαν σε 24 με την προσθήκη των 8 Ιωνικών γραμμάτων [η, ω , θ , φ, χ, ζ, ξ , ψ }.
H. MILLER – » Ο κολοσσός του Μαρουσιού », { σελ. 153 }.
Η Κνωσσός άφησε κληρονομιά στον δυτικό κόσμο την μεγαλύτερη συνεισφορά ,που έχει γνωρίσει μέχρι τώρα ο άνθρωπος : ΤΟ ΑΛΦΑΒΗΤΟ.
H. LIDDELL & R. SCOTT – » Μέγα Λεξικόν της Ελληνικής γλώσσης ».
Οι Αθηναίοι παρέλαβαν από το Σαμιακόν αλφάβητον το μακρόν [ε ] [ δηλ .Η, η ] , οι γραμματικοί έδωσαν στο βραχύ [ε ] το όνομα ε -ψιλόν , το οποίον είναι το [ ε ] χωρίς την δασεία.
Σ. ΔΩΡΙΚΟΥ / Κ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΑΚΗ – » Το δίγαμμα [ F ] ».
ΑΝΝΗΣ ΤΖΙΡΟΠΟΥΛΟΥ ΕΥΣΤΑΘΙΟΥ – » Περί του σχήματος και της σημασίας των γραμμάτων [ Ε] και [ Η ] του Ελληνικού αλφαβήτου ».
ΠΛΑΤΩΝΟΣ – » Κρατύλος », { 393 e ,426 c }.
Τα στοιχεία ορίζουμε με ονόματα ,αλλά όχι αυτά τα ίδια τα στοιχεία ,εκτός από τέσσερα , δηλαδή το ε , το υ , το ο και το ω .Τα παλαιά χρόνια δεν χρησιμοποιούσαμε [ Η ] αλλά [ ΕΙ ]. { σ.σ. ο Ηρωδιανός [ 2ος αι. μ.Χ. ] αναφέρει τα στοιχεία αυτά με ονόματα, ,όπως και τα σημερινά { π.χ. , ε -ψιλόν ,υ- ψιλόν , ο- μικρόν , ω -μέγα }.Δεν μεταχειριζόμασταν το ήτα ,αλλά το [ει ] τον παλαιό καιρό.
ΗΣΥΧΙΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΩΣ – » Λεξικόν ».
ΕΙ = πορεύου, υπάρχεις.
ΑΘΗΝΑΙΟΥ – » Δειπνοσοφιστών », { ΙΑ’. 30}.
Παρόμοια γράφουν το [ ε ], και όταν εκφωνείται μόνο του και όταν μαζί του συνδέεται το [γ]ιώτα [= ΕΙ ] .
Δ. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΥ – » Μέγα λεξικόν της Ελληνικής Γλώσσης ».
Το [ ΕΙ ].Μυστηριώδες δελφικό σύμβολο…
Η.Λ. ΤΣΑΤΣΟΜΟΙΡΟΥ – » Ιστορία γενέσεως της Ελληνικής Γλώσσης ».
Το [ Ε ] και το [ Η ] .
ΜΑΝ. ΑΝΔΡΟΝΙΚΟΥ – » Δελφοί », { σελ.34 }
Το εν Δελφοίς [ Ε ].
ΠΑΝ. ΚΥΡΙΑΚΟΠΟΥΛΟΥ – » Η Ελληνική Γλώσσα , Η Πατρίδα του Πολιτισμού ».
Το Δελφικόν [ ΕΙ ].
4. ΤΑ ΣΥΜΒΟΛΑ.
ΠΛΑΤΩΝΟΣ – » Περί του μη χραν έμμετρα νυν την Πυθίαν », { 21.d }.
ΗΡΑΚΛΕΙΤΟΣ : »ο άναξ [ βασιλιάς ] ,στον οποίον ανήκει το μαντείο στους Δελφούς , ούτε λέγει ούτε αποκρύπτει, αλλά σημαίνει».
Ο Θεός, το Απόλυτο, το Όλον, ποτέ δεν λέγει ναι ή όχι απλώς δίνει σημάδια. Μην προσπαθήσεις να ερμηνεύσεις τα σημάδια του.
NΑΤ. SPINETO – » Τα σύμβολα στην ιστορία του ανθρώπου »., { Εισαγωγή }.
Το σύμβολο.
J. E. CIRLOT – » Το λεξικό των συμβόλων, { σελ.38 }.
Ο Μ. Ελιάντε αποδίδει στο σύμβολο την αποστολή να καταργήσει τα όρια του ανθρώπου ,ώστε να ολοκληρωθεί σε πιο πλήρεις ενότητες ,κοινωνία, πολιτισμός, άπειρον. . .
Ο Απολλώνιος συμβουλεύει τους Σπαρτιάτες πώς να απαντήσουν στον βασιλιά. << Ο Παλαμήδης εφηύρε [ επινόησε ] τα γράμματα ,όχι μόνον για να γράφουμε ,αλλά και για να γνωρίζουμε ,όσα δεν πρέπει να γράφουμε >>. …<< ΕΥΡΗΜΑ ΠΑΛΑΜΗΔΙΟΝ >>.
Ν.POUSSIN – » Bacchanalian Revel » { 1633 }, London , The National Gallery.
Β ‘ . ΜΕΡΟΣ.
1.Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΑΝΑΠΟΔΑ 2.ΒΑΙΤΥΛΟΙ 3.Ο ΑΓΝΩΣΤΟΣ ΘΕΟΣ 4. Περί των ΙΩΝΩΝ ή ΙΑΟΝΩΝ και ΙΑΝΟΥ 5. Περί του ΙΑΩ 6. Περί του ΙΑΚΧΟΥ 7. Περί ΔΙΟΝΥΣΟΥ ΕΙΡΑΦΙΩΤΗ 8. ΔΙΟΝΥΣΟΣ ΚΥΒΕΛΗ 9.ΟΙ ΑΓΥΡΤΕΣ 10. ΔΙΟΝΥΣΟΣ και ΙΑΒΕ 11.Ο ΤΡΙΟΥΧΟΣ ΔΙΟΝΥΣΟΣ 12. Η ΘΕΙΑ ΜΑΝΙΑ 13. ΤΕΛΕΣΤΙΚΗ – ΔΙΟΝΥΣΟΣ 14.TO ΤΡΙΓΩΝΟΝ 15. ΔΕΛΤΑ ΤΟ ΜΥΣΤΙΚΟΝ 16. TETΡΑΩΤΟΝ και ΤΕΤΡΑΓΡΑΜΜΑΤΟΝ 17.Ο ΩΝ και ο ΙΕΟΒΑ 18.Ο ΜΥΣΤΗΡΙΩΔΗΣ ΜΩΥΣΗΣ 19. Υπήρξαν στο παρελθόν επαφές μεταξύ Σπαρτιατών και Εβραίων ; 20. O MΥΣ 21.ΟΙ ΦΑΛΙΣΚΟΙ 22. ΚΕΚΡΩΨ 23.Η πραγματεία του Πλουτάρχου περί του εν Δελφοίς Ε ήταν ένα προχριστιανικόν κείμενον ;
ΠΛΑΤΩΝΟΣ – » Χαρμίδης », { 164 d-e }.
Το ει είναι χαιρετισμός του Θεού και σημαίνει »να είσαι σώφρων».
ΠΛΑΤΩΝΟΣ – » Χαρμίδης ».
ΕΙ = έτσι ο Θεός προσαγορεύει τους εισερχομένους [ σοφιστική ερμηνεία του Κριτία ].
ΓΡ. ΒΕΡΝΑΡΔΑΚΗ – » Λεξικόν ερμηνευτικόν ».
ΕΙ { < ειμί και είμι } = ει [ ίθι.] πορεύου .
ΠΛΑΤΩΝΟΣ – »Περί του ΕΙ του εν Δελφοίς »,{ εισαγωγή }.
Οι πιθανές ερμηνείες του συμβόλου [ ΕΙ ] ,σύμφωνα με τον Πλούταρχον, είναι επτά [7].
ΝΕΩΤ. ΕΓΚΥΚΛΟΠΑΙΔΙΚΟΝ ΛΕΞΙΚΟΝ του ΉΛΙΟΥ ‘ ,{ σελ. 467 }.
Κ.Δ.ΓΕΩΡΓΟΥΛΗ – » Πλάτωνας ».Ε : τούτο αποτελεί προσφώνηση προς τον Θεόν δια της οποίας εκδηλώνουμε την πεποίθησή μας ότι είναι υπαρκτός ,ενιαίος και αδιαίρετος.
Στατήρας. { 4ος αι. π. Χ.}. ΔΕΛΦΙΚΗ ΑΜΦΙΚΤΙΩΝΙΑ . Β’ πλευρά : Ο Απόλλων καθισμένος σε μια στρογγυλή πέτρα που δηλώνει το μέσον της Γης { Ομφαλός }.
Τας θύρας κλείσατε , τους οφθαλμούς ανοίξατε .Εκάς οι αμύητοι.
1.Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΑΝΑΠΟΔΑ !
ΣΤΕΦ. ΚΑΡΑΘΕΟΔΩΡΗ – » Περί του εν Δελφοίς ΕΙ ».
Ο ιατροφιλόσοφος Στεφ. Καραθεοδωρή { πατέρας του μεγάλου μαθηματικού Κων .Καραθεοδωρή } στην μελέτη του »περί του ‘ΕΙ’ του εν Δελφοίς », βρίσκοντας τις ερμηνείες του Πλουτάρχου ανεπαρκείς, διατυπώνει δική του πρωτότυπη ερμηνεία , κατά την οποίαν τούτο το ΕΙ δεν είναι καν ελληνική λέξη , αλλά εβραϊκή , μεταμφιεσμένη με τους ελληνικούς χαρακτήρες του αλφαβήτου. Δηλαδή το ‘ΕΙ‘ αυτό είναι απλή μεταγραφή στα ελληνικά της εβραϊκής λέξεως με δύο σύμφωνα JH {J= jod + Η = Ηε } . Από τα σύμφωνα αυτά το μεν [Ι ] είναι μεταγραφή του jod ,το δε [ Ε ] είναι μεταγραφή του [ Ηε ].Ακολούθως η ορθή ανάγνωση του» ΕΙ» δεν πρέπει να γίνεται από τα αριστερά προς τα δεξιά , αλλά από τα δεξιά προς τα αριστερά, όπως διαβάζουν μέχρι σήμερα οι ανατολικοί λαοί { δηλ. το ΕΙ διαβάζεται ΙΕ } . Το δε JH [ =JAh ] ή ΕΙ ή ΙΕ ή ΙΑ είναι μία από τις συντομότερες ονομασίες του Θεού ,από τους Εβραίους , η οποία προήλθε εκ συντμήσεως του ιερού , ανεκφράστου και αρρήτουτετραγραμμάτου ονόματος τού ΘεούJHWH [ προφ. jeHoWaH ή jahwe , Ιεχωβά ,Ιεοβά , Ιαβέ , Γιαχβέ ,Ιαχού ,Ιαώ } . Επίσης συμπεραίνει ,ότι τον ναόν του Απόλλωνος στους Δελφούς έκτισαν οι Ιουδαίοι,που είχαν μεταναστεύσει στην Ελλάδα σε αρχαιοτάτους χρόνους και ανάθεσαν την επι–γραφή αυτή στον ναό ή οι »επήλυδες» Πελασγοί [; ! ] .Από τους Ιουδαίους , οι γείτονες και συγγενείς τους Φοίνικες, υπέ-κλεψαν αυτήν την ονομασίαν του Θεού ή οι αρχαίοι κάτοικοι της Ελλάδας ,οι »επήλυδες» Πελασγοί [ στους οποίους είχαν παραμείνει κάποια λείψανα του μονοθεϊσμού ] αφιέρωσαν »τω Αγνώστω Θεώ » αυτό το ΕΙ ή ΙΕ ή ΙΑ ,που είναι το όνομα του Αληθινού Θεού. Το πόνημα αυτό, αφενός είναι αρκετά εμβριθές από πλήθος παραδειγμάτων , παραπομπών και ερμηνειών ,αφετέρου η έρευνα λόγω των συνεχών επαναλήψεων ,παλινδρομήσεων και των κωλυμάτων λόγω της δυσερμήνευτης εβραϊκής γλώσσας [ εξ αιτίας της απουσίας φωνηέντων ] φτάνει πολλές φορές σε αδιέξοδο. Γι ‘ αυτόν τον λόγω θα γίνει προσπάθεια να φωτιστούν ,κατά το δυνατόν, μερικές μόνον πτυχές της »σκοτεινής » αυτής πραγματείας .
» Επί τα λαιά » = γραφή από δεξιά προς τα αριστερά [ λαιά ] . Ήταν ο αρχαιότατος τρόπος γραφής των Ελλήνων της Κύπρου , της Θήρας και της Λακωνίας .
ΣΤΕΦ. ΚΑΡΑΘΕΟΔΩΡΗ – » Περί του εν Δελφοίς ΕΙ ». [ 7 ].
Το ΕΙ στην αρχαία γραφή ισοδυναμεί με εβραϊκά ή και σε αρχαία Σαμαρειτικά γράμματα [ σχ. 1 ] και όσον αφορά την γραμματική ταξινόμηση όσον και την αριθμητική.. Γι’ αυτό πάντως το όνομα του αληθινού Θεού ,όπως αναφέρεται στην θεία Γραφή , αν μεταγραφόταν με αρχαία Ελληνικά γράμματα ,θα μπορούσε να γραφεί ως ΕΙ , χωρίς καθόλου να αντιβαίνει την παλίνορσον [ τίναγμα προς τα πίσω ] διεύθυνση του Ε, όπως φαίνεται στο νόμισμα των Ερεσίων [σχ.2].
ΝΙΚ. Β. ΛΙΤΣΑ – » Η Ιερή Γραφή των Ελλήνων », { σελ.257-258, 260 }.
Συμφωνικές γραφές { εβραϊκή και σαμαρειτική } . Το γράμμα Ε.
ΣΤΕΦ. ΚΑΡΑΘΕΟΔΩΡΗ – » Περί του εν Δελφοίς ΕΙ ».[ 8 ] .
Άγνωστος Θεός – Αργός λίθος .
Ο ναός των Δελφών ήταν ανέκαθεν αφιερωμένος στον Άγνωστον Θεόν [»τω Αγνώστω Θεώ »] ,γι’ αυτό και άλλαξε πολλές φορές το όνομα του ναούχου Θεού .Πρώτα ανήκε στον Ποσειδώνα ,έπειτα στον Κρόνον ,έπειτα στην Γην , μετά στην Θέμιδα και τέλος στον Απόλλωνα ,που ετέλεσε ιερόν το μαντείον ,στο οποίον μετείχε και ο Διόνυσος. Αλλά ουδένα είκασμα ή είδωλον του ναούχου Θεού ανευρέθη αρχικά ,αλλά μόνον ένας απλός αργός λίθος. Ο ιερός Κλήμης λέγει ,ότι το άγαλμα του Απόλλωνος στους Δελφούς ,κίονας είναι ..Η επιγραφή ΕΙ και αρχαιοτάτη είναι και όπως λέγεται ανάθημα όλων των σοφών μαζί στον αληθινό Θεόν .Όμως αυτή η θεία ιδέα του αγνώστου Θεού αποπνίγηκε συν τω χρόνω μέσα στις εθνικές [ ελληνικές ] εικονικές υποτυπώσεις της Θεότητας ,διεσώθη όμως στην Αθήνα ,όπου υπήρχε βωμός »τω Αγνώστω Θεώ » , από κει μάλιστα ξεκίνησε και το κήρυγμά του ο μακάριος Παύλος.. Το χάλκινον ΕΙ , το αρχαιότερο , ήταν ανάθημα των Αθηναίων ,Ιώνων ή Ιαόων ,απογόνων Ίωνος ή Ιάωνος .Πραγματικά ,ο ΕΙ είναι άγνωστος ,επειδή δεν είναι κυριώνυμον ,αλλά δηλώνεται με το ΑΥΤΟΣ ή με το αντωνυμικόν Ε .
Ο στεφανωμένος με κισσό στύλος του Ευ’ί’ου Θεού.. Πριν βρεθούν οι ακριβείς αναλογίες των αγαλμάτων ,οι παλαιοί έστηναν κίονες και τους λάτρευαν ως αφιδρύματα [ = αγάλματα ] του Θεού.
ΗΣΥΧΙΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΩΣ – » Λεξικόν ».
ΕΥΑΣ = Διόνυσος.
ΚΛΑΣΣΙΚΑ ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΗΜΕΝΑ – » Ορφέας και Ευρυδίκη ».
Βάκχες .
ΠΑΥΣΑΝΙΑ – » Αχαϊκά », { 22}.
Στις Φαρές στο άγαλμα του Ερμού υπάρχουν τετράγωνοι λίθοι [ 30 ] μάλιστα στον αριθμόν. Αυτούς τους [ λίθους ] οι κάτοικοι των Φαρών τους σέβονται . Παλαιότερα συνέβαινε το ίδιο , τότε που οι Έλληνες απέδιδαν τιμές σε αργούς [= ακατέργαστους ] λίθους αντί για αγάλματα.
2.ΒΑΙΤΥΛΟΙ.
Ονομάζονταν από τους αρχαίους λίθοι κωνικοί ή σφηνοειδείς ,που ήσαν ιδρυμένοι συνήθων κοντά σε ναούς τους οποίους και λάτρευαν ως θεία σύμβολα που έπεσαν από τον ουρανό. Είναι προφανές ,ότι τα βαιτύλια ήσαν μετεωρόλιθοι στους οποίους οι αρχαίοι απέδιδαν λατρείαν ,επειδή προέρχονταν από τον ουρανό. Πολλά βαιτύλια έφεραν χαραγμένες επιγραφές και παραστάσεις.
Στο Γύθειον υπάρχει ο » αργός λίθος » ,πάνω στον οποίο λένε ,ότι κάθισε ο Ορέστης [ όταν μετά τον θάνατον της μητέρας του κατέβηκε στην Λακωνία ] και θεραπεύτηκε από την μανία του { λίθος καταπαύστης }.Ο λίθος ονομάζεται και Δίας Καππώτας ,διότι θεωρήθηκε ότι κατέπεσε από τον ουρανό.
ΑΛΕΞ. Ρ. ΡΑΓΚΑΒΗ – » Ιστορία της Αρχαίας Καλλιτεχνίας Β’ » , { σελ.317 -18 }.
Συροφοίνικες και Ισραηλίται. Πλαστική. Βαίτυλοι.
ΣΤΑΝΛΕ’Ι’ ΚΙΟΥΜΠΡΙΚ — » 2001 : Η Οδύσσεια του διαστήματος », { 1968 }.
Μ. ΒΕΡΕΤΤΑ – » Η ύποπτη »επίσκεψη » του Αποστόλου Παύλου στην Αθήνα », { σελ. 12-17 }.
ΠΑΥΛΟΣ { είναι ρωμα’ι’ικόν όνομα . Σαούλ είναι το εβραϊκόν }. Πράξεις Αποστόλων ,[ ΧΧΙΙ,3 ].
1. Ο Άρειος πάγος δεν είναι πλατεία ,αλλά βραχώδες και σχετικά απόκρημνο ύψωμα. Συνεπώς κάποιος στέκεται πάνω στον Άρειο Πάγο και όχι ‘‘εν μέσω» του Αρείου Πάγου 2. Επίσης ο Άρειος Πάγος δεν ήταν τόπος συγκεντρώσεως ανθρώπων για συζητήσεις ,αλλά ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΝ 3. Βωμός »τω Αγνώστω Θεώ » δεν υπήρχε . Βωμοί »των Αγνώστων Θεών » υπήρχαν ,οι οποίοι δεν ήσαν ατομικοί αλλά πάντοτε συλλογικοί ,όπως τα »κοινά ιερά». Άρα βωμοί »‘τοις Αγνώστοις θεοίς’‘.
ΗΡΟΔΟΤΟΥ – » Ιστορίαι ».ΕΥΤΕΡΠΗ. [52 ].
Σε όλες τους τις θυσίες οι Πελασγοί προσεύχονταν στους Θεούς, χωρίς όμως να προφέρουν για κανέναν τους όνομα ή επωνυμία.
Λίγο πιο πέρα ναός του Δία και βωμοί αφιερωμένοι στους λεγόμενους Άγνωστους θεούς … στο κοινό ιερό των θεών στην Αθήνα…κοινό ιερό για όλους τους θεούς.
ΕΡΑΣΜΟΥ – Μωρίας εγκώμιον »,{ σελ. 145 }.
» Ψαρεύουν από ‘δω κι απ’ εκεί τέσσερις – πέντε λέξεις».
ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΕΘΝΟΥΣ – » Η θρησκευτική ζωή στο τέλος των Αρχαϊκών χρόνων », { σελ. 86 }.
ΝΙΚ. ΠΑΠΑΧΑΤΖΗ : Στην Ελλάδα δεν δημιουργήθηκε ποτέ ιερατείο με Θεοκρατικό χαρακτήρα .Η μισαλλοδοξία δεν έχει θέση σε θρησκείες ,που τιμούν πολλούς Θεούς, ενώ είναι συνηθισμένη στις Μονοθεϊστικές..
4.Περί των ΙΩΝΩΝ ή ΙΑΟΝΩΝ και ΙΑΝΟΥ .
Οι Ίωνες και Ιάονες λέγονται από του Ίωνος ή Ιάωνος υιού του Απόλλωνος και της Κρεούσης θυγατέρας του Ερεχθέως βασιλιά των Αθηνών. Η Κρέουσα, θυγατέρα του Ερεχθέως απέκτησε έναν υιόν από τον Απόλλωνα, τον οποίον είχε εκθέσει μέσα σε ένα καλάθι στην Ακρόπολη ,στο μέρος που βιάστηκε από τον Θεόν. Ο Απόλλων παρακάλεσε τον Ερμή να μεταφέρει το νεογνό στους Δελφούς, όπου το βρήκε και το ανέθρεψε η Πυθία. Όταν μεγάλωσε ,οι Δελφοί τον όρισαν χρυσοφύλακα και ταμία του Μαντείου. Επειδή δεν μπορούσαν να αποκτήσουν παιδιά ,ο Ξούθος με την Κρέουσα, κατέφυγαν στους Δελφούς για να ζητήσουν χρησμό. Στον ναόν του Απόλλωνος όμως υπηρετούσε [ δίχως να γνωρίζει ,ότι αυτός είναι ο πατέρας του ] ως » άγνωστος ιερατεύων » ο υιός της Κρεούσης .Εξερχόμενος από τον ναόν [ ιόντα ] ο Ξούθος και αφού έλαβε μαντεία για την ατεκνία του συναντά τον Ίωνα , τον οποίον προσφωνεί υιόν του και ονομάζεται Ίων ή Ιάων .Διότι ,σύμφωνα με την μαντεία του Φοίβου, υιός του είναι, αυτός που θα συναντήσει πρώτον κατά την έξοδόν του από τον ναό. Η παραγωγή του ΙΩΝ μάλλον δεν παράγεται από το ίημι ,αλλά εκ του ΙΑ ,του κρυφά λατρευομένου ,αγνώστου Θεού , του οποίου [ ο Ίων ] ήταν λειτουργός στον ναό .Από κει πρέπει να μετονομάστηκε ΙΑΩΝ , από αυτό και το δοξασμένο μετέπειτα όνομα των ΙΑΟΝΩΝ ή ΙΩΝΩΝ. Η ιδέα αυτή ρίχνει φως στον πυκνό γνόφο γύρω από τα Ελληνικά μυστήρια .Διότι παράγωγα του ΙΑΩ είναι και το Ιάων και το Ιανός και ο παΙΑΝ .Έτσι εξηγείται και ο θειασμός ΙΕ και ΙΗ ΠΑΙΑΝ.
5.Περί του ΙΑΩ
ΣΤΕΦ. ΚΑΡΑΘΕΟΔΩΡΗ – » Περί του εν Δελφοίς ΕΙ ». { 22-23 }.
Το ΕΙ με ανατολική προφορά λεγόταν ΙΑΩ ,στα ελληνικά προσαρμοσμένο ΙΑ,Ω ,και κάτω από αυτό το όνομα μυούνταν την Ενότητα της Θείας Φύσεως του Θεού ή του αληθινού Θεού στα Μυστήρια. .
ΣΤ‘. Το μυστικό νόημα της Ιουδαϊκής σκηνής και του εξοπλισμού της [ 16-21 ].
Στο παραπέτασμα πάλι της εισόδου στα Άγια των Αγίων { της Ιουδαϊκής σκηνής } ,υπάρχουν εκεί τέσσερις κίονες , μήνυμα [ σημάδι ] της τετράδας των παλαιών διαθηκών και το µυστικόν τετραγράµµατον όνομα, .Αλλά και κατά τους Έλληνες , το όνομα Θεός περιέχει τέσσερα γράμματα .
ΑΒΡΑΞΑΣ { ABRAXAS }.
NEΩΤΕΡΟΝ ΕΓΚΥΚΛΟΠΑΙΔΙΚΟΝ ΛΕΞΙΚΟΝ του ‘ ΗΛΙΟΥ».
Αβράξας ή αβρασάξ ή αβρακάξ.
K. BARRY – » Ελληνική Καμπαλά », { σελ.105 }.
Ο Αβράσαξ ταυτιζόταν με το Θεό των Εβραίων, τον Ιεχωβά ή Γιαχβέ, και το όνομά του πιθανόν προέρχεται από τη μυστική παράφραση του ονόματος Γιαχβέ, του τετραγράμματου, που γραφόταν με τέσσερα σύμφωνα.
Α ́ ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ
»Μάγοι, ξόρκια και φυλακτά. Η μαγεία στον αρχαίο και χριστιανικό κόσμο ». { Κείμ. : Ε. Ρώσσιου, Κ. Τσόγκα (αρχαιολόγοι Α ́ ΕΠΚΑ) Επιμ. κειμ.: Ν. Σαραγά (αρχαιολόγος Α ́ ΕΠΚΑ).
ΑΛ.ΡΙΖΟΥ ΡΑΓΚΑΒΗ – Λεξικόν της Ελληνικής Αρχαιολογίας ».
Αβράξας ή Αβρανάξ.
CARLOS SANTANA – » Abraxas »,{ 1970}.
JUAN-EDUARDO CIRLOT – » Το Λεξικό των Συμβόλων ».
Αβράξος – Αβρακαδάβρα { Αbracadabra }.
STEVE MILLER BAND – » Abracadabra »,{ 1982 }.
ΙΩ. ΣΤΑΜΑΤΑΚΟΥ – » Λεξικόν της Αρχαίας Ελληνικής γλώσσης ».
Το [ ι ] ευκόλως εναλλάσσεται μετά του [ ει ] : είλω= ίλλω / είλη =ίλη . Το [ ι ] εναλλάσσεται ενίοτε προς το [ ε ] : εστία= ιστίη . Ίακχος [ < ιάχω ] =1] , μυστηριακόν όνομα του Βάκχου ,ως Θεού των κραυγών και της κραιπάλης 2]. Βακχικός [ οργιαστικός ] αλαλαγμός. Ιακχάζω.
ΣΤΕΦ. ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ – » Εθνικών ».
Ιάων και Ιήων. Και ρήμα ιαονίζω , αφ’ ου το ιαονιστί επίρρημα .Εκ δε του Οάων το Ίαν .Λέγεται και θηλυκώς Ιάς και Ιαονίς.
HΣΥΧΙΟΥ του ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΩΣ – » Λεξικόν ».
Ίακχος ο Διόνυσος ……..ή ονομασία μίας ημέρας των Μυστηρίων , κατά την οποία εξάγουν [ = βγάζουν έξω ] τον Ίακχον ή ωδή την οποίαν έψαλαν οι μυημένοι ή ήρωας του οποίου υπάρχει ναός και άγαλμα στην Αττική. Μερικοί δε έλεγαν έτσι και τον ίδιον τον Διόνυσον.
ΑΘ. ΣΤΑΓΕΙΡΙΤΟΥ – » Ωγυγία ή Αρχαιολογία ».{ ΙΤΑΛΙΩΤΙΣ ],[ σελ.449 ,453 ]. Περί Ιανού.
Ο Ιανός ,ο αρχαιότατος βασιλιάς της Ιταλίας ,ήταν Έλληνας το γένος και υιός του Απόλλωνος και της Κρεούσης…Η ιστορία θέλει τον Ιανόν , τον οποίον γράφει και ο Πλούταρχος , Έλληνα από την Περραιβία , ο οποίος πέρασε στην Ιταλία εκατόν πενήντα χρόνια πριν από τον Αινεία ,κατά το 2625 από κτίσεως κόσμου …
ΔΗΜ. ΕΥΑΓΓΕΛΙΔΗ – » Λεξικό των Αρχαίων Ελληνικών και Περιελλαδικών φύλων ».
Οι δε Παρνασσίοι ,αφού ήρθαν σε συνάντηση με τον Απόλλωνα, του κατήγγειλαν έναν άλλον χαλεπόν [κακόν] άνθρωπον, τον Πύθωνα, που τον έλεγαν και Δράκοντα .Ο Απόλλωνας τον κατατόξευσε με τα βέλη του και εκείνοι φώναζαν ΙΕ ΠΑΙΑΝ ,για να τον ενθαρρύνουν Από αυτό βγήκε ο παιανισμός, που παρέμεινε μέχρι τις ημέρες μας ΙΕ ΠΑΙΑΝ = ιαχή προς τον Απόλλωνα ως ευχαριστία για την λύτρωση από κάποιο κακό. Σκηνή = αντίσκηνο, καλύβα.
Τον Διόνυσον , ως αρχηγέτη των μυστηρίων ,τον ονόμαζαν Ίακχον { ως σημαίνοντα δηλαδή, την χαρά, την βοή χαράς ,εκστάσεως και θαυμασμού εκ του επιφωνήματος ιώ ,ιώ ,ιά, ιά, από την ιαχή [ Ίακχος }.
7. Περί ΔΙΟΝΥΣΟΥ ΕΙΡΑΦΙΩΤΗ.
ΣΤΕΦ. ΚΑΡΑΘΕΟΔΩΡΗ – » Περί του εν Δελφοίς ΕΙ ».[ 13 ].
<< Από τις προηγηθείσες λοιπόν σκέψεις πείθομαι και πιστεύω χωρίς δισταγμό , ότι το εν Δελφοίς ΕΙ είναι ταυτόσημο με το Εβραϊ-κόν ΙΕ ,που σημαίνει το όνομα του αληθινού Θεού , τον οποίον προσκυνούμε , και σ’ αυτόν μου φαίνεται ανέκαθεν ήταν αφιερωμένος ο εκεί ναός , ίσως πριν από τον Μωυσήν. Ότι δε το ΕΙ αποδιδόταν στον Διόνυσον ,ως σε Θεόν ,γίνεται φανερόν και από το επώνυμον ΕΙΡΑΦΙΩΤΗΣ . Αυτό ακριβώς [ το επώνυμο ] αναφέρουν και οι αρχαίοι και οι νέοι κριτικοί και λεξικογράφοι για τον Διόνυσον ,αλλά με γελοία παραγωγή της λέξεως ΕΙΡΑΦΙΩΤΗΣ. Όπως ο Ευστάθιος [ εκ του» ερράφθαι εν τω μηρώ του Διός’‘ } ή ‘‘ παρά του Έριν φαίνειν » , επειδή η οινοποσία γίνεται αιτία διενέξεων κ.τ.λ. Διότι εδώ το ΕΙ είναι θειασμός [ ενθουσιασμός ] ,ή επιφώνημα του Θεού .Το δε ΡΑΦΙΩΤ σημαίνει στα Εβραϊκά υγείαν ή ρώσιν [ ενδυνάμωση ] . Ώστε όλη η λέξη διαβάζεται ως» ΙαΧου Ραφιώτ » ,και μεταφράζεται <<ω, Θεέ ,υγείαν ». Το ότι η Εβραϊκή λέξη ΡΑΦΑ ή ΡΑΠΑ , που σημαίνει υγείαν ,ήταν ανέκαθεν γνωστή στην Ελλάδα δια του συμβό-λου Ράπανον ή Ράφανον γίνεται πρόδηλον από την παροιμία» γερός σαν το ρεπάνι » ,δηλαδή πραγματικά υγιής. >>
Διόνυσος Εύιος , Σαβάζιος. Τριετηρική παντέλεια .>> Ακόμη και σήμερα πολλοί αποκαλούν τους μύστες του Βάκχου Σάβους και αυτή είναι η κραυγή τους, όταν τελούν τις οργιαστικές τελετές προς τιμή του θεού, κάτι για το οποίο μπορεί κανείς να βρει επιβεβαίωση στον Δημοσθένη και στον Μένανδρο και δεν θα ήταν άστοχο να πει κανείς ότι το όνομα είναι πεποιημένον από ενός είδους παράκρουση (σόβησιν ) που κατέχει τους βακχεύοντες. >>
8. ΔΙΟΝΥΣΟΣ ΚΥΒΕΛΗ.
ΕΥΡΙΠΙΔΟΥ – » Βάκχαι » ,[ 70-80 ].
Σύμφωνα με τον Ευριπίδη ,υπάρχει στενή σύνδεση των οργίων [ ιερών τελετών ] του Διονύσου [ Σαβαζίου ή Βάκχου ] με αυτά της Κυβέλης .Η λατρεία της, που εισήχθη στην Ελλάδα από την Μικρά Ασία τον 5ον.αι.π.Χ.,περιλάμβανε χορούς με συνοδεία μουσικών οργάνων και νυκτερινή ορειβασία.
Ο Κάδμος ,αφού μυήθηκε στα μυστήρια της Σαμοθράκης , νυμφεύεται την θυγατέρα του Διός και της Ηλέκτρας Αρμονία , αδελφή του Ιασίωνος … Η Ηλέκτρα αποκάλυψε τα μυστήρια της Μεγάλης Μητέρας των Θεών .Ο Ιασίων ,μυημένος από τον πατέρα του [ Δία ] στα μυστήρια ,αφού νυμφεύτηκε την Κυβέλη γέννησε τον Κορύβαντα.
P . DECHARME – » Μυθολογία της Αρχαίας Ελλάδος », { ΙΙΙ . Θεότητες της Γης ,σελ. 355 }.
Γαία και Ρέα- Κυβέλη { Μητέρα των Θεών }.
ΔΗΜΟΣΘΕΝΟΥΣ – » `Υπέρ Κτησιφώντος Περί του στεφάνου » , [ 259-260 ].
Ο Δημοσθένης κατηγορεί τον ρήτορα Αισχίνη και την μητέρα του για συμμετοχή σε λατρεία. , της οποίας ιέρεια ήταν η Γλαυκοθέα και μάλλον πρόκειται για κάποιου είδους συγκερασμό Διονυσιακής και Χθόνιας λατρείας Ένα μίγμα από διάφορες μυστηριακές τελετουργίες με πολλά κοινά σύμβολα ,όπως : ο όφις παρείας {αφιερωμένο στον Ασκληπιόν και στον Διόνυσο Ζαγρέα] , μάραθος ,λεύκα , επιφωνήματα [ λατρεία Διονύσου και Φρυγικής θεάς Κυβέλης ,όπου Άττης είναι ο αγαπημένος της Θεάς ] κ.τ.λ.
ΔΗΜΟΣΘΕΝΟΥΣ – » `Υπέρ Κτησιφώντος Περί του στεφάνου » .
Σχόλια από τον Γ. Σοφοκλέους στο : << -τη μητρί τελούση …>> , << τας βίβλους …>>.
P . DECHARME – » Μυθολογία της Αρχαίας Ελλάδος »,{ σελ. 336-37 }.
ΙΙΙ . Θεότητες της Γης . Επίδρασις της Ασίας επί την θρησκείαν του Βάκχου .’‘ Ο Διόνυσος δεν ήταν άλλο ,από την παγκόσμια ζωή, την κοινή ζωή όλων των ανθρωπίνων ψυχών.»
WILL DURANT – » Παγκόσμιος ιστορία του πολιτισμού [ Α’] », { σελ.201 }.
Η’. Οι Θεοί της Ελλάδος. ΙΙΙ. Μυστήρια. Ὁ θεός Ίακχος ταυτίσθηκε με τον Διόνυσον ως υιός της Περσεφόνης και ο μύθος του Διονύσου Ζαγρέως προστέθηκε στον μύθο της Δήμητρας.
Η εμφάνιση της θρησκευτικής κίνησης του Ορφισμού , σε ένα ενιαίο λατρευτικό σύστημα με βάση τα δόγματα του μυθικού Ορφέα ,τοποθετείται περίπου κατά τον 6 ον π.Χ. αι. Είναι εμφανές ,ότι η ορφική διδασκαλία ήταν αταίριαστη με τον Ομηρικό τρόπο ζωής.
ΟΙ ΟΡΦΕΟΤΕΛΕΣΤΕΣ.
ΣΤΡΑΒΩΝΟΣ – » Γεωγραφικά », { Ι’ .15,16,18 }.
Από τις Θρακικές τελετές ,τα Κοτύττια και τα Βενδίδεια ,προέρχονται τα Ορφικά Μυστήρια….διότι αυτά ομοιάζουν με τα Φρυγικά Αυτό δεν είναι απίθανο, αφού οι Φρύγες είναι άποικοι Θρακώνκαι έτσι τα ιερά τους μεταφέρθηκαν από εκεί.
Κουροτρόφος. » Πήλινον ειδώλιον από την ακρόπολη του Σέσκλου [ Θεσσαλία ] . Η ένθρονη – για πρώτη φορά-γυναικεία μορφή [ λείπει το κεφάλι ] με το βρέφος [ αγκαλιά] είναι από τα πιο σημαντικά νεολιθικά ειδώλια ».
9.ΟΙ ΑΓΥΡΤΕΣ.
Γ. ΛΑΜΨΑ – » Λεξικόν του Αρχαίου κόσμου ».
Οι πρώτοι αγύρτες ήσαν ιερείς περιπλανώμενοι ,που μάζευαν χρήματα για την λατρεία των Θεών. Το μητραγύρτης αναφερόταν σε ιερέα της ‘‘Μεγάλης Μητέρας » [ των Θεών ] Κυβέλης.
ΠΛΑΤΩΝΟΣ – » Πολιτεία »,[ Β’ ], { 364 b }.
O Γλαύκων και ο Σωκράτης συνομιλούν περί δικαιοσύνης και αδικίας. Όταν υπάρχει η λανθασμένη πεποίθηση ,ότι τάχα οι Θεοί σε πολλούς αγαθούς μοίρασαν δυστυχία και κακόν βίον ,ενώ στους κακούς τα αντίθετα .Τότε επεμβαίνουν οι» μεσολαβητές» : αγύρτες και μάντεις.!
Την αγυρτεία αυτή καταδίκασε αιώνες αργότερα και ο Λούθηρος .Ήταν τα λεγόμενα συγχωροχάρτια , με τα οποία μπορούσε να εξαγοράσει κάποιος την Θεία Χάρη ,ώστε να εξιλεωθεί ,όχι μόνον αυτός από τις δικές του αμαρτίες αλλά να βοηθήσει και προσφιλή του πρόσωπα να σωθούν από το Καθαρτήριον της Κολάσεως !!! Όλα αυτά, βεβαίως, με το …αζημίωτον !!!
ΠΛΑΤΩΝΟΣ – » Πολιτεία », { 379 b-c , 380 b-c }.
Ο Θεός δεν είναι αιτία των πάντων ,αλλά μόνον των αγαθών.Για τις συμφορές μας αλλού πρέπει να αναζητούμε την αιτίαν ,και όχι στον Θεόν.
Αρχαίον ελληνικό ψηφιδωτό , που βρίσκεται στην ‘‘Οικία Διονύσου » { Πάφος Κύπρου }.
Ο ΘΡΙΑΜΒΟΣ ΤΟΥ ΔΙΟΝΥΣΟΥ .
10. ΔΙΟΝΥΣΟΣ και ΙΑΒΕ.
ΠΑΝ. ΛΕΚΑΤΣΑ – » Διόνυσος », { σελ. 204-5 }.
Ο λόγος των ταυτισμών του Ιαβέ με τον Διόνυσον είναι η αέναη σύγχυση των ονομάτων Σαβαώθ και Σαβάζιος , καθώς το ‘Κύριος‘ είναι και τίτλος του Ιαβέ και του Σαβαζίου.
Η παράδοση του Διονύσου ήταν πανάρχαια Ελληνική και πρόδιδε εποχή κατά την οποίαν ,οι υποτιθέμενοι ως παλαιότεροι των Ελλήνων, Λαοί της Ανατολής ,δεν είχαν εμφανιστεί ακόμη στο προσκήνιο της ιστορίας ,ως Λαοί συγκροτημένοι και με αξιώσεις πνευματικών εκδηλώσεων ,όπως αυτών, που είχαν παρουσιάσει οι πανάρχαιοι Έλληνες ,οι Ορφικοί, οι δημιουργοί και θιασώτες των εορτών του Διονύσου … Στον Διόνυσο αποδίδονται 422 ονόματα... Σαβάζιος λεγόταν ο Διόνυσος στην Φρυγία.
ΑΘΑΝ. ΣΤΑΓΕΙΡΙΤΟΥ – » Ωγυγία ή Αρχαιολογία », [ Β’ ] .Περί των Ολυμπίων Θεών ,{ σελ. 160 ,163-65 }.
Περί του Διονύσου. Λέγεται ,ότι ο Ορφεύς εννοεί τον Διόνυσον , Ήλιον , Φάνητα , Δία , Ηρικεπαίον , Έρωτα ίδιον [ Θεόν ] , αναφέροντας σε αυτόν τις ενέργειες του Ηλίου ,Διός ,και Έρωτος .Όλες αυτές οι ενέργειες ήσαν του Ηλίου ,και ο Διόνυσος αλληγορείται στον ήλιον….
ΚΛΑΣΣΙΚΑ ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΗΜΕΝΑ – » Διόνυσος ».
Ο Πάσχων Θεός. Υποφέρει ,πεθαίνει και ξαναγεννιέται σαν το αμπέλι.. »Εγώ ειμί η άμπελος ».
ΑΝΝΗΣ ΤΖΙΡΟΠΟΥΛΟΥ-ΕΥΣΤΑΘΙΟΥ – » Ο εν τη λέξει Λόγος ». Προσωνύμια του Διονύσου .
Βάκχος, Βασσαρεύς, Ειραφιώτης ,Ελελεύς ,Ελευθέριος ή Ελευθερεύς ή Ελεύθερος ,,Ζαγρεύς ,Θεός ,Θυρσοφόρος , Ίακχος , Ιατρός ,Ιήιος ή Ιήως , Κύριος, Κτίστης Κερασφόρος , Κισσεύς ,Παντοδυνάστης [ = Παντοκράτωρ ] ,Σαβάζιος , Σαώτης ή Σωτήρ, Σεβαστός , Σείριος ,Σητάνιος ήΣατάνιος ,Στυλίας ή Στύλος.
12. Η ΘΕΙΑ ΜΑΝΙΑ.
Η μανία χωρίζεται σε δύο μέρη : a].σε αυτήν που οφείλεται σε νοσήματαb }.στην θεία [ θεία εξαλλαγή ].Η Θεία Μανία χωρίζεται σε : Μαντικήν – Τελεστικήν – Ποιητικήν – Ερωτικήν επίπνοιαν [ έμπνευση ] . Σε κάθε μία από αυτές αντιστοιχεί και μία θεότητα.: Απόλλων -Διόνυσος – Μούσες – Αφροδίτη .Ο Διόνυσος είναι ο Έφορος [ Επόπτης ] της γενέσεως του Θεάτρου και του Τελεστηρίου της Ελευσίνος .Διότι τελεί , φέρει σε τέλος και με τέλειον τρόπον διά της Τελεστικής την κάθαρση ,λύνοντας τα παρόντα κακά με την λατρείαν του Θείου έως την αναγωγή της ψυχής .Ο Ηρακλής αποκαθαρμένος διά της Τελεστικής αποκαταστάθηκε.
13. ΤΕΛΕΣΤΙΚΗ – ΔΙΟΝΥΣΟΣ.
ΠΛΑΤΩΝΟΣ – » Φαίδρος », { 265 a-b }.
Η θεία μανία χωρίζεται σε τέσσερα μέρη και σε κάθε μέρος αντιστοιχεί και ένας Θεός βάσει της επίπνοιας [ εμπνεύσεως ] : Μαντική { Απόλλων } – Τελεστική { Διόνυσος } – Ποιητική { Μούσες } – Ερωτική { Αφροδίτη }.
14.TO ΤΡΙΓΩΝΟΝ.
ΣΤΕΦ. ΚΑΡΑΘΕΟΔΩΡΗ – » Περί του εν Δελφοίς ΕΙ », { 7 } .
Τέτοια επιγραφή [ ΕΙ ] δεν βρίσκεται σε κανένα από τους Ελληνικούς ναούς. Το ΕΙ πιθανώς υπήρχε στον ναόν του Σολομώντος και στις σημερινές εβραϊκές συναγωγές επιτρέπεται .Ακόμη και οι εσπέριοι χριστιανοί διώκοντες την περιττότητα του κόσμου , στους θείους ναούς , επιγράφον σε τρίγωνον τα δύο αυτά εβραϊκά στοιχεία ή αυτό το τετραγράμματον.
Υπεράνω της μυστικής τραπέζης ζωγραφείται »μέγας οφθαλμός εν τριγώνω‘‘ μετά της επιγραφής » Ο Ων ».
[ ΑΡΙΣΤΕΡΆ ] : ΜΗΤΡΟΠΟΛΗ ΑΘΗΝΩΝ : Καθεδρικός Ορθόδοξος Χριστιανικός Ναός του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου με τον χαρακτηριστικόν οφθαλμό μέσα σε τρίγωνο και εντός ημικυκλικού χρυσού φόντου στο υπέρθυρο του τέμπλου { 1842 -62 }. [ ΔΕΞΙΑ ] : ΘΕΟΔ. ΠΟΥΛΑΚΗ – » Θεοτόκος Βρεφοκρατούσα » . » O Ω Ν » είναι γραμμένο στο φωτοστέφανο , στις τρείς δέσμες φωτός ή στις τρεις γωνίες ενός νοητού τριγώνου [ 1670 ] . Ναός Θεομήτορος Κασσωπίτρας ,Κέρκυρα .
ΠΡΟΚΛΟΥ – » Περί της καθ’ Έλληνας ιερατικής τέχνης », { De sacrificio et magia }, [ 149,20 ].
O ηλίτης λίθον ,που μιμείται τις ηλιακές ακτίνες ,τον αποκαλούμε οφθαλμόν του Βήλου, ενώ πρέπει να τον λέμε οφθαλμόν του ηλίου.{ αFέλιος ,αέλιος / ηέλιος ,άλιος =Ήλιος ,Βήλος [= ουρανός ] -»Ησύχιος .
Ο Φιλόλαος είχε αφιερώσει την γωνία του τριγώνου σε κάποιους Θεούς και την γωνία του τετραγώνου σε άλλους. Υπάρχουν τριών ειδών γωνίες : α}. οι από κυκλικές γραμμές β}. οι ευθύγραμμες γ}. οι μικτές.
Από τα τρίπλευρα σχήματα , ορθογώνιον τρίγωνον ,είναι είναι εκείνο που έχει μία ορθή γωνία ,αμβλυγώνιον ,εκείνο που έχει μία αμβλεία γωνία , οξυγώνιον εκείνο που έχει και τις τρείς γωνίες οξείες.
Από τα τρίπλευρα σχήματα ισόπλευρον τρίγωνον είναι εκείνο ,που έχει τρείς ίσες πλευρές ,ισοσκελές ,εκείνο που έχει ίσες μόνον τις δύο πλευρές , σκαληνόν ,εκείνο που έχει και τις τρείς πλευρές άνισες .
ΠΛΟΥΤΑΡΧΟΥ – » Περί των εκλελοιπότων χρηστηρίων » ,{ { 416 c-d }.
Oρισμένες φύσεις [δαίμονες ή ήρωες ] βρίσκονται στη μεθόριο, περιοχή μεταξύ θεών και ανθρώπων. O Ξενοκράτης παρέβαλε τα τρίγωνα ως εξής : το ισόπλευρο με το θείον, το ισοσκελές με το δαιμόνιο και το σκαληνό με το θνητό στοιχείο.
ΤΟ ΤΕΤΡΑΠΛΕΥΡΟΝ ΤΡΙΓΩΝΟΝ.
Όποιο σχήμα έχει τρεις γωνίες δεν είναι πάντα τρίπλευρον. Διότι μπορεί να είναι και τετράπλευρον, όπως στο επόμενο σχήμα, όπου θεωρείται τρίγωνο μεν ,τετράπλευρον δε. Η γωνία [ δ ], επειδή είναι μεγαλύτερη από δύο ορθές [ 180 ο ] δεν θεωρείτο γωνία.
Το ισόπλευρον τρίγωνον είναι σύμβολον της ψυχής. O κύκλος είναι μία εικόνα της νοερής ουσίας , ενώ το τρίγωνον της πρώτης ψυχής .Το ισόπλευρον τρίγωνον αποδεικνύεται και ισογώνιον { Ευκλείδου – » Στοιχεία , Προβλ. α ‘ [*] . Κάθε ψυχή προέρχεται από τον Νουν , επιστρέφει προς τον Νουν και μετέχει του Νου.
ΤΟ ΕΝΤΕΛΕΣ ΤΡΙΓΩΝΟΝ.
Εάν χαράξω δύο ίσους κύκλους [ με ίση ακτίνα ] και τραβήξω από την κοινή τομή τους μία ευθεία προς το κέντρον καθενός κύκλου και άλλη μία ευθεία από το ένα κέντρο προς το άλλο κέντρο , θα έχω το ισόπλευρον τρίγωνον .Tο ισόπλευρον και ισιγώνιον τρίγωνον αποτελεί μέρος της Τετρακτύος , οποία δεν είναι απλώς η τετράδα ,αλλά τομυστικόν Τετραγράμματον όνομα του Δημιουργού.
16. TETΡΑΩΤΟΝ και ΤΕΤΡΑΓΡΑΜΜΑΤΟΝ.
ΣΤΕΦ. ΚΑΡΑΘΕΟΔΩΡΗ – » Περί του εν Δελφοίς ΕΙ », { 43 } .
Το Τετράωτον ήταν ένα ξόανο του Απόλλωνος των Λακεδαιμονίων ,που είχε τέσσερα ώτα [ αυτιά ] .Το Τετράωτον αυτό [ επειδή [ωτ ] = γράμμα στην Εβραϊκή γλώσσα ] συμβολικώς είναι το Τετραγράμματον , διότι στην Παλαιά Διαθήκη ,στο βιβλίο Μακκαβαίων [ α΄] γράφει ,ότι οι Σπαρτιάτες και οι Ιουδαίοι είναι αδέλφια [;] ,από το γένος Αβραάμ !
Παροιμία : Άκουε του τέτταρα έχοντος ώτα {= ‘ Να ακούς αυτόν που έχει τέσσερα αυτιά ‘ }.Λέγεται γι’ αυτούς που έχουν δει και ακούσει πολλά. Το Τετράωτον [ = το έχον τέσσερα ώτα [ =αυτιά = λαβές ] ξόανον του Απόλλωνος των Λακεδαιμονίων.
ΑΘΗΝΑΙΟΥ – » Δειπνοσοφιστών » [ ΙΑ’ . 65 ].
Το δίωτον και το Τετράωτον.
ΘΕΙΑ ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑ – Ο ΩΝ .
ΛΟΥΚΙΑΝΟΥ – » Βίων πράσις » ,{ 4 }.
Αυτά ,που εσύ νομίζεις τέσσερα [4 ] ,είναι στην πραγματικότητα δέκα [ 10 ] ,και[ εντελές ] τρίγωνον , και δικός μας όρκος.
ΣΟΥΔΑ ή ΣΟΥ’Ι’ΔΑ – » Λεξικόν ».
Ο αριθμός τέσσεραγια τους Πυθαγορείους είναι ιερός ,διότι θεωρείται πηγή κάθε Δημιουργία .Ιδίως Τετρακτύς θεωρείται το άθροισμα των τεσσάρων πρώτων αριθμών, που είναι ίσον με10 {1+2+3+4 } .Το Δέκα ονομαζόταν Κόσμος ή Πάν , δηλαδή παριστάνει το Σύμπαν. Στο όνομα της Τετρακτύος ορκίζονταν οι Πυθαγόρειοι .Επίσης συνδέεται και με τις τέσσερες φάσεις της Σελήνης.
ΘΕΩΝΟΣ ΣΜΥΡΝΑΙΟΥ – » Των κατά το μαθηματικόν χρησίμων εις την Πλάτωνος ανάγνωσιν », { σελ.99-100 }.
Περί δεκάδος. Η δεκάδα [ 10 ]συντίθεται από την τετράδα [ Τετρακτύν ] ‘ διότι 1 +2+3+4 = 10 , ώστε οι πιο ισχυροί από όλους τους αριθμούς βρίσκονται εντός της τετράδος [ Τετρακτύος ].
ΙΕΡΑ ΤΕΤΡΑΚΤΥΣ { 1+2+3+4 = 10} .ΚΟΣΜΟΣ.
Κ. ΕΥΘΥΒΟΥΛΟΥ – » Σύνοψις της περί του εν Δελφοίς ΕΙ .. ». 4ον }. Το Τετραγράμματον ΙΕΧΟΥΑΧ { παρ. 23- 41 }.
Mετά το ΙΑΧ ο συγγραφέας εκθέτει δημοσίως κάποια μεστή και με μεγάλη ανάπτυξη της ερμηνείας αυτού του ακατονομάστου [ μη κατονομαστού ] ,που δεν είναι δυνατόν να κατονομαστεί ] και υπερυμνήτου [που του αρμόζει υπέρμετρη εξύμνηση ] ονόματος από τους Εβραίους , αυτού που γράφεται με τέσσερα γράμματα { Tετραγράμματον }, τα οποία γράμματα αντιστοιχούν προς τα Ελληνικά ΙΕΥΕ ή αντιστρόφως ΕΥΕΙ .
17.Ο ΩΝ και ο ΙΕΟΒΑ.
ΠΑΛΑΙΑ ΔΙΑΘΗΚΗ – » Έξοδος », { γ’, στ’ }. Mετάφρασις κατά τους Ο’ [ Εβδομήκοντα ].
Το Τετραγράμματον μεταγράφεται ως «Γιαχβέ» { ή Ιαβέ, αγγλ. Jahveh/Yahweh } ή »«Ιεχωβά » [ ή Ιεοβά, αγγλ. Jehovah/Yehowah ]. Στα αρχαιότερα χειρόγραφα της μετάφρασης των Εβδομήκοντα περιλαμβάνονται Βιβλικά αποσπάσματα που μεταγράφουν το εβραϊκό Τετραγράμματο στα ελληνικά ως » Ιάω » Το προσωπικό όνομα του Θεού αντικαταστάθηκε γενικά από τον τίτλο »Κύριος ». Στο δεύτερο μισό της πρώτης χιλιετίας Κ.Χ., Ιουδαίοι λόγιοι εισήγαγαν ένα σύστημα γραμματικών σημείων τοποθέτησαν άλλα φωνηεντικά σημεία με σκοπό να αποτελούν υπενθύμιση για τον αναγνώστη ώστε να διαβάζει Αδωνάι { που σημαίνει [ Υπέρτατος ] »Κύριος» ) ή Ελοχίμ { που σημαίνει » Θεός’‘ } πηγή : Βικιπαίδεια .
Στην γη Μαδιάμ ο Μωυσής αποκαλύπτει το όνομα του Θεού , »ο Ων », που πρέπει να υμνούν στους αιώνες των αιώνων. Εν τούτοις αργότερα στην Αίγυπτον ή το Σινά και λίγο πριν την μεγάλη αναμέτρηση ,ο Μωυσής παραμερίζει το Θεϊκόν όνομα »Ο Ων » βιαίως και το αντικαθιστά με το » Ιεοβά ». Έκτοτε ουδέποτε και ουδαμού πλέον χρησιμο-ποιήθηκε. Στην παρούσα μετάφραση των Ό , το όνομα του Θεού είναι »Κύριος »{ Adonai }, ενώ στο εβραϊκό κείμενο ,αντί για την λέξη αυτή υπάρχει το Τετραγράμματον.
ΠΑΛΑΙΑ ΔΙΑΘΗΚΗ – » Έξοδος », { Γ’, στ’ }.
Mετάφρασις : 1.[ Ελλ.] Νεοφ. Βάμβα 2. [ Αγγλ.] King James version .
Εδώ ,αντίθετα με την μετάφραση των {Ο’} Εβδομήκοντα Αλεξανδρινών φιλολόγων [στην πραγματικότητα ήταν [ΟΒ‘]. Δεν αναφέρεται ο αριθμός [ ΟΒ’], διότι » τηρείται φυλασσόμενος εν πολλοίς των εν της Γραφής ΄και δη λέγεται Ταλμουδικώς ,ότι [ ΟΒ’ ] οι άγγελοι…»{** } .Ο Νεοφ. Βάμβας θεώρησε σωστό να μην μεταφράσει – χάριν αληθείας – την εβραϊκή λέξη Ιεοβάς. [Jehovah } με την ελληνική λέξη » Κύριος» ,διότι αυτή η λέξη είναι το κατεξοχήν όνομα του Βιβλικού Θεού των Εβραίων, δηλαδή οΓιαχβέ [ ΙΧΒΧ ] , ήτοι το Μυστικόν Τετραγράμματον . Διατηρεί αντίθετα την μετάφραση »Ο ΩΝ». Όμως ,στην Αγγλική King James version , » O ΩΝ » [ = Ο ΥΠΑΡΧΩΝ ] » μεταφράζεται ως » I AM THAT I AM » [ = ΕΙΜΑΙ ΑΥΤΟΣ ΠΟΥ ΕΙΜΑΙ ] .Έχει, άραγε, το ίδιον ή διαφορετικό νόημα ;
»Μην αλλάξεις ποτέ τα βάρβαρα ονόματα με ελληνικά » .Ο χρησμός αυτός για τις μαγικές τελετές δεν επιτρέπει κανενός είδους παρερμηνεία και αλλαγή ονομάτων ώστε να ταιριάξει με τον χριστιανισμό .
Ο Μ. Ψελλός δεν παραδέχεται όσα γράφει ο χρησμός για τις παγανιστικές τελετές .Η ενασχόλησή του με αυτούς έχει σκοπό μόνον την «αποκάλυψη του κρυφίου της γλώσσης».
MAΡ. BEΡETTA – » Τα χειρόγραφα της Νεκρής θάλασσας »,[ σελ. 261,266 ].
11. Τα Εξω-Βιβλικά κείμενα του Κουμράν. Η αδελφότητα των Εσσαίων , μία από τις τέσσερεις θρησκευτικές ομάδες του Ιουδαϊσμού { Φαρισαίοι ,Σαδδουκαίοι ,Ζηλωτές ,Εσσαίοι ] , οι »Υιοί του Φωτός » ζούσαν στην έρημο .Δεν υπάρχει καμμία αναφορά στα [4] ευαγγέλια γι’ αυτούς ,όπως και για τους Ζηλωτές -επαναστάτες.!!!
18.Ο ΜΥΣΤΗΡΙΩΔΗΣ ΜΩΥΣΗΣ .
Σύμφωνα με την Έξοδον [ Β’.10 ] ονομάστηκε Μωυσής από την θυγατέρα του Φαραώ ,που τον υιοθέτησε ,όταν είπε » εκ του ύδατος αυτόν ανειλόμην »[=τον έβγαλα από το νερό ].Ο Μωυσής, ενώ αποκαλύπτει το αληθινόν όνομα του Θεού »Ο ΩΝ ‘‘, το οποίον [ όνομα ] πρέπει να υμνούν στους αιώνες των αιώνων , αργότερα το παραμερίζει και το αντικαθιστά με το »Ιεοβά ‘.
Ο Μανέθων γράφει ,ότι ο Μωυσής ήταν από την Ηλιούπολη της Αιγύπτου και ονομαζόταν πριν Οσαρσήφ . Όνομα που προέρχεται από το Όσιρις ,το οποίον αλλάζοντάς το ,το έκαμε Μωυσής. Ο Φλάβιος Ιώσηπος διαφωνεί ,διότι Μωυσής σημαίνει » εκείνον που σώθηκε από το νερό ». Διότι το νερό οι Αιγύπτιοι το ονομάζουν »μώυ».
ΙΩΣΗΠΟΥ -» Κατ’ Απίωνος» , { Λόγος Α.26 }.
Ο Μωυσής ήταν Αιγύπτιος ιερέας από την Ηλιούπολη της Αιγύπτου και ονομαζόταν πριν Οσαρσήφ .
Πότε έγινε η Έξοδος ; Ο G. Greenberg καταλήγει σε ενδιαφέροντα συμπεράσματα : O Μωυσής διετέλεσε αρχιερέας στην αυλή του Φαραώ Ακενατόν. Oι πρώτοι Ισραηλίτες ήσαν Αιγύπτιοι .
19. Υπήρξαν στο παρελθόν επαφές μεταξύ Σπαρτιατών και Εβραίων ;
ΣΑΡ. Ι . ΚΑΡΓΑΚΟΥ – » Ιστορία της Αρχαίας Σπάρτης », { σελ726-29 }.
Επαφές Σπαρτιατών και Εβραίων.
Ch. M. Laymon : << Η ιστορικότητα της επιστολής των Ιουδαίων προς τους Σπαρτιάτες [ στιχ.15-23 ] είναι αμφίβολος >> – …Όσο για τα περί κοινής καταγωγής , αν δεν είναι διπλωματικό εφεύρημα του Αρέως [ όχι του Αρείου ή του Δαρείου ],κάτι που αποκλείω κατηγορηματικά λόγω της εμμονής των Σπαρτιατών στην ηρακλειδική καταγωγή τους , είναι πάντως εφεύρημα του Ιωνάθαν [ αρχηγού των Μακκαβαίων και αδελφού του Ιούδα ] .
Η ΣΦΙΓΞ ΤΩΝ ΝΑΞΙΩΝ { 6ος π.Χ.} ,Μουσείο Δελφών.
Τας θύρας κλείσατε , τους οφθαλμούς λύσατε .Εκάς οι βέβηλοι.
Οι Πελασγοί [ μονοθεϊστές ] ,ήσαν οι κτίστες του ναού των Δελφών. Για τον προ Χριστού κόσμο, σταυρός ήταν το [ Χ ] ,το αρχικόν όνομα του Θεού , το σύμβολο της θεότητας, κατ’ εξοχήν σύμβολο του θεού Ηλίου .
Χά[F]ος = Xάος – Χά’ι’ος – Χάγιος = Άγιος [ μετατροπή Χ σε δασεία ]. Και το Χ εναλλάσσεται ενίοτε με το Φ.Το Χάος γίνεται Φάος ,φως , όπως το χλιαρός -φλιαρός , κωφεύει -κωχεύει , καφάζοι – κακχάζοι. [ Ησυχ. ].
Ο Θεός ,που απ’ αρχής λάτρεψε η ανθρωπότητα , με ανέκφραστους αναστεναγμούς , τον οποίον αν και αμάρτησε, δεν έπαψε να τον σέβεται είναι ο ΧΕ , των Ελλήνων , ο ΕΙ και Ε των Δελφών .
Το »Χάος » του Ησιόδου είναι ένα νοητόν άνοιγμα στο »άρρητον’‘ , για να αποκαλυφθούν οι κοσμογονικές δυνάμεις μέσω αυτού ,σε όποιους δύνανται να τις αντιληφθούν. Πριν από αυτό το νοητό χάσμα ,την νοητή ρωγμή του »αρρήτου » ,δεν υπήρχε τίποτα το δυνάμενο να γίνει αντικείμενο περιγραφής.
H. LIDDELL & R. SCOTT – » Μέγα Λεξικόν της Ελληνικής γλώσσης ».
Ο Όμηρος δεν φτάνει στο επέκεινα του Κρονίου κόσμου, αλλά αναφέρεται στο άμεσο προς τον Δημιουργόν αίτιον, που αποκαλεί »υιόν του Κρόνου ».Ο Ορφέας το ίδιο το Άρρητον και το Υπερβατικόν το αποκάλεσε Χρόνον. Ο Ησίοδος δείχνει μεγάλο σεβασμό με την σιωπή του και αποφεύγει εντελώς να ονομάσει το Πρώτον. Μετά από εκείνο προήλθε από άλλο , θέλει να δηλώσει με τον στίχο : » Στ’ αλήθεια, πρώτα έγινε το Χάος’‘ ‘ ,διότι είναι αδύνατον να υπάρχει γένεση στο κάθε τι χωρίς αιτία.. Αλλά ποίος είναι ο υποστάτης του Χάους ,δεν έχει πει. Σιώπησε , διότι και οι δύο πατέρες των νοητών ,δηλαδή και ο Υπερβατικός και ο Συντεταγμένος με άλλα , είναι άρρητοι.
Πλάκα από λάπις λάζουλι αφιερωμένη στον θεό Μαρντούκ.
A.E.ΤAYLOR – » Πλάτων , ο άνθρωπος και το έργο του ». [ σελ.501-502 ]. »ΤΙΜΑΙΟΣ».
Η τάξη είναι καλλίτερη από το χάος.
ΠΛΑΤΩΝΟΣ – » Νόμοι Ι’ », { 896 d-e }.
Η ψυχή είναι αιτία των πάντων .Οι ψυχές δεν μπορεί να είναι λιγότερες από δύο ‘ και αυτή που μπορεί να κάνει το καλό [ η ευεργέτις ] και αυτή που μπορεί να εκτελεί τα αντίθετα [ η εναντία ] .[ σ.σ. χωρίς αυτό να σημαίνει ,ότι οι αντίθετες ψυχές είναι και ισοδύναμες ].
A.E.ΤAYLOR – » Πλάτων , ο άνθρωπος και το έργο του ». [ σελ.503 ]. »ΤΙΜΑΙΟΣ».
Αφού στον κόσμον, εκτός από την τάξη υπάρχει και η αταξία ,πρέπει να υπάρχουν, εκτός από τον Θεόν ,ψυχές που προκαλούν την αταξία.
Κ.Δ.ΓΕΩΡΓΟΥΛΗ – » Νόμοι » Πλάτωνος : Η ψυχή είναι πρεσβυτάτη [ η πρεσβύτης = η γραία / γριά ] των πάντων ,αρχή κινήσεων, πρώτον στην γένεση και στην ρώμη…Κάθε φορά ,που η ψυχή παίρνει θείες οδηγίες ,αποκτά θεϊκή υπόσταση , διαπαιδαγωγεί και κατευθύνει τα πάντα στον ορθόν δρόμον και την ευδαιμονία. Αν όμως στραφεί στην ανοησία [ άνοια ] ,κάνει εντελώς αντίθετα πράγματα.
ΠΛΑΤΩΝΟΣ – » Νόμοι Ι’ », { 897 c , 898 c }.
O Πλάτων δεν πιστεύει σε δυαρχία Θεών [ Αγαθού και Κακού ή Θεού και Διαβόλου ] ,αλλά στην Αρίστη Ψυχή του σύμπαντος ,που είναι φρόνιμος και πλήρους αρετή . Αρίστη ψυχή είναι εκείνη ,που φροντίζει ολόκληρο τον κόσμο και τον οδηγεί στην σωστή πορεία. Θα ήταν ασεβές [ ανόσιον ] να υποστηρίξουμε ,ότι η κίνηση [ του ουρανού ] προέρχεται από μία ή περισσότερες ψυχές ,που ΔΕΝ διαθέτουν τέλεια αρετή.
ΠΛΑΤΩΝ – » Θεαίτητος », { 176 a }.
Δεν είναι δυνατόν να εξαφανιστούν τα κακά – διότι αναγκαστικά υπάρχει πάντοτε κάτι αντίθετον στο αγαθόν .
ΠΛΟΥΤΑΡΧΟΥ – » Περί Ίσιδος και Οσίριδος », [ 55 ].
Ο Λόγος εναρμόνισε το Σύμπαν και από μέρη ασύμφωνα το ποίησε να συμφωνεί ,ενώ δεν κατέστρεψε, αλλά μόνο ακρωτηρίασε την φθαρτική του δύναμη .
Η ΔΥΝΑΜΙΣ.
ΠΙΝΔΑΡΟΥ – » Νεμεόνικοι », [ στ’ ].
Ένα είναι το γένος των ανθρώπων και των θεών Από την ίδια μητέρα και οι δύο πήραμε ζωή ‘ όμως η όλη δύναμη μάς διαχώρισε.
ΕΛΛΑΣ = ΗΕΛΛΑΣ = [ Χ ] ΕΛΛΑΣ = HELLAS .
HΣΥΧΙΟΥ του ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΩΣ – » Λεξικόν ».
Χά’ι’ος , [ X] Άγιος {χ= η δασεία },Χάσιος , Χάος . { Η λέξη πουθενά δεν βρίσκεται στον Όμηρον ή στον Ησίοδον και ήταν σπάνια στους Αττικούς ‘ ούτε βρίσκεται κάπου στους Τραγικούς , οι οποίοι μεταχειρίζονταν αντί αυτής , τοαγνός [ Λεξ. Lid.& Scott ] }.
Το Ε ως [ Χ } ,επιγραφή Σικυώνος και το Ε ως { m }, επιγραφή Αιγίνης.
Νομίσματα : a }. ΣΥΡΑΚΟΣΙΩΝ { τού Αγαθοκλή, πάππου τού Αρχαγάθου ,επιγραφή } . b }. ΚΡΟΤΩΝΟΣ με τον χαρακτηριστικό Δελφικόν τρίποδα { πηγή Βικιπαίδεια } ..Στην κορυφή εντός κύκλου φέρει το γράμμα [ Χ ].
ΤΟ ΑΡΡΗΤΟΝ.
ΔΑΜΑΣΚΙΟΥ – » Απορίαι και λύσεις περί των Πρώτων Αρχών », { 7.10, 5.10 }.
To Άρρητον βρίσκεται υπεράνω του Ενός ‘ άρα είναι απερίγραπτον , αόρατον ,άγνωστον ακόμη και από την θεϊκή γνώση.
» το παν και τα πάντα τοις τρισίν ώρισται » { ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΟΥΣ – »Περί ουρανού » }.
ΑΡΡΗΤΟΝ ΚΑΙ ΑΣΥΜΜΕΤΡΟΝ.
ΝΕΩΤ.ΕΓΚΥΚΛΟΠΑΙΔΙΚΟΝ ΛΕΞΙΚΟΝ »ΗΛΙΟΥ» .
Ασύμμετρον μέγεθος – ασύμμετροι αριθμοί.
Υπολογισμός της διαγωνίου τετραγώνου του οποίου η πλευρά είναι ένα [ α =1 ]. Σύμφωνα με το πυθαγόρειο θεώρημα το τετράγωνον της υποτεινούσης ισούται με το άθροισμα των τετραγώνων των δύο άλλων πλευρών.
ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΤΗΣ ΕΥΡΕΣΕΩΣ ΤΗΣ [ √2 ].
Ποίος αριθμός είναι η [√2 ] ,που είναι το μήκος της υποτεινούσης του ορθογωνίου τριγώνου ,όταν κάθε μία από τις κάθετες πλευρές του ισούται με την μονάδα [ 1 ];
Οι Πυθαγόρειοι κατέληξαν στο συμπέρασμα ,ότι το ζητούμενο μέγεθος είναι ασύμμετρον προς την πλευρά. Αυτό σημαίνει ,ότι δεν μπορεί να υπάρξει ένα κοινό μέτρο ,το οποίο να μετρά και την διαγώνιον και την πλευρά. Το παράδοξον και ανεξήγητον είναι ότι υπάρχουν στην πραγματικότητα δεδομένα γεωμετρικά μεγέθη ,τα οποία παρότι είναι αντιληπτά δεν μπορούν να μετρηθούν ,αρνούμενα να υποταχθούν στην λογική. Ενώ δηλαδή οι Πυθαγόρειοι ισχυρίζονται ,ότι όλα είναι αριθμοί , ότι σε οποιοδήποτε ον αντιστοιχεί ένας αριθμός , βρέθηκε ότι κάποια μεγέθη αρνούνται να υποταχθούν στον οντολογικόν αυτόν νόμον. Στην δεδομένη πραγματικότητα εμφανίζεται το ΑΛΟΓΟΝ και το ΑΡΡΗΤΟΝ ,το οποίο διασπά και διαταράσσει τις αρμονικές σχέσεις .Αυτή η ανακάλυψη έφερε μέγα κλονισμό στο οικοδόμημα των Πυθαγορείων.
Όλοι αρχίζουν, από το θαυμάζειν ,όπως συμβαίνει με τα αυτόματα των θαυματοποιών ή με τις τροπές του ηλίου ή με την ασυμμετρίαν της διαγωνίου του τετραγώνου .
ΔΙΑΜ. ΚΟΥΤΟΥΛΑ – » Η αρχαία ελληνική θρησκεία και τα μαθηματικά », { σελ.32-33 ].
Η √2 είναι αριθμός ασύμμετρος.
ΝΑΡΘΗΞ.
Όταν ο Προμηθέας έκλεψε το » ιερόν πυρ » από τους Θεούς του Ολύμπου, το μετέφερε στους ανθρώπους μέσα σε κούφιο καλάμι από νάρθηκα { [ Κυπρ. αναθρήκα ,Λατ. ferula, γιγαντιαίος μάραθος ] ψηλό , καλαμώδες φυτό, με κοίλο, νευρώδες και ανθεκτικό στέλεχος }. Ήταν ιερόν φυτόν του Διονύσου και τα στελέχη του χρησίμευαν ως ράβδοι ( θύρσοι ) των Βακχευόντων [ πανηγυριστών του Διονύσου ] κατά τις οργιαστικές τελετές..
Σχηματισμός [ Χ ] από θύρσους.
[ Αρ. ] Νόμισμα από την Ποσειδωνία Χαλκιδικής με δύο θύρσους από νάρθηκα χιαστί .Από τους θύρσους εξέρχεται το » ουράνιον πυρ » ,σύμβολον του Θείου Πνεύματος.. [ Δεξ. ] Δύο δάδες [ θύρσοι ] χιαστί από νάρθηκα με φυτικόν, ωοειδή σχηματισμό στην κορυφή [ σύμβολον του Ορφικού Ωού ] και ανάμεσά τους τρία κωδία { σύμβολον της ανωτέρας ενορατικής καταστάσεως } από το φυτό Mήκων η υπνοφόρος. [ Papaver somniferum ή Μήκων η υπνοφόρος : κοινώς παπαρούνα ,απ’ όπου παράγεται ο οπός του οπίου }.
ΚΕΝ ΓΚΑΘΡΙ – » Τα κείμενα των Πυθαγορείων »,{ σελ. 231-32 }.ΣΕΞΤΟΥ ΠΥΘΑΓΟΡΕΙΟΥ [ επιλ. εντολές 3,26 }.
Μην ψάχνεις για το όνομα του Θεού , διότι δεν θα το βρεις … Ο Θεός δεν είναι δημιουργός κανενός κακού.
ΙΩ. ΣΤΟΒΑΙΟΥ – » Ανθολόγιον », [ Π’. Περί Θεών και της περί τον ουρανόν και κόσμον φυσιολογίας ].
9. Ερμού εκ του προς Τατ. Είναι δύσκολο να εννοήσει κάποιος τον θεόν και αδύνατον να τον εκφράσει. Διότι Αυτό ,που δεν είναι δυνατόν να εκφραστεί[ Ανέκφραστον ,Άρρητον, Ανυπόθετον } , αυτό είναι το Θείον.
Ο ύμνος ομοιάζει περισσότερον προς τα δόγματα της χριστιανικής θεολογίας περί του Θείου [ ύψιστος Θεός ασύλληπτος ] παρά προς την νεοπλατωνική φιλοσοφία . << Και το τέλος είσαι των πάντων , και Ένας ,και τα Πάντα [ και ουδείς ] , χωρίς να είσαι ούτε το Έν ούτε τα Πάντα >>.
Κατά την Στωική φιλοσοφία , Θεός είναι ον αθάνατον ,λογικόν , τέλειον ή νοητικόν εν ευδαιμονία ευρισκόμενον , ανεπίδεκτον παντός κακού, προνοητικόν και για τον κόσμον και για κάθε τι στον κόσμον. Δεν είναι όμως ανθρωπόμορφον.
20. O MΥΣ.
ΗΡΟΔΟΤΟΥ – » Ιστορίαι », [ Η’ .135-136 ].
Κι οι Θηβαίοι, που τον συνόδευαν , έμειναν με το στόμα ανοιχτό ακούοντας, αντί ελληνικά, βαρβαρική γλώσσα και δεν ήξεραν ,τί να κάνουν μ᾽ αυτό που συνέβαινε ‘ αλλά ο Μυς από τον Εύρωμον άρπαξε από τα χέρια τους το πινάκιο, που κρατούσαν και πήρε να γράφει τα όσα έλεγε ο ιερέας του μαντείου ‘ και λένε, ότι τους είπε ,πως ο χρησμός ήταν στη γλώσσα των Καρών.
21.ΟΙ ΦΑΛΙΣΚΟΙ .
ΣΤΕΦ. ΚΑΡΑΘΕΟΔΩΡΗ – » Περί του εν Δελφοίς ΕΙ » , [ 54 ].
Το όνομα του Θεού ΙΑ ή ΕΙ ή ΙΕ δεν ήταν γνωστό μόνο στην ειδωλολατρεία [ σ.σ. εννοεί τους Εθνικούς , δηλαδή ,τους Έλληνες ] ,αλλά απαραιτήτως μυούνταν σε αυτό και στα μυστήρια , ως το όνομα του υπερτάτου αληθινού Θεού .Ασαφής γνώση αυτού διασώθηκε κατά παράδοση από τους Πατριάρχες μετά τον κατακλυσμό σε όλα τα έθνη , και σε αυτόν τον Θεό μου φαίνεται ότι ήταν ανέκαθεν αφιερωμένος ο ναός στους Δελφούς, μάλιστα από αυτούς ,τους γύρω από τον ΦαλέκΠΑΓ υιόν του Έβερ , τρισέγγονου του Νώε , διακόσια χρόνια πάνω κάτω πριν από την κλήση του Πατριάρχη Αβραάμ { σ.σ. σύγχυση ιστορίας με μυθολογικά στοιχεία της Ιουδαϊκής θεολογίας }.Εάν πιθανολογείται η πρότασή μας εξ υποθέσεως , ότι οι ΠΕΛΑΣΓΟΙ ή όπως διέσωσαν το όνομα στην Τυρρηνία ΦΑΛΙΣΚΟΙ ,ο οποίοι ήταν αρχαιότατοι κάτοικοι επήλυδες της Ελλάδας και της Αρκαδίας ,εικάζουν μεν ότι είναι απόγονοι του Φαλέκ , λάτρευαν δε »θεόν, ου ουδ’ είδωλον είχον ,ουδέ την κλήσιν εγίγνωσκον »-Ηρόδοτος.
Mερικοί δε λένε ,ότι οι Φαλέριοι δεν είναι Τυρρηνοί , αλλά ,ότι είναι από τους Φαλίσκους ,οι οποίοι είναι η ίδια φυλή με αυτούς.
ΔΗΜ. Ε.ΕΥΑΓΓΕΛΙΔΗ – » Λεξικό των Λαών του Αρχαίου κόσμου ».
Οι Φαλίσκοι .
ΑΛΕΞ. ΡΙΖΟΥ του ΡΑΓΚΑΒΗ – » Πολιτικαί Αρχαιότητες της Ελλάδος », { σελ. 15-16 , 20, 22 ,25 }.
Καταγωγή και φυλετική διαίρεσις των Ελλήνων .
Άλλοι είπαν για τους Έλληνες ,ότι είναι επήλυδες [ ! ] και μάλιστα καταγόμενοι από την Φοινίκη και την Ιουδαία εξ αιτίας κάποιων ομοιοτήτων ,που παρατήρησαν ανάμεσα στα ελληνικά ονόματα και στα ονόματα των Γραφών ,ταυτίζοντας έτσι τον Πελασγόν με τον Φαλέγ , τον Ίναχον με τον Ενώχ κ.α. Οι Αρκάδες όμως πιστεύουν ,ότι είναι αυτόχθονες Πελασγοί ,προσέληνοι ,οι οποίοι ουδέποτε υπέκυψαν σε ζυγό άλλης φυλής .
Καταγωγή και φυλετική διαίρεσις των Ελλήνων { σ. σ απόδοση σε μονοτονικό }.
22. ΚΕΚΡΩΨ.
Ερυθρόμορφος Κύλιξ ,5ου αι. π.Χ. , Αρχαιολογικό Μουσείο Βερολίνου .{ King Cecrops of Athens, Athenian red-figure kylix C5th B.C., Antikensammlung Berlin. Ο πρώτος βασιλιάς των Αθηνών [ ακολουθεί ο Εριχθόνιος ] ,ο οποίος είναι αυτόχθων , «συμφυές έχοντα σώμα ανδρός και δράκοντος’‘ .ΚΔ. διακρίνεται ο ΙΣΟΣΚΕΛΗΣ σταυρός , πανάρχαιον ελληνικό σύμβολο.
ΕΛΛΗΝΩΝ ΙΣΤΟΡΙΑ : ΚΩΝ. ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΥ -‘ »ΠΕΛΑΣΓΟΙ, οι Προπάτορες των Ελλήνων».
Ο Ηρόδοτος αναφέρει ,ότι η Ελλάδα παλαιά εκαλείτο Πελασγία ,από τον γενάρχη Αρκάδα Πελασγό.
Tα πραγματικά περιστατικά δεν ευνοούν τις »θεωρίες» που εξηγούν , τάχα, τις παραλλαγές των εξελικτικών φάσεων με την βοήθεια υποθετικών εισβολών και μεταναστεύσεων .O βασικός πληθυσμός δεν φαίνεται να άλλαξε στην Ελλάδα ουσιαστικά από την Τελική Παλαιολιθική εποχή.
NIC. POUSSIN – » Et in Arcadia ego » { The Arcadian shepherds } I , [ 1627-28 ].
23.Η πραγματεία του Πλουτάρχου περί του εν Δελφοίς Ε ήταν ένα προχριστιανικόν κείμενον ;
ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΑΘΗΝΩΝ – » Πρακτικά », [ 1982 ].
Ο Πλούταρχος γνώριζε ,έστω και στοιχειωδώς, τον Χριστιανισμό ; Δέχθηκε επιρροές από τον Παύλο ; Και ,εάν συνέβη αυτό, γιατί δεν εκδηλώθηκε ; Δεν ήθελε να εκδηλωθεί ,για να δώσει την εντύπωση ,ότι είχε αγνοήσει τον Χριστιανισμό, ενώ ταυτόχρονα από αυτήν την προσέγγιση δέχτηκε επιρροές στις θρησκευτικές του δοξασίες ,μέχρι του σημείου ,ώστε οι Πατέρες της Εκκλησίας να επικαλούνται αυτήν την πραγματεία του , να παραπέμπουν σε αυτήν , να λέγουν ότι αυτή αποτελεί τον καλλίτερο σχολιασμό στο << Εγώ ειμί ο Ων >> της Αγίας Γραφής , και τέλος να αποκαλούν τον Πλούταρχο » Χριστιανόν εν κρυπτώ » ;
ΜΙΧ. ΣΤΑΣΙΝΟΠΟΥΛΟΥ – » Το γράμμα Ε ,ως έμβλημα του Μαντείου των Δελφών ».
Τί σήμαινε άραγε το γράμμα Ε ,που είχε χαραχθεί ως έμβλημα ,πάνω από την είσοδο του Μαντείου των Δελφών ; Ο διάλογος από παιχνίδι περνά μέσα από θησαυρούς γνώσεων , όχι συστηματικών ,αλλά εγκυκλοπαιδικών και εκλεκτικών ,χωρίς αξιώσεις να εμβαθύνει σε ένα φιλοσοφικό σύστημα .Ο επίλογος δίνει το ειδικό βάρος του σε ολόκληρο το κείμενο. Το γράμμα Ε στην είσοδο του Μαντείου ,που είχε εισαχθεί -κατά μία άποψη -από την Κρήτη, αποτελούσε ένα αίνιγμα .Σίγουρα δεν είχε τεθεί εκεί τυχαίως ή διά κλήρου, αλλά με κάποια σημασία.
F.C.BABBITT – » Πλουτάρχου ‘ Ηθικά ‘ », [ Περί του Ε στους Δελφούς . Εισαγωγή ,σελ.196 }.
Ο N.Bates προσπαθεί να αποδείξει ότι το Ε είχε την προέλευσή του από τον μινωικό χαρακτήρα Ε που σχετίζεται με το GE. Η J.E.Harisson πιστεύει ότι το Ε ήταν << αρχικά τρεις πέτρες βαιτυλίου ή στύλοι τοποθετημένοι σε βάση και αντιπροσώπευαν τις τρεις Χάρτες. Ο Fries εξηγεί το γεγονός ,ότι ,επειδή στις Σουμεριακές επιγραφές Ε σημαίνει σπίτι ή ναό, μπορεί να συνδέεται με Βαβυλωνιακό τελετουργικό. Δύο νομίσματα ,που αναπαράγονται από τους Imhoof-Blumer και P. Gardner, δείχνουν το Ε αιωρούμενο μεταξύ των μεσαίων κιόνων του ναού .
Ο Μιχ. Στασινόπουλος μελετώντας το αινιγματώδες Ε , μέσα από την πραγματεία του Πλουτάρχου ,καταλήγει στις κάτωθι [ 13 ] πιθανές εξηγήσεις :
Ο Γεν. γραμματέας της Ακαδημίας Ι . Θεοδωρακόπουλος κάνει τις εξής παρατηρήσεις :
1}. Το κείμενο διαπνέεται από την ιδέα του Ενός Θεού., που είναι καθολικώτερον απόκτημα της Ελληνικής Φιλοσοφίας . Την εποχή αυτή ο Μονοθεϊσμός είναι διαδεδομένος εντός της φιλοσοφίας .Αλλά είναι ο Ένας Θεός των Στωικών ,οι οποίοι πιστεύουν ,ότι η ουσία του Θεού είναι άλλη : το αιώνιον πυρ , ο Ζεύς και όσα άλλα σύμβολα σημαίνουν τον Ένα Θεό .
2}. Το γεγονός ,ότι μέσα στο έργο αυτό απουσιάζει εκείνο που χαρακτηρίζει τα κείμενα του Χριστιανισμού : η αγάπη .Από τα κείμενο απουσιάζει εξ ολοκλήρου το κλίμα της χριστιανικής αγάπης. Αυτό μας απομακρύνει από την ιδέα ,ότι είχε ασπαστεί ενδομύχως τον Χριστιανισμό.. Πρόκειται για έναν κόσμο διαφορετικό από τον Χριστιανισμό. Την εποχή αυτή η αρχαία θρησκεία είναι πολύ ζωντανή ,ενώ οι χριστιανικές κοινότητες πολύ μικρές και με μικρή επιρροή.
Ο Ακαδημαϊκός Κ. Μπόνης θεωρεί ,ότι το έργον αυτό του Πλουτάρχου δεν ανήκει στον ίδιον ,αλλά σε κάποιον μεταγενέστερον. Επίσης , ο φερόμενος ως διδάσκαλος του Πλουτάρχου Αμμώνιος είναι ο Αλεξανδρινός , ο επο-νομαζόμενος Σακκάς [ επειδή ήταν σακκοφόρος λόγω πενίας ] , που ήταν και διδάσκαλος του Ωριγένη .Αυτός είναι και ο πατέρας του Νέου Πλατωνισμού. .Το γράμμα Ε ,που βρισκόταν στην μετόπη του Ναού του Πυθίου Απόλλωνος ήταν μάλλον »ΕΙ’‘, που σημαίνει ‘‘ΓΙΑΧΒΕ »= ΘΕΟΣ, από ελληνική μεταγραφή της αντιστρόφου αναγνώσεως των εβραϊκών γραμμάτων ΗΕ.
O Διόνυσος πάνω σε πλοίο μεταφέρει την άμπελον. Γύρω από το πλοίο κολυμπούν δελφίνια .Είναι γνωστόν ,ότι ο Διόνυσος μεταμόρφωσε πειρατές σε δελφίνια. Εσωτερικόν κύλικος του [ διασήμου αγγειογράφου ] ΕΞΗΚΙΑ { 6ος αι. π.Χ. }. Αρχαιολογικό Μουσείο Μονάχου.
Γ’. ΜΕΡΟΣ.
1.O ΝΑΟΣ ΤΟΥ ΔΕΛΦΙΚOY ΑΠΟΛΛΩΝΟΣ 2.Ο ΟΛΜΟΣ 3.THE OLD OMPHALOS 4.Ο ΔΕΛΦΙΚΟΣ ΤΡΙΠΟΥΣ 5.ΤΟ ΣΥΜΒΟΛΟΝ ΤΩΝ ΔΙΟΣΚΟΥΡΩΝ
1. O ΝΑΟΣ ΤΟΥ ΔΕΛΦΙΚOY ΑΠΟΛΛΩΝΟΣ.
O ναός και το μαντείο του Απόλλωνος ,Πελασγικού Θεού του Φωτός , στους Δελφούς { χθόνια λατρεία με υπόγειο μαντείο } με τους πώρινους δωρικούς κίονές του { 4ος αι. π.Χ. }.
ΜΑΝ. ΑΝΔΡΟΝΙΚΟΥ – » Δελφοί », { σελ.33-34 }.
Τρείς ήσαν οι μυθικοί ναοί : ο πρώτος ,που ήταν από δάφνη ,ο δεύτερος , που ήταν από κερί και φτερά και ο τρίτος ,που ήταν από χαλκό.
Κ. ΚΕΡΕΝΥΙ – » Η Μυθολογία των Ελλήνων », { σελ. 135-6 }.
Για το πώς έφτιαξε [ ο Απόλλων ] τον φημισμένο ναόν του και ποίον σχήμα του έδωσε μας διασώθηκαν μερικές ιστορίες .Οι μέλισσες έπρεπε να του έχτισαν έναν ναόν από κερί και φτερά { Πτέρινος } . Αυτόν τον ναόν αργότερα ο Απόλλων τον έστειλε στην χώρα των Υπερβορείων . Από κει γύριζε κάθε χρόνο με ένα άρμα που το τραβούσαν κύκνοι ή και γύπες.
ΣΤΡΑΒΩΝΟΣ – » Γεωγραφικών », [ Θ’ .9].
Τον ναόν του Απόλλωνος έχτισαν ο Τροφώνιος και ο Αγαμήδης.
2. Ο ΟΛΜΟΣ.
Η.LIDDELL & R. SCOTT – » Μέγα λεξικόν της Ελληνικής γλώσσης ».
Όλμος.
ΝΙΚ.Β. ΛΙΤΣΑ – » Η Ιερή Γραφή των Ελλήνων », { σελ.332 }.
Ιερά τράπεζα προσφορών ,από μαύρο στεατίτη λίθο ,η οποία βρέθηκε στο Δικταίον Άντρον .Παρατηρούμε ,ότι η τράπεζα στηρίζεται σε κωδωνόσχημον λίθον.
Η ΄Έμεσα ήταν περίφημη για τον τόπο λατρείας τού Ελ-Γεβάλ, τον ναόν τού Ηλίου . Η θεότητα λατρευόταν με τη μορφή κωνικού, μέλανος λίθου. B ‘ ΠΛΕΥΡΆ» Εξακιόνιος ναός ,που έχει τον κωνικό λίθον Ελ-Γαβάλ {= Γάβαλος = Ήλιος } με ανάγλυφον αετό στη επιφάνειά του, δύο ομπρέλες από πάνω του, αέτωμα με ημισέληνο, επιγραφή ΕΜΙC[ΗΝ]ΩΝ ΚΟΛΩΝ[ΙΑ], έτος ΕΞΦ’ = 253/254 μ.Χ.{ πηγή : Βικιπαίδεια ,Δυναστεία της Έμεσας }.
3. THE OLD OMPHALOS.
ΕLIZA G. WILKINS – » The Delphic Maxims in literature », { p. 6 ,7 }.
Το Ε αρχικά δεν ήταν καθόλου γράμμα, αλλά ένας συμβολικός χαρακτήρας κάποιου είδους, που άρχισε να θεωρείται ως γράμμα του αλφαβήτου, όταν η αρχική σημασία του είχε πλέον χαθεί .
4. Ο ΔΕΛΦΙΚΟΣ ΤΡΙΠΟΥΣ.
ΑΘ. ΣΤΑΓΕΙΡΙΤΟΥ – » Ωγυγία ή Αρχαιολογία », [ Β’ ]. Περί των Ολυμπίων Θεών { σελ.252-53 }.
Ο δε άλλος, ο μεγαλύτερος ,έχει ομοίως ομαλή επιφάνεια και τον θρυλούμενον όλμον επί αυτής , ως κάθισμα , επί του οποίου αφού καθόταν η Πυθία χρησμοδοτούσε .
ΑΡΧ. ΜΟΥΣΕΙΟΝ ΟΛΥΜΠΙΑΣ : H έρις του Ηρακλή με τον Απόλλωνα για τον δελφικό τρίποδα .Αυτή είναι η πρω’ι’μώτερη παράσταση της έριδος ανάμεσα σε Ηρακλή και Απόλλωνα και έχει φιλοτεχνηθεί στο πόδι ενός τρίποδος από χαλκουργό. { σ.σ. προσέξτε τον τρίποδα που μοιάζει με Ε .Αυτό το Ε σε σχήμα [ m } ήταν και σύμβολο των ΔΙΟΣΚΟΥΡΩΝ }.
5.ΤΟ ΣΥΜΒΟΛΟΝ ΤΩΝ ΔΙΟΣΚΟΥΡΩΝ .
ΠΛΟΥΤΑΡΧΟΥ – » Περί φιλαδελφίας », { 1 }.
Τις αρχαίες απεικονίσεις [ αφιδρύματα ] των Διοσκούρων , οι Σπαρτιάτες »δόκανα » αποκαλούν .Συμβολίζουν δε την αδελφική αγάπη.
ΣΤΕΦ. ΚΑΡΑΘΕΟΔΩΡΗ – » Περί του εν Δελφοίς ΕΙ »,{ σελ.100}.
Τούτο το όνομα [ Ε ] γραφόμενον από τοις Σπαρτιάτες εκ ξύλων νομίζω ότι είναι τα δόκανα των Διοσκούρων [αφιδρύματα ].
Μουσείον Ερμιτάζ , Ρωσία . Αγγείον του 5ου αι. π.Χ.
Ο Απόλλων [ το Απολλώνειον Πνεύμα ], [Α ] υποδέχεται και χαιρετά τον Διόνυσον [ το Διονυσιακόν Πνεύμα ], [ Δ ] ,που φθάνει στους Δελφούς με τους Σατύρους του [ ΚΔ ] .Μεταξύ των Θεών το ιερό δένδρο του Φοίνικος [ σύμβολο νίκης και επικρατήσεως , π.χ. τα βάγια την Κυριακή των Βα’ί’ων ] και ο Δελφικός ομφαλός [ σύμβολο του κέντρου του κόσμου ,δηλώνει την επικοινωνία των τριών κόσμων : νεκρών , θνητών και Θεών ή την συνύπαρξη Παρελθόντος -Παρόντος Μέλλοντος ή … ] με τον αγρηνόν.
ΕΠΙΛΟΓΟΣ.
Μητρ. ΑΘΗΝΑΓΟΡA [ ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΥ ] – » Η Πρωτοελληνική ,μήτηρ των γλωσσών του Αρχαίου κόσμου », [ σελ.67 }.
Οι Ιεροφάντες της Ελευσίνας ,οι υποφήτες [ προφήτες ] της Δωδώνης , οι ιερείς των Δελφών και όλων των Μαντείων και Ναών της Ελλάδος , ναι, είχαν ιδιαίτερη ιερή γλώσσα για τις προσευχές τους , αλλά η γλώσσα αυτή ήταν η προγονική μας γλώσσα , η προομηρική ,
ΝΙΚΗΦ. ΒΡΕΤΤΑΚΟΥ – » Ο χρόνος και το ποτάμι », { 1957 }.
Επιστροφή από τους Δελφούς.
Η θρησκεία αποτελεί αναμφίβολα κομμάτι του πολιτισμού . Συνεπώς , η θρησκεία δείχνει και το στάδιο της ανα-πτύξεως του πολιτισμού εκάστου έθνους και λαού .Αυτό ,βεβαίως ,εύκολα μπορεί να αναζητηθεί στα πολιτιστικά επιτεύγματα ,πνευματικά ή υλικά , που παρήγαγε ένας λαός δοξάζοντας τους Θεούς του . Στους Έλληνες ,η λατρεία του Θεού Διονύσου [ υιού του Διός ] συν τοις άλλοις έδωσε το θέατρο ,το εξωτερικόν μέρος της Διονυσιακής λατρείας { το εσωτερικόν ,τελεστικόν ,μυστηριακόν μέρος χάθηκε ,διότι δεν υπάρχουν πια οι Ιεροφάντες * -μύστες των Ελευσινίων μυστηρίων } , το οποίον κληροδότησαν στην ανθρωπότητα .Επίσης τους λαούς αυτούς ,όσοι λατρεύουν τον Θεό Διόνυσον, παρόλες τις διαφορές ,τους συνδέει μία ιδιαίτερη »γραμμή αίματος » . Καθότι, όσοι »μεταλαμβάνουν αίμα του Θεού ‘‘, οίνον» { ίσως, κατάλοιπον ωμοφαγίας κάποιας πανάρχαιας τοτεμικής και θιασικής μεταλήψεως : << αγρεύων αίμα τραγοκτόνον , ωμοφάγον χάριν >> ΕΥΡΙΠΙΔΟΥ -‘Βάκχαι», στ.137-38 }, εκόντες άκοντες μετέχουν της λατρείας του.
{* }.Προσοχή στους »μύστες » και »ειδικούς» στην ελληνική γραμματεία ,που γράφουν και πουλάνε βιβλία ,με τον τίτλο »Ελευσίνια μυστήρια », που αποκαλύπτουν δήθεν το τί γινόταν – όταν έκλειναν οι θύρες του ναού – στα Ελευσίνια ή στα Καβείρια ή στα Ορφικά ή στα Διονυσιακά ή σε άλλα μυστήρια ,διότι δεν είναι τίποτα άλλο από γυρολόγους και φαντασιόπληκτους , φρενοβλαβείς και αμύητους ,παραμυθομανείς και απατεώνες με στόχο το οικονομικόν όφελος ή κάτι χειρότερο θεομπαίχτες . Διότι απαγορευόταν με ποινή θανάτου τα άρρητα να αποκαλύψει κάποιος μυημένος . Διότι ουδέποτε Έλληνας ή Ρωμαίος μυημένος έγραψε ποτέ γι’ αυτά λόγω σεβασμού και ευσεβείας. Διότι ΔΕΝ υπάρχουν πια δυστυχώς τα ιερατικά γένη [ κληρονομική εξουσία ] για να εξηγήσουν οι ιεροφάντες τους τα μυστικά σύμβολα και να μεταδώσουν τον τρόπο τελέσεως των μυστηρίων. Ό,τι εμφανίζεται σαν αρχαία μυητική γνώση δεν είναι παρά γραπτά από χριστιανούς συγγραφείς ,αμύητους ή καταγραφές άλλων μυστηρίων εκτός Ελλάδος.
ΑΓΙΟΣ ΒΑΚΧΟΣ.
[*]. EYKΛΕΙΔΟΥ – » Στοιχεία ΄΄,{ Α’. Πρότασις α’ }.
Να κατασκευαστεί ισόπλευρον τρίγωνον πάνω σε δοθείσα πεπερασμένη ευθεία.
{ ** }. ΣΤΕΦ.ΚΑΡΑΘΕΟΔΩΡΗ – » Περί του εν Δελφοίς ΕΙ », { σελ.49 }.
ΣΤΕΦ.ΚΑΡΑΘΕΟΔΩΡΗ – » Σύνοψις της περί του εν Δελφοίς ΕΙ » [ [pdf ] : medusa.libver.gr/jspui/handle/123456789/5997
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ :
AΓΟΡΑΖΕΤΕ ΒΙΒΛΙΑ, ΕΛΕΓΧΕΤΕ ΤΙΣ ΠΗΓΕΣ.
Η απόδοσις των αρχαίων κειμένων δεν είναι φωτογραφική ,συνεπώς βασίζεται, αλλά δεν ταυτίζεται απόλυτα με αυτή των συγγραφέων .
Τα περισσότερα , αρχαία κείμενα και πραγματείες ,από όσα χρησιμοποιήθηκαν ,μπορείτε να τα αναζητήσετε στο διαδίκτυο ,όπως στα πολύ χρήσιμα : » greek-language », »google books » ,» wikisource» κ.α.
Η ευσέβεια [ π. ευσεβία ] είναι μία λέξη , η οποία αποφεύγεται ή μάλλον εκλείπει από το σύνηθες λεξιλόγιον του νεοέλληνα .Γενικώς οι σημαντικές λέξεις με το πρόθεμα [ ευ ] σπανίζουν ,εκτός βεβαίως από το σήμα κατατεθέν του νεοελληνικού βίου : την ευήθεια ,την ευκολία , την αρχή της ελάσσονος προσπάθειας ,τον κομφορμισμό. Η ευσέβεια δεν είναι απλώς το σέβας : σεβασμός, δέος ,αιδώς, ένα συναίσθημα φόβου μαζί με σεβασμό ή κάποια συστολή [ που σφίγγει την καρδιά κάποιου και τον εμποδίζει από το να πράξει κάτι αισχρὸν ]. Είναι ο σεβασμός μετά του τροπικού επιρρήματος ευ {= καλώς , ΛΑΤ. bene }. Η δυσσέβεια [ δυσ = κακώς ] είναι το αντίθετον της ευσεβείας : σεβασμός προς το Θείον, θεοσέβεια , ευλάβεια, { Λατ. pietas : σεβασμός προς τους γονείς , φήμη λόγω ευσεβείας ] .Σήμερα, ίσως ,σπανίζει η ευσέβεια ,διότι ο άνθρωπος διεκδίκησε και πήρε την θέση του Θείου με ό,τι αυτό συνεπάγεται . Η αιώνια τραγωδία του αλαζόνα θνητού ,που σκέφτεται και πράττει σαν να είναι αθάνατος Θεός θέλοντας να ορίσει ,όχι μόνον την ιδικήν του τύχη, αλλά και των άλλων ανθρώπων. Αναπόφευκτα όμως επέρχεται η Άτη στον νουν του εκάστοτε υβριστή και ολοκληρώνεται η τιμωρία του στο σκότος από τον ιερόν πέλεκυν της Νεμέσεως [ ένα από τα πιο φοβερά παιδιά της Νύκτας ]. Αυτοί οι άφρονες υπεράνθρωποι [supermen ] ,που δεν αντιλαμβάνονται ,ότι είναι θνητοί , oμοιάζουν με αυτούς ,που { σύμφωνα με τον Εμπεδοκλή } έχουν απωλέσει το κριτήριον της αληθείας , τον ορθόν λόγον , ο οποίος είναι ξυνός [ = κοινός ] ,δηλαδή και θεϊκός και ανθρώπινος .
ΣΕΞΤΟΥ ΕΜΠΕΙΡΙΚΟΥ – » Προς Λογικούς », { Α’. 123-24 }. ΕΜΠΕΔΟΚΛΕΟΥΣ -» Περί φύσεως ».
Κριτήριον αληθείας δεν είναι οι αισθήσεις ,αλλά ο ορθός λόγος, ο οποίος είναι και θεϊκός [ ανέκφραστος ] και ανθρώπινος [ εκφραστός ].
ΜΙΧΑΗΛ ΑΓΓΕΛΟΣ { BUONAROTTI } – » H Γέννηση του Αδάμ », { 1510 }.
XΡ . ΡΩΜΑ – » Λεξικό αναπτυγμένων εννοιών ».
O σεβασμός εκδηλώνεται ως εκτίμηση [ για πρόσωπο ] και ως υπακοή [ για θεσμούς ,π.χ. νόμοι }.
ΜΕΡΟΣ Α’.
Γραμματική , ετυμολογική και εννοιολογική ανάλυση.
ΑΠΟΛΛΩΝΙΟΥ [ ΣΟΦΙΣΤΟΥ ] – » Λεξικόν κατά στοιχείον Ιλιάδος και Οδυσσείας ».
Στα Ομηρικά έπη δεν ανευρίσκονται οι λέξεις ευσέβεια και ευσεβής. Μόνον το σέβας [= 1. ευσέβεια, αιδώς ,εντροπή προς Θεούς και ανθρώπους 2. θαύμα ,θαυμασμός ,έκπληξις, θάμβος ] και το σέβομαι [= συστέλλομαι ,φοβούμαι ,εντρέπομαι τινά εξ αιτίας σεβασμού ]. Σέβας = θαύμα , κατάπληξη .Από αυτό ,το να σέβεται κάποιος κάποιον εξ αιτίας θαυμασμού ,λέγεται το σέβεσθαι [ σεβασμός ] εντρέπεσθαι [ ντροπή ].
ΠΑΠΥΡΟΥ – » Λεξικό της Ελληνικής γλώσσας ».
Σέβας : [ ΝΑ ] σεβασμός , βαθιά υπόληψη [ α] σέβας προς τους γονείς β] σέβας προς τους θεούς . 2. θαυμασμός ,έκπληξη ,συστολή
Γ’. ΕΥΣΕΒΕΙΑ.
ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΥ – » Ανώμαλα ρήματα της Αρχαίας Ελληνικής γλώσσης ».
ΠΑΝ. ΔΙΑΜΑΝΤΑΚΟΥ – » Λεξικόν απάντων των ρημάτων εις τους Αττικούς πεζολόγους ».
Ευ-σεβέω-ώ = είμαι ευσεβής . A-σεβέω-ώ = φέρομαι ασεβώς ,αμαρτάνω περί τα Θεία.
H.LIDDELL & R. SCOTT – » Μέγα λεξικόν της Ελληνικής γλώσσης ‘.
Ευσέβεια ή ευσεβία { Λατ. pietas } : θρησκευτική ευλάβεια προς ή περί τους Θεούς.
ΙΩ. ΣΤΑΜΑΤΑΚΟΥ – » Λεξικόν της Αρχαίας Ελληνικής γλώσσης ».
Ευσέβεια { < ευσεβής ] : 1. σεβασμός προς τους θεούς , ευλάβεια θρησκευτική { Λατ. pietas } 2. φήμη ευσεβείας , η ιδιότητα του ευσεβούς.
ANΘ. ΓΑΖΗ – » Λεξικόν της Ελληνικής γλώσσης ».
Ευσεβής { < σέβω }. Όποιος φοβάται , τιμά τον Θεόν φυλάσσει με ακρίβεια τις θείες εντολές , σέβεται τιμά τους ανωτέρους του , την πατρίδα του , τους νομίμους εξουσιαστές της πατρίδας του , τους γονείς του , τους συγγενείς του , τον πλησίον του , είναι ευγνώμων προς τους ευεργέτες του .
Δ. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΥ – » Μέγα Λεξικόν της Ελληνικής γλώσσης ».
Ευσέβεια, ευσεβία , ευσεβίη = 1. το να σέβεσαι και να τιμάς τον Θεόν , ο σεβασμός προς το Θείον 2. η εκδήλωση σεβασμού προς τους γονείς και προς κάθε τι ,που θεωρούμε ανώτερό μας .
IΔΡ. ΜΑΝ. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΙΔΗ – » Λεξικό της κοινής Νεοελληνικής ».
Ευσέβεια : ο σεβασμός προς το Θείον. ΑΝΤ. Ασέβεια.
Γ. ΜΠΑΜΠΙΝΙΩΤΗ – » Ετυμολογικό λεξικό ».
Ευσεβής : πιστός σε ιερά καθήκοντα ή υπηρεσίες – δίκαιος , θεοσεβής .
ΔΑΜ. ΣΤΡΟΥΜΠΟΥΛΗ – » Ετυμολογικό λεξικό της Ελληνικής ».
pietas -atis { < pius } : α }. ευσέβεια [ περί τους Θεούς , στους γονείς , την πατρίδα ] 2 .Pieta-atis : θεά Ευσέβεια . Pius ,a,um , : α }. ευσεβής προς τους Θεούς ,προς τους γονείς , την πατρίδα .
EYΣΤΡ. ΤΣΑΚΑΛΩΤΟΥ – » Λεξικό Ελληνικό -Λατινικόν ».
Ευσέβεια : pietas-atis .
ΑΝΝΗΣ ΤΖΙΡΟΠΟΥΛΟΥ ΕΥΣΤΑΘΙΟΥ – » Aρχιγένεθλος Ελληνική γλώσσα ».
Ήπιος σημαίνει κυρίως τον λογισμόν. Από το έπω [ =λέγω ] ,έπιος — [ ε-> η ] —> ήπιος .Δηλαδή αυτός που όλα με λογική τα κάνει ,και δεν έχει πάθη ‘ από μετάληψη δε και αυτός που είναι προσηνής με τα λόγια και πράος. Και ηπιώτατος αυτός που είναι στα λόγια πραότατος και ήσυχος. Ήπιος δε νωρίτερα ονομαζόταν και ο Ασκληπιός ή από των τρόπων [ μεθόδων της ιατρικής τέχνης ] ή από την τέχνη [ ιατρική ].Ονομάστηκε δε Ασκληπιός επειδή θεράπευσε τον βασιλιά των Επιδαυρίων Άσκλην.
H.LIDDELL & R. SCOTT – » Μέγα λεξικόν της Ελληνικής γλώσσης ‘.
Ήπιος, α, ον : 1. [ προσ ] πράος , ήμερος ,μαλακός , όπως ο πατέρας προς τα τέκνα του ‘ επί πατρικού βασιλέως . 2. Άπιος ,α,ον : Πελοποννήσιος , από τον Άπιν , όνομα μυθικού βασιλιά του Άργους , υιού του Απόλλωνος , ιατρού και μάντη .
F. MAVRIDIS / Ε. LUCARELLI / G. BASILI – » Ιταλο-Ελληνικό λεξικό // Ελληνο- Ιταλικό ».
Nυκτερινή μυητική περιπλάνηση στον μαγικόν κόσμον των πηγών.
Η Ευσέβεια.
ΣΠ. ΜΑΓΓΙΝΑ – » Τα Ορφικά » .
Ο Ορφεύς μαθαίνει στον μαθητήν του Μουσαίον την αξιοσέβαστην τελετήν, την ανωτέρα [ προσ -]ευχή από όλες.
Γ. ΛΑΜΨΑ – » Λεξικό του Αρχαίου κόσμου ».
Ευσέβεια : η προσωποποίηση πρώτον και η θεοποίηση έπειτα του δέους προς το Θείον .
ΑΘ. ΣΤΑΓΕΙΡΙΤΟΥ – » Ωγυγία ή Αρχαιολογία ». [ Ζ’ ] . Η ΣΥΜΒΟΛΙΚΗ ,{ σελ. 245 }.
ΛΑ’. Περί τινων άλλων ειδωλοποιημένων αρετών ,παθών και άλλων πραγμάτων . Η Ευσέβεια.
ΑΘ. ΣΤΑΓΕΙΡΙΤΟΥ – » Ωγυγία ή Αρχαιολογία », [ Β’ ] . Περί των Ολυμπίων Θεών , { σελ.231 }. Περί του Απόλλωνος. Η προς τους γονείς ευσέβεια. Στον ναόν των Δελφών ,άνωθεν της Κασσωτίδος πηγής ήταν ένα οίκημα ,η Λέσχη , η οποία είχε ζωγραφιές του Πολυγνώτου . Η ζωγραφική περιείχε δύο σκηνές : την άλωση της Τροίας στα δεξιά και τον Άδη στα αριστερά …. Όπου κοντά στις όχθες του ποταμού Αχέροντα κάποιος πατέρας πνίγει το υιόν του , επειδή συμπεριφέρθηκε ασεβώς προς τους γονείς του { * } .
ΥΓΙΝΟΥ – » Μύθοι », [ 274 ] .
Οι εφευρέτες και οι εφευρέσεις τους.
Στην »Αρκαδία της Αρκαδίας », την Παρρασία με τους αρχαιοτάτους κατοίκους της [ τους ευσεβείς Πελασγούς ] , την γενέθλια γη του Διός με το Λύκαιον { lux – lucis = φως , εξ ου και Λουκάς , ο φωτεινός } όρος , στοπανάρχαιον αυτό λίκνοντου πολιτισμού , που συν τοις άλλοις σημειώθηκαν σπουδαιότατες πολιτιστικές κατακτήσεις , εκεί αναφέρεται και η πρώτη απόδοση τιμών προς τους Θεούς διά θυσιών και εξαγνισμών.
ΑΚΑΔ. ΑΘΗΝΩΝ – » Χρηστικό λεξικό της Νεοελληνικής Γλώσσας ».
Ευσεβισμός.
ΑΝΔΡΕΑ ΚΑΛΑΤΖΑΚΟΥ – » Λεξικό φράσεων ».
Ευσεβείς πόθοι. Έκφραση μάλλον ειρωνική για χαρακτηρισμό επιθυμιών , βλέψεων ,επιδιώξεων και στόχων ,που δεν είναι δυνατόν – ως επί το πλείστον – να πραγματωθούν { Λατ. pia desideria }.
M.M. da CARAVAGGIO – » Pietas { Ο Επιτάφιος θρήνος } » , [ 1602-04 }.
Ιλουζιονιστική απόδοση του προοπτικού βάθους με βάση την γωνία της ταφόπλακας.
Τας θύρας κλείσατε τους οφθαλμούς ανοίξατε .Εκάς οι αμύητοι.
Η ΕΥ-ΣΕΒΕΙΑ.
Η ευσέβεια είναι συναίσθημα . Συνεπώς ανήκει στο Θυμοειδές μέρος της ψυχής. Ως γνωστόν αρετές του Θυμοειδούς μέρους της ψυχής [ έδρα των συναισθημάτων ] είναι η πραότης , που κάνει τους ανθρώπους δύσκολα να παρασύρονται από την οργή [ αντίθετον η οργιλότης ] και η ανδρεία ,που κάνει τους ανθρώπους δύσκολα να πλήττονται από τον φόβον του θανάτου. [ αντίθετον η δειλία ].
Η ευσέβεια έχει βεβαίως ριζική σχέση με το σέβας , αλλά μόνον με το [ ευ ] σέβας. Δηλαδή με το ορθόν , δίκαιον , προσήκον σέβας . Αυτό ,το οποίο βρίσκεται στο μέσον [= αρετή ] μεταξύ δύο άκρων [ =κακίες ] . Ο Πλούταρχος ,το ένα άκρον που χαρακτηρίζεται από ακραία έλλειψη σεβασμού ονομάζει αθεΐα ,το δε άλλο , που χαρακτηρίζεται από ακραία υπερβολή σεβασμού ονομάζει δεισιδαιμονία .Με τούτον τον τρόπο θα διαλευκανθεί ποίος είναι ο ‘καλός ‘ σεβασμός [ το καλώς , το ευ- σέβεσθαι ,δηλαδή η εκδήλωση σεβασμού μετά φόβου απέναντι στο Θείον , όταν πρέπει , εκεί που πρέπει και με τον τρόπον που πρέπει } και ποίος είναι ο ‘ κακός ‘ σεβασμός [ το κακώς ,το δυσ-σέβεσθαι ] .
Το σέβας ουσιαστικώς έχει άρρηκτη σχέση με την διαχείριση του φόβου .Διότι εάν η δεισιδαιμονία χαρακτηρίζεται ως παντελής φόβος του ανθρώπου προς το Θείον , τότε η αθεΐα δυνατόν να χαρακτηρισθεί ως παντελής αφοβία του ανθρώπου προς το Θείον. Μεταξύ δε αυτών των δύο κακιών προτιμητέα είναι η αθεΐα , διότι η αφοβία έστω και σε ακραία μορφή είναι καλλίτερη από την δεισιδαιμονία ,τον υπερβολικό φόβο. Άλλωστε η ανδρεία οικοδομείται πάνω στην αφοβία του θανάτου και όχι το αντίθετον .
ΑΘΕ’Ί’Α – ΕΥΣΕΒΕΙΑ – ΔΕΙΣΙΔΑΙΜΟΝΙΑ
ΔEIΣIΔAIMONIA.
ΠΛΟΥΤΑΡΧΟΥ – » Περί δεισιδαιμονίας » , [ εισαγωγή ].
O Πλούταρχος αναπτύσσει στην παρούσα πραγματεία του μία παράλληλη θεώρηση του αθέου και του δεισιδαίμονος. Ο πρώτος δεν πιστεύει στην ύπαρξη του Θεού , ο δεύτερος σχηματίζει διαστρε-βλωμένη εικόνα του Θεού ,που κυριαρχείται από νοσηρό φόβο,.. Ο θεοσεβής Πλούταρχος δεν διστάζει να θεωρήσει τον δεισιδαίμονα περισσότερον πλανημένον και επικίνδυνον απ’ ό,τι τον άθεον
Κεφ. [ 1 ].
Κεφ. [ 2 ].
Κεφ. [ 3 ].
Κεφ. [ 10 ].
Κεφ. [ 11 ]
Κεφ. [ 14 ].
ΠΟΛΥΔΕΥΚΟΥΣ – » Ονομαστικόν », [ Α’ .20-22 ].
Αυτός μεν που πιστεύει [ νομίζων ] στους Θεούς καλείται άνδρας ευσεβής, όσιος ,θεοσεβής…. Αυτός δε που τιμά υπερβολικά [ υπερτιμά] τους Θεούς καλείται δεισιδαίμων και δεισίθεος … Αυτός δε που εναντιώνεται [ εναντίος ] στους Θεούς καλείται άθεος , ασεβής ,δυσσεβής ,βέβηλος…. Θεοστυγής [ < στύγα ]= ο μισούμενος από τους Θεούς..
Γ. ΛΑΘΥΡΗ – » Οι ‘ ΟΡΟΙ ‘ του Σπευσίππου ».
Ευσέβεια.
ΠΛΑΤΩΝΟΣ – » Ευθύφρων » , { 12 b , 13 b }.
Διάλογος μεταξύ του Σωκράτους και του μάντη – θεολόγου Ευθύφρονος με σκοπό την εξέταση και τον προσδιορισμό της φύσεως του ευσεβούς και οσίου ,δηλαδή της ευλαβείας του ανθρώπου ,όπως και των καθηκόντων του έναντι του Θείου. Αιδώς [ ντροπή ] και δέος [ φόβος ] . Ποία η σχέση τους ;
ΑΜΜΩΝΙΟΥ – Λεξικόν Ομοίων και Διαφόρων λέξεων ».
Διαφέρει η αιδώς από την αισχύνη. Η αιδώς [ ντροπή ] λέγεται για μη τετελεσμένες πράξεις ,ενώ η αισχύνη για τετελεσμένες πράξεις. Αιδείται [ ντρέπεται λόγω σεβασμού ] π.χ. κάποιος το πατέρα του και δεν αμαρτάνει ,αισχύνεται δε αυτόν ,όταν έχει αμαρτήσει .
ΠΛΑΤΩΝΟΣ – » Συμπόσιον », { 188 b-d }.
Ερυξιμάχου λόγος. Ακόμη δε και οι πάσης φύσεως θυσίες και όσα υπάγονται στην τέχνη των μάντεων —αυτά δε είναι η αμοιβαία επικοινωνία θεών και ανθρώπων— δεν αναφέρονται σε κάτι άλλο, παρά στου Έρωτος την διατήρηση ή την θεραπεία .Διότι η ασέβεια στο σύνολό της [ κάθε είδους ] διαπράττεται συνήθως , αν στον σώφρονα Έρωτα κάποιος δεν υπακούει , μήτε τον λατρεύει ,μήτε τον τιμά σε κάθε πράξη του, αλλά αντιθέτως τιμά τον έτερον [ άλλον ], και σε ό,τι αφορά τους γονείς —ζωντανούς ή πεθαμένους— και σε ό,τι αφορά τους Θεούς . Ως προς αυτά λοιπόν έχει οριστεί η μαντική να ασκεί εποπτεία επί των ερώτων και να τους θεραπεύει . Είναι άρα και η μαντική αυτή που δημιουργεί φιλικές σχέσεις μεταξύ Θεών και ανθρώπων , χάρη στην γνώση των ερωτικών εκδηλώσεων του ανθρώπου, που αποβλέπουν στο θείον δίκαιον [ θέμιν ] και την παράβαση [ ασέβεια ] αυτού.
ΠΛΑΤΩΝΟΣ – » Νόμοι », [ Δ’ ], { 717 a -b }.
Το ύψιστον πρότυπον . Πώς πρέπει να ασκούνται τα λατρευτικά καθήκοντα των ευσεβών ,σύμφωνα με την υποχρέωση που έχουν προς τους Θεούς ; ‘ Οι άνθρωποι πρέπει να δείχνουν την ευσέβειά τους πρώτα προς τους Ολυμπίους και Πολιούχους Θεούς [ που προστατεύουν την πόλη ] και μετά στους Χθονίους Θεούς. ΄Ύστερα η ευλάβεια θα επιδεικνύεται προς τους Δαίμονες , τους Ήρωες και τους Πατρώους Θεούς .Ο σεβασμός προς το Θείον επιτάσσει ακόμα την απόδοση τιμών προς τους γονείς ,εφόσον βρίσκονται εν τη ζωή , και την μέριμνα ,με τον προσήκοντα τρόπο, για την ταφή τους .Κάνοντας αυτά , και διάγοντας έτσι » το πλείστον του βίου » ,καθένας από μας θα λάβει την ανταμοιβή του από τους Θεούς και από τα όντα που είναι ανώτερα από μάς και θα ζήσει με αγαθές ελπίδες το μεγαλύτερο μέρος του βίου του »{ 718 e }.
Σημειώση : Η παράθεση εδώ του τυπικού της λατρείας , που πρέπει να απονέμεται στις διάφορες Θεότητες ,είναι αρκετά ασαφής .Είναι προφανές όμως ,ότι βασίζεται στο Πυθαγόρειο » Δόγμα των Αντιθέσεων » κατά το οποίο ο περιττός [ αριθμός ] είναι ανώτερος [ άνωθεν ] από τον άρτιο [ αριθμό ] και το δεξιό είναι ανώτερον από το αριστερόν. Οι » τιμές » [ δηλαδή η λατρεία ] του »ανωτέρου » βαθμού [ τα δεξιά ,και τα περιττά και τα αντίφωνα ] πρέπει να απονέμονται στου Ολυμπίους Θεούς και στους προστάτες της πόλεως , του δε » κατωτέρου » βαθμού [ τα άρτια ,και τα δεύτερα και τα αριστερά ] στους Χθονίους Θεούς [ του Κάτω Κόσμου ].
ΠΛΟΥΤΑΡΧΟΣ – » Λυκούργος – Νουμάς », { 14 ].
Στους Επουράνιους Θεούς πρέπει να προσφέρουμε θυσίες περιττές [ σε μονό αριθμό ] ,ενώ στους Χθονίους Θεούς [ του Κάτω Κόσμου ] άρτιες [ σε ζυγό αριθμό ] . Ο Πυθαγόρας θεωρούσε τους περιττούς [ μονούς ] αριθμούς ως τελειότερους από τους αρτίους [ ζυγούς ] ,επειδή είναι αδιαίρετοι . Στην αρχαιότητα , ο περιττός αριθμός [ επειδή δεν διαιρείται ] συμβόλιζε την ομόνοια και ο άρτιος την διχόνοια.
Εάν κάποιος δεν σέβεται τους γονείς του, η πόλη του επιβάλλει τιμωρία και αποδοκιμάζοντάς τον δεν του επιτρέπει να να καταλάβει αξιώματα .Εάν δε κάποιος δεν στολίσει τους τάφους των γονέων του ,όταν πεθάνουν , και αυτό το εξετάζει η πόλη κατά τις Δοκιμασίες των Αρχόντων.
Άρθρο [ 44 ] . ΙΣΑΙΟΥ – » Περί Κίρωνος Κλήρου », [ 32 ]. Περί κακώσεως .
Όποιος κτυπά τους γονείς του ή δεν τους διατρέφει ή δεν τους παρέχει κατοικία και τα αναγκαία για την επιβίωσή τους ,τιμωρείται με την ποινή της ατιμίας [ δηλ. στέρηση πολιτικών δικαιωμάτων ]. {*} Γονείς εννοεί εδώ όλους τους ανιόντες [ παππούδες ,γιαγιάδες ] ,τους οποίους τα παιδιά οφείλουν να γηροκομούν καλώς .Διαφορετικά τους αποκήρυσσαν ως ατίμους και τους απέκλειαν απ’ όλες τις δημόσιες υπηρεσίες και τα πανηγύρια. {**} Αλλά και από τον » Νόμον περί κακώσεως » αυτό είναι φανερό …Διότι ο νόμος επιβάλλει την διατροφή των γονέων . Ως γονείς θεωρούνται ο πατέρας , η μητέρα ,ο παππούς και η γιαγιά, εάν ακόμη ζουν .Διότι εκείνοι είναι η αρχή του γένους και τα δικά τους έχουν παραδοθεί στους απογόνους [ εκγόνους ] .Γι’ αυτόν τον λόγον επιβάλλεται να τους διατρέφει κάποιος , έστω κι αν κανένα [ περιουσιακό στοιχείο ] δεν άφησαν σε αυτούς.
Οι Εννέα Άρχοντες [ εκτελεστική εξουσία ]. Oι υποψήφιοι Εννέα Άρχοντες , πριν αναλάβουν το αξίωμα [ με κλήρο ] υποβάλλονται σε διπλή δοκιμασία ελέγχου των προσόντων τους [ στη Βουλή και στην Ηλιαία ]. Ποία ήσαν αυτά τα προσόντα ,που έπρεπε να είχε ο υποψήφιος ,πριν λάβει μέρος στην κλήρωση , για ένα τόσο υψηλόν αξίωμα ;
»Ασεβείας γραφή ‘‘ : Δίωξη για ασέβεια ,προσβολή κατά των πατρώων Θεών της πόλεως ή παράλειψη του οφειλομένου σεβασμού προς αυτούς . Για ασέβεια διώχθηκαν σπουδαίοι άνδρες όπως ο Αναξαγόρας , η Ασπασία , ο Σωκράτης , ο Αριστοτέλης , ο Διογένης ο Απολλωνιάτης κ.α.
Η ασέβεια. ….Εναργής [ πρόδηλος ] : η άμεση αντίληψη ενός αντικειμένου . ΠΡΟΛΉΨΕΙΣ = παραστάσεις αναγόμενες στην επαναλαμβανόμενη θέαση μιας εναργούς εικόνας, που στηρίζεται σε αντικειμενική βάση. Υπολήψεις.= λα’ι’κές δοξασίες ,εικασίες προσμίξεις του νου [ προσδοξαζόμενα ] ,όπου οι θεοί παρεμβαίνουν στις ανθρώπινες υποθέσεις .
ΛΟΥΚΡΗΤΙΟΥ – Περί φύσεως των πραγμάτων », { Δ ‘. στ. 1198 – 1203 }.
Ευσέβεια είναι το να μπορείς να αντικρίζεις τα πάντα με λογισμόν ατάραχον.
ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΜΑΓΝΗΤΟΣ – » Αποκριτικός ή Μονογενής », { IV , XXI }.
Aυτοί που αποδίδουν τον πρέποντα σεβασμό στους Θεούς πιστεύουν ,ότι ο Θεός ΔΕΝ βρίσκεται μέσα στο ξύλο ή στον λίθον ή στον χαλκόν ,από τον οποίον κατασκευάζεται το ομοίωμά τους...
ΠΟΡΦΥΡΙΟΥ – » Περί αγαλμάτων », { σελ. 17-18 }.
ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΜΑΓΝΗΤΟΣ – » Αποκριτικός ή Μονογενής », { IV , XXI } , [ απόδοσις ].
Τα ομοιώματα [ ξόανα ] και οι ναοί ιδρύθηκαν από τους προγόνους μας για την διαρκή υπενθύμιση της ύπαρξη των Θεών .
ΑΓΓ. ΒΛΑΧΟΥ – » Τα Ευαγγέλια ». Κατά Ιωάννη { 1.1 – 1.3 }.
» Εν αρχή ην ο Λόγος...»
MICHELANGELOBUONAROTTI – » Η γέννηση του Αδάμ », { 1510 }.
Ο Θεός σαν να βγαίνει μέσα από το ήμισυ ενός … εγκεφάλου { κόκκινος χιτώνας ] και μεταδίδει [ δια της αφής ] την Πνοή της Δημιουργίας [ Θείος Λόγος ] ,με τον δείκτη της δεξιάς του χείρας στον δείκτη της αριστερής χείρας του πρωτοπλάστου και γήινου Αδάμ [-αντος ]. Εντός του κόκκινου μανδύα ,πέριξ του Δημιουργού ,εμφανίζονται δώδεκα μορφές , εξ αυτών μία γυναικεία και ένα παιδί.
Η αίσθηση της αφής αναπτύσσεται νωρίς στην κύηση [ από τις 8 εβδομάδες ] ,αλλά παρόλο που η αίσθηση της αφής στα νεογνά είναι πλήρως ανεπτυγμένη κατά τη γέννηση,εν τούτοις συνεχίζει να εξελίσσεται καθ ‘όλη την διάρκεια της αναπτύξεώς του.
ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΟΥΣ – » Μικρά φυσικά », { 439 a , 445 a }.
Περί αισθήσεως και αισθητών. Η αφή.
ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΟΥΣ – » Περί Ψυχής ». { Β’} ,{ 421 a }.
O άνθρωπος έχει πολύ οξυμένη την αίσθηση της αφής ‘ διότι ενώ στις άλλες αισθήσεις υστερεί από πολλά ζώα , στην αφή είναι ακριβής με μεγάλη διαφορά από τα υπόλοιπα . Γι’ αυτό είναι και το πιο νοήμον από όλα τα άλλα ζώα.
Η ΔΕΙΣΙ-ΔΑΙΜΟΝΙΑ .
Η δεισιδαιμονία καταπολεμήθηκε από τον Ηράκλειτο , τον Ξενοφάνη, τον Θεόφραστο { Χαρακτήρες } , τον Πλού-ταρχό { περί δεισιδαιμονίας } , που χαρακτήριζε την δεισιδαιμονία ως : << πάθος εκ ψευδούς λόγου γεγεννημένον >>.
H.LIDDELL & R. SCOTT – » Μέγα λεξικόν της Ελληνικής γλώσσης ‘.
Δεισιδαιμονία. { επί καλής και κακής σημασίας }. Ο φόβος των Θεών , θρησκευτικό συναίσθημα.
Επειδή την ευσέβεια [ to ευσεβές ] από όλους τους ανθρώπους εγώ μόνο σε εσάς βρήκα και την αγάπη για τον άλλον [ επιεικές = το πρέπον , το αρμόζον , το δίκαιον ] και όχι ψεύτρα γλώσσα [ ψευδοστομείν = το ομιλείν ψευδώς ]
Ο ΕΠΑΙΝΟΣ ΤΗΣ ΕΥΣΕΒΕΙΑΣ.
ΣΟΦΟΚΛΕΟΥΣ – » Φιλοκτήτης » , { στ. 1440- 44 }.
Ο Ηρακλής παραινεί τον Φιλοκτήτη.. ………Ο έπαινος της ευσεβείας συνοδεύει τους θνητούς και δεν χάνεται είτε ζουν ,είτε πεθαίνουν.
Η αθε’ί’α όμως έχει δύο σημασίες [ διττόν ] : η μία σημασία αντιτίθεται στην θεοσέβεια [ εναντίως τω θείω ] , η άλλη δηλώνει εκείνον ,που αγνοεί καθ’ ολοκληρίαν το θείον [ εξουθενωτικόν του θείου ] .
ΟΙ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ TOY ΦΙΛΟΣΟΦΟΥ ΚΑΙ TOY ΠΟΙΗΤΟΥ.
ΠΛΟΥΤΑΡΧΟΥ – » Πώς δει τον νέον ποιημάτων ακούειν », { 20 C- D }.
Οι φιλόσοφοι χρησιμοποιούν γνωστά και αληθινά παραδείγματα για να νουθετήσουν και να παιδεύσουν [ διδάξουν ]. Οι ποιητές ,αντίθετα , επιδιώκουν το ίδιο αποτέλεσμα πλάθοντας αυτοί υποθέσεις [ πράγματα ] και μύθους.
(Καμπανικός αμφορέας. Γύρω στο 330 – 320 π.Χ. Ανατολικό Βερολίνο, Staatliche Museen).
Ο Ιξίων ανήκει στην ομάδα των Μεγάλων Υβριστών της Ελληνικής Μυθολογίας ,μαζί με τον Τάνταλον , τον Σίσυφον , τον Τιτυόν ,τιςΔαναΐδες κ.α. που τιμωρήθηκαν από την Θεία Δίκη. Ο Ιξίων , ο πρώτος ανθρωποκτόνος ,όχι μόνο δεν εκτίμησε ορθώς την ευεργεσία του Διός , αλλά του το ανταπέδωσε με ευτελή αχαριστία , ασέβεια και προσβολή . Έτσι ,δεμένος σε αεικίνητον πυρώδην τροχόν ,ύπτιος περιστρέφεται με μεγάλη ταχύτητα στον Τάρταρον του Άδη τιμωρημένος ες αεί.
Κ. ΠΑΛΑΜΑ – » Περάσματα και Χαιρετισμοί ». Ο Ιξίων .
Η κατάρα της αχαριστίας. »Και αχάριστος και αναθεματισμένος … πάντα αχάριστος και καταραμένος ».
Tην ύπαρξη του Θείου υποστηρίζουν μόνον οι καθημερινοί άνθρωποι και οι πλείστοι των Δογματικών φιλοσόφων , υποστηρίζοντάς την με τέσσερις τρόπος. Ο τρίτος τρόπος εξ αυτών είναι με βάση τα παράλογα ,που προκύπτουν σε όσους αναιρούν το Θείον , καταλήγοντας έτσι να αναιρούν την ευσέβεια, την οσιότητα , την σοφία , την δικαιοσύνη , την μαντική ή την προφητεία μέσω ονείρων . Ο ίδιος ο Σέξτος επιλέγει ως ορθότερη από όλες τις στάσεις απέναντι στο Θείον , την σκεπτική εποχή και την άρνηση εκφοράς κρίσης για την ύπαρξη ή μη των Θεών , διότι και από τις δύο πλευρές υπάρχουν επιχειρήματα.
ΕΥΣΈΒΕΙΑ ΚΑΙ ΑΥΤΆΡΚΕΙΑ. Η ευσέβεια εξασφαλίζει τα προς το ζην [ =πορισμός , πρόσοδος ] ,όταν συνοδεύεται από την αυτάρκεια [ = το να αρκείται κάποιος σε αυτά που έχει , στα αναγκαία . ΑΝΤΙΘ. πλεονεξία, αισχροκέρδεια }. Aυτάρκεια ~ ολιγάρκεια .
EYΡΙΠΙΔΟΥ – » Φοίνισσαι », { στ. 553 -558 }.
ΑΥΤΑΡΚΕΙΑ ΚΑΙ ΣΩΦΡΟΣΥΝΗ { αρετή του Επιθυμητικού μέρους της ψυχής ]. Η Ιοκάστη μιλάει στον υιόν της Ετεοκλή προσπαθώντας να τον συνετίσει …
ΒΕΡΟΝΕΖΕ [ΠΑΟΛΟ ΚΑΛΙΑΡΙ ] – » Pietà » ,{ 1582 }.
ΝΙΚ. ΒΑΡΔΙΑΜΠΑΣΗ – » Ιστορία μιας λέξης », { Α’ , σελ. 61-62 }.
Σεμνός. Η λέξη παράγεται από το ρήμα σέβομαι { < ρ. *[ σεβ- ], απ’ όπου οι λέξεις : σέβας ,ευσεβής και σεπτός .
ΝΙΚ. ΒΑΡΔΙΑΜΠΑΣΗ – » Ιστορία μιας λέξης », { Ε’ ,σελ. 47-49 }.
Φόβος. Το φοβερό άρμα του Άρη , Θεού του πολέμου , το οδηγούσαν στις μάχες δύο Ηνίοχοι : oι δαίμονες Φόβος και Δείμος
ΜΑΝ. ΑΝΑΓΝΩΣΤΑΚΗ – » Εποχές 3 » .
Η αγάπη είναι ο φόβος…
ΕΠΙΛΟΓΟΣ.
ΤΟ ΔΙΛΗΜΜΑ ΤΟΥ ΕΥΘΥΦΡΩΝΟΣ.
Το ΌΣΙΟΝ ,επειδή είναι ΟΣΙΟΝ , το αγαπούν οι Θεοί ή ,επειδή το αγαπούν οι Θεοί είναι ΟΣΙΟΝ ;
ΕΓΚ.ΛΕΞΙΚΟΝ του ‘ΗΛΙΟΥ’ – » Το Αρχαίον Ελληνικόν Πνεύμα », { σελ. 350}. Κ.Δ.ΓΕΩΡΓΟΥΛΗ – » Ευθύφρων ».
Σε τί συνίσταται το Όσιον και Ανόσιον ,δηλαδή η θρησκευτική ευσέβεια και ασέβεια ; Το όσιον είναι προσφιλές τους θεούς, διότι είναι όσιον, η επειδή είναι προσφιλές στους θεούς γι’ αυτό είναι όσιον;
Η απόδοσις των αρχαίων κειμένων δεν είναι φωτογραφική ,συνεπώς βασίζεται, αλλά δεν ταυτίζεται απόλυτα με αυτή των συγγραφέων .
Τα περισσότερα αρχαία κείμενα ,από όσα χρησιμοποιήθηκαν ,μπορείτε να τα αναζητήσετε στο διαδίκτυο ,όπως στα πολύ χρήσιμα : » greek-language », »google books » ,» wikisource» κ.α.
Το άγνωστο μάλλον για τους πολλούς και μυστηριώδες για τους λίγους » ΕΓΓΥΑ ΠΑΡΑ Δ’ ΑΤΑ » ήταν κι αυτό ένα παράγ-γελμα χαραγμένο -ίσως- στο αέτωμα ή σε κίονα του ναού του Πυθίου Απόλλωνος στους Δελφούς , όπως το »ΓΝΩΘΙ ΣΑΥΤΟΝ ‘‘ και το ‘‘ ΜΗΔΕΝ ΑΓΑΝ» . Στην κορυφή δε του ανακουφιστικού τριγώνου ή στο μέσον της ζωοφόρου δυ-νατόν να υπήρχε και το περίφημο Δελφικόν ‘Ε ‘ { ή ‘Ει’ κατά τον Πλούταρχον }.Το παράγγελμα τούτο ράδιον, κάποιος ,να το προφέρει, χαλεπόν να το κατανοήσει, δυσχερές να το εφαρμόσει. Αλλά »χαλεπά τα καλά » [ παροιμία ] και << της παιδείας ,τας μεν ρίζας είναι πικράς, τον δε καρπόν γλυκύν >> [ Αριστοτέλης ] .
ΔΕΛΦΙΚΑ ΠΑΡΑΓΓΕΛΜΑΤΑ.
Τα Δελφικά Παραγγέλματα ή Πυθίας Γράμματα ή Πυθικά Γράμματα είναι συλλογή από λιτά και ουσιώδη αποφθέγματα λίγων λέξεων , που συμπυκνώνουν ηθικές αρχές και πνευματικούς νόμους σοφίας Τα περισσότερα ήσαν αφιερώματα των Επτά Σοφών της αρχαιότητας .
Εγγύησις . Παροιμιώδης ήταν στην αρχαιότητα η φράση : << εγγύα πάρα δ’ άτα >>, δηλαδή << δίδε εγγύησιν , παρ’ αυτήν όμως είναι η καταστροφή >> .Η φράση είχε με άλλα λόγια την έννοια προτροπής να αποφεύγεται η παροχή εγγυήσεων .
Κ. Π. ΚΑΒΑΦΗ – » Κρυμμένα ποιήματα » .
Η Τράπεζα του Μέλλοντος { 1897 }.
ΝΤΕ ΚΙΡΙΚΟ – » Ο Κόκκινος Πύργος »,{ 1913 }.
ΜΕΡΟΣ Α’.
Γραμματική αναγνώριση – Ετυμολογική ανάλυση.
<< Εγγύα πάρα δ’ άτα >>.
Εγγύα : α }. ρήμα ,προστακτική [ εγγυώ } ή β }. ουσιαστικόν [ εγγύη ή εγγύα ].
πάρα : α }. πρόθεση [ παρά ] ή β }. ρήμα [ πάρεστι < πάρειμι : παρά + ειμί ].
δέ : αντιθετικός σύνδεσμος.
άτα : ουσιαστικόν [ άτα ή άτη ].
ΑΧ.ΤΖΑΡΤΖΑΝΟΥ – » Γραμματική της Αρχαίας Ελληνικής γλώσσης » .
Προστακτική = η έγκλιση του ρήματος η οποία παριστάνει την πράξη ως αξίωση ή εντολή αυτού που ομιλεί ,δηλαδή εκφράζει την δεδηλωμένη απαίτηση . Ειδικότερα σημαίνει : α }. προσταγή ή απαγόρευση β }. προτροπή ή αποτροπή [ ου ] ή παραίνεση . Διαφέρει δε η συμβουλή της παραινέσεως. Η παραίνεση δεν επιδέχεται αντιρρήσεις ,διότι έχει στόχο το αγαθό ,όπως εάν κάποιος παραινεί στην σωφροσύνη . Η συμβουλή επιδέχεται αντιρρήσεις ,διότι είναι άδηλη η έκβαση ενός πράγματος κατόπιν συμβουλής και άδηλον το συμφέρον της πράξεως } γ }. συγκατάθεση ή παραχώρη-ση ε }. δέηση ή παράκληση.
ΗΑΝΑΣΤΡΟΦΗ.
ΑΧ.ΤΖΑΡΤΖΑΝΟΥ – » Συντακτικόν της Αρχαίας Ελληνικής γλώσσης » { σελ. 73 – 74, 76 }.
Προθέσεις .ΑΝΑΣΤΡΟΦΗ.
Η αναστροφή της πρόθεσης παρατηρείται ευρέως σε παλαιότερες μορφές της αρχαίας ελληνικής ,όπως και στην αττική διάλεκτο για μερικές προθέσεις . Κατά την αναστροφή ο τόνος της πρόθεσης αναβιβάζεται από τη λήγουσα στην παραλήγουσα με εξαίρεση τις προθέσεις αντί και αμφί .Στον πεζό λόγο αναστροφή παρατηρείται επί της προθέσεως περί [ πέρι ].Αναστροφή γίνεται και όταν η πρόθεση περικλείει έννοιαν ρήματος π.χ. ένι = ένεστι , πάρα = πάρεστι [ < πάρειμι = είμαι κοντά , φθάνω ,παρευρίσκομαι ,βοηθώ ] , μέτα = μέτεστι , άνα = ανάστηθι. Το γ΄ ενικόν του είμι [ εστί ] τονίζεται στην παραλήγουσα [ έστιν ] : α]. όταν έχει την σημασίαν του υπάρχει β]. όταν έχει την σημασία του είναι δυνατόν ή επιτρέπεται γ]. όταν πριν από αυτό υπάρχει μία από τις λέξεις : τούτ’ [ τούτο ] , άλλ’ [ αλλά ] , ει , και , ουκ.ΣΥΝΤ. : [ παρά + γεν. ] ,[ παρά + δοτ. ] ,[ παρά + αιτ.].
ΑΧ.ΤΖΑΡΤΖΑΝΟΥ – » Συντακτικόν της Αρχαίας Ελληνικής γλώσσης » .
Σύνδεσμοι. Αντιθετικοί. Προτάσεις σχετικές η μία με την άλλη κατά το περιεχόμενον νόημα συνείρονται [συνδέονται] κατά τρεις τρόπους : α] . σχήμα ασύνδετον β]. σύνδεσις κατά παράταξιν β } σύνδεσις κθ’ υπόταξιν . Σύνδεσις προτά–σεων κατά παράταξιν : 1. συμπλεκτικοί 2. αντιθετικοί 3.διαζευκτικοί 4. αιτιολογικοί 5. συμπερασματικοί σύνδεσμοι. Οι αντιθετικοί σύνδεσμοι συνδέουν αντιθετικώς τις προτάσεις . Οι σύνδεσμοι μέν, δέ , μέντοι , μήν δεν τίθενται στην αρχή της προτάσεως. Ο σύνδεσμος δέ συνηθέστατα λαμβάνεται χωρίς να προηγείται αυτού ο μέν . Τότε ο σύνδεσμος δέ είναι : 1. αντιθετικός σύνδεσμος [ = όμως ] 2 . μεταβατικός σύνδεσμος [ σύνδεσμος που συνδέει απλώς κώλον περιόδου ή μία περίοδον με τα προηγούμενα ].
ΤΟ ΑΝΑΝΤΑΠΟΔΟΤΟΝ .
Δ. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΥ – » Μέγα λεξικόν της Ελληνικής γλώσσης ».
Το ανανταπόδοτον ή αναπόδοτον είναι σχήμα λόγου ,το οποίον ανήκει στη βραχυλογία [ έλλειψις ].
ΔΗΜ . ΓΡΗΓΟΡΟΠΟΥΛΟΥ – » Η σύνταξη του Αρχαίου Ελληνικού λόγου », [ σελ. 502-03 }.
Ανανταπόδοτος [ σύνδεσμος ] δέ. – Αντιθετικός [ σύνδεσμος ] δέ. Ο σύνδεσμος δέ συχνά χρησιμοποιείται ,χωρίς να προηγείται ο μέν , διότι δηλώνει αυτός καθ’ εαυτός αντίθεση.
ΜΑΝ. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΙΔΗ – » Νεοελληνική γραμματική ».
Προθέσεις . Ο σύνδεσμος [ δε] απουσιάζει από την Νεοελληνική γραμματική.
ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΥ – » Ανώμαλα ρήματα της Αρχαίας Ελληνικής γλώσσης ».
Εγγυάω-ώ = δίδω ενέχυρον , υπόσχομαι ,αρραβωνίζω . Εγγυώμαι = δίνω εγγύηση υπέρ κάποιου , ευρίσκω εγγυητή , μνηστεύομαι. Παρασύνθετον [ εν + γυίον ] = μέλος του σώματος και ιδίως χέρι. Eγγυητή [ αείποτε επί γυναικός ] = μνηστή ‘ αντίθετον εταίρα.
ΠΑΝ. ΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ – » Λεξικό ρημάτων της Αρχαίας Ελληνικής γλώσσης ».
Εγγυαλίζω { < εγγύαλον : εν + γύαλον } .Εγγυάω- ώ { < εγγύη : εν + γυίον [ μέλος σώματος } .
ΠΑΝ. ΚΟΛΛΙΑ – » Λεξικόν των βασικών ρημάτων της Αρχαίας Ελληνικής γλώσσης ».
Εγγυάω-ώ < εγγύη { = εγγύησις , ενέχυρον } < εν + γυίον [ = μέλος του σώματος , χείρ , στήθος } .
Γ. ΜΠΑΜΠΙΝΙΩΤΗ – » Λεξικό των παραγώγων και συνθέτων της Νέας Ελληνικής ».
Εγγύς : { πιθ. < εγ – [< εν ] + *γύη [ χέρι ] , οπότε το εγγύς θα συνδέεται ετυμολογικά με το εγγύη και ίσως αρχικά σήμαινε » στο χέρι » .
Η ΕΓΓΥΗ
ΙΩ .ΠΑΝΤΑΖΙΔΟΥ – » Λεξικόν Ομηρικόν ».
Eγ-γυαλίζω [ < γύαλον ] = εγχειρίζω ,έπειτα παραδίδω , απονέμω . Εγγυάω { < εγγύη } =δίδω [ κά]τι ως ενέχυρον .Εγγυώμαι =γίνομαι εγγυητής,. Εγγύη { < εν + γυίον } = εγγύησις [ κυρίως διά παραδό-σεως ενεχύρου ,έπειτα δε εν γένει εγγύησις ].
Eγγύη { εξ ου θέματος και το γύαλον ] = α] το τιθέμενον στην χείραν ως ενέχυρον β]. = εγγύησις.
AMΜΩΝΙΟΥ – » Λεξικόν Ομοίων και Διαφόρων λέξεων ».
Eγγυά =αυτός που δίδει . Εγγυάται = αυτός που παίρνει .
ΗΣΥΧΙΟΥ [ του ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΩΣ ] – » Λεξικόν ».
Εγγυαλίζω { εν + γύαλα = κύαλα }= παρέχω ,εγχειρίζω [ δίνω στο χέρι ] , χαρίζομαι. Εγγύη = γάμου καταγραφή σε κατάλογο. Και σημείον [ σημάδι ] της θυτικής [= η τέχνη του ιεροσκόπου ,του μάντεως ] Έγγυον=ασφαλές .Εγγυώ=εκδίδωμι [ δανείζω χρήματα με υποθήκη ,δίνω την θυγατέρα μου σε γάμο ].
ΣΟΥΔΑ ή ΣΟΥ’Ί’ΔΑ – » Λεξικόν ».
Εγγύη = α }. η ασφαλής [ δεν υπόκειται σε πτώση , σε κίνδυνο ] αντιποίησις [ ανταπόδοσις πράξεως ] και σταθηρά [ σταθερά , στέρεη ].Προέρχεται από του γη > γύη > εν+γύη = εγγύη [ μετατροπή του [ν] σε [ γ ] – β }. η περί ή υπέρ τινός αναδοχή [ το αναδέχεσθαι ή αποδέχεσθαι υποχρέωσιν ή ευθύνη ].
Εγγύη = η εμπιστοσύνη με όρον την ασφάλειαν ,και η δόσις χρημάτων, ή γάμου [ αρραβώνος ]. Από δω το εγγυώ , που σημαίνει εκδίδωμι [= δίνω την θυγατέραν μου εις γάμον ] ‘ και το κατεγγυώ [ =αναγκάζω κάποιον να δώσει εγγύησιν ]. Από το γη γίνεται γύα / γύη , και [εν + γύη ] εγγύη η ασφαλής και σταθερή δόσις . Φαίνεται δηλαδή , ότι η γη είναι σταθερότερη από τα άλλα στοιχεία [ πυρ- αήρ -ύδωρ ] . Εγγυώμαι = αυτό που φυλάσσω μέσα στα χέρια μου ‘ Από αυτό και το εγχει–ρίσαι [ εγχειρίζω ] , που σημαίνει το δούναι [ το να δίνεις ] .Κυρίως δε ,ο παρεχόμενος [ αυτός που παραδίδει ] το υποκείμενον [ το υποθηκευμένο , το ενέχυρο ] ανέπαφο [ χωρίς καμμία βλάβη ].
Π. ΤΣΙΛΟΓΙΑΝΝΗ – » Αντίστροφο Λεξικό της Νέας -Αρχαίας Ελληνικής ».
Εγγύηση = εγγύησις ,εγγύη ,
ΔΑΜ. ΣΤΡΟΥΜΠΟΥΛΗ – » Ετυμολογικό λεξικό της Ελληνικής ».
ρ. *[ ΚΥ 4 ] = χωρώ [ δέχομαι , λαμβάνω ].
ΣΩΚΡ. ΤΖΙΒΑΝΟΠΟΥΛΟΥ – » Λεξικόν των Ελληνικών και Ρωμα’ι’κών αρχαιοτήτων ».
Eγγύη : Απαιτήσεις εγγυήσεων ή ασφαλειών γίνονταν πολύ συχνά και στις ιδιωτικές και στις δημόσιες υποθέσεις των Αθηναίων .
Γ. ΠΡΙΝΙΑΝΑΚΗ – » Γλώσσα Ελληνική : Η γλώσσα των Ελλήνων », { σελ. 229-30 ] .
Εγγύηση . » …..διότι ό,τι βρίσκεται εν -γυίη , » εν τη παλάμη » ,εντός της χούφτας μας », είναι εγγυημένον. Για την έννοια της εγγυήσεως , η οποία δηλώνει κάτι το χειροπιαστόν και για του λόγου το αληθές , ας θυμηθούμε την παροιμία << κάλλιο πέντε και στο χέρι … ».
Η ΑΤΗ .
ΙΩ. ΣΤΑΜΑΤΑΚΟΥ – » Λεξικόν της Αρχαίας Ελληνικής γλώσσης ».
ΑΠΟΛΛΩΝΙΟΥ [ ΣΟΦΙΣΤΟΥ ] – » Λεξικόν κατά στοιχείον Ιλιάδος και Οδυσσείας ».
Άτη η σωματοειδής θεά ,» H Άτη ,που όλους τους τυφλώνει » και άτη η βλάβη ,» Ο Ζευς ο υιός του Κρόνου πολύ με ενέπλεξε σε βαρειά συμφορά ».
ΙΩ .ΠΑΝΤΑΖΙΔΟΥ – » Λεξικόν Ομηρικόν ».
Άτη { < αάω } : Α’] άτη [ προσηγορικόν όνομα ]. Β’.} Άτη [ κύριον όνομα ] . Θεμελιώδης σημασία της είναι η αποπλάνηση της συνειδήσεως , η φρενοβλάβεια.
Η ευνομία όμως δίκαια την ύβριν σταματά ,τα φυόμενα άνθη της άτης [ θεία τιμωρία ] αυαίνει [ μαραίνει ].
ΗΡΟΔΟΤΟΥ – » Ιστορίαι ». ΚΛΕΙΩ [ 32 ].
Ο πλούσιος έχει πιο πολλά μέσα να ικανοποιήσει τις επιθυμίες του και περισσότερη δύναμη για να σηκώσει την μεγάλη συμφορά [ άτη] ,που τον βρήκε, ο πτωχός υπερέχει του πλουσίου στα εξής : δεν έχει όμοια δύναμη με εκείνον να βαστάξει την συμφορά [ άτη ] και τις επιθυμίες του.
ΣΟΥΔΑ ή ΣΟΥ’Ί’ΔΑ – » Λεξικόν ».
άτη : βλάβη … άτη είναι ο διάβολος[ ο κατ΄ εξοχήν συκοφάντης ] , ο αντικείμενος [ αυτός που αντιτάσσεται , που αντιτίθεται ].
ΣΚΑΡΛΑΤΟΥ Δ. του ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ – » Λεξικόν της Ελληνικής γλώσσης ».
Άτέων, ουσα,ον { μτχ. του [ άχρ.] Ατέω / Ατάω < άτη } = παράτολμος ,θρασύς, απονενοημένος. Άτη { < αάω } = πρόσκομμα ,εμπόδιον , αμάρτημα, βλάβη ζημία ,συμφορά ] κυρ. η εξ αμαρτιών και ανοησίας ή κατά θείαν παραχώρηση η των τοιούτων συμφορών πρόξενος θεότης [ Ειμαρμένη ].
ΑΝ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗ – » Λεξικόν Κυρίων Ονομάτων » .
Άττη [ κατά τον Ησίοδον ], θυγατέρα της Έριδος , [ κατά τον Όμηρον ] ,θυγατέρα του Διός , θεά της βλάβης και της φθοράς των ανθρώπων , την οποίαν ο Ζεύς γκρέμισε από τον ουρανόν στην γην ,αφού ορκίστηκε ,ότι για τον [υπό]-λοιπον χρόνον δεν θα την αφήσει πλέον να ανεβεί στον ουρανόν.
ΗΣΙΟΔΟΥ – » Θεογονία », { στ. 226-232 }.
Αμέσως μετά η στυγερή [ μισητή ] Έρις γέννησε… και την Δυσνομίαν [Κακονομία] και την Αάτην [ Άτη ], που συνήθως πάνε μαζί ,.. Η κακονομία ,δηλαδή, φέρνει την βλάβη ,την συμφορά ,τον όλεθρο.
Η μεν Άτη ήταν θυγατέρα της Έριδος ή του Διός , και Θεά βλαβερή και ζημιώδης.
ΑΘ. ΣΤΑΓΕΙΡΙΤΟΥ – » Ωγυγία ή Αρχαιολογία » . Η ΜΥΘΟΠΟΙ’Ί’Α { σελ. 208, 211-212 }.
Περί διαιρέσεως των Μύθων. α’. Μερικοί διαιρούν τους Μύθους σε πέντε είδη : Θεολογικούς , Φυσικούς ,Ψυχικούς , Υλικούς και Μικτούς. ζ’}. ΜΙΚΤΟΙ δε , λέγονται όσοι έχουν αναμεμιγμένους δύο μύθους ή έννοιες [ ηθική και αλληγορική ] ,όπως ο μύθος της Άτης.
ΠΑΝ. ΚΥΡΙΑΚΟΠΟΥΛΟΥ – » Το Αρχαίο Ελληνικό Δίκαιον » .{ σελ. 72-73 }.
Άτη είναι η σύγχυση φρενών , η ταραγμένη κατάσταση της ψυχής και η απερίσκεπτη ορμή ,που προέρχεται από πλάνη ,στην οποία συνήθως οδηγείται αυτός που κατέχεται υπό ύβρεως.
J. P. GOWY -» H πτώση του Ικάρου , { 1635-7 }, Museo del Prado [ Madrid ].
α
ΕΓΓΥΑ ΠΑΡΑ Δ’ ΑΤΑ.
Ποίου ρήση ήταν τούτο το Δελφικόν Παράγγελμα ; Του Πυθίου Απόλλωνος ,των ιερειών του Μαντείου των Δελφών , κάποιου εκ των επτά σοφών , κάποιου άλλου μη γνωστού ή κανενός ; Πώς ήταν γραμμένο το απόφθεγμα ; Διότι υπάρχουν διάφοροι τρόποι γραφής, σύμφωνα με τις πηγές :
ΔΗΜ. ΤΣΙΡΟΓΛΟΥ – » Λεξικό αρχαϊστικών φράσεων ».
» Εγγύα , πάρα δ’ άτα ‘‘ = εγγυήσου και κοντά είναι η ζημία ‘ δώσε εγγύηση και θα χάσεις. Άτα = Άτη,.
ΧΑΡ. ΜΠΑΡΑΚΛΗ – » Γνωμικά και παροιμίες ».
268. » ἐγγύῃ , πάρα δ’ άτη » [ θηλ. σε πτώση δοτική της λέξεως εγγύη ] = στην εγγύηση κοντά είναι η συμφορά .
<< ἐγγύῃ πάρα δ’ άτα >> : λένε ότι η άτη και η βλάβη είναι δίπλα [ πάρα , παρίσταται ] στην εγγύηση .
ΚΛΗΜΕΝΤΟΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΩΣ – » Στρωματείς ».
Λόγος Α’. ΙΔ’. Διαδοχή φιλοσόφων στους Έλληνες .
Και το άλλο , το ‘‘εγγυήσου , η τιμωρία είναι κοντά » , ο Κλεομένης στο έργο του ‘ Περί του Ησιόδου ‘, λέγει ότι έχει ειπωθεί πρώτα από τον Όμηρο.
Ν.Γ. ΠΟΛΙΤΟΥ – » Μελέται περί του βίου και της γλώσσης του Ελληνικού Λαού », { σελ. 642-43 }.
» Εγγυητής και πληρωτής » .
ΟΕ.Ε. ΑΤΛΑΣ [ συλλογικό ] – » Απάνθισμα σοφίας ».
» Εγγυήσου και η συμφορά έφτασε ‘ = απόφευγε να γίνεσαι εγγυητής – [ ΘΑΛΗΣ ].
ΓΡ. ΒΕΡΝΑΡΔΑΚΗ – » Λεξικόν Ερμηνευτικόν ».’
ἐγγυάω [ ἐγγύη , πρβ. γυῖον, γύαλον – εγχειρίζω ] , << εγγύη [ Δ.Γ. εγγύα ] , πάρα δ’ άτα >> = υπάρχει εγγύησις , αλλά πλησίον υπάρχει και ζημία .
ΟΜΗΡΟΥ – » Οδύσσεια », { θ’, στ. 350-1 }.
Ο Ήφαιστος συνομιλεί με τον Ποσειδώνα. << Άθλιες βεβαίως είναι των αθλίων τουλάχιστον ανθρώπων και οι εγγυήσεις , ώστε να αναδέχεται κάποιος αυτές υπέρ αυτών [ των δανειστών ] ,όπως εδώ ο Ποσειδών υπέρ του Άρεως << εγγυά μεν ο διδούς , εγγυάται δε ο λαμβάνων >>.
ΓΡ. ΒΕΡΝΑΡΔΑΚΗ – » Λεξικόν Ερμηνευτικόν ».
Άτη / { Δωρ. } άτα / [ Αιολ. } αυάτα { το άτη λοιπόν εκ του αάτη = αFάτη , εκ του αάω }.
Β’. ΜΕΡΟΣ.
Εγγύα πάρα δ’ άτη .
Αντίστοιχη παροιμία στα Λατινικά δεν υπάρχει .Συνεπώς όλες οι μεταφράσεις είναι κατά προσέγγιση.
A]. a pledge comes from folly [ μια υπόσχεση προέρχεται από την ανοησία ] = pignus ab stultitia [;]
B ]. Surety brings ruin [ Η σιγουριά φέρνει την καταστροφή ] = Plegius pemiciem [ ; ].
H. STEPHANUS – » Θησαυρός της Ελληνικής γλώσσης ».
Άτη : Noxa ,Damnum ,Clades . Δελφικό γράμμα ήταν το » Εγγύα , πάρα δ’ άτα».
Σπονδή { < σπένδω } = 1 } προσφορά ποτού, όπως το χοή { <χέω } , δηλ. οίνον που έχυναν πριν πιούν οι αρχαίοι Έλληνες προς τιμήν των Θεών. Λατ. libatio { < libo = χέω, λείβω ] 2 } οι σπονδές [ σπονδαί ] ήσαν επίσημη συνθήκη ή εκεχειρία . Διαφέρουν οι σπονδές από την ειρήνη.
ΝΙΚ. ΒΑΡΔΙΑΜΠΑΣΗ – » Ιστορία μιας λέξης », { Γ’ }, [ σελ. 69 ].
Σπονδή και Χοή.
Γ. ΜΕΡΟΣ .
Νυκτερινή μυητική περιπλάνηση στον μαγικόν κόσμον των πηγών.
ΠΛΑΤΩΝΟΣ – » Χαρμίδης » , { 164 e – 165 a }.
O Kριτίας ισχυρίζεται ,ότι πρώτο απόφθεγμα ήταν το » γνώθι σαυτόν » ,που ήταν χαιρετισμός του Θεού Απόλλωνος προς τους εισερχομένους στον ναό του και όχι συμβουλή . Κάποιοι όμως το εξέλαβαν λάθος και αφιέρωσαν τα μεταγενέστερα » μηδέν άγαν » και » Εγγύη πάρα δ’ άτη » ως συμβουλές .
ΠΛΑΤΩΝΟΣ – » Χαρμίδης », { 165 a }.
»εγγύα, παρὰ δ’ άτα’‘
ΠΛΟΥΤΑΡΧΟΥ – » Των Επτά Σοφών Συμπόσιον », { 164 b – c }.
Ο Χερσίας είπε χαμογελώντας: « τί θέλει να πει αυτό που άφησε πολλούς ανύπαντρους, πολλούς δύσπιστους και μερικούς άφωνους : εννοώ το » Δώσε εγγύηση… και η συμφορά είναι δίπλα » .
ΠΛΟΥΤΑΡΧΟΥ – » Των Επτά Σοφών Συμπόσιον », { 164 b – c }.
…και το άλλο ,που έχει κάνει πολλούς αγάμους ,πολλούς απίστους και μερικούς να μένουν άφωνοι , το » δώσε πίστη και θα σε βρούνε συμφορές ».
Το δε απόφθεγμα » Κοντά στην εγγύηση υπάρχει η συμφορά [ άτη ] » μερικοί νόμισαν , ότι απαγορεύει τον γάμο.
ΚΛΑΣΣΙΚΑ ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΗΜΕΝΑ – » Δάμων και Φιντίας ».
Η εγγύηση των πιστών φίλων.
ΣΑΡ. ΚΑΡΓΑΚΟΥ – » Ιστορία της Αρχαίας Σπάρτης », { σελ. 306 }.
Αυτό που εννοεί ο Χίλων είναι σαφές . Θίγει ένα τεράστιο πρόβλημα που ταλάνισε ολόκληρο τον βίον των ανθρώπων της αρχαιότητας : την καταστροφή ένεκα χρεών της μικρής ιδιοκτησίας και την γιγάντωση της τοκογλυφίας.
ΠΛΑΤΩΝΟΣ – » Νόμοι », [ ΙΒ’, 953 e – 954 a ].
Την εγγύηση ,που εγγυάται κάποιος , να μην την εγγυάται απερίφραστα.
ΠΙΤΤΑΚΟΣ Ο ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ. : << Εγγύη , παρά δ΄ άτη >>. » Των επτά σοφών υποθήκαι » : << Εγγύην φεύγε >>.
ΣΚΕΠΤΙΚΙΣΜΟΣ.
Στην φιλοσοφία είναι η έκφραση της αμφιβολίας όσον αφορά την δυνατότητα προσεγγίσεως της αντικειμενικής αλήθειας , που αναγορεύεται σε αρχή. Επειδή για κάθε πράγμα υπάρχουν τουλάχιστον δύο γνώμες [ καταφατική – αποφατική ] ,που η μία να αποκλείει την άλλη ,ουσιαστικά οι γνώσεις μας για τα πράγματα είναι ασταθείς και αβέβαιες. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα την αδιαφορία , την αταραξία , την απάθεια .
Έπειτα και των Επτά Σοφών τα παραγγέλματα » σκεπτικά ‘‘ είναι. Το »Εγγύα , πάρα δ’ άτα» [ = Γίνε εγγυητής και το κακό δεν αργεί ] . Oι Σκεπτικοί φιλόσοφοι ονομάστηκαν έτσι. επειδή πάντα σκέφτονταν και ποτέ δεν εύρισκαν [ διότι κατέληγαν σε απορία ] »
Η έννοια του γνωμικού τούτου φαίνεται εκ πρώτης όψεως σκοτεινή. Mία παροιμιώδης έκφραση στην Γορτυνία λέει « αν δεν χρωστάς εγγυήσου ,κι ̓ αν δεν έχεις δουλειά έμπα μάρτυρας »
ΜΟΝΗ ΦΙΛΑΝΘΡΩΠΗΝΩΝ { Νησί των Ιωαννίνων }.
Τοιχογραφία στον εξωνάρθηκα της Ι. Μονής του Αγ. Νικολάου Φιλανθρωπηνών [ ή του Σπανού ] με τους Αρχαίους Έλληνες Σοφούς .Τελευταίος στην χορείαν των Αρχαίων Σοφών ο Χίλων ο Λακεδαιμόνιος. Η επιγραφή λέει : << Έλλην Ο Χίλων Λακεδαιμόνιος >>, { 16ος αι. μ. Χ }.
ΑΝΑΚΕΦΑΛΑΙΩΣΙΣ.
Τα γνωμικά αυτά » Γνώθι σαυτόν » , »Μηδέν άγαν » , »Εγγύα πάρα δ’ άτα αποτελούν έναν ανεκτίμητο θησαυρό, ένα βάλσαμο για τις πεπαιδευμένες ψυχές ,τον οποίον όμως κανείς δεν μπορεί να κλέψει.
1. » Γνώθι σαυτόν » , » Γνώρισε τον εαυτόν σου » ,δηλαδή γνωρίζουμε τον εαυτόν μας ,όταν αποκτάμε παιδεία και γινόμαστε φρόνιμοι [ λογικοί ]. Ουσιαστικώς πρόκειται για μία Προτροπή .
2. »Μηδέν άγαν » , » Τίποτε το υπερβολικό », δηλαδή να τηρούμε το ορθόν μέτρον για όλα τα πράγματα και να μην παίρνουμε αμετάκλητες αποφάσεις για τα ανθρώπινα πράγματα ,διότι το μέλλον μπορεί να μας διαψεύσει .Ουσιαστικώς πρόκειται για μία Αποτροπή.
3. » Εγγύα πάρα δ’ άτα », » κοντά στην εγγύηση υπάρχει η συμφορά » . Ουσιαστικώς πρόκειται για δύο : Προτροπή και Αποτροπή [ ή Προτροπή προς αποτροπή ] , Το γνωμικόν αυτό έχει δύο ερμηνείες :
a}.Το απόφθεγμα απαγορεύει τον γάμο [ δηλ. » νυμφεύθηκες , χάθηκες »} ,καθότι εγγύηση ονομάζεται και η συμφωνία γάμου. Όμως είναι ανάξιο για τον Χίλωνα ,το να προτρέπει αυτό το αφύσικον πράγμα ,διότι κάτι τέτοιο θα ήταν απαγορευτικό για την διατήρηση και την συνέχιση της ζωής.
b}. Το απόφθεγμα απαγορεύει τις εγγυήσεις ,που δίνονταν για την σύναψη συμβολαίων και άλλες χρηματικές συναλλαγές { δηλ. » Εγγυήθηκες , χάθηκες »}. Όμως και αυτό ξεφεύγει από το πνεύμα του Χίλωνος , διότι είναι αντικοινωνικό όταν είναι σε ανάγκη ή κινδυνεύει ένας φίλος να μην έρχεται αρωγός ο άλλος φίλος .
Άρα , ο απόφθεγμα αυτό προφανώς δεν αναφέρεται σε γάμο αλλά ,είχε ως σκοπό μάλλον να περιορίσει παρά να απαγορεύσει τις απόλυτες εγγυήσεις και διαβεβαιώσεις { » το κατατεταμένως εγγυάσθαι τε και διορίζεσθαι » } , την προθυμία στις εγγυήσεις και τις ανέκκλητες αποφάσεις για τα ανθρώπινα. Εάν προστεθεί δε ,το ότι »το μέλλον είναι αβέβαιον’‘ ή το » πολλές φορές τα [ βέβαια ] σχέδια του ανθρώπου τα βλέπει ο Θεός και γελά» ,τότε συμπεραίνεται ,ότι οι κάθε είδους εγγυήσεις είναι επισφαλείς και συχνάκις μη προβλέψιμες .
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ :
ΑΓΟΡΑΖΕΤΕ ΒΙΒΛΊΑ , ΕΛΕΓΧΕΤΕ ΤΙΣ ΠΗΓΕΣ..
Η απόδοσις των αρχαίων κειμένων δεν είναι φωτογραφική ,συνεπώς βασίζεται, αλλά δεν ταυτίζεται απόλυτα με αυτή των συγγραφέων .
Τα περισσότερα αρχαία κείμενα ,από όσα χρησιμοποιήθηκαν ,μπορείτε να τα αναζητήσετε στο διαδίκτυο ,όπως στα πολύ χρήσιμα : »anemi »,» greek-language », »google books » ,» wikisource» κ.α.
Το πασίγνωστο ρητό ‘‘ΜΗΔΕΝ ΑΓΑΝ » ήταν ένα παράγγελμα χαραγμένο στο αέτωμα ή σε κίονα του Ναού του Πυθίου Απόλλωνος στους Δελφούς ,όπως επίσης το »ΓΝΩΘΙ ΣΑΥΤΟΝ‘‘ και το » ΕΓΓΥΑ ΠΑΡΑ Δ’ ΑΤΑ.».Στην κορυφή δε του τυμ-πάνου [ αετώματος ] δυνατόν να υπήρχε και το περίφημο Δελφικόν »Ε ‘‘ { ή ‘Ει’ κατά τον Πλούταρχον }.Το παράγγελ-μα τούτο ράδιον κάποιος να το προφέρει, χαλεπόν να το κατανοήσει, δυσχερές να το εφαρμόσει. Αλλά » χαλεπά τα καλά » [παροιμία ] και << της παιδείας ,τας μεν ρίζας είναι πικράς, τον δε καρπόν γλυκύν , έφη >> [ Αριστοτέλης ] .
Τα Δελφικά Παραγγέλματα ή Πυθίας Γράμματα ή Πυθικά Γράμματα είναι συλλογή από λιτά και ουσιώδη αποφθέγματα λίγων λέξεων , που συμπυκνώνουν ηθικές αρχές και πνευματικούς νόμους σοφίας Τα περισσότερα ήταν αφιερώματα των αρχαίων Επτά Σοφών στο Μαντείον των Δελφών.
Υπερβολή είναι η υπέρβαση κάποιου ορίου ή ποσού ,όπως και η μεγαλοποίηση των πραγμάτων που μπορεί να φτάσει μέχρι τα άκρα. H υπερβολή είναι μεγάλο ελάττωμα ,διότι αλλάζει τα μέτρα των πραγμάτων και των εννοιών [ μεγαλοποιεί και αλλοιώνει ] κάνει τον λόγο μας προσποιητό και το περιεχόμενο της σκέψης κενό.
ΜΙΧ. ΠΕΡΑΝΘΗ – » Μεγάλη Ελληνική Ποιητική Ανθολογία » [ Α’ ].
Κ. ΠΑΛΑΜΑ – » Ο Δωδεκάλογος του γύφτου », { …} .Ο Προφήτης.
Τον καιρό της σήψης , της παρακμής και της κατάρρευσης ο λαός << θα έχει για Προφήτες τους νάνους και αρλεκίνους , θα έχει για Σοφούς και Κριτές τους τροπαιούχους του άδειου λόγου , θα έχει για Αφέντες -Κυβερνήτες τους ευνούχους >>.
G. ARCIMBOLDO – » Vertumnus » [ 1590 ].
Ο Ρωμαίος αυτοκράτορας Ροδόλφος Β’ ως Vertumnus { Βερτούμνος ,Θεός των μεταμορφώσεων και των εποχών } . Στο πορτραίτο απεικονίζονται διάφορα φρούτα, λαχανικά, λουλούδια και φυτά κατάλληλα τοποθετημένα ώστε να σχηματίζουν το πρόσωπο του αυτοκράτορα. Μανιερισμός. που φτάνει μέχρι και τον υπερρεαλισμό.
ΜΕΡΟΣ Α’.
Γραμματική αναγνώριση – Ετυμολογική ανάλυση.
»Μηδέν άγαν ‘ .
Μηδέν: Ουδ. της αορίστου και ειδικότερα της επιμεριστικής αντωνυμίας μηδείς ,μηδεμία, μηδέν.
ΔΗΜ. ΓΡΗΓΟΡΟΠΟΥΛΟΥ – » Η σύνταξη του Αρχαίου Ελληνικού Λόγου » { σελ. 301-2 }.
Οι αόριστες επιμεριστικές αντωνυμίες δηλώνουν επιμερισμό και αντιδιαστέλλουν το μέρος προς το όλον ή αντιστρόφως .
ΑΧ.ΤΖΑΡΤΖΑΝΟΥ – » Συντακτικόν της Αρχαίας Ελληνικής γλώσσης » { σελ. 39 }.
Οι αόριστες αντωνυμίες. Στις αποφατικές [ ή αρνητικές } προτάσεις αντί της αορίστου αντωνυμίας τίς τοποθετείται κανονικά η αντίστοιχή της αντωνυμία ουδείς { εάν είναι πρότασις κρίσεως } ή μηδείς { εάνείναι πρότασις επιθυμίας }.
Σύμφωνα με τα παραπάνω ,το »Μηδέν άγαν » δυνατόν να ερμηνευθεί ως εξής :
» Ο Θεός Απόλλων επιθυμεί από εμάς, μήτε ένα απ’ όλα τα πράγματα του βίου μας να μην υπερβαίνει [=άγαν] το ορθόν μέτρον ».
Αόριστες αντωνυμίες . Δεν αναφέρονται στη Νεοελληνική γραμματική η αόριστη επιμεριστική αντωνυμία ουδείς-ουδεμία -ουδέν και μηδείς-μηδεμία -μηδέν . Έχουν αντικατασταθεί με το κανείς [ κανένας ] ,καμιά [ < καμία < καμμία [ =καν + μία ] ,κανένα. Σύγχυση προξενεί το γεγονός της αφαιρέσεως του ενός [ μ ] από το ‘καμμία’ σαν περιττό. Και όμως το διπλό [ μ ] είναι αναγκαίου .Διότι το δεύτερο [ μ ] προκύπτει από την αλλαγή του [ ν ] σε [ μ ] για λόγους ευφωνίας .Συνεπώς , καν+μία —.> [ ν—> μ ] = καμμία. Σύγχυση επίσης προξενεί και η επαμφοτερίζουσα σημασία του ‘κανείς‘ ,πότε ως ‘κανένας [ ούτε ένας ] και πότε ως ‘κάποιος‘.
Αόριστες αντωνυμίες : H αόριστη αντωνυμία quis και qui [= τις ] .Eπιρρήματα : nimis {= πάρα πολύ ].
ΕΥΣΤΡ. ΤΣΑΚΑΛΩΤΟΥ – » Λεξικό Λατινο-Ελληνικόν ».
Ne [ επίρρημα και σύνδεσμος ] = μη ,όπως μη , ίνα μη , ως μη . Qui ,quae ,quod [ αόρ. αντ.] =ός , όστις ,οποίος . Quis [ ή quii ] – quae [ ή qua ] – quid [ και quod = [ αόρ. αντ.] =τίς ,τί. Ne quid = μή τί ή όπως μή τί.
ΣΤΕΦ. ΚΟΥΜΑΝΟΥΔΗ – » Λεξικόν Λατινο-ελληνικόν ».
Nimis = άγαν.
H. STEPHANUS – » Θησαυρός της Ελληνικής γλώσσης ».
H. LIDDEL & R. SCOTT – » Λεξικόν της Ελληνικής γλώσσης ».
Άγαν [ επιρρ.] = λίαν ,πολύ ,πάρα πολύ . Το λίην [ λίαν ] είναι συνήθως το αντίστοιχον του άγαν , σφόδρα βεβαιωτικόν , όπως το Λατ. prorsus = βεβαιότατα .Η επί κακού σημασία επίσης πάρα πολύ ,όπως η του Λατ. nimis ,απαντά μόνον σε κάποιες ιδιαίτερες φράσεις ,όπως το περίφημον » μηδέν άγαν » = » ne quid nimis ».
Μηδείς [ μηδέ + εις ] , μηδεμία [ μηδέ + μία , μήτε μία ] , μηδέν [ μηδέ + εν ] .
ΙΩ. ΣΤΑΜΑΤΑΚΟΥ – » Λεξικόν της Αρχαίας Ελληνικής γλώσσης ».
Άγαν = πολύ, λίαν, πάρα πολύ .Άγαν στην Δωρική διάλεκτο , λίαν [ λίην ] στην Αττική. Λατ.[ Prorsus =πάνυ ,εντελώς ] // [ με κακή σημασία ] πολύ, υπερβολικά πολύ ,πάρα πολύ [ Λατ. nimis] .’‘Mηδέν άγαν »= » Ne quid nimis ». .
ΣΚΑΡΛ. Δ. ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ – » Λεξικόν της Ελληνικής γλώσσης ».
Άγαν { < άγω } .Άλλος τύπος του λίην [ λίαν ] . » Μηδέν άγαν » [ Χίλων ] = »Μηδέν υπέρ το μέτρον » ‘ επίσης απαντά και στον Θέογνιν.
ΠΑΠΥΡΟΥ – »Λεξικό της Ελληνικής γλώσσας ».
Άγη [ ή άγα ] < άγαμαι .
ΔΑΜ. ΣΤΡΟΥΜΠΟΥΛΗ – » Ετυμολογικό λεξικό της Ελληνικής ».
Άγαν = λίαν .
Εάν προστεθεί στο φωνήεν ‘ Α’ το κλειστό φθογγοσύμφωνο ‘Χ‘ , τότε γίνεται η ρίζα *[ ΑΧ- ] { ή ‘ΑΓ- ‘ ή ‘ΑΚ-‘ ,σύμφωνα με την εναλλαγή των ουρανικολήκτων κ,γ,χ } ,που εκφράζει το συναίσθημα του πόνου ,της θλίψεως ,της λύπης ,της αγωνίας { ακόμη και σήμερα εκφράζουμε τα ίδια συναισθήματα μονολεκτικά, αυθόρμητα και χωρίς ιδιαίτερη σκέψη ή γνώσεις, με αυτό το ίδιο ‘ αχ ‘ } ,αλλά και τον θαυμασμό ,βασικό προϊόν του φόβου [ φοβούμαι-φέβομαι-σέβομαι ] ,ο οποίος σεβασμός γέννησε με τον καιρό δύο αντικρουόμενα συναισθήματα : τη χαρά και τον φθόνο. Έτσι η ρίζα *[ ΑΧ- ] θα μπορούσε ορθώς να ονομαστεί και ρίζα του συναισθήματος.
ΘΕΟΛ. ΒΟΝΣΤΑΝΤΖΟΓΛΟΥ – » Αντιλεξικόν ή Ονομαστικόν της Ελληνικής γλώσσης ».
Το γνωμικό » μηδέν άγαν [ ενν. ποίει ] » σημαίνει : » [ μην κάνεις ] τίποτε το υπερβολικό » . Παραινεί ,δηλαδή ,στην αποφυγή της υπερβολής σε κάθε μας εκδήλωση, επειδή αυτή [ η υπερβολή ] συνήθως αποβαίνει καταστροφική. Αποδίδεται στον Χίλωνα τον Λακεδαιμόνιον.
Η ΑΓΑΠΗ.
Το ουσιαστικόν ‘αγάπη ‘ είναι πλασμένο από τους [ Ο’ ] της Αλεξανδρείας , βασισμένο εμφανώς στο αρχαίο ρήμα αγαπάζω, αγαπάω , αλλά με » διευρυμένη » έως και αλλοιωμένη σημασία στα πλαίσια πλέον της χριστιανικής ηθικής.
Σ. ΔΩΡΙΚΟΥ / Κ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΑΚΗ – » Το δίγαμμα [ F ] ».
Αγαπάζω, αγαπάζομαι [ =χαιρετίζω ] = αγαπάω [ ουχί εκ του αγάπη,τουναντίον τούτο εκ του αγαπώ ] : 1. στέργω ,ευχαριστούμαι 2. φιλοφρόνως υποδέχομαι.
ΠΑΝ. ΔΙΑΜΑΝΤΑΚΟΥ – » Λεξικόν απάντων των ρημάτων εις τους Αττικούς πεζολόγους ».
Αγαπάω-ω : το ρήμα απαντά κατά πρώτον εις Όμηρον .!
H. LIDDEL & R. SCOTT – » Λεξικόν της Ελληνικής γλώσσης ».
Αγαπάω ,Αγάπη.Το όνομα [ αγάπη ] απαντά πρώτον στους ‘Ο , [ Οι 72 Ιουδαίοι δίγλωσσοι λόγιοι από την Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου ,που μετέφρασαν την Παλαιά διαθήκη στην ελληνική ] και στους ιερούς συγγραφείς ,αν και τα αγαπάζω , αγαπάω και τα εξ αυτών παράγωγα είναι συχνά στους δόκιμους συγγραφείς.
ΙΩ. ΣΤΑΜΑΤΑΚΟΥ – » Λεξικόν της Αρχαίας Ελληνικής γλώσσης ».
Αγαπάζω = [ Ομηρ. ] = υποδέχομαι τινά ,περιποιούμαι τινά // χαιρετίζω κάποιον . Αγαπάω- ώ [ άγ- ] είμαι ευχαριστημένος με τινά , αγαπώ μετά τρυφερότητος 2. [ επί πραγμ. ] είμαι πολύ ευχαριστημένος ,ικανοποιημένος με κάτι. .
ΠΑΝ. ΚΟΛΛΙΑ – » Λεξικόν των βασικών ρημάτων της Αρχαίας Ελληνικής ».
Γ. ΜΠΑΜΠΙΝΙΩΤΗ – » Ετυμολογικό λεξικό της νέας ελληνικής γλώσσας ».
Αγάπη < αρχ. αγαπώ . Αγαπώ [ ελληνιστική σημασία [ σε Π.Δ. και Κ.Δ. ].
ΝΙΚ. ΖΑΧΑΡΙΑΔΗ – » Λεξικό του Κωνσταντινουπολίτικου γλωσσικού ιδιώματος ».
Αγαπίζω = συμφιλιώνω , συμφιλιώνομαι .
ΝΙΚ. ΒΑΡΔΙΑΜΠΑΣΗ – » Ιστορία μιας λέξης [ Γ’ ] » ,[ σελ. 312 ].
»Aγάπα τον πλησίον σου ».
ΑΓΑΠΗ – ΜΙΣΟΣ .
ΑΓΑΜΑΙ : η ρευστότητα ,το ευμετάβλητον και το πέρασμα στο αντίθετον .Από τον θαυμασμό στην οργή και από την αγάπη [ φιλική διάθεση ] στο μίσος [ εχθρική διάθεση ,απέχθεια ].
Κάποιος φιλόσοφος εισήγαγε τη φιλία [ ένωσις ] και το νείκος [ έριδα ,χωρισμός ],που η μία είναι αιτία των καλών και η άλλη των κακών. Διότι η μεν φιλία είναι αιτία των αγαθών ,το δε νείκος αιτία των κακών.
» ΜΗΔΕΝ ΑΓΑΝ ».
Ποίου ρήση ήταν τούτο το Δελφικόν Παράγγελμα ; Του Πυθίου Απόλλωνος ,των ιερειών του Μαντείου των Δελφών , κάποιου εκ των επτά σοφών , κάποιου άλλου μη γνωστού ή κανενός ;
»Μηδέν άγαν [ σπεύδειν ] »= »Ποτέ πολύ [ μη βιάζεσαι ] ».
ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΟΥΣ – » Ρητορική », { Β’}, [ 1389 b }.
12. Τα ήθη των νέων .Χαρακτηριστικόν των νέων ,που εκ φύσεως »βράζει το αίμα τους », είναι η κυριαρχία του συναισθήματος και οι υπερβολές [ το άγαν ].Και όταν σφάλλουν ,τα σφάλματά τους είναι μεγάλα και σφοδρά παρά το αξίωμα του Χίλωνος [ = μηδέν άγαν =μακριά από τις υπερβολές ]
ΙΩ. ΣΤΑΜΑΤΑΚΟΥ – » Λεξικόν της Αρχαίας Ελληνικής γλώσσης ».
»Μηδέν άγαν».Το απόφθεγμα << Τίποτε το υπερβολικό>> μας παραγγέλλει να τηρούμε το ορθό μέτρο σε όλα τα πράγματα και να μην προβαίνουμε σε τελεσίδικες αποφάσεις [ πόσω μάλλον μετά όρκου ] για τα ανθρώπινα πράγματα, όπως έκαναν οι Επιδάμνιοι.
Από την αποικία των Κερκυραίων ΕΠΙΔΑΜΝΟΝ [ σημερινό Δυρράχιον ] ξεκίνησε ο καταστροφικός εμφύλιος Πελοποννησιακός πόλεμος .
ΠΑΥΣΑΝΙΟΥ – » Φωκικά » , { 24.1 }.
Στον πρόναο στους Δελφούς είναι γραμμένα » ρητά ωφέλιμα δια τον βίον των ανθρώπων », όπως τα αποφθέγματα » Γνώθι σαυτόν» και »Μηδέν άγαν‘‘.
Υποδήλωναν , μερικοί , τις πράξεις με λέξεις, όπως στα Δελφικά παραγγέλματα : » Μηδέν άγαν » και » Γνώθι σαυτόν ».
ΣΤΕΦ. ΚΑΡΑΘΕΟΔΩΡΗ – » Περί του εν Δελφοίς ΕΙ », [ 2 ] ,{ σελ. 5 }.
Το Δελφικόν [ ΕΙ ] στον Πύθιον ναόν [ του Απόλλωνος ], το »ΓΝΩΘΙ ΣΑΥΤΟΝ » ,και το »ΜΗΔΕΝ ΑΓΑΝ » ο Πλούταρχος μόνος ,από όλους όσους εγώ γνωρίζω , διεφύλαξε .
‘‘Μηδέν άγαν » : Γνωμικόν αναγραφόμενο στον ναόν του Απόλλωνος στους Δελφούς , αποδιδόμενο στον Χίλωνα τον Λακεδαιμόνιον .Σημαίνει ,ότι πρέπει πάντοτε να αποφεύγουμε την υπερβολή , σε κάθε εκδήλωση ή ενέργεια. Το γνωμικόν ήταν παραπλήσιον προς την μεσότητα του Αριστοτέλους που κείτεται μεταξύ υπερβολής και ελλέιψεως ,τις οποίες χαρακτηρίζει ως μειονεκτήματα ,ενώ θεωρεί αρετή την μεσότητα .
FR. BORROMINI – » Ναός Αγίου Καρόλου στις τέσσερις κρήνες » , { 1638-41 }, Ρώμη .
Το υπερβολικό μαζί με το φανταχτερό με καμπύλες μορφές και άφθονο γλυπτό διάκοσμο.
γ
ΥΠΕΡ – YBΡΙΣ.
Σ. ΔΩΡΙΚΟΥ / Κ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΑΚΗ – » Το δίγαμμα [ F ] ».
Ο Θεός έδωσε δύναμη [ εξουσία ] σ’ αυτά που κρατάνε το μέσον [ μέτρον ],όμως τ’ άλλα μ’ αλλιώτικο μάτι τα θεωρεί. Η ύβρις [ αδικία ] είναι γνήσιον τέκνο της δυσσεβίας κι απ ‘ τον φρόνιμο νου γεννιέται ο όλβος [ ευτυχία ] που όλοι αγαπούν και είναι πολυπόθητος .
Γ. Χ. ΠΡΙΝΙΑΝΑΚΗ – » Γλώσσα Ελληνική : Η γλώσσα των γλωσσών», { σελ. }.
Η ύβρις ως έπαρσις . Η κορύσσουσα Έρις.
ΝΙΚ. ΒΑΡΔΙΑΜΠΑΣΗ – » Ιστορία μιας λέξης [ Β’ ] » ,[ σελ. 83-84 ].
Βρισιά [ < υβρισία < ύβρισα [ αόρ. ] < υβρίζω ]. Υβρίζω < ύβρις [ < υπέρ ] = αυθάδης βία που πηγάζει από την αίσθηση υπερβολικής και αλαζονείας , η θρασεία και ακόλαστη προσβολή.
ΟΙ ΑΡΕΤΕΣ ΤΗΣ ΨΥΧΗΣ.
ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΟΥΣ – » Ηθικά Νικομάχεια », { 1103 a }.
ΑΡΕΤΕΣ [ Διανοητικές και Ηθικές ] .
Δύο είναι τα είδη της αρετής : η διανοητική και η ηθική. Η διανοητική [ αρετή ] οφείλει την γένεση και την ανάπτυξή της περισσότερο στην διδασκαλίαν, ενώ η ηθική [ αρετή ] αποκτάται με το έθος, που λίγο διαφέρει από το ήθος. Καμμία από τις ηθικές αρετές δεν είναι έμφυτη !
ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΟΥΣ – » Ηθικά Νικομάχεια », { 1105 b }.
ΨΥΧΗ : Πάθη , Δυνάμεις , Έξεις .
Οι αρετές δεν είναι ούτε δυνάμεις ούτε πάθη ,αλλά έξεις [ ψυχικές διαθέσεις ].
ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΟΥΣ – » Περί αρετών και κακιών »,{ 1249 b }.
ΤΟ ΤΡΙΜΕΡΕΣ ΤΗΣ ΨΥΧΗΣ. { ΛΟΓΙΣΤΙΚΟΝ – ΘΥΜΟΕΙΔΕΣ – ΕΠΙΘΥΜΗΤΙΚΟΝ } .
Ποσότητα ,άρα μέτρον και μέσον έχουν μόνον οι Ηθικές αρετές [ ΘΥΜΟΕΙΔΕΣ – ΕΠΙΘΥΜΗΤΙΚΟΝ ]. Αυτές ιδιάζουν στο άλογον μέρος της ψυχής ,που κατέχει μόνον το ένστικτο. . Οι διανοητικές αρετές [ ΛΟΓΙΣΤΙΚΟΝ ] έχουν μόνον ποιότητα [ δεν επιδέχονται ποσοτική μέτρηση ] και έχουν ως έργον τους την αλήθεια.
Οι ΑΡΕΤΕΣ [ =μεσότητες ] και οι ΚΑΚΙΕΣ [= έλλειψη και υπερβολή ] της ΨΥΧΗΣ..
ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΟΥΣ – » Ηθικά Νικομάχεια », { 1106 b }.
ΜΕΣΟΤΗΣ { Αρετή } και ΑΚΡΑ { Κακίες } .
ΜΗΔΕΝ ΑΓΑΝ – ΜΗΔΕΝ ΟΛΙΓΟΝ .
Και το πολύ [ άγαν , λίαν , πάνυ } και το ολίγον [ λίγο ] είναι πέραν του μέτρου ,συνεπώς κακίες. Παρότι αμφότερα είναι κακίες ,εν τούτοις το »άγαν » ,το ένα άκρον [= υπερβολή ], είναι περισσότερον επιβλαβές από το »ολίγον » ,το άλλο άκρον [ =έλλειψη ] ,που είναι λιγότερο ζημιογόνον .Το ‘ πολύ ‘ και το ‘ λίγο’ στα πάθη και στις πράξεις είναι ποσοτικά επιρρήματα ,συνεπώς μετρήσιμα μεγέθη, που είναι δυνατόν να υπολογίζονται .
ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΟΥΣ – » Ηθικά Νικομάχεια »,{ 1109 b }.
ΕΛΛΕΙΨΙΣ – ΜΕΣΟΝ – ΥΠΕΡΒΟΛΗ.
ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΟΥΣ – » Ηθικά Νικομάχεια »,{ 1109 b }.
O ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΜΕΣΟΥ [ ΚΕΝΤΡΟΥ ] ΤΟΥ ΚΥΚΛΟΥ .
ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΟΥΣ – » Ηθικά Νικομάχεια »,{ 1109 b }.
METΑΞΥ ΔΥΟ ΚΑΚΙΩΝ , Η ΜΗ ΧΕΙΡΩΝ ΒΕΛΤΙΣΤΗ .
ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΟΥΣ – » Ηθικά Νικομάχεια »,{ 1109 b }.
Η ΑΠΟΚΛΙΣΙΣ ΠΡΟΣ ΤΑ ΑΚΡΑ ΜΕ ΣΚΟΠΟΝ ΤΟ ΜΕΣΟΝ ΚΑΙ ΤΟ ΕΥ ,ΑΝΑΓΚΑΙΑΚΑΙ ΑΝΑΠΟΦΕΥΚΤΗ .
Η ορθή γωνία συμβολίζει την αρετή ,ενώ η αμβλεία και η οξεία συμβολίζουν την κακία, την αοριστία ,την ένδεια [ έλλειψη ] και την υπερβολή , την αμετρία.
Η XΡΥΣΗ ΤΟΜΗ.
J. AUGUSTUS KNAPP – » Pythagoras of Crotona Circa » , { 1926 } // Ο Χρυσή τομή ή Χρυσός λόγος ή Χρυσός κανόνας [ Φ ] .
ΕΥ. ΣΠΑΝΔΑΓΟΥ – » Η Χρυσή Τομή στην Αρχαία Ελλάδα », { σελ. 11-12 }.
ΧΡΥΣΗ ΤΟΜΗ : Η ΑΠΟΚΛΙΣΗ » ΤΟΣΟΝ ΟΣΟΝ ».
Το » Πρόβλημα της διαιρέσεως ενός ευθυγράμμου τμήματος σε άκρο και μέσο λόγο » αιώνες αργότερα ονομάστηκε » Χρυσή τομή »,διότι θεωρήθηκε ως η πλέον αρμονική διαίρεση ενός ευθυγράμμου τμή-ματος σε δύο άνισα μέρη ,ώστε το ένα να μην είναι αισθητικά μεγαλύτερο του άλλου.
ΠΕΝΤΑΓΡΑΜΜΟΝ – ΠΕΝΤΑΓΩΝΟΝ – ΠΕΝΤΑΜΥΧΟΣ – ΥΓΙΕΙΑ .
Στο μυστικό σύμβολο των Πυθαγορείων το πεντάγραμμον [ πεντάλφα ] ο χρυσός λόγος εμφανίζεται στις πλευρές τους αστεριού καθώς και στο πηλίκο του εμβαδού του κανονικού πενταγώνου με κορυφές τις άκρες της πεντάλφα προς το εμβαδόν του κανονικού πενταγώνου που σχηματίζεται εντός του αστεριού.
M .C. ESCHER – » Path of life II », { 1958 }.
ΛΕΟΝΑΡΝΤΟ ΝΤΑ ΒΙΝΤΣΙ – » Ο άνθρωπος του Βιτρουβίου » , { 1490 } . Ο ΚΑΝΟΝΑΣ ΤΩΝ ΑΝΑΛΟΓΙΩΝ. Το σχέδιον απεικονίζει ένα γυμνό ανδρικό σώμα σε δύο αλληλεπικαλυπτόμενες θέσεις με τα μέλη ανεπτυγμένα σε ένα κύκλο και ένα τετράγωνο.
TASCHEN – » Αρχιτεκτονική Θεωρία », { σελ. 30 }.
ΤΣΕΖΑΡΕ ΤΣΕΖΑΡΙΑΝΟ – » Di Lucio Vitruvio Pollione de Architectura ».
JAN GYMPEL – » Ιστορία της Αρχιτεκτονικής », [ σελ. 41 }.
ΤΖΕΖΑΡΕ ΤΖΕΖΑΡΙΑΝΟ – » Βιτρούβιος », { 1521 }.
Η ορθογραφική προβολή [ όψη ] του καθεδρικού του Μιλάνου και ο άνθρωπος του Βιτρουβίου μας δείχνουν την μετάβαση από το γοτθικόν ύφος στην Αναγέννηση.
Ο άνθρωπος πρέπει να συναρμόσει τα τρία μέρη της ψυχής του ,όπως ακριβώς τους τρείς τόνους της αρμονίας [ της μουσικής κλίμακας ] , τον υψηλότερον [ νεάτη ] ,τον χαμηλότερον [ υπάτη ] και τον μέσον [ μέση ] ώστε από τα πολλά [ πολλαπλότητα ] να γίνει ένας μόνος [ ενότητα ] .
ΠΛΟΥΤΑΡΧΟΥ – » Πλατωνικά ζητήματα », [ Θ’. 2 }.
Ο Πλάτων στην » Πολιτεία » παρουσίασε την συμφωνία των δυνάμεων της ψυχής [ Λογικού – Θυμοειδούς – Επιθυμητικού ,δηλαδή των τριών μερών της ψυχής ] ως μουσική αρμονία μέσης ,υπάτης και νήτης.
Τα ονόματα των τριών χορδών μιας λύρας ,που έγιναν και ονόματα των φθόγγων αντιστοιχούν στα τρία μέρη της ψυχής.
H. LIDDEL & R. SCOTT – » Λεξικόν της Ελληνικής γλώσσης ».
Υπάτη , μέση , νεάτη.
ΚΑΤ. ΠΑΠΑΟΙΚΟΝΟΜΟΥ – ΚΗΠΟΥΡΓΟΥ – » Η μουσική στην Αρχαία Ελλάδα », { σελ. 16 }.
Ονομασία φθόγγων , τρόποι , παρασημαντική.
ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΟΥΣ – » Ηθικά Ευδήμεια » ,{ 1221 a }.
ΟΙ [ 12 ] ΗΘΙΚΕΣ ΑΡΕΤΕΣ.
Η ηθική αρετή είναι μεσότητα. Παντού το μεν μέσον [ εν αντιθέσει προς τα άκρα ] ποιεί την βελτίστη έξη ,τα δε άκρα είναι κακίες και εναντία [ τα εναντία φθείρουν το ένα το άλλο ] και αναμεταξύ τους και προς το μέσον . Πίνακας αρετών και κακιών. [*] βελτίστη = καλλίστη ως προς την πνευματικήν ανωτερότητα και την ηθικήν κατάσταση.
8. ΕΙΡΩΝ – ΑΥΘΕΚΑΣΤΟΣ{ φιλαλήθης } – ΑΛΑΖΩΝ .
ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΟΥΣ – » Ηθικά Ευδήμεια » , { 1233 b – 1334 a }.
<< O δε αληθής και απλούς, τον οποίον αποκαλούν ‘‘αυθέκαστον» είναι μέσος του είρωνος και του αλαζόνος.Διότι ο μεν ένας , μη αγνοών την πραγματικότητα , ψευδόμενος κατά του εαυτού του, τον εμφανίζει χειρότερον της πραγματικότητας ,είναι είρων. Ο δε άλλος , που κατά τον ίδιον τρόπο τον εμφανίζει καλλίτερον , είναι αλαζών.Όποιος όμως τον εμφανίζει όπως έχει στην πραγματικότητα , είναι αληθής και κατά τον Όμηρο λέγεται ‘‘πεπνυμένος»{ < πέπνυμαι < πνέω = εμπνευσμένος , φρόνιμος ,συνετός , νοήμων }.Και ,γενικά, ο μεν είναι φιλαλήθης , οι δε φιλοψευδείς. >>
<< Αλαζονεία ,δόξει είναι προσποίησίς τις αγαθών ουκ όντων » = » Η αλαζονεία θα φανεί ,ότι είναι κάποια προσποίηση ανυπάρκτων αγαθών »
ΑΡΙΣΤΩΝΟΣ ΚΕΙΟΥ – » Για την αλαζονεία », ΦΙΛΟΔΗΜΟΥ – » Περί κακιών », [ Χ col. XVI ].
Ο δε ισχυρογνώμων [ αυθέκαστος ] δεν είναι μεν πολύ απερίσκεπτος [ εικαίος ] , ούτε παράλογος [ άλογος ] όπως ακριβώς ο απρεπής [ αυθάδης ] εξαιτίας όμως της επάρσεώς του [ οιήσεως ] ,ότι είναι ο μόνος που διαθέτει κρίση γίνεται ξεροκέφαλος.
ΕΙΔΗ ΑΛΑΖΟΝΕΙΑΣ :
ΠΑΤΡ. ΦΩΤΙΟΥ – » Λέξεων συναγωγή ».
Αυθέκαστος.
Δ.ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΥ – » Μέγα Λεξικόν της Ελληνικής γλώσσης ».
Αυθέκαστος { αυτός + έκαστος }= 1. ο λέγων τα πράγματα αυτά καθ’ εαυτά έκαστα., » ορθά κοφτά » συνεπώς ειλικρινής ,ανυπόκριτος, αληθής ,φυσικός ,απλούς. 3.[ μτγν.] επί προσώπων : ιδιογνώμων ,ιδιότροπος ,ισχυρογνώμων ,δύστροπος.
H. LIDDEL & R. SCOTT – » Λεξικόν της Ελληνικής γλώσσης ».
Αλαζών [ < άλη = περιπλάνηση ] = ο ανά την χώραν πλανώμενος , ο ανέστιος, ο πλάνης // ο αγύρτης , ο ψευδώς κομπάζων , ο απατεών 2. ο κομπαστικός , ο ματαιόφρων .
Ι.ΣΤΑΜΑΤΑΚΟΥ – » Λεξικόν της Αρχαίας Ελληνικής γλώσσης ».
Είρων : a}.ο λέγων κάτι χωρίς πραγματικά να το σκέφτεται b}. ο μετερχόμενος τεχνάσματα , ο πλανών [ Λατ. erro > error ].
ΤΑΚΗ ΝΑΤΣΟΥΛΗ – » 3.000 λέξεις και φράσεις παροιμιώδεις ».
»Μηδέν άγαν ».
ΓΕΡ. ΜΑΡΚΑΝΤΩΝΑΤΟΥ – » Λατινικές και άλλες ξενόγλωσσες φράσεις στη Νέα Ελληνική ».
»Νe nimium » και »Ne quid nimis ».
ΤΕΡΕΝΤΙΟΥ – » Ανδρία », { στ. 55- 62 }.
»nequid nimis ».
D. BURNHAM – » Flatiron », { Νέα Υόρκη , 1902 }. Το » σίδερο σιδερώματος » είναι χαρακτηριστικόν παράδειγμα υπερβολής [ ουρανοξύστης σε μικρό οικόπεδο ].
Β’ ΜΕΡΟΣ .
Νυκτερινό Μυητικόν Οδοιπορικό στον μαγικόν κόσμον των πηγών.
ΠΛΑΤΩΝΟΣ – » Πρωταγόρας », { 342 e- 343 b }.
Το να μιμείται κάποιος τους Λάκωνες πολύ περισσότερο σημαίνει να φιλοσοφεί [ φιλοσοφείν ] παρά να επιδίδεται στη γυμναστική [ φιλογυμναστείν ] , διότι είδαν ότι τέτοιες κουβέντες μόνο άνθρωπος με τέλεια παιδεία μπορεί να τις πει . Διότι μ’ αυτό τον τρόπο φιλοσοφούσαν οι παλαιοί, με Λακωνική βραχυλογία·
ΠΛΑΤΩΝΟΣ – » Μενέξενος », { 247 e – 248 a } .
Διότι βέβαια από παλιά το λεγόμενον » Μην κάνεις τίποτα υπερβολικά » θεωρείται σωστό- και πράγματι ορθώς λέγεται. Διότι για όποιον άνθρωπον έχουν εξαρτηθεί από τον ίδιον όλα όσα οδηγούν στην ευδαιμονία ή είναι κοντά σε αυτήν ,και δεν εξαρτώνται από άλλους ανθρώπους ,των οποίων η δυστυχία ή ευτυχία τον αναγκάζουν να πλανηθεί και εκείνος ,αυτός έχει προετοιμαστεί να ζήσει με άριστα [ με τον καλλίτερον τρόπο ], αυτός είναι ο σώφρων και ο ανδρείος [ γενναίος στη μάχη ] και ο φρόνιμος
ΠΛΑΤΩΝΟΣ – » Πολιτεία », [ Η’, 563 e – 564 a ].
Και πράγματι η υπερβολή σε κάθε πράγμα συνήθως προκαλεί τη μετάπτωση στο αντίθετό του { δηλ. στην αντίθεση υπερβολή }, όπως γίνεται με τις εποχές του έτους και τα φυτά και τα σώματα μας και περισσότερο στις πολιτείες [ = πολιτεύματα ].
ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΟΥΣ – » Ρητορική », { Β’, 1395 a }.
‘‘ Tους κακούς πρέπει να τους μισούμε άγαν ».
{ Γνωμικόν είναι μία βεβαίωση για ζητήματα γενικού χαρακτήρα ,όσα αναφέρονται στις ανθρώπινες πράξεις και πρέπει ή να τα αποφεύγουμε ή να τα επιδιώκουμε στον βίο μας. Σε ένα γνωμικόν ,εάν προστεθεί η αιτία και το γιατί , όλο αυτό γίνεται ενθύμημα . } Kαι πρέπει να χρησιμοποιούμε τα γνωμικά ακόμη και όταν αντιτίθενται και στα κοινότατα γνωμικά ,όπως είναι το «γνώθι σαυτόν» και το «μηδὲν άγαν», όταν ή το ήθος μέλλει να φανεί καλλίτερον ή το γνωμικό λέγεται σε μία στιγμήν εξάψεως. Τέτοια στιγμή είναι όταν κάποιος πάνω στην οργή του πει ότι είναι ψέμα ,ότι πρέπει να γνωρίζει τον εαυτόν του . Διότι αυτός εδώ ,εάν γνώριζε τον εαυτόν του ,δεν θα είχε ποτέ την αξίωση να είναι στρατηγός. Και ο χαρακτήρας κάποιου θα φαινόταν καλλίτερα εάν λέγαμε ,ότι δεν πρέπει ,καθώς λένε , να φιλούμε [ =αγαπάμε ] σαν να πρόκειται να μισήσουμε ,αλλά μάλλον να μισούμε σαν να πρόκειται να αγαπήσουμε. Με τη διατύπωση πρέπει να φανερώνεται καθα-ρά η πρόθεσή μας [ προαίρεσις ] . Αλλοιώς μετά το γνωμικόν πρέπει να ακολουθεί η αιτία ,όπως για παράδειγμα ,όταν πρέπει να πει κάποιος ,ότι πρέπει να φιλούμε [αγαπάμε ],όχι όπως λένε, αλλά σαν να πρόκειται να φιλούμε [ αγαπάμε ] για πάντα , διότι το άλλο είδος της αγάπης [ φιλίας ] δείχνει άνθρω-πον επίβουλον [ δόλιον τύπο ].Ή να εκφραστούμε ως εξής :» Δεν μου αρέσει αυτό που λένε συνήθως, ότι » ο αληθινός φίλος πρέπει να αγαπάει παντοτινά ‘‘ .Ή πάλι δεν παραδέχομαι το » μηδέν άγαν » [ μακριά από τις υπερβολές }. Διότι τους κακούς πρέπει να τους μισούμε άγαν [ υπερβολικά ].
ΙΣΟΚΡΑΤΟΥΣ – » Προς Νικοκλέα », { IX .33 }.
Να εξετάζεις με προσοχή πάντοτε τους λόγους σου και τις πράξεις σου, για να περιπίπτεις ,όσον το δυνατόν σε λιγότερα σφάλματα. Βεβαίως άριστον μεν είναι να βρίσκεις την ευκαιρία [ το προσήκον μέτρον ] , αλλ’ επειδή δύσκολα γίνεται τούτη αντιληπτή να προτιμάς να υστερείς [ να έχεις λιγότερα του δέοντος ,έλλεψις ] παρά να πλεονάζεις [ να έχεις περισσότερα του δέοντος ,υπερβολή ] ‘διότι
οι μετριότητες [=το προσήκον μέτρον [ το ορθόν ] ενυπάρχουν περισσότερο στις ελλείψεις [ ένδειες ] παρά στις υπερβολές.
ΣΟΦΟΚΛΕΟΥΣ – » Αντιγόνη » , { στ. 704-5 }.
Αλλά ένας άνθρωπος ακόμη και σοφός να ‘ναι, δεν είναι αισχρό [ ντροπή ] ,να μαθαίνει πολλά και να μην τεντώνει το σχοινί πολύ [ άγαν ].
ΕΥΡΙΠΙΔΟΥ – » Μήδεια », { στ. 127-8 }.
Πράξεις πάνω από το μέτρον ποτέ στους ανθρώπους δεν φέρνουν καλό ‘πιο τρανές συμφορές σε ένα σπίτι σωρεύουν αν θε’ι’κός θυμός [ άτη ] το χτυπήσει.
ΕΥΡΙΠΙΔΟΥ – » Ιππόλυτος », { στ. 261-265 }.
ΛΙΑΝ – ΑΓΑΝ .
Στον βίο [ βίοτος ] οι υπερβολικές ακριβολογίες [ ατρεκείς ] στους τρόπους [ επιτηδεύσεις ] , λένε , πιο πολύ μας βλάφτουν [ σφάλλειν ] παρά μας προσφέρουν τέρψη και την υγίεια μας αντιμάχονται. Έτσι επαινώ το ‘λίαν ‘[ πολύ ] λιγότερο από το »μηδέν άγαν »[ μην περνάς το μέτρο ]. ‘ και θα συμφωνήσουν οι σοφοί μαζί μου.
ΙΠΠΟΚΡΑΤΟΥΣ – Αφορισμοί », { Β’. 51 }.
Κάθε υπερβολή [ πολύ ] αντιμάχεται την φύση [ πολέμιος ].
ΓΑΛΗΝΟΥ – » Ιπποκράτους αφορισμοί και Υπομνήματα εις αυτούς », { να’ }, [σελ. 556-57 }.
………το δήλωσε αυτός όταν είπε ότι η κάθε είδους υπερβολή και όλες μαζί [ άπαν το πολύ ] είναι εχθρικές στη φύση .Διότι η ύπαρξις της φύσεως οφείλεται στο ότι έχει μέσα στην ουσία της συμμετρικά τα στοιχεία . Ευλόγως λοιπόν κάθε υπερβολή [ πολύ ] , σαν να είναι φθορά ,διαλύει την συμμετρία της συστάσεως του ζώου …..Σε τέτοιου είδους λοιπόν θεραπευτικές αγωγές ,η μεν υπέρμετρη και απότομη αλλαγή είναι σίγουρα εσφαλμένη ,η δε μικρή [ σταδιακή ] είναι ασφαλής.
ΕΠΙΚΤΗΤΟΥ – » Εγχειρίδιον », [ 39 ].
Αφ ‘ ότου υπερβεί κάποιος μία φορά [ άπαξ ] το μέτρο, δεν υπάρχει κανένα όριο.
Ι. ΣΤΟΒΑΙΟΥ – » Ανθολόγιον ». ΙΖ.’ Περί εγκρατείας ».
39. ΔΗΜΟΚΡΙΤΟΥ .Εάν κάποιος ξεπεράσει το μέτριον [ το αρμόζον μέτρον ] τότε τα πάρα πολύ ευχάριστα [ πράγματα ] μπορεί να γίνουν πάρα πολύ δυσάρεστα.
ΠΛΟΥΤΑΡΧΟΥ – » Παραμυθητικός προς Απολλώνιον », { 116 d }.
Δύο από τις Δελφικές επιγραφές είναι κατ’ εξοχήν απαραίτητες για τον βίον μας , το » Γνώθι σαυτόν » και το » Μηδέν άγαν », διότι από τις δύο αυτές παραινέσεις εξαρτώνται όλα τα υπόλοιπα.
» ΓΝΩΘΙ ΣΑΥΤΟΝ » < = > » ΜΗΔΕΝ ΑΓΑΝ ».
Στην αυτογνωσία εμπεριέχεται η αποφυγή της υπερβολής , και στην αποφυγή της υπερβολής εμπεριέχεται η αυτογνωσία.
Eικονίζεται ο Σόλων ο Αθηναίος ,ένας από τους Επτά Σοφούς της Ελλάδος και το Δελφικόν παράγγελμα : << Μηδέν Άγαν >>.
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ :
ΑΓΟΡΑΖΕΤΕ ΒΙΒΛΙΑ , ΕΛΕΓΧΕΤΕ ΤΙΣ ΠΗΓΕΣ.
Η απόδοση των αρχαίων κειμένων δεν είναι φωτογραφική ,συνεπώς βασίζεται, αλλά δεν ταυτίζεται απόλυτα με αυτή των συγγραφέων .
Τα περισσότερα αρχαία κείμενα ,από όσα χρησιμοποιήθηκαν ,μπορείτε να τα αναζητήσετε στο διαδίκτυο ,όπως στα πολύ χρήσιμα »google books » ,» wikisource» ,anemi ,πύλη κ. α
ΧΡΟΝΙΑ ΠΟΛΛΑ ...
ΠΡΟΚΟΠΗΣ ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΣ – »Το νόημα της Εθνεγερσίας του 1821 ».
‘Η Εθνεγερσία του 1821 σήμανε για το Έθνος των Ελλήνων την αποτίναξη του αιμοσταγούς οθωμανικού ζυγού και την δημιουργία του πρώτου ανεξάρτητου Έθνους-Κράτους στην Ευρώπη.
ΜΙΧ. ΠΕΡΑΝΘΗ – » Μεγάλη Ελληνική Ποιητική Ανθολογία ». Κ.ΠΑΛΑΜΑ – » Αυτό το λόγο.. »
Το πασίγνωστο ρητό » ΓΝΩΘΙ ΣΑΥΤΟΝ ‘‘ ήταν ένα παράγγελμα χαραγμένο στο αέτωμα ή σε κίονα του Ναού του Πυθίου Απόλλωνος στους Δελφούς , όπως επίσης και το ‘‘ΜΗΔΕΝ ΑΓΑΝ» και το » ΕΓΓΥΑ ΠΑΡΑ Δ’ ΑΤΑ». Στην κορυφή δε του αετώματος [ τυμπάνου ] δυνατόν να υπήρχε και το περίφημο Δελφικόν »Ε’‘ { ή ‘Ει’ κατά τον Πλούταρχον ].Το παράγγελμα αυτό ράδιον, κάποιος , να το προφέρει , χαλεπόν να το κατανοήσει, δυσχερές να το εφαρμόσει . Για του λόγου το αληθές , όλη η πλατωνική φιλοσοφία αυτό ,ουσιαστικώς , αυτό εξετάζει.
Τα Δελφικά Παραγγέλματα ή Πυθίας Γράμματα ή Πυθικά Γράμματα είναι συλλογή από λιτά και ουσιώδη αποφθέγματα λίγων λέξεων , που συμπυκνώνουν ηθικές αρχές και πνευματικούς νόμους σοφίας Τα περισσότερα ήταν αφιερώματα των Επτά Σοφών της αρχαιότητας στο Μαντείον των Δελφών.
Αυτογνωσίαείναι η ακριβής γνώση του εσωτερικού μας κόσμου ,με όλες τις αρετές , τα πάθη , τις ικανότητες και τις αδυναμίες του. Είναι το αποτέλεσμα της προσωπικής προσπάθειας, που συνιστούσε το αρχαίον επίγραμμα » Γνώθι σαυτόν ». Η αυτογνωσία κάνει τον άνθρωπο μετριόφρονα και επιεική απέναντι στους άλλους ,επειδή ο ίδιος έχει πλέον επίγνωση της δικής του ατέλειας και των δικών αδυναμιών .
ΤΟ ΑΙΝΙΓΜΑ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ .
GUSTAVE MOREAU – » Οιδίπους και Σφίγξ », { 1864 } , Μητροπολιτικό Μουσείον της Τέχνης , Ν. Υόρκη . Συμβολισμός [ = υπέρβαση της νατουραλιστικής / ρεαλιστικής απεικονίσεως διά μέσου των συμβόλων και των συμβολικών μορφών ] , έρωτας και θάνατος .Ο Οιδίπους κρατώντας ράβδο και η Σφίγξ [ »η καρδιά του σκότους » ] γαντζωμένη πάνω του , έχουν στραμμένους τους οφθαλμούς τους ο ένας στον άλλον ,ίσοι απέναντι στο αναπόφευκτον της μοίρα τους. Τα μεγάλα αινίγματα μεγάλες απαντήσεις δεν έχουν.
Κ. Π. ΚΑΒΑΦΗ – Άπαντα ». Τα αποκηρυγμένα ποιήματα .
Ο Οιδίπους , { 1896 }.
ΜΕΡΟΣ Α’.
Γραμματική αναγνώριση – Ετυμολογική ανάλυση.
» Γνώθι σαυτόν » .
Γνώθι = προστακτική αορίστου, β’ πρόσ. , ενικός του ρήματος γιγνώσκω . Σαυτόν = αυτοπαθής αντωνυμία συνηρημένη [ σε αυτόν ] , β’ πρόσ. , ενικός ,αιτιατική ,
ΠΑΝ. Ε. ΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ – » Λεξικό ρημάτων της Αρχαίας Ελληνικής γλώσσας ».
Γιγνώσκω = γνωρίζω ,καταλαβαίνω ,αντιλαμβάνομαι ,αποφασίζω ,εννοώ. { Λατ. co-gnosco ]. Προστακτική στην ελληνική γλώσσα έχουν μόνον ο ενεστώτας ,ο αόριστος και ο Παρακείμενος.
ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΥ – » Ανώμαλα ρήματα της Αρχαίας Ελληνικής γλώσσης ».
AX. TZAΡΤΖΑΝΟΥ – » Γραμματική της Αρχαίας Ελληνικής γλώσσης ».
Αυτοπαθείς αντωνυμίες : όταν το ίδιο πρόσωπο συγχρόνως ενεργεί και πάσχει.
‘‘Γνώθι σαυτόν» = γνώρισε συ τον εαυτόν σου. Σαυτόν < σεαυτόν < σε + αυτόν .
FRANCIS BACON – » Ο Οιδίπους και η Σφίγγα », { 1983 }.
Γ. ΣΕΦΕΡΗ – » Τρία κρυφά ποιήματα », [ 1966 ].
Θερινό Ηλιοστάσι [ Ζ’ ].
΄΄ΓΝΩΘΙ ΣΑΥΤΟΝ »
Ποίου ρήση ήταν αυτό το Δελφικόν Παράγγελμα; Του Πυθίου Απόλλωνος ,των ιερειών του Μαντείου των Δελφών , κάποιου εκ των επτά σοφών , κάποιου άλλου μη γνωστού ή κανενός ;
Ι. ΣΤΑΜΑΤΑΚΟΥ – » Λεξικόν της Αρχαίας Ελληνικής γλώσσης ».
Ι. ΣΤΟΒΑΙΟΥ – » Ανθολόγιον », { ΚΑ’. Περί του »γνώθι σαυτόν » } ,[ 12 ].
Το »Γνώθι σαυτόν ‘‘ θεωρείται και παροιμία .
ΗΣΥΧΙΟΥ του ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΩΣ – » Λεξικόν ».
» γνώθι σαυτόν».
Ι. ΣΤΟΒΑΙΟΥ – » Ανθολόγιον », { ΚΑ’. Περί του »γνώθι σαυτόν » }.26. ΠΟΡΦΥΡΙΟΥ – » Περί του γνώθι σαυτόν [ α’ ] ».
» γνώναι εαυτόν ». Οπωσδήποτε το ζήτημα τίνος είναι η επιγραφή δεν είναι λυμένον ,αλλά εξακολουθούν οι αμφισβητήσεις.
ΣΟΥΔΑ ή ΣΟΥ’Ί’ΔΑ – » Λεξικόν ».
» γνώθι σαυτόν ‘‘ : a} απόφθεγμα του Χίλωνος . Συντάσσεται δε η παροιμία επί αυτών που είναι υπέρ [=υπερβολικοί ] ,δηλαδή για αυτούς που κομπάζουν [ είναι αλαζόνες ] b}. Το ‘‘γνώθι σαυτόν » και το » παραχάρασσε μη την αλήθειαν ,αλλά το νόμισμα » είναι Πυθικά παραγγέλματα. Αυτό σημαίνει , να περιφρονείς την δόξα [ =δοξασία ] των πολλών ,και να παραχαράσσεις , όχι την αλήθεια αλλά το νόμισμα.{ σ.σ. ως παραχαράκτης των νομισμάτων της πατρίδας του Σινώπης κατηγορήθηκε ο Διογένης ο Κυνικός ].
Η παρ’ Έλλησι διαδοχή των φιλοσόφων. Γνώθι σαυτόν = παράγγελμα [ παραίνεση ] για την επιδίωξη της γνώσεως.
ΣΤΕΦ. ΚΑΡΑΘΕΟΔΩΡΗ – » Περί του εν Δελφοίς ΕΙ », [ 2 ] ,{ σελ. 5 }.
Το Δελφικόν [ ΕΙ ] στον Πύθιον ναόν [ του Απόλλωνος ], το »ΓΝΩΘΙ ΣΑΥΤΟΝ » ,και το »ΜΗΔΕΝ ΑΓΑΝ » ο Πλούταρχος μόνος ,από όλους όσους εγώ γνωρίζω , διεφύλαξε .
<< Γνώθι σαυτόν >> { = γνώρισε τον εαυτόν σου }. Αρχαίον ελληνικό γνωμικό , γραμμένο με χρυσά γράμματα στα Προπύλαια του ναού του Απόλλωνος στους Δελφούς.. Το γνωμικόν αποδίδεται κατ’ άλλους μεν σε έναν από τους επτά σοφούς της Ελλάδος , και ιδιαίτερα στον Θαλήν ή τον Χίλωνα τον Λακεδαιμόνιον , κατ’ άλλους δε στο ιερατείον του Μαντείου των Δελφών .Με το γνωμικόν αυτό επεδιώκετο να φανερωθεί στους ανθρώπους ,ότι έπρεπε να γνωρίσουν τον εαυτόν τους , δηλαδή την » ουσίαν » και την » φύσιν » τους ,ώστε να καταστούν όσον το δυνατόν τελειότεροι.
ΧΡ. ΑΝΔΡΟΥΤΣΟΥ – » Λεξικόν φιλοσοφίας ».
» γνώθι σαυτόν » =Η πράξις. Το μόνο μέσον ,με το οποίο μπορεί κάποιος να γνωρίσει τον εαυτόν του ,είναι η πράξη , με αυτήν μαθαίνει τις δυνάμεις του [ δηλ. τί ακριβώς μπορεί ή δεν μπορεί να κάνει }.
» γνώθι σαυτόν ‘‘ = Έχε συνείδηση του εαυτού σου ,δηλαδή των ικανοτήτων σου και πιο πολύ των αδυναμιών σου [ δηλ. μέχρι πού μπορούν να φτάσουν οι δυνάμεις σου ] .
ΔΗΜ.ΤΣΙΡΟΓΛΟΥ – » Λεξικό αρχαϊστικών φράσεων » .
» γνώθι σαυτόν » = Να πετύχεις την αυτογνωσία.
ΑΝΔΡ. ΚΑΛΑΤΖΑΚΟΥ – » Λεξικό φράσεων ».
» γνώθι σαυτόν ». Η ταυτότητα του αποφθέγματος είναι άγνωστη.
ΤΑΚΗ ΝΑΤΣΟΥΛΗ – » 3.000 λέξεις και φράσεις παροιμιώδεις ».
» γνώθι σαυτόν ». Δηλαδή , πρέπει πρώτα απ’ όλα να ανακαλύψουμε και να μάθουμε τον εαυτό μας .
΄΄Γνώθι σαυτόν ». << Γνώρισε τον εαυτόν σου >> . Χίλωνος του Λακεδαιμονίου. Επιγραφή στους Δελφούς στον ναόν του Απόλλωνος.
ΓΕΡ. ΜΑΡΚΑΝΤΩΝΑΤΟΥ – » Λατινικές και άλλες ξενόγλωσσες φράσεις στη νέα Ελληνική ».
» nosce te ipsum » { Cicero }= » γνώθι σαυτόν ».
M. TULLII CICERONIS – » Tusculanarum Disputationum » , { V . Lib. I . 22. 52 }.
ΚΙΚΕΡΩΝΟΣ : << Περί περιφρονήσεως του θανάτου >>.
»Nosce te , nosce animum tuum » = » Γνώρισε [ τον εαυτόν σου ] = γνώρισε την ψυχή σου ».
The Matrix [ 1999 ] :
Ο Neo κατόπιν προτροπής της προφήτιδος { oracle } διαβάζει σε μία επιγραφή ένα λατινικό ρητό στο υπέρθυρον ,που γράφει » temet nosce { = » πρέπει να γνωρίσεις τον εαυτό σου» } ,το οποίον είναι μία παραλλαγή του » nosce te ipsum » .
Κ. ΠΑΛΑΜΑ – » Ασάλευτη ζωή ».
Φοινικιά.
ΕΥΤΥΧΙΑ ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ – » Δυο πόρτες έχει η ζωή », { 1959 }.
<< Δυο πόρτες έχει η ζωή / άνοιξα μια και μπήκα / σεργιάνισα ένα πρωινό / κι ώσπου να `ρθει το δειλινό από την άλλη βγήκα / Όλα είναι ένα ψέμα , μια ανάσα μια πνοή , / σα λουλούδι κάποιο χέρι θα μας κόψει μιαν αυγή>>.
H ΠΡΟΣΤΑΚΤΙΚΗ ΑΟΡΙΣΤΟΥ.
Προστακτική έγκλιση έχουν μόνον ό ενεστώτας , ο αόριστος και ο παρακείμενος. Η προστακτική σε χρόνον ενεστώτα είναι λογική και αυτονόητη . Τί δηλώνει όμως η προστακτική αορίστου ; Διότι είναι παράδοξο να δίνεται μία προσταγή σε αόριστο χρόνο .Πώς είναι δυνατόν να προστάζεις κάποιον σε παρελθοντικό χρόνο ,όταν η προσταγή εκτελείται σε παρόντα ή σε μέλλοντα χρόνο ;
ΑΧ. ΤΖΑΡΤΖΑΝΟΥ – » Γραμματική της Αρχαίας Ελληνικής γλώσσης », { σελ. 96 }.
Έγκλισις .Εγκλίσεις .Προστακτική = η έγκλιση του ρήματος η οποία παριστάνει την πράξη ως αξίωση ή εντολή αυτού που ομιλεί .
Λ.ΒΑΜΠΟΥΛΗ – Γ. ΖΟΥΚΗ – » Γραμματική της Ελληνικής γλώσσης », { σελ. 98 }.
Εγκλίσεις . Προστακτική =η έγκλιση του ρήματος η οποία παριστάνει την πράξη ως αξίωση ή εντολή αυτού που ομιλεί .
Οι εγκλίσεις [σ.σ. σε αυτές συμπεριλαμβάνει και το απαρέμφατο και την μετοχή ].
ΑΧ. ΤΖΑΡΤΖΑΝΟΥ – » Συντακτικόν της Αρχαίας Ελληνικής γλώσσης », { σελ.102-103 }.
Οι εγκλίσεις . Προστακτική : η έγκλιση εκφράζει την δεδηλωμένη απαίτηση .Ειδικότερα σημαίνει : α }. προσταγή ή απαγόρευση β }. προτροπή ή αποτροπή [ ου ] ή παραίνεση { γνώθι σαυτόν = ο ΠύθιοςΑπόλλων σε παραινεί να γνωρίσεις τον εαυτόν σου . Διαφέρει δε η συμβουλή της παραινέσεως. Η παραίνεση δεν επιδέχεται αντιρρήσεις ,διότι έχει στόχο το αγαθό ,όπως εάν κάποιος παραινεί στην σωφροσύνη . Η συμβουλή επιδέχεται αντιρρήσεις ,διότι είναι άδηλη η έκβαση ενός πράγματος κατόπιν συμβουλής και άδηλον το συμφέρον της πράξεως } γ }. συγκατάθεση ή παραχώρηση ε }. δέηση ή παράκληση.
ΔΗΜ. ΓΡΗΓΟΡΟΠΟΥΛΟΥ – » Η σύνταξη του Αρχαίου Ελληνικού Λόγου », { σελ. 439-440 }.
Η προστακτική αόριστου δηλώνει την πραγματοποίηση της εντολής . .Δηλαδή ,δηλώνει απλώς την πράξη και τη στιγμιαία ολοκλήρωσή της [ προσταγή στιγμιαία ].
ΑΝΝΗΣ ΤΖΙΡΟΠΟΥΛΟΥ ΕΥΣΤΑΘΙΟΥ – » Ο εν τη λέξει Λόγος ». Προστακτική.
Στην Προστακτικήν η πράξη εμφανίζεται ως απαίτηση ,ως προσταγή του ομιλούντος – χωρίς να λαμβάνεται υπόψιν η θέληση αυτού που τον προστάζουν ή το » δυνατόν » της πραγματώσεως της εντολής .
Στην Ελληνική γλώσσα η προστακτική είναι σε χρόνον αόριστο , διότι αν και η εντολή αναφέρεται σε πράξη ,που πρόκειται να εκτελεστεί [ μέλλοντας χρόνος ] ,εντούτοις ,επειδή η πράξη εκτελείται αυθωρεί κα παραχρήμα [ παροντικός χρόνος ], περιπίπτει αμέσως από παρόν σε παρελθόν [ πα-ρελθοντικός χρόνος ] . Στη Λατινική γλώσσα η προστακτική είναι σε μέλλοντα χρόνο για να δηλώσει απλώς τον χρόνο , στον οποίον πρόκειται να εκτελεστεί η εντολή.
ΛΑΒΥΡΙΝΘΟΣ.
Τας θύρας κλείσατε ,τους οφθαλμούς ανοίξατε .Εκάς οι αμύητοι .
TO »ΕΞΑΙΦΝΗΣ »
Ο μύθος του σπηλαίου .
Ο Σωκράτης για να τονίσει την σημασία της παιδεύσεως στον άνθρωπον, όπως και την σημαντική διαφορά μεταξύ παιδείας και απαιδευσίας, αφηγείται τον περίφημο μύθο του σπηλαίου .Στο Πλατωνικό Σπήλαιον, όταν και εάν ο δεσμώτης άνθρωπος καταφέρει να λυθεί από τα δεσμά της αγνοίας και απαιδευσίας ΞΑΦΝΙΚΑ { εξαίφνης } αναγκά–ζεται να σηκωθεί όρθιος σιγά-σιγά , να στραφεί προς το φως και να βαδίσει προς την έξοδον του σπηλαίου . Το εξαίφνης δηλώνει κάτι το αναπάντεχον και συγκλονιστικόν, που κάνει τον άνθρωπο να αλλάξει τρόπο σκέψεως [ νοο-τροπία ]. Το αναγκαίο [ αναγκάζοιτο ] δηλώνει την βίαν ,που ασκείται πάνω στον λυμένον άνθρωπο . Διότι »κάθε τι αναγκαίον είναι εκ φύσεως ανιαρόν» [ =λυπηρόν και στενόχωρον }. Συνεπώς το εξαίφνης δεν είναι κάτι το ευχάριστο και ηδονικόν ,αντιθέτως είναι κάτι το αναγκαίον ,άρα βίαιο γεγονός { π.χ. δυνατός πόνος από προσκόλληση ή από απώ-λεια ή από ασθένεια ή από θάνατον αγαπημένου προσώπου }. .Δύο είναι οι οδοί της γνώσεως : δια του μαθήματος ή δια του παθήματος .Άλλοι άνθρωποι καταλαβαίνουν με το μάθημα [ διδασκαλία ] ,άλλοι μόνο με το πάθημα [ εμπειρία ] , όπως λέει και ο λαός : << τού ‘γινε το πάθημα μάθημα >>. Σε κάθε της μετενσάρκωσή της η ψυχή [= είσοδος στο σπήλαιο ], φθάνει σε ένα από τα σκαλοπάτια [ αναβαθμοί ] της γνώσεως ,που αντιστοιχούν στα σκαλοπάτια ,τα οποία ανεβαίνει ο λυμένος άνθρωπος κατά την πορεία του προς το φως της γνώσεως μέχρι την επόμενη ενσάρκωσή της.
ΠΛΑΤΩΝΟΣ – » Μύθοι ». Ο μύθος του σπηλαίου , ΠΟΛΙΤΕΙΑ [ VI . 515 c
Στάδια γνώσεως : 1. Απαιδευσία .Η κατάσταση που βιώνουν οι δεσμώτες του σπηλαίου ,όπου έχουν την γνώση μόνον των σκιών των αντικειμένων [ Εικασία ] 2.Όσοι κατάφεραν να βγουν από το σπήλαιον , αποκτούν γνώση του ορατού πλέον κόσμου δια των αισθητηρίων οργάνων τους [ Πίστις ]. 3. Την νοητή ή θεωρητική γνώση ,μαθηματική παιδεία , που αποκτάει η ψυχή κατά την ανοδική της πορεία προς την κορυφή [ Διάνοια ] 4. Τον ανώτατο βαθμό νοήσεως αποκτούν οι ψυχές που ήταν ικανές να υψωθούν πάνω από το ουράνιο στερέωμα , να ατενίσουν τον υπερουράνιον τόπον και να αντιικρίσουν τα »όντως όντα » ,δηλαδή τις ιδέες [ Νόησις ].
ΣΩΚΡ. Σκέψου ,λοιπόν, τί θα μπορούσε να είναι η απολύτρωση [ λύσις ] και η γιατρειά [ ίασις ] των ανθρώπων του σπηλαίου από τα δεσμά και την άγνοιά τους [ αφροσύνη ] .
ΠΛΑΤΩΝΟΣ – » Συμπόσιον » ,{ 210 e }. Τελευταίος αναβαθμός στην μύηση του Έρωτος .
Το » εξαίφνης» στη θέαση του απολύτου κάλλους.
Το αντίκρυσμα του κάλλους του απολύτου ,από ένα σημείον και μετά δεν μπορεί να γίνει πλέον μεθοδικώς και βαθμηδόν [ εφεξής ] ,όπως στους άλλους αναβαθμούς του έρωτος ,αλλά διά μιας ξαφνικής [ εξαίφνης ] ,στιγμιαίας ενοράσεως . Εδώ βρισκόμαστε αληθινά στην περιοχή των μυστηρίων… Όποιος λοιπόν με παιδαγωγική μέθοδο στην σπουδή της ερωτικής τέχνης οδηγηθεί σε τούτο το σημείο, εξετάζοντας ορθώς -την μίαν μετά την άλλην -τις διάφορες μορφές του ωραίου ,όταν προχωρήσει προς το τέρμα της ερωτικής μυσταγωγίας , ΞΑΦΝΙΚΑ { εξαίφνης } θα δει ευκρινώς ένα κάλλος θαυμασίας φύσεως.
ΠΛΑΤΩΝΟΣ – » Επιστολαί », [ Ζ’ . 341 d ].
Το ‘πυρ’ της αληθινής γνώσεως και το ‘‘εξαίφνης ».
Ο Πλάτων , μετά την δολοφονία του φίλου και μαθητή του Δίωνα από τον Κάλλιππο στη Σικελία , απευθύνει επιστολή στους οικείους και φίλους του αποθανόντος για πολιτική καθοδήγηση. Παρεμβάλλει δε στην επιστολή αυτή μία » φιλοσοφική παρέκβαση » ,όπου αρνείται ότι υπάρχει και ότι θα υπάρξει φιλοσοφικό δικό του σύγγραμμα των σχετικών με την πρώτην αρχήν . << Επί του προβλήματος αυτού δεν υπάρχει ούτε είναι ενδεχόμενον να υπάρξει ουδέν σύγγραμμα .Διότι δεν είναι δυνατόν να διατυπωθεί δια λόγου κατά κανέναν τρόπον ,όπως οι άλλες επιστήμες ,αλλά έπειτα από πολλή ενασχόληση ,η οποία μας θέτει σε επαφή με αυτό το ίδιον το πράγμα και έπειτα από ένα άμεσο βίωμά του αιφνιδίως { εξαίφνης },ωσάν φως που άναψε από σπινθήρα πυρός που αναπήδησε ,παρουσιάζεται στην ψυχή και τρέφει πλέον αυτόν τον ίδιον τον εαυτόν >> – Κ.Δ.ΓΕΩΡΓΟΥΛΗΣ.
Φαινόμενον ελλάμψεως .
Έλλαμψις { εν + λάμπω } = η λάμψη , ο φωτισμός της ψυχής από θεϊκό φως. Πέρα και πάνω από την διερεύνηση των φιλοσοφικών ζητημάτων δια της διαλεκτικής οδού ,υπάρχει η »εξαίφνης» και άμεση ενόραση της υψίστης αληθείας ,μετά όμως από κοπιαστική προσπάθεια και αυτή σε εξαιρετικές στιγμές μόνον. Γι’ αυτό η αλήθεια αυτή είναι από δύσκολον έως και αδύνατον να διατυπωθεί γραπτώς.
ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΟΥΣ – » Μετά τα Φυσικά », { Δ’.5 } , [ 1015 a ].
Αναγκαίο λέγεται αυτό χωρίς το οποίον ,ένα ον δεν μπορεί να ζει [ επειδή αποτελεί συναίτιον ] …. Αναγκαίον καλείται το βίαιον και η βία ,δηλ το αντίθετον προς τη φυσική ροπή [ ορμή ] και τη βούληση [ προαίρεσις ] .που εμποδίζει και κωλύει, διότι το βίαιον λέγεται και αναγκαίον , γι’ αυτό » το αναγκαίον είναι και λυπηρόν », όπως λέει ο Εύηνος » διότι κάθε αναγκαίον πράγμα είναι από την φύση του ανιαρόν [ στενόχωρον ] » και η βία είναι ένα είδος ανάγκης ,που προέρχεται από την βούληση και την λογική.
ALLAN W. WATTS – » O δρόμος του ZEN », { σελ. 131 }.
Το »ξύπνημα » [ αφύπνισις της συνειδήσεως } είναι ΞΑΦΝΙΚΟΝ και συμβαίνει πάντα στο ΤΩΡΑ.
Το ξύπνημα [ σ.σ. αφύπνιση ] στη σχολή του Χούι -νεγκ είναι »ξαφνικό » ,διότι απευθύνεται σε εύστροφα και όχι σε αργό-στροφα άτομα. Το » ξύπνημα » δεν εννοείται σταδιακό ή προ-οδευτικό. Ή έχει κανείς » ξυπνήσει » εντελώς ή δεν έχει » ξυπνήσει »καθόλου ,εφόσον δεν υπάρχουν ούτε μέρη ούτε δοαχωρισμοί ,και η φύση του Βούδα δεν μπορεί να γίνει κατανοητή κομμάτι- κομμάτι.
ΟΙ [ 4 ] ΑΝΑΒΑΘΜΟΙ ΤΗΣ ΓΝΩΣΕΩΣ.
Τα είδη της γνώσεως είναι τέσσερα : εικασία , πίστις , διάνοια , νόησις .
ΠΛΑΤΩΝΟΣ – » Πολιτεία », { 509 d , 511 e }.
ΣΩΚΡ. ..πάρε αντιστοίχως για τα τέσσερα τμήματα της γνώσεως τις τέσσερεις ενέργειες της ψυχής .Ο νους για το ανώτατον επίπεδον, η διάνοια για το δεύτερον ,το τρίτο δώσε το στην πίστη και το τελευταίο στην εικασία. .
ΕΓΚ. ΛΕΞΙΚΟΝ του ‘ΗΛΙΟΥ ‘- » Το Αρχαίον Ελληνικόν Πνεύμα », { σελ. 314 -315 }.
Κ.Δ. ΓΕΩΡΓΟΥΛΗ – » Ο γενικός χαρακτήρας και τα θέματα της πλατωνικής γνωσιολογίας ».
ΤΑ ΕΙΔΗ ΤΗΣ ΓΝΩΣΕΩΣ :
Το διαφορετικό μήκος των γραμμικών τμημάτων συμβολίζει την διαφορά της μετοχής των αντιστοίχων ειδών της γνώσεως στην αλήθεια. Συνεπώς όπως συμπεραίνουμε από το ανωτέρω σχήμα , τα τέσσερα είδη της γνώσεως μπορούν να συνοψιστούν σε δύο. Το ένα είναι η γνωστική λειτουργία , που αναφέρεται στα ορατά και αισθητά. Το δεύτερον είναι αυτό που αναφέρεται στα νοητά, δηλαδή στις ιδέες και τις θεμελιώδεις αρχές των επιστημών. Το πρώτο και κατώτερο τμήμα ,που ονομάζει ο Πλάτων γενικώς » δόξαν » ,υποδιαιρείται σε δύο μερικώτερα τμήματα , την εικασία και την πίστη. Το δεύτερο και ανώτερο τμήμα που ονομάζει ο Πλάτων Επιστήμη και αλήθεια υποδιαιρείται και αυτό σε δύο μερικώτερα τμήματα ,την διάνοια και την νόηση . Από την διάνοια [ υποθετικός λόγος ] δεν είναι δυνατόν να φθάσει κάποιος στην νόηση [ Ανυπόθετον ] παρά μόνον δια της ενοράσεως [ενόρασις = η ικανότητα της άμεσης [ βιωματικής ] γνώσεως της ουσίας των πραγμάτων ,χωρίς την μεσολάβηση των αισθήσεων ή της διανοίας ]. Ο χωρισμός αυτός δεν έχει απόλυτη γνωσιολογικήν αξία, διότι χρησιμεύει κυρίως για την εποπτική περιγραφή των φαινομένων.
Δεν μπορεί να υπάρξει γνώση ,αν δεν αναφέρεται σε κάποιο ον , [ δηλαδή ] γιγνώσκεται ό,τι υπάρχει , ενώ ό,τι είναι ανύπαρκτο μένει και ολοκληρωτικά άγνωστο. Μεταξύ γνώσεως [ ΟΝ ] και αγνοίας [ ΜΗ ΟΝ ] μεσολαβεί η δόξα. Η μεσάζουσα κατάσταση της δόξας δεν έχει την σταθερότητα της επιστήμης ,και παρόλο που δεν είναι άγνοια ,δεν είναι όμως ούτε και γνώση.
H συναίσθηση της αγνοίας είναι μεγάλο βήμα προς τη γνώση .
ΠΛΑΤΩΝΟΣ – » Φίληβος » , { 48 c – 49 a }.
Η άγνοια βέβαια είναι κακό, το ίδιο καθώς αυτό που ονομάζουμε χαζομάρα [ αβελτέραν έξιν ]. Tα είδη της αγνοίας.Η άγνοια είναι μία κακότητα ,αντίθετη στο »γνώθι σαυτόν ». Η κακότητα της αγνοίας μπορεί να χωριστεί σε τρία μέρη : a] σε σχέση με τα χρήματα και την περιουσία β}. σε σχέση με το σώμα και το κάλλος γ} σε σχέση με την ψυχή και τις αρετές .
Η άγνοια είναι μία κακότητα ,αντίθετη στο »γνώθι σαυτόν ». Η κακότητα της αγνοίας μπορεί να χωριστεί σε τρία μέρη : a] σε σχέση με τα χρήματα και την περιουσία β}. σε σχέση με το σώμα και το κάλλος γ} σε σχέση με την ψυχή και τις αρετές .
Ι. ΣΤΟΒΑΙΟΥ – » Ανθολόγιον », { ΚΑ’. Περί του »γνώθι σαυτόν » }.
7. Από τα » Τομάρια » [=τομίδια ] του Αριστωνύμου : O Hράκλειτος, νέος ακόμα είχε γίνει σοφώτερος από όλους ,διότι πίστευε για τον εαυτόν του ,ότι δεν γνώριζε τίποτε.
» ΕΝ ΟΙΔΑ ,ΟΤΙ ΟΥΔΕΝ ΟΙΔΑ » ;
Πασίγνωστο ρητό , το οποίον αποδίδεται στον Σωκράτη δια του Πλάτωνος . Και όμως. Δεν το είπε ο Σωκράτης ,ούτε το έγραψε ο Πλάτων ! Ή τουλάχιστον δεν είναι γραμμένον ακριβώς έτσι . Τί ακριβώς έλεγε και έπραττε ο Σωκράτης , ώστε η Πυθία του Μαντείου των Δελφών να τον επαινέσει δημοσίως » ανδρών απάντων Σωκράτης σοφώτατος » ; Σίγουρα όχι το προαναφερθέν ψευδο-Σωκρατικόν απόφθεγμα ,το οποίο μάλιστα μερικοί ανόητοι το θεωρούν ως ..σωκρατική ειρωνεία !!!
ΠΛΑΤΩΝΟΣ – » Απολογία Σωκράτους », { VI ] ή [ 21 d }.
<< αυτός μεν νομίζει ότι γνωρίζει ,ενώ δεν γνωρίζει , εγώ δε καθώς δεν γνωρίζω ,έτσι δεν νομίζω ότι γνωρίζω,…δηλαδή όσα δεν γνωρίζω ,ούτε και νομίζω ότι τα γνωρίζω >>. { σ.σ. Ο Σωκράτης είπε ,ότι αυτά που γνωρίζει ,γνωρίζει ότι τα γνωρίζει ,ενώ αυτά που δεν τα γνωρίζει ,γνωρίζει ότι δεν τα γνωρίζει { δηλ. δεν είναι ξερόλας ,οιηματίας ή δοκησίσοφος να καμώνεται ,ότι τα γνωρίζει , όπως κάνουν άλλοι. Έχει δηλαδή γνώση της αγνοίας του , κάτι που τον οδηγεί στην φιλοσοφία }.
<< και τίποτε δεν ήξερε ,εκτός από το ότι είχε επίγνωση της αμαθείας του >>.Αυτή η φράση στον Διογένη τον Λαέρτιον ,ίσως γέννησε και το ψευδο-απόφθεγμα : » εν οίδα ,ότι ουδέν οίδα ».
ΣΩΚΡ. – Ναι ‘ αλλά βέβαια πρέπει να εξετάσουμε από κοινού με ποίον τρόπο θα μπορέσουμε να γίνουμε όσο μπορούμε βέλτιστοι [ υπερθ. του αγαθός : πνευματικά ηθικά ανώτεροι από όλους ] . Διότι πράγματι εγώ , λέγω και σε σένα και σε μένα ,ότι πρέπει να παιδευτούμε [ να αποκτήσουμε παιδεία ] << εγώ γαρ τοι ου περί μεν σου λέγω ως χρη παιδευθήναι ,περί εμού δε ου >> ‘ διότι εγώ δεν διαφέρω σε τίποτα από εσένα ,εκτός βέβαια από ένα.
Η διπλή άρνηση [ ου ] γίνεται κατάφαση.{γ’. η επανάληψη του [ αρνητικού μορίου ] << ου >> ,δια της οποίας αναιρείται η πρώτη άρνηση ,και έτσι οι δύο αποφάσεις αποτελούν μίαν κατάφαση // [-]+[-]=[+] }.
Το » εν οίδα ,ότι ουδέν οίδα ‘ ,ίσως , ‘ είναι παράφραση του »εγώ μεν γαρ ουδέν οίδα πλην εν μόνον » { = Διότι εγώ δε γνωρίζω τίποτα [ άλλο ] εκτός από ένα πράγμα , την ανταλλαγή [ δούναι και λαβείν ] λόγων [απόψεων ] ,δηλαδή την διαλεκτικήν τέχνη }.
<< Eγώ δε οίδα σαφώς ,ότι ουδέν οίδα >>= Εγώ ,λοιπόν, γνωρίζω καθαρά ,ότι τίποτα δεν γνωρίζω.
AΠΛΗ ΚΑΙ ΔΙΠΛΗ ΑΓΝΟΙΑ .
Εάν συσχετιστεί η Γνώση [ + ] με την Άγνοια [ – ] ,τότε προκύπτουν τέσσερεις συνδυασμοί [ 1,2,3,4 ]. Αυτοί χωρίζονται σε ομάδες ως εξής : Β[ 1 ,4 ] και Α [ 2, 9 ]. Ομάδα [ Β ] : το [1] είναι ο Σοφός [ ανωτάτη βαθμίδα ],ενώ το [ 4 ] είναι ο Οιδίπους [ κατωτάτη βαθμίδα , ΔΙΠΛΗ ΑΓΝΟΙΑ ] . Η ομάδα [ Α ] δηλώνει ΣΤΑΣΗ και ΑΚΙΝΗΣΙΑ .Διότι από την γνώση δεν πηγαίνει κάποιος στην γνώση ,αφού γνωρίζει ότι ήδη την κατέχει [1] ,ούτε από την άγνοια στην άγνοια ,αφού δεν γνωρίζει ,ότι δεν γνωρίζει ,αλλά νομίζει ,ότι γνωρίζει και κατέχει [4]. Και ο οιηματίας δεν βαδίζει ποτέ προς το Φως της Γνώσεως . Ομάδα [ Α ] : το [ 2 ] είναι ο Φιλόσοφος [ ενδιάμεση βαθμίδα, ΑΠΛΗ ΑΓΝΟΙΑ ] και το [ 4 ] ,ο δούλος του Μένωνος στον γνωστόν πλατωνικό διάλογο [ ενδιάμεση βαθμίδα ] ,όπου ο απαίδευτος δούλος ,επειδή η γνώση είναι ανάμνηση, καταφέρνει να λύσει γεωμετρικά προβλήματα . Η ομάδα αυτή δηλώνει ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ και ΚΙΝΗΣΗ. Διότι κάποιος , επειδή γνωρίζει ότι έχει άγνοια κινείται -κατά το δυνατόν- πάντα προς την γνώση ,αφού δεν την κατέχει ,όπως και αντίθετα κάποιος από την άγνοια της γνώσεως είναι δυνατόν να κινηθεί και να ανακαλύψει [ μέσω της διαλεκτικής μεθόδου ] γνώση που γνώριζε και η οποία ήταν λησμονημένη μεν , καταγεγραμμένη δε στις λησμονημένες αναμνήσεις του [ όπως ο δούλος του Μένωνος ].
Αυτός ,που έχει την διπλήν άγνοια, νομίζει [ οίεται] ότι γνωρίζει αυτά που δεν γνωρίζει και περιφέρει την ψεύτικην πεποίθησή του [ δόκησις της σοφίας ] για πράγματα στα οποία είναι αμαθής .
Δ. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΥ – » Μέγα λεξικόν της Ελληνικής γλώσσης ».
Οίομαι , οίημα , οιηματίας.
Οιηματίας { < οίομαι } = όποιος έχει μεγάλην ,υψηλήν ιδέα για τον εαυτόν του ,αλαζών ,επηρμένος. Οίημα { < οίομαι } : α ]. [ μτγν.] γνώμη β ]. [ ιδ.] η υψηλή γνώμη που έχει κάποιος για τον εαυτόν του , έπαρση ,αλαζονεία . Οίομαι { οίμαι } = νομίζω ,υπολαμβάνω ,υποθέτω , πάντα για πράγμα αβέβαιον και αμφίβολον .
Ο Οιδίπους Τύραννος είναι αυτός που κατεξοχήν πάσχει από την λεγομένη Διπλή Άγνοια [ δεν γνωρίζει ,ότι δεν γνωρίζει ]. Υπό την επήρεια της Άτης γίνεται υπερόπτης και αλαζονικός σε σημείον ,που αμφισβητεί και απαξιώνει τον μάντη Τειρεσία ,ο οποίος του αποκαλύπτει ότι ό ίδιος είναι και πατροκτόνος και αιμομίκτης ,αλλά δεν το γνωρίζει …
<< Στην Πύλη του τρίτου μικρού εσωτερικού περιβόλου ,στέκεται η Ψευδο–παιδεία. Αυτή περιγράφεται ως μία γυναίκα πολύ καθαρή και περιποιημένη ,η οποία αποκαλείται Παιδεία από το πλήθος των ανθρώπων >>.
<< Αυτό το πλήθος είναι εκείνοι οι άνθρωποι που ενώ σώζονται από τα δεινά που προαναφέρθηκαν ,δεν έχουν μετανοήσει με τον ορθό τρόπο ,δηλαδή δεν έχουν ακόμη αποκτήσει την Αρετή της Φρονήσεως. Συνεπώς για να οδηγηθούν στην Αληθινή Παιδεία ,θα πρέπει πρώτα να περάσουν από την Πύλη της Ψευδοπαιδείας. Στο εσωτερικό του μικρού εσωτερικού περιβόλου ,ευρίσκονται οι εξαπατημένοι εραστές της Ψευδοπαιδείας. Αυτοί είναι οι Ποιητές ,οι Ρήτορες ,οι Διαλεκτικοί, οι Μουσικοί , οι Αριθμητικοί ,οι Γεωμέτρες ,οι Κριτικοί ,οι Ηδονικοί και οι Περιπατητικοί. Εδώ μπορούμε να διαπιστώσουμε ,ότι όλες οι παραπάνω Επιστήμες είναι ψευδείς και ,ως εκ τούτου ,αποτελούν τομείς του επιστητού, τους οποίους ακολουθεί ο Όχλος των ανθρώπων. Ενδεικτική βεβαίως είναι η απουσία της Φιλοσοφίας ,η οποία ως Αληθής Επιστήμη ,που αποτελεί μέρος της Αληθούς Παιδείας ,γίνεται απόκτημα λίγων ανθρώπων .Οι εραστές λοιπόν αυτοί εξαπατώνται ,επειδή νομίζουν ότι συναναστρέφονται την Αληθινή Παιδεία ,ενώ στην πραγματικότητα προσεγγίζουν την Ψευδοπαιδεία. Οι εραστές αυτοί βρίσκονται υπό το κράτος της Διπλής Αγνοίας ,δηλαδή δεν γνωρίζουν ,ότι δεν γνωρίζουν την Αληθινή Παιδεία >>. Σύμφωνα με τα τα προηγούμενα οι Εραστές της Ψευδο-παιδείας { ποιητές, μουσικοί, μαθηματικοί κ.α. } δεν μετέχουν στην Αληθινή Παιδεία ,διότι δεν απαλλάσσουν τον άνθρωπο από τα κακά. Άρα όλες οι καθιερωμένες μαθήσεις [ ποίηση , μαθηματικά, μουσική κ. α ] τίθενται υπό αμφισβήτηση ,διότι και αυτές δεν συμβάλλουν ασφαλώς στην αποτροπή του κακού.
ΕΞΕΙΣ .
Έξις { < έξω < έχω }. Ἕξις : » διάθεσις ψυχης καθ᾿ ήν ποιοί τινες λεγόμεθα. » Διάθεση της ψυχής, που μας χαρακτηρίζει με τον έναν ή τον άλλο τρόπο. Η επιλογή του να είμαστε κάποιοι ,κάτι το οποίον δείχνει το ποιόν μας .
ΠΡΟΚΛΟΥ – » Εκ των του φιλοσόφου Πρόκλου σχολίων εις τον ‘Κρατύλον’ Πλάτωνος εκλογαί χρήσιμοι », [ 65 ].
Οι άνθρωποι εκδηλώνουν πέντε έξεις [ = ψυχικές διαθέσεις ] ως προς την γνώση ή την άγνοια : διπλή άγνοια ,απλή άγνοια , κλίση [ έφεσις ] , ζήτησις [ αναζήτηση ,έρευνα ] εύρεσις [ ανεύρεση ].
ΟΙ ΠΕΝΤΕ [ 5 ] ΕΞΕΙΣ { από την ΑΓΝΟΙΑ στη ΓΝΩΣΗ }.
Ο φιλόσοφος είναι μεταξύ αγνοίας και γνώσεως [ σοφίας ].
Από την ποιότητα των ενέργειών μας εξαρτάται η ποιότητα των έξεων . Δεν είναι μικρόν πράγμα το να αποκτούμε αμέσως από την νεανική μας ηλικία αυτές ή εκείνες τις συνήθειες [ εθισμός ] , αντιθέτως είναι πάρα πολύ μεγάλο ή μάλλον αποτελεί το παν.
ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΟΥΣ – » Πολιτικά », { Η’. 1334 b }.
Όπως η ψυχή έχει δύο μέρη : το άλογον [ εκείνο που δεν έχει λογική ] και το ‘‘λόγον έχον » [ εκείνο που έχει λογική ] ‘ και οι έξεις είναι δύο : η όρεξις και ο νους.
ΠΛΑΤΩΝΟΣ – » Όροι », { 414 c }.
Έξις .Διάθεση της ψυχής κατά την οποίαν επιλέγουμε να είμαστε κάποιοι σύμφωνα με την οποία χαρακτηρίζεται το ποιόν μας
JEAN -AUGUSTE DOMINIQUE INGRES – » Ο Οιδίπους εξηγεί το αίνιγμα της Σφίγγας », {1808 }. Παρίσι ,Μουσείον Λούβρου.
[ 119 ] Ηρακλείτου . [ 60 ] Ιέρακος από το »Περί δικαιοσύνης». Οι ποιητές την ονόμασαν σαοφροσύνη ,» σαώσαι ‘ λέγοντας το σώσαι. Η σωφροσύνη είναι φρουρός και σωτηρία της φρονήσεως ,όταν την αποκτήσει κανείς .
Μεγίστη αρετή το να είναι σώφρων κάποιος και η σοφία έγκειται στο να λέμε την αλήθεια και να ενεργούμε σύμφωνα με την ουσίαν των πραγμάτων ,αφού πρωτύτερα την κατανοήσουμε .Η φρόνηση είναι κοινή [ ξυνόν ] σε όλους τους ανθρώπους.
Γ. ΛΑΘΥΡΗ – » Οι »Όροι » του Σπευσίππου ».
Σωφροσύνη : μέτρον της ψυχής σχετικά με τις κατά φύσιν επιθυμίες και ηδονές της . Σώφρων : αυτός που έχει μετριοπαθείς επιθυμίες.
ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΟΥΣ – » Περί αρετών και κακιών », { 1249 b }.
Η τριμερής ψυχή . Οι αρετές του λογικού ,του συναισθηματικού ,του επιθυμητικού και οι αρετές ολόκληρης της ψυχής .Οι κακίες του λογικού μέρους της ψυχής ,του συναισθηματικού και του επιθυμητικού και οι κακίες ολόκληρης της ψυχής .
ΤΟ ΤΡΙΜΕΡΕΣ ΤΗΣ ΨΥΧΗΣ – ΑΡΕΤΕΣ ΚΑΙ ΚΑΚΙΕΣ.
Ολόκληρης της ψυχής αρετές είναι : η δικαιοσύνη [ η ικανότητα να διανέμει κάποιος κατ’ αξίαν τα δίκαια } ,η ελευθεριότης { = η δαπάνη χρημάτων για πράγματα άξια επαίνου ] και η μεγαλοψυχία [ η ικανότητα του »καλώς φέρειν » και την ευτυχίαν και την δυστυχία ].Κακίες όλης της ψυχής είναι η αδικία [ Τρία τα είδη : ασέβεια , πλεονεξία ,ύβρις } , η ανελευθερία { Τρία τα είδη της φιλαργυρίας : αισχροκέρδεια , φειδωλία [ τσιγγουνιά ] , κιμβεία [ οι εξηνταβελόνηδες }, μικροψυχία [ αυτός που δεν μπορεί να υποφέρει ούτε την ευτυχία ,ούτε την δυστυχία ].
Ι}.ΑΡΕΤΕΣ ΚΑΙ ΚΑΚΙΕΣ ΟΛΗΣ ΤΗΣ ΨΥΧΗΣ.
ΙΙ}.ΤΟ ΤΡΙΜΕΡΕΣ ΤΗΣ ΨΥΧΗΣ.
ΙΙΙ}.ΑΡΕΤΕΣ ΚΑΙ ΚΑΚΙΕΣ ΤΟΥ ΤΡΙΜΕΡΟΥΣ ΤΗΣ ΨΥΧΗΣ.
ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΟΥΣ – » Περί αρετών και κακιών », { 1250 a – 1251 a }.
Α’. Σωφροσύνη – Ακολασία .
Σωφροσύνη : αρετή του επιθυμητικού ,που κάνει τους ανθρώπους να μην ορέγονται τις απολαύσεις των χυδαίων [ φαύλων ] ηδονών .Ακολασία : κακία [ ελάττωμα ] του επιθυμητικού ,κατά την οποίαν οι άνθρωποι επιλέγουν την απόλαυση των φαύλων ηδονών .
ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΟΥΣ – » Ηθικά Ευδήμεια », { Α’. III , 1221 a }.
Η σωφροσύνη είναι το μέσον μεταξύ μίας υπερβολής [ ακολασία ] και μίας ελλείψεως [ αναισθησία ]. Ακόλαστος : εκείνου που οι επιθυμίες ξεπερνούν κάθε μέτρον , κάθε φορά που ξέφρενα παραδίδεται σε αυτές Αναίσθητος : εκείνος που δεν έχει ούτε τις καλές και κατά φύσιν επιθυμίες ,αλλά παραμένει απαθής σαν πέτρα.
ΜΕΤΡΟΝ / ΜΕΣΟΝ η σωφροσύνη.
Αττική μελανόμορφη λήκυθος {480-460 π.Χ.} , Λονδίνο , Βρεττανικό Μουσείο . [Δ] Ο Οιδίπους καθιστός σε δίφρο ,δίπλα σε δωρικόν κίονα , με ράβδο στο δεξί χέρι ,[Μ] Η Σφίγγα πάνω σε βωμό με δύο στεφάνια ,[Α] Ο Τειρεσίας [μάλλον ] με ράβδο στο αριστερό χέρι.
γ
Β’. ΜΕΡΟΣ .
Νυκτερινή μυητική περιπλάνηση στον μαγικόν κόσμον των πηγών.
« γένοι᾽, οίος εσσὶ μαθών. καλός τοι πίθων παρὰ παισίν, αιεί καλός >>. Μην γίνεις κάτι άλλο από αυτό που είσαι πραγματικά , μην γίνεις πιθηκάκι .
<< Γίνε αυτό που είναι [ εν δυνάμει ] στη φύση σου [ υπόσταση ] .ο μικρός πίθηκος για τα παιδία είναι καλός , πάντα καλός >> .Είθε [ μακάρι ] να γίνεις αυτός που είσαι, εάν μάθεις ποίος είσαι. Εγκύρωσε την πρωτογενή σου υπόσταση ,αν καταστεί δυνατή η διείσδυση ως το υποστασιακό σου υπόβαθρο.
<< ο μικρός πίθηκος για τα παιδία είναι καλός , πάντα καλός >> .
Πίθων =μικρός πίθηκος ,μαϊμού [ μτφ. ειδικώς για κόλακες ] .Υπαινιγμός ή και υποτιμητικός χαρακτηρισμός του ποιητή Πινδάρου προς τον συνομήλικον και ανταγωνιστήν του ποιητή Βακχυλίδη , ως κόλακα , για την εύνοιαν του Τυράννου των Συρακουσών Ιέρωνος .
Η ύψιστη εντολή του Δελφικού Απόλλωνος << γένοι᾽, οἷος ἐσσὶ μαθών >>,δηλαδή << γίνε αυτός που είσαι ,αφού μάθεις ποίος είσαι >> [ δηλαδή θεϊκός ],είναι και η υποθήκη του Ηρακλείτου προς τον άνθρωπο.
Mία Νέα Τάξη Πραγμάτων [ status quo } εμφανίζεται στον Όλυμπο και αντικαθιστά την Παλαιά Τάξη των Πραγμάτων. Οι Θεοί υπακούουν μεν στον Δία ,αλλά αυτός δεν είναι ο γνωστός Πατέρας Θεών και ανθρώπων .Είναι ένας Νέος [ Neo } ,ένας Άλλος [ alius } ,ένας Τυραννικός Ζευς ,που απαιτεί υπακοή , υποταγή και προσαρμογή στις εντολές του . Ο Γενάρχης των ανθρώπων Προμηθεύς από φιλανθρωπία ΔΕΝ υπακούει στον Τύραννον αυτόν ,που αποκαλείται »Ζευς» κατ’ ευφημισμόν, και έτσι υφίσταται το μαρτύριον της σταυρώσεως χάριν του ανθρώπου. Μήπως σας θυμίζει αυτό κάτι ; Μήπως αναγνωρίζετε κάποιες αναλογίες του μύθου με την ιστορία , του χθες με το σήμερα ;
ΩΚΕΑΝΟΣ : Δίδαξε [ μάθε ] τον εαυτόν σου και προσαρμόσου σε τρόπους νέους ΄ διότι νέος τύραννος ορίζει και τους Θεούς.
ΠΛΑΤΩΝΟΣ – » Αντερασταί », { 138 a-b }.
» Φιλοσοφία είναι να μελετήσει κάποιος καλά τον εαυτόν του και να τον γνωρίσει ,να διακρίνει τα καλά και τα κακά στοιχεία της φύσεώς του ,τα μεν να βελτιώσει ,τα δε να διορθώσει .Αλλά όταν κάποιος γνωρίζει καλά τον εαυτόν του ,είναι δυνατόν να γνωρίσει και τους άλλους ‘ όποιος διακρίνει στον εαυτόν του το αγαθόν και το κακόν, θα ξέρει να διακρίνει και μεταξύ των άλλων τους αγαθούς και τους κακούς » { εισαγωγή }.
Ούτε οι επιστημονικές [ γνώσεις ] ,ούτε όλες οι γνώσεις είναι αυτά που εξασφαλίζουν την ευπραγία και την ευδαιμονία στον βίο μας ,αλλά ένα πράγμα μόνο : η γνώση του αγαθού και του κακού.
ΠΛΑΤΩΝΟΣ – » Πρωταγόρας », { 342 e- 343 b }.
Το να μιμείται κάποιος τους Λάκωνες πολύ περισσότερο σημαίνει να φιλοσοφεί [ φιλοσοφείν ] παρά να επιδίδεται στη γυμναστική [ φιλογυμναστείν ] , διότι είδαν ότι τέτοιες κουβέντες μόνο άνθρωπος με τέλεια παιδεία μπορεί να τις πει . Διότι μ’ αυτό τον τρόπο φιλοσοφούσαν οι παλαιοί, με Λακωνική βραχυλογία·
ΠΛΑΤΩΝΟΣ – » Φαίδρος », { 229 e – 230 a }.
ΣΩΚΡ. δεν είμαι ακόμη ικανός, σύμφωνα με το παράγγελμα των Δελφών ,’‘να γνωρίσω τον εαυτόν μου ‘ .Έτσι εξετάζω [ σκοπώ ] τον εαυτό μου, εάν είμαι θηρίον περισσότερο πολύμορφον από τον Τυφώνα .
Η φιλία [ αγάπη ] προς τον εαυτόν μας είναι η αιτία και της φιλίας μας προς τους άλλους.
Στο Κεφ. [4 ] γίνεται λόγος περί της »τελείας φιλίας » ,αυτή που συνάπτεται μεταξύ των αγαθών ανδρών και της οποίας ο συνεκτικός δεσμός είναι το αγαθόν. Αυτή η φιλία περικλείει και το ηδύ και το ωφέλιμον ,παραμένει δε σταθερή. Αλλά προς σύνοψίν της χρειάζεται χρόνος ,για να βεβαιωθούν αυτοί που την συνάπτουν ότι είναι και ο ένας και ο άλλος αγαθοί. Ο ενάρετος άνθρωπος επιθυμεί να διάγει τον βίον του με τον εαυτόν του και επειδή ο ενάρετος διαπνέεται από τέτοια συναισθήματα έναντι του εαυτού του και προς τον φίλον του διάκειται ακριβώς όπως και προς τον εαυτόν του ( διότι ο φίλος είναι ένας άλλος εαυτός μας ) .
ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΟΥΣ – » Ρητορική », { Β’, 1395 a }.
Γνωμικόν είναι μία βεβαίωση για ζητήματα γενικού χαρακτήρα ,όσα αναφέρονται στις ανθρώπινες πράξεις και πρέπει ή να τα αποφεύγουμε ή να τα επιδιώκουμε στον βίο μας. Σε ένα γνωμικόν ,εάν προστεθεί η αιτία και το γιατί , όλο αυτό γίνεται ενθύμημα [ =είδος συλλογισμού ] . Πρέπει να χρησιμοποιούμε τα γνωμικά ακόμη και όταν αντιτίθενται και στα κοινότατα γνωμικά ,όπως είναι το «γνώθι σαυτόν» και το «μηδὲν άγαν», όταν ή το ήθος μέλλει να φανεί καλλίτερον ή το γνωμικό λέγεται σε μία στιγμήν εξάψεως.
ΞΕΝΟΦΩΝΤΟΣ – » Απομνημονεύματα », { Γ’. IX.6 }.
Το να μην γνωρίζει κανείς τον εαυτόν του ,και όσα δεν τα ξέρει , να νομίζει ότι τα ξέρει ,το λογάριαζε ελάττωμα πολύ κοντά προς την μανία ..
ΞΕΝΟΦΩΝΤΟΣ – » Απομνημονεύματα », { Δ’. ΙΙ.26 }.
Εγώ πραγματικά φρονώ, ότι εκείνος που δεν ξέρει την αξίαν του, δεν ξέρει τον εαυτόν του.
ΞΕΝΟΦΩΝΤΟΣ – » Κύρου παιδεία », { Ζ’. ΙΙ.20-21 }.
Και ερωτώ δεύτερη φορά τον θεόν «τι να κάμω για να ζήσω ευτυχισμένος σ’ όλη την υπόλοιπη ζωή μου», και κείνος μου αποκρίθηκε: » αν γνωρίσεις τον εαυτό σου, Κροίσε, θα περάσεις τη ζωή σου ευτυχισμένα ».
ΚΙΚΕΡΩΝΟΣ – » Περί καθηκόντων » { De officiis }, [ A’. ΧΧΧΙ . 114 }.
Ο καθένας ας γνωρίσει τον εαυτόν του και ας είναι οξυδερκής κριτής των προτερημάτων και των ελαττωμάτων του .
ΔΗΜΟΣΘΕΝΟΥΣ – » Περί της ατελείας προς Λεπτίνην », { 161, 162 }.
Όλα να τα θεωρούμε ανθρώπινα. Το μέλλον είναι άδηλο για όλους τους ανθρώπους, γι’ αυτόν τον λόγον πρέπει στις επιτυχίες [ ευπραξίες ] να είμαστε μετριοπαθείς , και να δείχνουμε ότι φροντίζουμε από πριν για το μέλλον μας.
ΕΠΙΚΤΗΤΟΥ – » Εγχειρίδιον », { 6 }.
Το ΕΧΕΙΝ και το ΕΙΝΑΙ.
Ουδέποτε να έχεις έπαρση για ξένο [ αλλότριον ] προτέρημα. Τί ανήκει ,λοιπόν, σε σένα ; Η ικανότητά σου να αντιλαμβάνεσαι τα πράγματα ‘ αυτήν όταν είναι κατά φύσιν ,τότε πραγματικά να έχεις έπαρση, διότι τότε μόνο θα μπορείς να επαίρεσαι για ένα αγαθό δικό σου.
ΤΑ » εφ’ ημίν » ΚΑΙ ΤΑ »ουκ εφ’ ημίν » .
ΕΠΙΚΤΗΤΟΥ – » Εγχειρίδιο », { 1 }.
Από τα υπάρχοντα [ πράγματα ] ,άλλα μεν εξαρτώνται από εμάς { εφ’ ημίν }, άλλα πάλι όχι { ουκ εφ’ ημίν }.
ΠΛΟΥΤΑΡΧΟΥ – » Περί ευθυμίας », { 5 }.
Ο Πλάτων παρομοίασε τον βίον με την κυβεία [ παιγνίδι με κύβους ] ,στο οποίο το ρίξιμο των ζαριών δεν είναι στο χέρι μας [ ουκ εφ’ ημίν ] , όμως στο χέρι μας είναι[ εφ’ ημίν ] η καλή διαχείριση της ζαριάς ,που θα φέρουμε.
ΕΠΙΚΤΗΤΟΥ – » Διατριβαί », [ Α’ ].
α’. Περί των ‘‘εφ’ ημίν » και » ουκ εφ’ ημίν ».
Από μας εξαρτάται [ εφ’ημίν ] η ορθή χρήση των φαντασιών [ εντυπώσεων ].Σύμφωνα με τους Στω’ι’κούς ,ο άνθρωπος διαθέτει κατεξοχήν την ικανότητα της χρήσης των εντυπώσεων ,ως »ζώον χρηστικόν φαντασίαις λογικώς ». Η ανθρώπινη » ορμή » εξαρτάται από τη συγκατάθεση ή μη στις εντυπώσεις. Ως προς αυτό διακρίνεται ο άνθρωπος από τα ζώα, των οποίων η »ορμή» ,η κίνηση δηλαδή πρός κάτι,έρχεται ως αποτέλεσμα της αυτόματης ανταπόκρισης στις εντυπώσεις.
ΠΛΟΥΤΑΡΧΟΥ – » Περί ευθυμίας », { IΓ’ }.
Επομένως δεν αρμόζουν τα πάντα στους πάντες , αλλά πρέπει ο άνθρωπος να πεισθεί στο Πυθικόν Γράμμα [ Παράγγελμα ] ,δηλαδή να γνωρίσει καλά τον εαυτόν του .
ΠΛΟΥΤΑΡΧΟΥ – » Προς Κωλώτην », { 1118 c }.
Ο Ηράκλειτος , λέγει , »ερεύνησα τον εαυτόν μου » ,και από τις επιγραφές στους Δελφούς πιο θεϊκή θεωρούσαν το »γνώθι σαυτόν ».
ΠΛΟΥΤΑΡΧΟΥ – » Πώς αν τις διακρίνοιε τον κόλακα του φίλου » , { 25 }.
Παραινούμε ,να αποβάλει κανείς από μέσα του την φιλαυτία και την οίηση [έπαρση]. Διότι , μας κάνει πιο τρωτούς [ μαλακωτέρους ] στους θύραθεν [ από έξω ] κόλακες .Ας έχουμε εμπιστοσύνη στον Θεόν και στην συνείδησή μας ,ότι για τον καθένα το » γνώθι σαυτόν » είναι το πιο πολύτιμο πράγμα .
ΠΛΟΥΤΑΡΧΟΥ – » Παραμυθητικός προς Απολλώνιον », { 116 d }.
Δύο από τις Δελφικές επιγραφές είναι κατ’ εξοχήν απαραίτητες για τον βίον μας , το » Γνώθι σαυτόν » και το » Μηδέν άγαν », διότι από τις δύο αυτές παραινέσεις εξαρτώνται όλα τα υπόλοιπα. Στην αυτογνωσία, δηλαδή εμπεριέχεται η αποφυγή της υπερβολής ,και στην τελευταία τούτη εμπεριέχεται η αυτογνωσία.
ΜΑΡΚΟΥ ΑΥΡΗΛΙΟΥ – » Τα εις εαυτόν », { Ζ’.59 }.
» Ένδον σκέπε » ή » Ένδον βλέπε » . » Scava dentro di te » = »ένδον σκάψε ». [ Scavare = σκάβω ]. Διότι μέσα σου βρίσκεται η αιώνια πηγή του αγαθού , και, εάν συνεχίζεις να σκάβεις ,θα αναβλύζει ατελείωτα.
ΓΑΛΗΝΟΥ – » Περί διαγνώσεως και θεραπείας των εν τη εκάστου ψυχή ιδίων παθών », [ II .1 , 5 ].
;Oταν ήμουν νέος ,νόμιζα ότι επαινούσαν μάταια το Δελφικόν πρόσταγμα »να γνωρίσει [ κάποιος ] τον εαυτόν του »,διότι πίστευα ότι δεν είναι σπουδαία προσταγή ‘ αργότερα βρήκα ότι δικαίως το επαινούν. Διότι μόνος ο πάρα πολύ σοφός μπορεί να γνωρίσει με ακρίβεια τον εαυτόν του ,και κανείς από όλους τους άλλους, αλλά άλλος λιγότερο και άλλος περισσότερο .Όποιος θέλει να γίνει καλός και αγαθός [ καλοκάγαθος ] ,είναι ανάγκη ο ίδιος να αγνοεί πολλά από τα προσωπικά του σφάλματα.
CAR. HALM – » Aισωπείων Μύθων Συλλογή », { 359 }.
Τα δύο ταγάρια.
»Πήραι δύο» = Τα δύο ταγάρια { πήρα = οδοιπορικός σάκος ,ταγάρι ].Οι άνθρωποι τα δικά τους ελαττώματα ,που είναι πίσω τους , δεν τα βλέπουν ,ενώ τα ξένα ελαττώματα ,που είναι μπροστά [στα μάτια τους] , τα παρατηρούν με πολύ ακρίβεια.
ΒΑΒΡΙΟΥ – » Μυθίαμβοι Αισώπειοι », { 66 }.
Γι’ αυτό μου φαίνεται ,ότι τις συμφορές [ κακά ] ο ένας του άλλου τις βλέπει με ακρίβεια ,αγνοεί όμως τις συμφορές του σπιτιού του [ τις δικές του ].
ΙΕΡΟΚΛΕΟΥΣ – » Σχόλια εις τα Χρυσά έπη των Πυθαγορείων », { 12 ].
» ΑΙΣΧΥΝΟΥ ΣΑΥΤΟΝ ».
Μετά από αυτό αναφέρει την μοναδικήν αιτίαν ,η οποία μας αποτρέπει από τις κακές πράξεις << πάντων δε μάλιστα αισχύνου σεαυτόν >> , δηλαδή << Προπάντων δε να σέβεσαι [ αισχύνου ] τον εαυτόν σου >>.,διότι ,εάν συνηθίσεις να σέβεσαι τον εαυτόν σου ,θα έχεις κοντά σου έναν πιστό φύλακα ,που θα σέβεσαι και ο οποίος ουδέποτε θα απομακρύνεται από εσένα και θα σε παρακολουθεί ‘ διότι πολλές φορές συνέβη να κάνουμε κάτι , μετά την αναχώρηση των φίλων ή των υπηρετών ,το οποίον ουδέποτε θα κάναμε κατά την παρουσία τους..O σεβασμός [ αιδώς ] που θα αισθανθείς προς τον ίδιον τον εαυτόν σου ,θα σε απομακρύνει μοιραίως από κάθε αισχρή και ανάξια πράξη . »Διότι ο » μεμαθηκώς αιδείσθαι εαυτόν , μη ανεχόμενος την του αισχρού πράξιν » [ = διότι αυτός που έχει μάθει να ντρέπεται τον εαυτόν του ,δεν ανέχεται την διάπραξη του αισχρού ].
ΓΑΛΗΝΟΥ – » Περί διαγνώσεως και θεραπείας των εν τη εκάστου ψυχή ιδίων παθών », [ V .10-11 ].
Εσύ, αντιθέτως, να αιδείσαι [ =ντρέπεσαι ] κυρίως τον εαυτό σου ,πιστεύοντας εκείνον ,που είπε :
<< Περισσότερον από όλους να αισχύνεσαι τον εαυτό σου >>.
.Διότι ,εάν πράττεις έτσι ,θα μπορέσεις κάποτε στην άλογη δύναμη του θυμοειδούς [ το συναισθημα-τικόν μέρος της τριμερούς ψυχής ] που βρίσκεται μέσα σου , όπως ακριβώς το θηρίον και να την εξημερώσεις και να την καταπραΰνεις.
ΑΜΜΩΝΙΟΥ – » Λεξικόν Ομοίων και Διαφόρων λέξεων ».
Διαφέρει η ΑΙΔΩΣ [ εντροπή λόγω σεβασμού ] από την ΑΙΣΧΥΝΗ [ εντροπή μετά από αισχρή πράξη ]. Ντροπή { < εν + τροπή < τρέπομαι } = στρέφομαι εις εαυτόν .
ΕΠΙΚΤΗΤΟΥ -» Διατριβαί » ,{ Α’ }.
ιδ’. Ότι πάντας εφορά το Θείον { Η Θεότητα μας επιβλέπει όλους } .Όταν κλείσετε τις πόρτες και είναι σκοτεινά ,να θυμάστε ότι να μην λέτε ποτέ ,ότι είστε μόνοι ‘ διότι δεν είστε ΜΟΝΟΙ ,αφού ο Θεός και η προσωπική σας θεότητα [ δαίμων ] βρίσκονται εκεί.
Υποδήλωναν ,μερικοί , τις πράξεις με λέξεις, όπως τα Δελφικά παραγγέλματα : » Γνώθι σαυτόν »και » Μηδέν άγαν » και με σύμβολα.
ΑΙΛΙΑΝΟΥ – » Ποικίλη ιστορία », { Η’.15 }.
»Γνώθι σαυτόν »= Θυμήσου ότι είσαι άνθρωπος.
Ι. ΣΤΟΒΑΙΟΥ – » Ανθολόγιον ». ΚΑ’. ΠΟΡΦΥΡΙΟΥ – » Περί του γνώθι σαυτόν », { α’. 27, δ’.28 }.
Επειδή δε ο άνθρωπος είναι ένα μικρό κόσμημα του σύμπαντος [ =διάκοσμος ] ,ουδέν άλλο συμβουλεύει [ η επιγραφή ] παρά να το να φιλοσοφούμε . Παραινεί λοιπόν [ Ο Θεός ] το να θεωρούμε και το να μαθαίνουμε τους αληθινούς εαυτούς μας , όχι για να φιλοσοφήσουμε ,αλλά ,αφού γίνουμε σοφοί, για να ευδαιμονήσουμε. Το »γνώθι σαυτόν» ,λοιπόν, φαίνεται ,ότι επιβάλλει να γνωρίσεις την ψυχή και τον νου σου ,διότι αυτά συνιστούν την ουσία του ανθρώπου. Διότι και από τον εσωτερικόν άνθρωπον ανώτερος είναι ο »παντέλειος νους » μέσα στον οποίον υπάρχει και ο άνθρωπος και του οποίου εικόνα είναι καθένας από μας.
Η επιθυμία του ανθρώπου να βρίσκεται σε κοινωνία με τους Θεούς ,δεν είναι δυνατή παρά μόνο »μετην ομοιότητα προς αυτούς » ,που ταυτίζεται με την γνώση των όντων ,την οποίαν μπορούν να επιτύχουν οι άνθρωποι. Η αλήθεια είναι μία και μοναδική ,όπως και η φιλοσοφία. Η αυτογνωσία [ το γνώθι σαυτόν ] είναι το μοναδικόν τέλος κάθε φιλοσοφίας. Αυτογνωσία δε είναι το »κατά φύσιν ζην». Και » κατά φύσιν ζην » είναι το »κατ’ αρετήν ζην ». Ας ξεκινήσουμε λοιπόν από το «γνώθι σαυτόν», γιατί πρόκειται ακριβώς για θεϊκή εντολή. Εκείνος, λοιπόν, που γνωρίζει τον εαυτό του, γνωρίζει και την ψυχή και το σώμα του. Γιατί τελικός σκοπός είναι να ζει κανείς σύμφωνα με τη φύση [ κατά φύσιν ], πράγμα που δεν μπορείς να επιτύχεις, αν δεν γνωρίζεις ποιος είσαι και ποια είναι η ίδια σου η φύση· ο άνθρωπος που αγνοεί τον εαυτό του δεν ξέρει ασφαλώς τι του ταιριάζει να κάνει,
.Διότι γνωρίζει ότι είναι πεπρωμένο για όλους να πεθάνουν και ότι υπάρχει κάποιος καθορισμένος χρόνος για την παραμονή των θνητών σωμά-των μας στην γη ,που όταν παρέλθει ,δεν πρέπει να οργιζό-μαστε σφόδρα ,αλλά ,ως σε θείο νόμο ,με την θέλησή μας να υπακούουμε.Διότι το πεπρωμένον τώρα δηλώνει τούτο, ότι δηλαδή η θνητή μας ζωή έχει περατωθεί από κάποια αναγκαία όρια ,και ότι είναι χαρακτηριστικόν της φρονήσεως να ακολουθούμε τα διδάγματα των ανωτέρων όντων [ κρειτ-τόνων ] ,της φρονήσεως η οποία αναζητά ,όχι να μην πεθάνουμε [ μη αποθανείν ] αλλά να πεθάνουμε καλώς [ ευ αποθανείν ].
ΕΡΜΟΥ ΤΟΥ ΤΡΙΣΜΕΓΙΣΤΟΥ – » Ερμητικά κείμενα ».Ερμού Τρισμεγίστου Ποιμάνδρης, ΛΟΓΟΣ I { 21,22 }.
» εκείνος που θα εννοήσει τον εαυτόν του ,προχωρεί » ,όπως είπεν ο Λόγος του Θεού ,Πώς θα προχωρήσω εγώ στην ζωή ; Είπεν ο Θεός » εκείνος που έχει νου ,θα αναγνωρίσει τον εαυτόν του ».
ΑΡ. ΣΟΠΕΝΧΑΟΥΕΡ – » Η τέχνη του ‘γνώθι σαυτόν ‘ », { σελ. 9 -13 },εισαγωγή.
Τον τίτλο » Εις εαυτόν » προφανώς επέλεξε ο Σοπενχάουερ έχοντας κατά νουν το αντίστοιχο έργο [ σ.σ. που το έγραψε στα ελληνικά ] του Ρωμαίου στω’ι’κού φιλοσόφου και αυτοκράτορα Μάρκου Αυρηλίου.. Στο παρόν βιβλίο του ο Σοπενχάουερ , εκτός των άλλων ,έχει κανόνες συμπεριφοράς ,γνωμικά ,αποφθέγματα περί του »πώς βιοτέον »και οδηγίες περί του πώς να πράττει κανείς.
O ανθρώπινος πολιτισμός και κυρίως οι συμφορές των δύο αλλεπαλλήλων παγκοσμίων πολέμων ,δεν κατόρθωσαν να δώσουν μία σαφή και οριστική απάντηση στο Ελληνικό θεϊκόν παράγγελμα : << ΓΝΩΘΙ ΣΑΥΤΟΝ >> ,που απευθυνόταν στον άνθρωπον και την ανθρωπότητα συλλήβδην , ώστε να την αποτρέψουν από το να ετοιμάζεται σήμερα ,μέσα σε ανίατον κλίμα διχασμού , να αυτοκτονήσει , στην αδυναμία της να λύσει τούτο το προαιώνιον αίνιγμα της Σφιγγός του Δελφικού Απόλλωνος. Και όμως η λύση τούτου – που εκπορεύεται μάλιστα από το μέρος ,όπου κατά την μυθολογία ο Θεός του φωτός , ο Θεός της αρμονίας ,ο Απόλλων , φόνευσε τον τερατώδη δράκοντα ,ο οποίος κυριαρχούσε και λυμαινόταν ολόγυρα την χώρα , και εκεί όπου αργότερα κατά την αρχαίαν εποχήν οι αμφικτίονες [= οι πλησίον οικούντες ,γείτονες ] που προσέρχονταν θυσίαζαν το ανθρώπινον πάθος ,δηλαδή τον δράκοντα που είχαν μέσα τους ,συνέτριβαν το συμπαγές περίβλημα του τοπικού Εγωϊσμού τους και λαμπρυνόμενοι από το Απολλώνειον φως έδιναν σάρκα και οστά στην πρώτη συλλογική ηθική σκέψη , στην ΔΕΛΦΙΚΗΝ ΙΔΕΑΝ – θα μπορούσε [ διότι αυτό είναι το κλειδί του νοήματος του » γνώθι σαυτόν» ] από την έρευνα και την διάσπαση της πυρηνικής αληθείας του μυστικού τούτου , μυστικού του πνεύματος ,που είναι συνάμα και το βαθύτερο νόημα της ζωής και του ανθρώπου -ατόμου ως << στίβου των αγώνων του πνεύματος >> ,θα μπορούσε να παραγάγει φως αρμονικόν ανά τον κόσμον και τεράστια ζωογόνον ιδεοπνευματικήν ενέργεια και κίνηση προς νέα ψυχοπνευματική αναπρο- σαρμογή του ανθρώπου ,κίνηση προς ανώτερες μεγαλειώδεις κοινές ή διεθνείς πολιτιστικές κοινωνικές εξελίξεις.
Και ένα τρίτο πάθος { σ.σ. τα άλλα δύο είναι η μοναξιά και η απληστία ] είναι η αγάπη .Η έξοδος από τον εαυτό σου για να προσεγγίσεις κάποιον διπλανό. Θέλεις να δοθείς στον άλλον , να γευτείς την μεγάλη χαρά της λησμονιάς του εαυτού σου για χάρη κάποιου άλλου αγαπημένου προσώπου.
Προφανώς ο Ασόκα ήταν κατά το ήμισυ Ελληνικής καταγωγής από την μητέρα του ,η οποία ήταν πριγκίπισσα του Οίκου των Σελευκιδών ..ην ίδια εποχή προσεχώρησε στον Βουδισμό , του οποίου έγινε ένθερμος υποστηρικτής .Πολλοί τον θεωρούν ως τον Άγιον Κωνσταντίνον του Βουδισμού.
Ο Αλκιβιάδης είναι μία μοναδική φυσιογνωμία και προσωπικότητα στην ιστορία των αρχαίων Αθηνών και της αρχαίας Ελλάδος γενικώτερα.. Ο μέγας Αθηναίος πολιτικός και στρατιωτικός με τα ανυπέρβλη-τα προτερήματα και ελαττώματά του υπήρξε όχι μόνον για τον εαυτόν του καταστροφικός ,αλλά και για την πατρίδα του. Τον ιδιόμορφο χαρακτήρα του και ιδίως τα σοβαρώτατα ελαττώματά του παροδικώς προσπάθησε να τα διορθώσει ο αγαπημένος του δάσκαλος Σωκράτης ,χωρίς ιδιαίτερη επιτυχία. » Αλκιβιάδης ο Μέγιστος ,Αλκιβιάδης ο Eλάχιστος ».
Κ.Δ. ΓΕΩΡΓΟΥΛΗ -» ΠΛΑΤΩΝΟΣ : Αλκιβιάδης μείζων ή πρώτος ».
Ο μεν Αλκιβιάδης αναγνωρίζει ,ότι έχει περιπέσει σε τελεία σύγχυση ,ο δε Σωκράτης υποδεικνύει σε αυτόν ,ότι η σύγχυση του προέρχεται ,όχι τόσο από την αγνοία του ,όσον από την άγνοιαν της αγνοίαςτου. Διαστέλλονται έτσι δύο είδη αγνοίας .Το πρώτο είναι το να αγνοεί κάποιος κάτι ,το δεύτερο ,το χειρότερο , είναι το να νομίζει ότι γνωρίζει εκείνο το οποίο δεν γνωρίζει .Το είδος αυτό της αγνοίας είναι υψίστη αμάθεια.
ΠΛΑΤΩΝΟΣ – » Αλκιβιάδης », { A’. 130 e , 132 d – 133 b }.
Για να εμβαθύνουμε ,λέει ο Σωκράτης , στο νόημα του Δελφικού ρητού » γνώθι σαυτόν » και στην άσκηση της επιμέλεια του εαυτού μας ,πρέπει να χρησιμοποιήσουμε μια παρομοίωση .Όπως ο οφθαλμός όταν θέλει να γνωρίσει τον εαυτόν του ,αναγκάζεται να αναζητήσει τον οφθαλμόν άλλου ανθρώπου ,για να δει μέσα στην κόρη του ξένου οφθαλμού απεικονιζομένη την εικόνα του στο κέντρον της οράσεως ,το ίδιο οφείλει να πράξει και η ψυχή. Είναι υποχρεωμένη ,εάν θέλει να γνωρίσει τον εαυτόν της ,να στρέψει το βλέμμα της σε άλλη ψυχή ,και ακριβέστερα σε εκείνο το τμήμα της ψυχής μέσα στο οποίον κατοικεί το Θείον [Λογιστικόν }.Αληθής πολιτικός ,λοιπόν , είναι αυτός που αφορμάται από μίαν τέτοια εννοούμενη αυτογνωσία. [ Κ .Δ..ΓΕΩΡΓΟΥΛΗΣ ]
Ο Μιχαήλ- Άγγελος Μερίζι από το Καραβάτζο της Β. Ιταλίας , ήταν γνωστός και ως ο »ρεαλιστής» της εποχής του Μπαρόκ για τον ιδιόμορφο χειρισμό του φωτός στα έργα του [ φωτοσκίαση } .Το φως ,που έρχεται πάντα από τα πάνω, τονίζει τα χρώματα δίνοντας ιδιαίτερη πλαστικότητα στα σώματα ,ενώ οι μορφές μοιάζουν σαν να ξεπροβάλλουν από το σκοτάδι . Ο φιλήδονος Νάρκισσος καθρεπτίζεται με ηδυπάθεια στην λεία επιφάνεια μιας λιμνούλας και ερωτεύεται τον εαυτόν του.
ΠΛΑΤΩΝΟΣ – » Αλκιβιάδης », { Α’. 132 b -c }.
ΣΩΚΡ. η ψυχή ,εάν πρόκειται να γνωρίσει τον εαυτόν της , πρέπεινα κυττάξει μέσα σε [ άλλη ] ψυχή ,και ειδικά στο μέρος της εκείνο ,στο οποίον αναπτύσσεται εντός του η αρετή της ψυχής, δηλαδή η σοφία ,και σε όποιο άλλο τυχαίνει να είναι όμοιο. Ομοιάζει το μέρος της αυτό στον Θεόν , και όποιος κυττάζει σε τούτο και γνωρίζοντας την όλη θεότητα ,δηλαδή τον Θεόν και την φρόνηση , θα μπορού-σε έτσι να γνωρίσει όσο το δυνατόν καλλίτερα και τον εαυτόν του .
Βασική πρόθεση της πλατωνικής ακαδημίας είναι η » διακρίβωση της ουσίας του εαυτού μας» , η αυτογνωσία. Για την επίτευξη της αυτογνωσίας είναι ανάγκη η αποτίναξη της αμαθείας [ αγνοίας ] και η πρόσκτηση γνώσης .Ο δαίμων [ μέσα μας ] φανερώνει τον εαυτόν του μόνον σε όσους έφτασαν στο υψηλότερο σημείον της προς τούτο καταλληλόλητας .
Η κυριότατη αρχή της φιλοσοφίας και της θεωρίας του Πλάτωνος είναι η καθαρή και ανόθευτη μορφοποίηση του ιδίου του εαυτού μας , πάντα μέσα σε όρια επιστημονικής γνώσης και σε σύνδεση με τους λογικούς καθορισμούς της αιτίας. Η ΚΑΘΑΡΣΙΣ.
Η φιλοσοφική λειτουργία αποτελεί για όσους στέλνονται προς αυτήν , προκαταβολική κάθαρση και προετοιμασία της αυτογνωσίας και της αυτοφανέρωτης θεάσεως της ουσία μας. Αυτός είναι και ο σκοπός του διαλόγου. Από όσα αποδεικνύονται σε αυτόν τον διάλογο άλλα προηγούνται και άλλα έπονται της προθέσεως αυτής.
Οι [ 10 ] συλλογισμοί μας οδηγούν αναγωγικά στο εξής ένα τέλος : την θέαση της υποστάσεώς μας και την γνώση του εαυτού μας. Ο έβδομος συλλογισμός .
O δε έβδομος συλλογισμός ,που ,μέσω της αποβολής της περιττής << οίησης >>,φέρνει την αποκάθαρση από κάθε στοιχείο της διπλής άγνοιας το οποίον εμποδίζει την αυτογνωσία και μας στερεί την επιστροφή προς τον εαυτόν μας ,δείχνει ότι μεγαλύτερο απ’ όλα τα κακά που υπάρχουν είναι η άγνοια του εαυτού μας ,και μαζί με αυτό εμφανίζεται το μέγιστον και τελειότατον αγαθόν ,που αποκτά την υπόστασή του στη γνώση του εαυτού .
ΠΡΟΚΛΟΥ – » Στοιχείωσις θεολογική », { 20 .α’ }.
Πέραν όλων των σωμάτων υπάρχει η ουσία της ψυχής ,και πέραν όλων των ψυχών υπάρχει η νοητική φύση , και πέραν όλων των νοερών υποστάσεων υπάρχει το Έν. Και πέραν του Ενός δεν είναι πλέον τίποτα άλλο .Διότι το ΕΝ και το ΑΓΑΘΟΝ είναι το ίδιον πράγμα’ άρα είναι η αρχή των πάντων , όπως έχει αποδειχθεί.
GIORGIO DE CHIRICO – » Oιδίποδας και Σφίγγα », { 1968 }.
1. << η καλλιέργεια του νου δεν είναι εξωτερική συσσώρευση γνώσεων και πολυμαθείας >>. {ΗΡΑΚΛΕΙΤΟΥ { αποσπ. 40 } : » Πολυμαθίη νόον έχειν ου διδάσκει »= » Η πολυμάθεια δεν διδάσκει [ πώς ] να κατανοούμε τα πράγματα » }. 2. << Μέσα σας πρέπει να εργαστείτε ,για να καλλιεργήσετε τον νουν σας >> { ΙΟΥΛΙΑΝΟΥ – » Ένδον σκέπε » }. 3. << η μεγάλη μοίρα του ανθρώπου είναι η φιλοσοφία ‘ η σοφία είναι του Θεού ιδιότητα >> { ΔΙΟΤΙΜΑ [ Συμπόσιον Πλάτωνος ] : » θεών ουδεὶς φιλοσοφεῖ ουδ᾽ επιθυμεί σοφὸς γενέσθαι —εστι γαρ— ουδ᾽ ει τις άλλος σοφός, ου φιλοσοφεί ‘ ουδ᾽ αυ οι αμαθείς φιλοσοφούσιν ούδ᾽ επιθυμούσι σοφοὶ γενέσθαι » = » ουδείς από τους θεούς φιλοσοφεί , ούτε επιθυμεί να γίνει σοφός -διότι είναι . Ούτε και κάποιος άλλος φιλοσοφεί εάν είναι σοφός,. Ούτε πάλι οι αμαθείς [ οι έχοντες άγνοια ] , φιλοσοφούν ,ούτε έχουν την επιθυμία να γίνουν σοφοί ».
Γ. Β. Α. – » Η αόρατη Σφίγγα » { 2020 }.
{ * }.Ο πίνακας στην κορυφή είναι : ΝΙΚ.ΕΓΓΟΝΟΠΟΥΛΟΥ – »Τίποτα στη ζωή δεν είναι αίνιγμα » 1969 } ».
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ :
AΓΟΡΑΖΕΤΕ ΒΙΒΛΙΑ, ΕΛΕΓΧΕΤΕ ΤΙΣ ΠΗΓΕΣ.
Τα περισσότερα αρχαία κείμενα ,από όσα χρησιμοποιήθηκαν ,μπορείτε να τα αναζητήσετε στο διαδίκτυο ,όπως στα πολύ χρήσιμα : » greek-language », »google books » ,» wikisource» κ.α.
Τα περισσότερα αρχαία κείμενα ,από όσα χρησιμοποιήθηκαν ,μπορείτε να τα αναζητήσετε στο διαδίκτυο ,όπως στα πολύ χρήσιμα : » greek-language », »google books » ,» wikisource» κ.α.
ΠΥΘΙΑΣ ΓΡΑΜΜΑΤΑ { THE DELFIC ORACLE CARDS }.
Τα Δελφικά παραγγέλματα ή «Πυθίας Γράμματα» είναι ένα κουτί που περιέχει 43 θεματικές «κάρτες Αυτογνωσίας» με «χρησμούς» εμπνευσμένους από τα Δελφικά Παραγγέλματα και ένα βιβλιαράκι με σχόλια από την “Πυθία” πάνω στα Δελφικά Παραγγέλματα. Ένα καταπληκτικό δώρο για τις γιορτές. Περισσότερες λεπτομέρειες αναζητήστε στο διαδίκτυο.
Kαλά Χριστούγεννα και Καλή Xρονιά με υγίεια στο σώμα σας και ευθυμία στην ψυχή σας .
LEONARDO { Da Vinci } – » Η Παναγία των βράχων [ Παναγία , Θείον Βρέφος , Αγ, Ιωάννης ο Βαπτιστής και ένας άγγελος ] , { 1483-86 }.Ποίον δακτυλοδείχνει ο μικρός Χριστός ; Γιατί δεν είναι δίπλα στην Μητέρα του ;
